
এই অধ্যায়ত সূতে তীৰ্থ-মাহাত্ম্যৰ ভিতৰত নীতিশিক্ষামূলক সতর্ক কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। চমৎকাৰপুৰত সূৰ্যোপাসনাৰ প্ৰসঙ্গত ব্ৰাহ্মণ পুষ্পই মনোমোহা ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। তেতিয়া মাহী নামৰ নাৰী সুধে—এই ৰূপান্তৰ মায়া, মন্ত্ৰসিদ্ধি নে দেৱকৃপাৰ ফল? পুষ্পই সত্য স্বীকাৰ কৰি মণিভদ্ৰক লৈ কৰা আগৰ প্ৰতাৰণা, তেওঁৰ পত্নীক অন্যায়ে গ্ৰহণ কৰা, আৰু সেই মিছাৰ ওপৰত গঢ়া গৃহস্থজীৱন তথা সন্তান-পরম্পৰাৰ কথা প্ৰকাশ কৰে। ভোগৰ পাছত বৃদ্ধাৱস্থাত তেওঁৰ অন্তৰত গভীৰ অনুতাপ জাগে। নিজৰ মহাপাপ বুজি তেওঁ পাপক্ষালনৰ বাবে হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰলৈ যোৱা আৰু প্ৰায়শ্চিত্তৰূপ পুৰশ্চৰণ কৰাৰ সংকল্প লয়। পুত্ৰসকলক ধন বণ্টন কৰি, য’ত আগতে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল তাত সূৰ্য-সম্পৰ্কীয় ভব্য নিৰ্মাণ কৰায়, আৰু শুদ্ধিৰ বাবে চাতুশ্চৰণ (চাৰি প্ৰকাৰ পাঠ-যজ্ঞ ব্যৱস্থা) সম্পাদনৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰাহ্মণসকলক বিধিপূৰ্বক আমন্ত্ৰণ জনায়। এইদৰে নৈতিক স্বীকাৰোক্তি আৰু ক্ষেত্ৰীয় আচাৰ-ব্যৱস্থা একেলগে সংযুক্ত হয়।
Verse 1
सूत उवाच । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते रहस्युक्तः स भार्यया । रात्रौ प्रसुप्तः पार्श्वे च पादौ संस्पृश्य तत्क्षणात्
সূতে ক’লে: আন এটা দিন আহিল; তেওঁৰ পত্নীয়ে গোপনে তেওঁক ক’লে। ৰাতি তেওঁ শুই থকা সময়ত, কাষতে থাকি তেওঁলোকৰ চৰণ স্পৰ্শ কৰিলে—আৰু সেই মুহূর্ততে কথা আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 2
त्वं तावन्मम भर्त्तासि यावज्जीवमसंशयम् । तद्वदस्व विभोऽस्माकं त्वदर्थं स मयोज्झितः
নিৰ্দ্বিধায়, যিমান দিন মই জীয়াই থাকোঁ তিমান দিন তুমি মোৰ স্বামী। সেয়ে, হে প্ৰভু, আমাৰ হিতৰ বাবে কোৱা; তোমাৰ কাৰণে মই তাক ত্যাগ কৰিলোঁ।
Verse 3
इन्द्रजालमिदं किं ते किं वा मंत्रप्रसाधनम् । देवानां वा प्रसादोऽयं यत्त्वं चैतादृशः स्थितः
এইটো তোমাৰ কি—ইন্দ্ৰজালৰ দৰে মায়া নে? নে মন্ত্ৰ-সাধনাৰ বল? নে দেৱতাসকলৰ কৃপাই, যাৰ ফলত তুমি এনে আশ্চৰ্য অৱস্থাত থিয় হৈ আছা?
Verse 4
मया त्वं हि तदा ज्ञातः प्रथमेऽपि दिने स्थिते । यदा संभूषिता वस्त्रैस्तथा वस्तुविभूषणैः
মই তেতিয়াই তোমাক চিনিছিলোঁ—তুমি আহি উপস্থিত হোৱা প্ৰথম দিনতেই—যেতিয়া তুমি বস্ত্ৰ আৰু নানা অলংকাৰৰে সুসজ্জিত আছিলা।
Verse 5
यद्यहं तव वार्तां च सर्वां कपटसंभवाम् । कथयामि द्वितीयस्य तत्ते पादौ स्पृशाम्यहम्
যদি মই তোমাৰ ছলনাৰ সকলো কাহিনী—কপটৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো কথা—তোমাক কওঁ, তেন্তে সেই মুহূৰ্ততেই মই তোমাৰ চৰণ স্পৰ্শ কৰিম।
Verse 6
सूत उवाच । एवमुक्तो विहस्योच्चैः स तदा ब्राह्मणोत्तमाः । तामालिंग्य ततः प्राह वचनं मधुराक्षरम्
সূতে ক’লে: এইদৰে কোৱা হ’লে সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে জোৰেৰে হাঁহিলে; তাৰ পাছত তাইক আলিঙ্গন কৰি মধুৰ অক্ষৰে ভৰা বাক্য ক’লে।
Verse 7
साधु प्रिये त्वया ज्ञातं सर्वं मम विचेष्टितम् । अहं स विप्रः सुभगे मणिभद्रेण यः पुरा
সাধু, প্ৰিয়ে! তুমি মোৰ সকলো আচৰণ-চেষ্টাৰ কথা বুজি পাইছা। সুভাগিনী, মই সেই ব্ৰাহ্মণেই, যাক পূৰ্বে মণিভদ্ৰে সৈতে তেনে ঘটনা ঘটিছিল।
Verse 8
विडंबितो मुखं पश्यंस्त्वदीयं चंद्रसन्निभम् । चमत्कारपुरं गत्वा मया चाराधितो रविः । तेन तुष्टेन मे दत्तं तद्रूपं ज्ञानमेव च
বিদ্ৰূপিত হৈ, তোমাৰ চন্দ্ৰসম মুখলৈ চাই, মই চমৎকাৰপুৰলৈ গৈ ৰবি—সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰিলোঁ। তেওঁ সন্তুষ্ট হৈ মোক সেই একে ৰূপ আৰু সত্য জ্ঞানো দান কৰিলে।
Verse 9
माहिकोवाच । त्वदीयदर्शनेनाहं कामदेववशं गता
মাহিকাই ক’লে: “তোমাৰ দৰ্শনে মই কামদেৱৰ বশত পৰিলোঁ।”
Verse 10
तस्मादाराधयिष्यामि तं गत्वा दिननायकम् । येन ते तादृशं भूयः प्रतुष्टो विदधाति सः
সেয়ে মই দিননায়ক—সূৰ্যপ্ৰভুলৈ গৈ তেওঁৰ আৰাধনা কৰিম, যাতে তেওঁ অতিশয় সন্তুষ্ট হৈ তোমাক পুনৰ তেনে ৰূপ দান কৰে।
Verse 11
किं मे चैतेन रूपेण तारुण्येनापि च प्रभो । यत्ते तथाविधं रूपं संभजामि दिवानिशम्
হে প্ৰভু! এই ৰূপে, এই যৌৱনতো মোৰ কি লাভ, যদি মই তোমাৰ তেনে ৰূপক দিন-ৰাতি উপভোগ কৰি হৃদয়ে ধাৰণ কৰিব নোৱাৰোঁ?
Verse 12
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा गुटिकां पुष्प समादाय मुखान्ततः । दधार तादृशं रूपं यादृग्दृष्टं पुरा तया
সূতে ক’লে: সেয়া শুনি তেওঁ ফুল-সদৃশ গুটিকা লৈ মুখত থ’লে; তাৰ পাছত তাই আগতে দেখা সেই একে ৰূপেই তেওঁ ৰূপান্তৰিত হ’ল।
Verse 13
ततः सा हर्षिता माही पुलकेन समन्विता । तमालिंग्याभजद्गाढं वाक्यमेतदुवाच ह
তাৰ পাছত মাহী আনন্দে উল্লসিত হৈ ৰোমাঞ্চিত হ’ল; তেওঁক আলিঙ্গন কৰি দৃঢ়ভাৱে আঁকোৱালি ধৰিলে আৰু এই বাক্য ক’লে।
Verse 14
अद्य मे सफलं जन्म यौवनं रूपमेव च । यत्त्वं हृद्वांछितः कांतः प्रलब्धो मदनोपमः
আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল—মোৰ যৌৱন আৰু ৰূপো; কিয়নো হৃদয়ৰ আকাঙ্ক্ষিত কান্ত, হে প্ৰিয়, মদনৰ সদৃশ তুমি মোৰ লাভ হ’লা।
Verse 15
एतावंति दिनान्येव न मया कामजं सुखम् । अपि स्वल्पतरं लब्धं कथंचिद्वृद्धसेवया
ইমান দিন ধৰি মই কামজনিত সুখ নাপালোঁ—অতি সামান্যো নহয়; কোনো মতে বৃদ্ধৰ সেৱা কৰিয়েই দিন কটালোঁ।
Verse 16
भजस्व स्वेच्छया विप्र दासी तेऽहं व्यवस्थिता
হে বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণ, স্বেচ্ছামতে ভোগ কৰা; মই তোমাৰ দাসী হৈ ইয়াত উপস্থিত আছোঁ।
Verse 17
पुष्प उवाच । प्रविशामि किमंगेषु भवन्तीं किं मिलाम्यहम् । प्रिये चिरेण लब्धासि न जाने कर वाणि किम्
পুষ্পই ক’লে: “মই তোমাৰ অংগত প্ৰৱেশ কৰিম নে তোমাৰ লগত মিলিত হ’ম? হে প্ৰিয়া, বহু দিনৰ মূৰত তোমাক পাইছো; মই নাজানো মই কি কৰিম।”
Verse 19
अथ रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले । वक्त्रे तां गुटिकां कृत्वा स पुष्पस्तादृशोऽभवत्
তাৰ পাছত ৰাতি পাৰ হ’ল আৰু সূৰ্য উদয় হ’ল, তেওঁক গুটি কৰি মুখত লৈ পুষ্প সেই অৱস্থাত থাকিল।
Verse 20
एवं तस्य स्थितस्यात्र महान्कालो व्यजायत । पुत्राः पौत्रास्तथा जाताः कन्यकाश्च तथैव च
এইদৰে তেওঁ তাত থকাৰ লগে লগে বহু সময় পাৰ হৈ গ’ল। পুত্ৰ আৰু নাতি জন্ম হ’ল, লগতে কন্যাও জন্ম হ’ল।
Verse 21
स वृद्धत्वं यदा प्राप्तो जराविप्लवतां गतः । तदा स चिन्तयामास मया पापं महत्कृतम्
যেতিয়া তেওঁ বৃদ্ধাৱস্থাত উপনীত হ’ল আৰু জৰা ৰোগত আক্ৰান্ত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে: “মই এটা ডাঙৰ পাপ কৰিলোঁ।”
Verse 22
मणिभद्रो वराकोऽसौ मिथ्याचारेण घातितः । तस्य भार्या हृता चैव प्रसूतिं च नियोजिता
“সেই দুৰ্ভগীয়া মণিভদ্ৰক মিছা আচৰণৰ দ্বাৰা হত্যা কৰা হ’ল; আৰু তেওঁৰ পত্নীক হৰণ কৰা হ’ল, আৰু তেওঁক সন্তান জন্ম দিবলৈ বাধ্য কৰা হ’ল।”
Verse 23
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तस्माद्गत्वा करोम्य हम् । पुरश्चरणसंज्ञं च येन शुद्धिः प्रजायते
সেয়ে মই হাটকেশ্বৰ-সম্বন্ধীয় পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ যাম আৰু ‘পুৰশ্চৰণ’ নামেৰে জনাজাত বিধি সম্পাদন কৰিম, যাৰ দ্বাৰা শুদ্ধি জন্মে।
Verse 24
एवं स निश्चयं कृत्वा पुष्पश्चित्ते निजे तदा । असंख्यं वित्तमादाय चमत्कारपुरंगतः
এইদৰে নিজৰ চিত্তত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি, পুষ্পে তেতিয়া অসংখ্য ধন লৈ চমৎকাৰপুৰ নামে নগৰলৈ গমন কৰিলে।
Verse 25
पुत्रेभ्योऽपि यथासंख्यं दत्त्वा चैव पृथक्पृथक् । प्रासादं कारयामास तस्य सूर्यस्य शोभनम्
তাৰ পাছত পুত্ৰসকলকো যথাসংখ্যা পৃথক পৃথকভাৱে নিজ নিজ অংশ দান কৰি, সেই সূৰ্যদেৱৰ বাবে শোভন প্ৰাসাদ-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰালে।
Verse 26
यस्मिन्सिद्धिं गतः सोऽत्र याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिते । ततो मध्यममाहूय प्रणिपत्याभिवाद्य च । सोऽब्रवीद्ब्राह्मणानां मे चातुश्चरणमानय
যাজ্ঞৱল্ক্যদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত সেই স্থানত—য’ত তেওঁ সিদ্ধি লাভ কৰিছিল—তেতিয়া তেওঁ নিজৰ লোকসকলৰ মাজৰ মুখ্যজনক আহ্বান কৰি, প্ৰণিপাত কৰি সন্মানে অভিবাদন জনাই ক’লে: “মোৰ বাবে ‘চাতুশ্চৰণ’ নামেৰে জনাজাত ব্ৰাহ্মণসমূহক আন।”
Verse 27
येनाहमग्रतो भूत्वा प्रायश्चित्तं विशुद्धये । पुरश्चरणसंज्ञं तु प्रार्थयामि यथाविधि
যেন মই আগবাঢ়ি শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পাদন কৰিব পাৰোঁ, সেয়ে মই বিধি অনুসাৰে ‘পুৰশ্চৰণ’ নামেৰে জনাজাত কৰ্ম প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।
Verse 160
इति स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पस्य पापक्षालनार्थं हाटकेश्वरक्षेत्रगमनपुरश्चरणार्थब्राह्मणामन्त्रणवर्णनंनाम षष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः
এইদৰে স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত, ‘পুষ্পৰ পাপ ক্ষালনৰ বাবে হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰগমন আৰু পুৰশ্চৰণাৰ্থে ব্ৰাহ্মণ আমন্ত্ৰণৰ বৰ্ণনা’ নামক একশ ষাঠিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 198
एवमुक्त्वा ततस्तौ च मैथुनाय कृतक्षणौ । प्रवृत्तौ ब्राह्मणश्रेष्ठाः कामदेववशंगतौ
এনেদৰে কৈ, তাৰ পাছত সেই দুয়োয়ে সুযোগ বুজি মৈথুনত প্ৰবৃত্ত হ’ল; সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল কামদেৱৰ বশত পৰিল।