Adhyaya 169

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सा तुष्टिदा प्रोक्ता नागराणां विशेषतः । धारानामेति विख्याता कस्मात्सा धरणीतले

ঋষিসকলে ক’লে: নাগৰসকলৰ বাবে বিশেষকৈ তাইক কিয় ‘তুষ্টিদা’—সন্তোষ দানকাৰিণী—বুলি কোৱা হয়? আৰু ধৰণীতলে তাই কিয় ‘ধাৰা’ নামে খ্যাত?

Verse 2

सूत उवाच । चमत्कारपुरे पूर्वं धारानामेति विश्रुता । आसीत्तपस्विनी साध्वी नागरी ब्राह्मणोत्तमा । तस्याः सख्यमरुन्धत्या आसीत्पूर्वं सुमेधया

সূতে ক’লে: পূৰ্বে চমৎকাৰপুৰত ‘ধাৰা’ নামে খ্যাত এগৰাকী নাগৰী ব্ৰাহ্মণী আছিল—তপস্বিনী, সাধ্বী আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত উত্তমা। আগতে তাইৰ অৰুন্ধতীৰ সৈতে, যি অতি সুমেধাৱতী আছিল, মিত্ৰতা আছিল।

Verse 3

अरुन्धती यदा प्राप्ता चमत्कारपुरे शुभे । स्नानार्थं शंखतीर्थं तु वसिष्ठेन समागता

যেতিয়া অৰুন্ধতী শুভ চমৎকাৰপুৰলৈ আহিল, তেতিয়া স্নানাৰ্থে বশিষ্ঠৰ সৈতে শঙ্খ-তীৰ্থলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 4

तया दृष्टाथ सा तत्र अंगुष्ठाग्रेण संस्थिता । वायुभक्षा निराहारा दिव्येन वपुषान्विता

তেতিয়াই তাই তাইক তাত দেখা পালে—বুঢ়া আঙুলিৰ আগত স্থিৰ হৈ; বায়ুভক্ষ, নিৰাহাৰ, আৰু দিৱ্য দীপ্তিময় দেহেৰে বিভূষিতা।

Verse 5

तया पृष्टा च सा साध्वी का त्वं कस्य सुता शुभे । किमर्थं तु स्थिता चोग्रे तपसि ब्रूहि मे शुभे

তাই সোধাত সেই সাধ্বী ক’লে: “হে শুভে, তুমি কোন, কাৰ কন্যা? আৰু কিহেতু তুমি এই ঘোৰ তপস্যাত স্থিৰ হৈ আছা? কোৱা মোক, হে ধন্যা।”

Verse 6

धारोवाच । देवशर्माख्यविप्रस्य सुताहं नागरस्य च । बालत्वे वर्तमानाया वैधव्यं मे व्यवस्थितम्

ধাৰাই ক’লে: “মই দেৱশৰ্মা নামৰ নাগৰ ব্ৰাহ্মণৰ কন্যা। শৈশৱতে মোৰ ভাগ্যত বৈধব্য স্থিৰ হ’ল।”

Verse 7

शंखतीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा शंखेश्वरस्य च । ततोऽहं संस्थिता ह्यत्र तस्यैवाराधने स्थिता

“শঙ্খতীৰ্থ আৰু শঙ্খেশ্বৰ দেৱৰ মাহাত্ম্য শুনি, সেয়ে মই ইয়াত স্থিৰ হ’লোঁ, কেৱল তেঁওৰ আৰাধনাতেই নিবিষ্ট থাকোঁ।”

Verse 8

अरुन्धत्युवाच । तवोपरि महान्स्नेहो दर्शनात्ते व्यवस्थितः । तस्मादागच्छ गच्छावो ममाश्रमपदं शुभम्

অৰুন্ধতীয়ে ক’লে: “তোমাক দেখি মোৰ অন্তৰত তোমাৰ প্ৰতি মহান স্নেহ জাগিল। সেয়ে আহা—চ’লোঁ, মোৰ শুভ আশ্ৰম-নিবাসলৈ।”

Verse 9

सरस्वत्या स्तटे शुभ्रे सर्वपातकनाशने । शास्त्रगोष्ठीरता नित्यं तत्र तिष्ठ मया सह

সৰস্বতীৰ উজ্জ্বল তীৰত, যি সকলো পাপ নাশ কৰে, মোৰ সৈতে তাতেই থাকাঁ—শাস্ত্ৰ-গোষ্ঠীৰ আনন্দত সদায় ৰত হৈ।

Verse 10

ततः संप्रस्थिता सा तु तया सार्धं तपस्विनी । अनुज्ञाता स्वपित्रा तु जनन्या बांधवैस्तथा

তাৰ পাছত সেই তপস্বিনী তায় সৈতে একেলগে যাত্ৰা কৰিলে; নিজৰ পিতৃ, মাতৃ আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ অনুমতি লৈ।

Verse 11

तस्याः सख्यं चिरं कालं तया सह बभूव ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य सा शक्तिस्तत्र चागता

তাই সৈতে তাইৰ সখ্য বহুদিন ধৰি আছিল। তাৰ পাছত কিছু সময় পাৰ হোৱাত সেই শক্তিও তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 12

विश्वामित्रेण संसृष्टा वसिष्ठस्य वधाय च । सा स्तंभिता वसिष्ठेन कृता देवीस्वरूपिणी । संपूज्या देवमर्त्यानां सर्वरक्षाप्रदा शुभा

বিশ্বামিত্ৰৰ সৈতে মিলি বশিষ্ঠ বধৰ উদ্দেশ্যে যি সংযুক্ত হৈছিল, তাক বশিষ্ঠে স্তম্ভিত কৰিলে আৰু দেৱী-স্বরূপিণী কৰি তুলিলে—দেৱ-মানৱৰ পূজ্য, শুভ, আৰু সকলো প্ৰকাৰ ৰক্ষা দানকাৰিণী।

Verse 13

ततस्तु धारया तस्याः कैलासशिखरोपमः । प्रासादो निर्मितो विप्रा नानारत्नविचित्रितः

তাৰ পাছত ধাৰাই তাইৰ বাবে কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ এক প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিলে, হে বিপ্ৰসকল, যি নানাবিধ ৰত্নে বিচিত্ৰভাৱে অলংকৃত আছিল।

Verse 14

चकाराथ ततः स्तोत्रं तस्याः सा च तपस्विनी

তাৰ পাছত সেই তপস্বিনীয়ে দেৱীৰ উদ্দেশ্যে এটি পৱিত্ৰ স্তুতি ৰচনা কৰিলে।

Verse 15

नमस्ते परमे ब्राह्मि धारयोगे नमोनमः । अर्धमात्रे परे शून्ये तस्यार्धार्धे नमोस्तु ते

হে পৰম ব্ৰাহ্মী, আপোনাক নমস্কাৰ; ধাৰণ যোগ ৰূপত আপোনাক বাৰম্বাৰ নমস্কাৰ। অৰ্ধমাত্ৰা, পৰম শূন্য আৰু অতি সূক্ষ্ম অৰ্ধৰো অৰ্ধ ৰূপত আপোনাক প্ৰণাম।

Verse 16

नमस्ते जगदाधारे नमस्ते भूतधारिणि । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते

জগতৰ আধাৰ স্বৰূপা দেৱী, আপোনাক নমস্কাৰ; জীৱক ধাৰণ কৰা দেৱী, আপোনাক নমস্কাৰ। পদ্মপত্ৰ সদৃশ চকু থকা আৰু স্বৰ্ণৰ দৰে আভা থকা দেৱী, আপোনাক প্ৰণাম।

Verse 17

नमस्ते सिंहयानाढ्ये नमस्तेऽस्तुमहाभुजे । नमस्ते देवताभीष्टे नमस्ते दैत्यसूदिनि

সিংহৰ ওপৰত আৰোহণ কৰা দেৱী, আপোনাক নমস্কাৰ; হে মহাবাহু, আপোনাক নমস্কাৰ। দেৱতাসকলৰ ইষ্ট আৰু দৈত্য বিনাশকাৰিণী দেৱী, আপোনাক প্ৰণাম।

Verse 18

नमस्ते महिषाक्रांतशरीरच्छिन्नमस्तके । नमस्ते विंध्यनिरते सुरामांसबलिप्रिये

মহিষাসুৰক মৰ্দন কৰি শিৰচ্ছেদ কৰা দেৱী, আপোনাক নমস্কাৰ। বিন্ধ্য পৰ্বতত বিহাৰ কৰা আৰু সুৰা, মাংস তথা বলি প্ৰিয় দেৱী, আপোনাক প্ৰণাম।

Verse 19

त्वं लक्ष्मीस्त्वं शची गौरी त्वं सिद्धिस्त्वं विभावरी । त्वं स्वाहा त्वं स्वधा तुष्टिस्त्वं पुष्टिस्त्वं सुरेश्वरी

তুমি লক্ষ্মী, তুমি শচী, তুমি গৌৰী। তুমি সিদ্ধি, তুমি ৰাত্ৰি। তুমি স্বাহা, তুমি স্বধা; তুমি তুষ্টি, তুমি পুষ্টি; তুমি দেৱগণৰ অধীশ্বৰী দেৱী।

Verse 20

शक्तिरूपासि देवि त्वं सृष्टिसंहारका रिणी । त्वयि दृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

হে দেৱী, তুমি শক্তিৰূপা, সৃষ্টিসংহাৰৰ কাৰিণী। তোমাতেই এই সমগ্ৰ ত্ৰিলোক—চৰ অচৰসহ—দেখা যায়।

Verse 21

यथा तिलेस्थितं तैलं दधिसंस्थं यथा घृतम् । हविर्भुजश्च काष्ठस्थः सुगुप्तं लभ्यते न हि

যেনেকৈ তিলৰ ভিতৰত তেল গোপনে থাকে, যেনেকৈ দধিৰ ভিতৰত ঘৃত থাকে; আৰু যেনেকৈ হৱিৰ্ভুজ অগ্নি কাঠৰ ভিতৰত লুকাই থাকে—তেনেকৈ গভীৰ গোপন বস্তু উন্মোচন নকৰিলে লাভ নহয়।

Verse 22

तथा त्वमपि देवेशि सर्वगापि न लक्ष्यसे

তেনেকৈ, হে দেৱেশী! তুমি সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত হৈও সহজে লক্ষ্য কৰা নাযায়।

Verse 23

सूत उवाच । एतेन स्तोत्रमुख्येन स्मृता सा परमेश्वरी । बहूनि वर्ष पूगानि पूजयंत्या दिनेदिने

সূত ক’লে: এই শ্ৰেষ্ঠ স্তোত্ৰৰ দ্বাৰা সেই পৰমেশ্বৰী স্মৰণ আৰু আহ্বান কৰা হ’ল—যাক দিনেদিনে বহু বহু বছৰধৰি পূজা কৰা হৈছিল।

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य चैत्रशुक्लाष्टमी सिता । तस्मिन्नहनि देवी सा नद्यां संस्नाप्य पूजिता

তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ অষ্টমী তিথিত, সেই দিনাই সেই দেৱীক নদীত স্নান কৰাই ভক্তিভাৱে পূজা কৰা হ’ল।

Verse 25

बलि पूजां ततो दत्त्वा स्तोत्रेणानेन च स्तुता । ततः प्रत्यक्षतां गत्वा तामुवाच तपस्विनीम्

তাৰ পাছত বলি-অৰ্পণ আৰু পূজা সম্পন্ন কৰি, এই স্তোত্ৰেৰে তেওঁ দেৱীক স্তৱন কৰিলে। তেতিয়া দেৱী প্ৰত্যক্ষ হৈ সেই তপস্বিনীলৈ ক’লে।

Verse 26

पुत्रि तुष्टास्मि भद्रं ते स्तोत्रेणानेन चानघे । वरं वरय भद्रं ते तव दास्यामि वांछितम्

“কন্যা, মই তোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট; তোৰ মঙ্গল হওক—এই স্তোত্ৰৰ দ্বাৰা, হে নিৰ্দোষে। বৰ বাছি ল; তোৰ মঙ্গল হওক। তই যি কামনা কৰ, মই তাক দিম।”

Verse 27

धारोवाच । यदि तुष्टासि मे देवि यदि देयो वरो मम । तन्मे नाम तवाप्यस्तु प्रासादेऽत्र हि केवलम्

ধাৰাই ক’লে: “হে দেৱী, যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্টা হওঁ আৰু যদি মোক বৰ দিব লাগে, তেন্তে এই মন্দিৰ-প্ৰাসাদত কেৱল মোৰ নামো তোমাৰ নামৰ সৈতে যুক্ত হওক।”

Verse 28

अपरं नागरो योऽत्र त्वस्मिन्नहनि संस्थिते । प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा तव दत्त्वा फलत्रयम्

“আৰু এইটোও: ইয়াত নাগৰাৰ যিকোনো বাসিন্দাই, এই দিনাই আহি ইয়াত অৱস্থান কৰি, তিনিবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি আৰু তোমাক তিনিটা ফল অৰ্পণ কৰিলে—”

Verse 29

स्तोत्रेणानेन भवतीं स्तुत्वा च कुरुते नतिम् । तस्य संवत्सरं यावद्रोगो रक्ष्यस्त्वयाऽखिलः

এই স্তোত্ৰেৰে তোমাক স্তৱ কৰি নমস্কাৰ কৰে; সেই ভক্তৰ বাবে এক বছৰলৈকে সকলো ৰোগ তুমি দূৰত ৰাখিবা।

Verse 30

या च वंध्या भवेन्नारी सा भूयात्पुत्रसंयुता । दुर्भगा च ससौभाग्या कुरूपा रूपसंभवा । रोगिणी रोगनिर्मुक्ता सर्वसौख्यसमन्विता

যি নাৰী বন্ধ্যা, সি পুত্ৰ-প্ৰাপ্তি লাভ কৰিব; যি দুর্ভাগ্যা, সি সৌভাগ্যৱতী হ’ব; যি কুৰূপা, সি ৰূপৱতী হ’ব; যি ৰোগিণী, সি ৰোগমুক্ত হৈ সকলো সুখেৰে সমন্বিতা হ’ব।

Verse 31

देव्युवाच । अहं धारेति विख्याता प्रासादेऽत्र त्वया कृते । भविष्यामि न सन्देहस्तव कीर्तिकृते सदा

দেৱীয়ে ক’লে: তোমাৰ নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদত মই ‘ধাৰা’ নামেৰে প্ৰসিদ্ধ হ’ম—ইত কোনো সন্দেহ নাই—সদায় তোমাৰ কীৰ্তিৰ নিমিত্তে।

Verse 32

अत्र यो नागरो भक्त्या समागत्य तपस्विनि । प्रदक्षिणात्रयं कुर्याद्दत्त्वा मम फलत्रयम्

হে তপস্বিনী, ইয়াত যি কোনো নাগৰ-নিবাসী ভক্তিভাৱে আহি তিনিবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰে আৰু মোক তিনিটা ফল অৰ্পণ কৰে—

Verse 33

सोऽपि संवत्सरं यावद्भविता रोगवर्जितः । एवमुक्ता तु सा देवीततश्चादर्शनं गता

সেও এক বছৰলৈকে ৰোগবর্জিত হৈ থাকিব। এইদৰে ক’লে পাছত সেই দেৱী অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 34

धारापि संस्थिता तत्र अरुन्धत्या समन्विता । अद्यापि दृश्यते व्योम्नि तस्याश्चापि समीपगा

ধাৰাও তাত অৰুন্ধতীৰ সৈতে স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকিল। আজিও আকাশত ধাৰা দৃষ্টিগোচৰ হয়, আৰু তাৰ ওচৰত অৰুন্ধতীও দেখা যায়।

Verse 35

एतद्धारोद्भवं योऽत्र वृत्तांतं कीर्तयिष्यति । शृणुयाद्वा द्विजश्रेष्ठा मुच्येत्पापाद्दिनोद्भवात्

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! যিয়ে ইয়াত ধাৰাৰ উৎপত্তিৰ এই বৃত্তান্ত কীৰ্তন কৰে, বা কেৱল শুনে, সি দিনেদিনে উদ্ভৱ হোৱা পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 36

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठनीयं विशेषतः । श्रोतव्यं च प्रभक्त्येदं नागरैश्च विशेषतः

সেয়ে সকলো প্ৰয়াসে এই মাহাত্ম্য বিশেষকৈ পাঠ কৰা উচিত; আৰু ভক্তিভাৱে ইয়াক শুনাও উচিত—বিশেষত নাগৰ অঞ্চলৰ লোকসকলৰ বাবে।

Verse 169

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धारानामोत्पत्तिवृत्तांत धारादेवीमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “ধাৰাৰ উৎপত্তিবৃত্তান্ত আৰু ধাৰাদেৱীৰ মাহাত্ম্যবৰ্ণনা” নামৰ একশ উনসত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।