Adhyaya 142

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुण्यं गणपतित्रयम् । स्वर्गदं मर्त्यदं पुण्यं तथान्यन्नरकापहम्

সূতে ক’লে: তাত আৰু এটা পুণ্যময় গণপতি-ত্ৰয় আছে—পবিত্ৰ আৰু পুণ্যদায়ক—যি স্বৰ্গ দান কৰে, মৰ্ত্যলোকে সমৃদ্ধি দিয়ে, আৰু নৰক-পতনো নাশ কৰে।

Verse 2

हंतृ वै सर्वविघ्नानां पूजितं सुरदानवैः । सर्वकामप्रदं चैव विद्याकीर्तिविवर्धनम्

সেইজনেই সকলো বিঘ্নৰ সংহাৰক, দেৱতা আৰু দানৱসকলেও যাক পূজা কৰে। তেওঁ সকলো কামনা পূৰণ কৰে আৰু বিদ্যা-খ্যাতি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रिविधाः पुरुषाः सूत जायंतेत्र महीतले । उत्तमा मध्यमाश्चान्ये तथा चान्येऽधमाः स्थिताः

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত, এই পৃথিৱীত মানুহ তিন প্ৰকাৰৰ জন্ম লয়—কিছুমান উত্তম, কিছুমান মধ্যম, আৰু আন কিছুমান অধম অৱস্থাতেই থাকে।”

Verse 4

उत्तमाः प्रार्थयंति स्म मोक्षमेव हि केवलम् । गता यत्र निवर्तंते न कथंचिद्धरातले

উত্তমসকলে কেৱল মোক্ষৰেই প্ৰাৰ্থনা কৰে। সেই অৱস্থালৈ গৈ পালে তেওঁলোকে কোনোপধ্যেই পৃথিৱীৰ লোকলৈ পুনৰ নাহে।

Verse 5

मध्यमाः स्वर्गमार्गं च दिव्यान्भोगान्मनोरमान् । अप्सरोभिः समं क्रीडां यज्ञाद्यैः कर्मभिः कृताम्

মধ্যমসকলে স্বৰ্গমাৰ্গ আৰু মনোমোহা দিৱ্য ভোগ কামনা কৰে—অপ্সৰাসকলৰ সৈতে ক্ৰীড়া—যা যজ্ঞ আদি কৰ্ম আৰু অন্যান্য বিধি-ক্ৰিয়াৰে লাভ হয়।

Verse 6

अधमा मर्त्यलोकेत्र रमंते विषयात्मकाः । विषकीटकवत्तत्र रतिं कृत्वा गरीयसीम्

অধম লোকসকল মৰ্ত্যলোকে বিষয়াসক্ত হৈ তাতেই আনন্দ কৰে। বিষলৈ টান খোৱা কীটৰ দৰে, তাতেই গাঢ় আসক্তি স্থাপন কৰে।

Verse 7

स्वर्गमोक्षौ परित्यज्य तत्कस्मान्मर्त्य इष्यते । येनासौ प्रार्थ्यते मर्त्यैर्मर्त्यदो गणनायकः

স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ ত্যাগ কৰি মৰ্ত্য অৱস্থা কিয় কাম্য হয়? কিয়নো এই মৰ্ত্যত্বৰ দ্বাৰাই মৰ্ত্যসকলে গণনায়ক—মৰ্ত্যবৰদাতা—ক প্ৰাৰ্থনা কৰে।

Verse 8

केन संस्थापितास्ते च तस्मिन्क्षेत्रे गजाननाः । कस्मिन्काले च द्रष्टव्याः सर्वं विस्तरतो वद

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত সেই গজানন দেৱতাসকলক কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে? আৰু কোন সময়ত তেওঁলোকৰ দৰ্শন কৰিব লাগে? সকলো বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 9

सूत उवाच । पूर्वं तप्त्वा तपस्तीव्रं मर्त्यलोके द्विजोत्तमाः । ततो गच्छंति संहृष्टाः स्वेच्छया त्रिदिवं प्रति । मोक्षमार्गं तथैवान्ये ध्यानाविष्कृतमानसाः

সূত ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল! প্ৰথমে মৰ্ত্যলোকে তীব্ৰ তপস্যা কৰি, তাৰ পাছত তেওঁলোকে আনন্দিত হৈ স্বইচ্ছাৰে ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গ) অভিমুখে যায়। আন কিছুমানেও ধ্যানৰ দ্বাৰা মন প্ৰকাশিত-শুদ্ধ হৈ মোক্ষমাৰ্গে অগ্ৰসর হয়।

Verse 10

ततः स्वर्गे समाकीर्णे कदाचिन्मनुजोत्तमैः । देवेषु क्षिप्यमाणेषु समंतात्तत्प्रभावतः

তাৰ পাছত কেতিয়াবা স্বৰ্গ মনুজোত্তমসকলেৰে ভৰি উঠিল; আৰু তেওঁলোকৰ সেই প্ৰভাৱত দেৱতাসকল চাৰিওফালে ঠেলি দিয়া হ’ল।

Verse 11

गत्वा स्वयं सहस्राक्षः सर्वैर्देवगणैः सह । प्रोवाच शंकरं गौर्या सार्धमेकासनस्थितम्

তেতিয়া সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) নিজে সকলো দেৱগণৰ সৈতে গৈ, গৌৰীৰ সৈতে একে আসনত উপবিষ্ট শংকৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 12

इन्द्र उवाच । तपःप्रभावसंसिद्धैर्मानवैः परमेश्वर । अस्माकं व्याप्यते सर्वं महिमानं गृहादिकम्

ইন্দ্ৰ ক’লে: হে পৰমেশ্বৰ! তপস্যাৰ প্ৰভাৱত সিদ্ধ হোৱা মানুহে আমাৰ সকলো মহিমা—আমাৰ ধাম আদি—ব্যাপি লৈ অতিক্ৰম কৰি আছে।

Verse 13

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नः कंचिच्चिंतय सांप्रतम् । उपायं येन तिष्ठामः सौख्येनात्र शिवालये

সেয়েহে আমাৰ ওপৰত কৃপা কৰি এতিয়াই এটা উপায় চিন্তা কৰক, যাৰ দ্বাৰা আমি এই শিৱালয়ত সুখেৰে স্থিৰ থাকিব পাৰোঁ।

Verse 14

अथ श्रुत्वा विरूपाक्षस्तेषां तद्वचनं द्विजाः । पार्वत्याः पार्श्वसंस्थाया मुखचन्द्रं समैक्षयत्

তেওঁলোকৰ কথা শুনি, হে দ্বিজসকল, বিৰূপাক্ষ (শিৱ) নিজৰ কাষত উপবিষ্ট পাৰ্বতীৰ চন্দ্ৰমুখলৈ স্থিৰ দৃষ্টিৰে চালে।

Verse 15

निजगात्रं ततो देवी सुसंमर्द्य मुहुर्मुहुः । मलमाहृत्य तं कृत्स्नं चक्रे नागमुखं ततः

তাৰ পাছত দেৱীয়ে নিজৰ দেহ বাৰে বাৰে ঘঁহি, তাত পৰা সকলো মল সংগ্ৰহ কৰি, তাৰ পৰা নাগমুখযুক্ত এক সত্তা গঢ়িলে।

Verse 16

चतुर्हस्तं महाकायं लंबोदरसमन्वितम् । सुकौतुककरं तेषां सर्वेषां च दिवौकसाम्

সেয়া চাৰিহাতীয়া, মহাকায়, লম্বোদৰযুক্ত আছিল; আৰু স্বৰ্গবাসী সকলো দেৱলোকীয়ৰ মনত মহা বিস্ময় জগাই তুলিলে।

Verse 17

ततः स विनयादाह देवीं शिखरवासिनीम् । यदर्थमंब सृष्टोऽहं तत्कार्यं वद मा चिरम्

তাৰ পাছত সি বিনয়ে শিখৰত বাস কৰা দেৱীক ক’লে— “হে অম্বা, মই কিহৰ বাবে সৃষ্ট হ’লোঁ? মোৰ কৰ্তব্য ক’বা, বিলম্ব নকৰিবা।”

Verse 18

त्रैलोक्ये त्वत्प्रसादेन नासाध्यं विद्यते मम

তিনিলোকত তোমাৰ প্ৰসাদে মোৰ বাবে একোৱেই অসাধ্য নহয়।

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । मर्त्यलोके नरा ये च स्वर्गमोक्षपराः सदा । तेषां विघ्नं त्वया कार्यं शुभकृत्येषु चैव हि

শ্ৰীদেৱী ক’লে— মর্ত্যলোকত যিসকল নৰ সদায় স্বৰ্গ আৰু মোক্ষৰ প্ৰতি নিবিষ্ট, তেওঁলোকৰ শুভ কাৰ্যসমূহত তুমি নিশ্চয় বিঘ্ন সৃষ্টি কৰিবা।

Verse 20

सरितां पतयस्त्रिंशच्छंकवः सप्तसप्ततिः । महासरोजषष्टिश्च निखर्वाणां च विंशतिः

নদীসমূহৰ ত্ৰিশজন অধিপতি আছিল; সাতসত্তৰ শঙ্কৱ; ষাঠি মহাসৰোজ; আৰু বিশজন নিখৰৱো আছিল।

Verse 21

अर्बुदायुतसंयुक्ताः कोट्यो नवतिपञ्च च । लक्षाश्च पंचपंचाशत्सहस्राः पंचविंशतिः । शतानि नवषष्टिश्च गणाश्चान्येऽत्र संस्थिताः

ইয়াত অৰ্বুদ আৰু অযুতসহ পঁচানব্বই কোটি, পঞ্চপঞ্চাশ লক্ষ, পঁচিশ হাজাৰ আৰু ঊনসত্তৰ শত—আৰু আন আন গণো স্থিত আছিল।

Verse 22

येषां नदी स्मृतः पूर्वो महाकालस्तथा परः । ते सर्वे वशगास्तुभ्यं प्रभवंतु गणोत्तमाः

যিসকলৰ বাবে পবিত্ৰ নদী প্ৰথম আশ্ৰয় বুলি স্মৃত, আৰু মহাকাল পৰম অন্ত, সেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ গণ তোমাৰ বশত থাকি প্ৰকাশিত হওক, হে গণশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 23

आधिपत्यं मया दत्तं तव वत्स कुरुष्व तत् । सर्वेषां गणवृंदानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

“হে বৎস, মই তোমাক আধিপত্য দিছোঁ—সেয়া গ্ৰহণ কৰি কাৰ্য কৰ। সকলো গণবৃন্দৰ ওপৰত অধিপতি হৈ দৃঢ়ভাৱে প্রতিষ্ঠিত হোৱা।”

Verse 24

एवमुक्त्वाथ सा देवी समानीयौषधीभृतान् । हेमकुंभान्सुतीर्थांभः परिपूर्णान्महोदयान्

এইদৰে কৈ সেই দেৱীয়ে ঔষধি বহনকাৰীসকলক মাতিলে আৰু সুৱৰ্ণ কুম্ভ আনিলে—অতি মঙ্গলময়, মহিমাময়—উত্তম তীৰ্থৰ জলেৰে কাষলৈকে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 25

तस्याभिषेचनं चक्रे स्वयमेव सुरेश्वरी । गीतवाद्यविनोदेन नृत्यमंगलजैः स्वनैः

সুৰেশ্বৰীয়ে নিজেই তেওঁৰ অভিষেক কৰিলে; গীত-বাদ্যৰ আনন্দৰ মাজত, আৰু নৃত্য-মঙ্গলৰ পৰা উঠা শুভ ধ্বনিসমূহৰ সৈতে।

Verse 26

त्रयस्त्रिंशत्स्मृताः कोटयो देवानां याः स्थिता दिवि । ताः सर्वास्तत्र चागत्य तस्य चक्रुश्च मंगलम्

স্বৰ্গত অৱস্থিত বুলি স্মৃত তেত্ৰিশ কোটি দেৱতা—সকলোৱে তাত আহি তেওঁৰ বাবে মঙ্গলাচৰণ আৰু আশীৰ্বাদ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 27

अथ तस्य ददौ तुष्टो भगवान्वृषभध्वजः । कुठारं निशितं हस्ते सदा वै श्रेष्ठमायुधम्

তাৰ পাছত সন্তুষ্ট হৈ ভগৱান বৃষভধ্বজ শিৱে তেওঁৰ হাতত ধাৰণ কৰিবলৈ এটা তীক্ষ্ণ কুঠাৰ দিলে—সদায় শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ।

Verse 28

पात्रं मोदकसंपूर्णमक्षयं चैव पार्वती । भोजनार्थे महाभागा मातृस्नेहपरायणा

তাৰ পাছত মহাভাগা পাৰ্বতী, মাতৃস্নেহত নিবদ্ধা, ভোজনাৰ্থে মোদকেৰে পৰিপূৰ্ণ এক অক্ষয় পাত্ৰো তেওঁক দিলে।

Verse 29

मूषकं कार्तिकेयस्तु वाहनार्थं प्रहर्षितः । भ्रातरं मन्यमानस्तु बन्धुस्नेहेन संयुतः

কাৰ্তিকেয় আনন্দিত হৈ, বন্ধুস্নেহে সংযুক্ত, তেওঁক ভ্ৰাতা বুলি মানি বাহনৰ্থে এটা মূষক দিলে।

Verse 30

ज्ञानं दिव्यं ददौ ब्रह्मा तस्मै हृष्टेन चेतसा । अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्भवेत्

ব্ৰহ্মাই হৃষ্টচিত্তে তেওঁক দিব্য জ্ঞান দান কৰিলে—অতীত, অনাগত আৰু বৰ্তমানত যি ঘটে সেয়া সকলো।

Verse 31

प्रज्ञां विष्णुः सहस्राक्षः सौभाग्यं चोत्तमं महत् । सौभाग्यं कामदेवस्तु कुबेरो विभवादिकम्

বিষ্ণুৱে প্ৰজ্ঞা-বিবেচনাৰ জ্ঞান দান কৰিলে; সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)য়ে মহৎ আৰু উত্তম সৌভাগ্য দিলে। কামদেৱে মনোহৰতা আৰু মঙ্গলময় আকর্ষণ দিলে, আৰু কুবেরে সমৃদ্ধি, ধন-সম্পদ আদি প্ৰদান কৰিলে।

Verse 32

प्रतापं भगवान्सूर्यः कांतिमग्र्यां निशाकरः

ভগৱান সূৰ্যই প্ৰতাপ, তেজ আৰু মহিমা দান কৰিলে; নিশাকৰ চন্দ্ৰই সৰ্বোত্তম কান্তি—শ্ৰেষ্ঠ দীপ্তি—প্ৰদান কৰিলে।

Verse 33

तथान्ये विबुधाः सर्वे ददुरिष्टानि भूरिशः । आत्मीयानि प्रतुष्ट्यर्थं देव्या देवस्य च प्रभोः

তদ্ৰূপে আন সকলো বিবুধ দেৱতাইও অতি প্ৰচুৰ প্ৰিয় দান নিজৰ নিজৰ পৰা দিলে, যাতে দেৱী আৰু দেৱ—তেওঁলোকৰ প্ৰভু—প্ৰসন্ন হন।

Verse 34

एवं लब्धवरः सोऽथ गणनाथो द्विजोत्तमाः । देवकृत्यपरो नित्यं चक्रे विघ्नानि भूतले

এইদৰে বৰ লাভ কৰি সেই গণনাথ—হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ—সদায় দেৱকাৰ্যত তৎপৰ হৈ, ভূতলত বিঘ্নসমূহ সৃষ্টি কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 35

धर्मार्थं यतमानानां मोक्षाय सुकृताय च । ततो भूमितलेऽभ्येत्य गणेशस्तत्र यः स्मृतः

ধৰ্মৰ বাবে যত্ন কৰা, মোক্ষ আৰু পুণ্যকৰ্মৰ সাধনা কৰা লোকসকলৰ হিতাৰ্থে গণেশ ভূতললৈ অৱতীৰ্ণ হল; সেই স্থানতে তেওঁ স্মৰণীয় আৰু পূজিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 36

वैमानिकैः समभ्येत्य स्थापितस्तत्र स द्विजाः । येन स्वर्गार्थिनो लोकाः पूजां तस्य प्रचक्रिरे । प्रथमं सर्वकृत्येषु विघ्ननाशाय तत्पराः

বৈমানিক দেৱগণৰ সৈতে আহি, হে দ্বিজসকল, তেওঁক তাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ’ল। সেয়েহে স্বৰ্গ কামনা কৰা লোকসকলে তেওঁৰ পূজা আৰম্ভ কৰিলে আৰু সকলো কৰ্মৰ আৰম্ভণিতে প্ৰথমে তেওঁক স্থাপন কৰি, বিঘ্ননাশৰ বাবে সদা তৎপৰ থাকিল।

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले च चमत्कारपुरोद्भवैः । ब्राह्मणैर्ब्रह्मविज्ञानतत्परैर्मोक्षहेतुभिः । ईशानः स्थापितस्तत्र मोक्षदो य उदाहृतः

ঠিক সেই সময়তে চমৎকাৰপুৰত জন্ম লোৱা, ব্ৰহ্মবিজ্ঞানত নিবিষ্ট আৰু মোক্ষৰ কাৰণত তৎপৰ ব্ৰাহ্মণসকলে তাত ঈশানক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—যাক মোক্ষদাতা বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 38

स्वर्गं वाञ्छद्भिरेवान्यैः स्वर्गद्वारप्रदस्तथा । हेरंबः स्थापितस्तत्र सत्यनामा यथोदितः

তদ্ৰূপে, স্বৰ্গ কামনা কৰা আন লোকসকলে তাত হেৰম্বক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—স্বৰ্গদ্বাৰ প্ৰদানকাৰী—যাৰ নাম সত্যই তেনেকুৱাই, যিদৰে ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 39

तथान्यैर्मर्त्यदो नाम गणैशस्तत्र यः स्थितः । येन स्वर्गाच्च्युता यांति न कदा नरकादिकम् । तिर्यक्त्वं वा कृमित्वं वा स्थावरत्वमथापि वा

তদ্ৰূপে, আন লোকসকলে তাত গণেশক ‘মর্ত্যদ’ নামৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। তেওঁৰ কৃপাৰে স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হলেও কেতিয়াও নৰক আদি গতি নাপায়—ন পশুজন্ম, ন কৃমিত্ব, ন স্থাৱৰত্বও লাভ কৰে।

Verse 40

एतस्मात्कारणात्तत्र क्षेत्रे पुण्ये द्विजोत्तमाः । हेरम्बो मर्त्यदो जातः स्वर्गिणां मर्त्यदः सदा

এই কাৰণতে, হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই পুণ্য ক্ষেত্ৰত হেৰম্ব ‘মর্ত্যদ’ ৰূপে পৰিগণিত হ’ল—স্বৰ্গপ্ৰাপ্তসকলৰ বাবে তেওঁ সদায় ‘মর্ত্যদ’ হৈ থাকে।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

হেৰম্বৰ (গণেশ) আৱিৰ্ভাৱৰ এই পৱিত্ৰ কাহিনী আপোনালোকক কোৱা হ’ল। এই কাহিনী শ্ৰৱণ কৰিলে মানুহৰ সকলো বিঘিনি নাশ হয়।

Verse 42

एतन्माघचतुर्थां यः शुक्लायां पूजयेन्नरः । न तस्य वत्सरं यावद्विघ्नं सञ्जायते क्वचित्

যিজন মানুহে মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্থী তিথিত পূজা কৰে, তেওঁৰ এবছৰলৈকে কোনো ধৰণৰ বিঘিনি নঘটে।