Adhyaya 16
এই ১৬তম অধ্যায়ত সূতে কয় যে হাটকেশ্বৰ-সম্ভৱ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ৰক্তশৃঙ্গৰ সান্নিধ্য ভক্তিভাৱে সেৱা কৰাটোৱেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ফলদায়ক। জ্ঞানীসকলক অন্য কৰ্ম ত্যাগ কৰি সেই স্থানত বাস কৰি দেৱসান্নিধ্যৰ সেৱাত নিয়োজিত হ’বলৈ উপদেশ দিয়া হৈছে। দান, ক্ৰিয়াকাণ্ড, পূৰ্ণ দক্ষিণাসহ অগ্নিষ্টোমাদি যজ্ঞ, চন্দ্ৰায়ণ আৰু কৃচ্ছ্ৰৰ দৰে কঠোৰ ব্ৰত, আৰু প্ৰভাস-গঙ্গাৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থ—এই সকলোৰ পুণ্য তুলনা কৰি কোৱা হৈছে যে ইহঁত এই ক্ষেত্ৰৰ পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়। দৃষ্টান্তস্বৰূপে কোৱা হয় যে পূৰ্বৰ ৰাজর্ষিসকলে তাত সিদ্ধি লাভ কৰিছিল; আৰু কালবশত নষ্ট পশু, পক্ষী, সৰ্প আৰু হিংস্ৰ জীৱো সেই স্থান-সম্পৰ্কে দিৱ্যলোক লাভ কৰে। তীৰ্থ বাসে শুদ্ধ কৰে, কিন্তু হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ স্মৰণে, দৰ্শনে আৰু বিশেষকৈ স্পৰ্শে অধিক পাৱন কৰে—এনে দেহ-সংস্পৰ্শমাধ্যমে পবিত্ৰতাৰ তত্ত্ব প্ৰকাশ পায়।
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः । रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः
সূতে ক’লে: সেয়ে, সকলো প্ৰয়াসে অন্য সকলো কৰ্ম ত্যাগ কৰি, বিচক্ষণসকলে ৰক্তশৃঙ্গৰ পবিত্ৰ সান্নিধ্য সেৱা কৰিব লাগে।
Verse 2
किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि । तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्
দানৰ কি প্ৰয়োজন, ক্ৰিয়াকাণ্ডৰ কি প্ৰয়োজন, যজ্ঞৰ কি প্ৰয়োজন, বা ব্ৰতৰো কি প্ৰয়োজন? ভক্তিভাৱে হাটকেশ্বৰ-সম্বন্ধীয় সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰকেই সেৱা-উপাসনা কৰা উচিত।
Verse 3
अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
অগ্নিষ্টোম আদি সকলো যজ্ঞ, সম্পূৰ্ণ দক্ষিণাসহো, সেই ক্ষেত্ৰৰ সন্মুখত থকা পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়।
Verse 4
चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত, কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু সান্তপন তপস্যাও—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়।
Verse 5
प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
প্ৰভাস আদি তীৰ্থসমূহ আৰু গঙ্গা আদি নদীসমূহো—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়।
Verse 6
भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
সকলো ভূমিদান আৰু দয়া আদি ধৰ্মৰ সকলো ৰূপ—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়।
Verse 7
तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः । पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः
সেই ঠাইত পূৰ্বকালত বহু ৰাজর্ষিয়ে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল। পশু-পক্ষী, সৰ্প, সিংহ, ব্যাঘ্ৰ, হৰিণ আদিো (সেই স্থানৰ শক্তিৰ স্পৰ্শ পাই) প্ৰভাৱিত হৈছিল।
Verse 9
तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् । यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा
সেই ঠাইত কালবশত নষ্ট হোৱা তেওঁলোকেও দেৱালয় (দেৱলোক) লাভ কৰিলে। যি কোনো তাত থাকে—ব্ৰতহীন হলেও, বা কেৱল কৃষিকর্মত ৰত হলেও—…
Verse 10
श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् । पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्
শুনা, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ উৎপত্তি-সম্পৰ্কীয় পৰম গুহ্য কথা। এই ক্ষেত্ৰৰ তীৰ্থ-ঘাটসমূহ ইয়াত কেৱল বাস কৰিলেই মানুহক পবিত্ৰ কৰে।
Verse 11
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि । किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः
হে বিপ্ৰসকল, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ কেৱল স্মৰণ কৰিলেও পবিত্ৰ কৰে; তেন্তে দৰ্শন কৰিলে কিমান অধিক, আৰু বিশেষকৈ স্পৰ্শ কৰিলে!
Verse 16
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रक्तशृङ्गसांनिध्यसेवनफलश्रैष्ठ्यवर्णनंनाम षोडशोऽ ध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “ৰক্তশৃঙ্গৰ সান্নিধ্যত সেৱা কৰিলে লাভ হোৱা ফলৰ পৰম শ্ৰেষ্ঠত্বৰ বৰ্ণনা” নামৰ ষোড়শ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।