Adhyaya 136

Verse 1

। मांडव्य उवाच । ग्रहीष्यामि सुरश्रेष्ठा वरं युष्मत्समुद्रवम् । परं मे निर्णयं चैकं धर्मराजः प्रचक्षतु

মাণ্ডব্য ক’লে: “হে সুৰশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকৰ দিয়া বৰ মই গ্ৰহণ কৰিম; কিন্তু মোৰ বাবে এক অন্তিম, নিৰ্ণায়ক বিচাৰ ধৰ্মৰাজে প্ৰকাশ কৰক।”

Verse 2

सर्वेषां प्राणिनां लोके कृतं कर्म शुभाशुभम् । उपतिष्ठति नान्यत्र सत्यमेतत्सुरोत्तमाः

জগতৰ সকলো প্ৰাণীৰ বাবে, তেওঁলোকে কৰা কৰ্ম—শুভ বা অশুভ—নিশ্চয়েই তেওঁলোকৰ সন্মুখত উপস্থিত থাকে, আন ক’তো নহয়। এইয়েই সত্য, হে সুৰোত্তমসকল।

Verse 3

मयाप्यत्र परे चापि किं कृतं पातकं च यत् । ईदृशीं वेदनां प्राप्तो न च मृत्युं कथचन

মই এই জন্মত বা পৰজন্মতো কোন পাপ কৰিলোঁ যে মই এনে তীব্ৰ যন্ত্ৰণালৈ পৰিলোঁ, তথাপি কোনোপধ্যেই মৃত্যু মোৰ ওচৰলৈ নাহে?

Verse 4

धर्मराज उवाच । अन्यदेहे त्वया विप्र बालभावेन वर्तता । शूलाग्रेण सुतीक्ष्णेन काये विद्धो बकः क्षितौ

ধৰ্মৰাজ ক’লে: হে বিপ্ৰ, অন্য দেহত (পূৰ্বজন্মত) তুমি শিশুসুলভ অসাৱধানতাৰে আচৰণ কৰোঁতে, অতি তীক্ষ্ণ শূলৰ আগত বকৰ দেহ বিদ্ধ কৰিছিলা; সি মাটিত পৰি গ’ল।

Verse 5

नान्यत्कृतमपि स्वल्पं पातकं किंचिदेव हि । एतस्मात्कारणादेषा व्यथा संसेविता द्विज

নিশ্চয়, তুমি আন কোনো পাপ একেবাৰে কৰা নাছিলা—সৰু এটাও নহয়। হে দ্বিজ, এই কাৰণতেই এই ব্যথা তুমি ভোগ কৰি আছা।

Verse 6

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भृशं क्रोधसमन्वितः । ततस्तं प्राह मांडव्यो धर्मराजं पुरः स्थितम्

সূত ক’লে: তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি মাণ্ডব্য ঋষি অত্যন্ত ক্ৰোধে ভৰি উঠিল; তাৰ পাছত সন্মুখত থিয় হৈ থকা ধৰ্মৰাজক তেওঁ সম্বোধন কৰিলে।

Verse 7

अस्य स्वल्पापराधस्य यस्माद्भूयान्विनिग्रहः । कृतस्त्वया सुदुर्बुद्धे तस्माच्छापं गृहाण मे

এই সৰু অপৰাধৰ বাবে তুমি অতি অধিক দণ্ড বিধান কৰিলা, হে কুবুদ্ধি! সেয়ে মোৰ শাপ গ্ৰহণ কৰা।

Verse 8

त्वं प्राप्य मानुषं देहं शूद्रयोनौ व्यवस्थितः । जातिक्षयकृतं दुःखं प्रभूतं सेवयिष्यसि

মানৱ দেহ লাভ কৰি তুমি শূদ্ৰ যোনিত স্থাপিত হ’বা; জাতি-মৰ্যাদা ক্ষয়ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বহু দুখ ভোগ কৰিবা।

Verse 9

तथा कृता मयैषाद्य व्यवस्था सर्वदेहिनाम् । अष्टमाद्वत्सरादूर्ध्यं कर्मणा गर्हितेन च । प्रग्रहीष्यति वै जंतुः पुरुषो योषिदेव वा

আজি মই সকলো দেহধাৰী প্ৰাণীৰ বাবে এই বিধান স্থাপন কৰিলোঁ: অষ্টম বছৰৰ ওপৰত, নিন্দনীয় কৰ্মৰ বাবে জীৱ—পুৰুষ হওক বা নাৰী—নিশ্চয়েই দায়ী ধৰা হ’ব।

Verse 10

एवमुक्त्वा स मांडव्यो धर्मराजं ततः परम् । प्रस्थितो रोषनिर्मुक्तो वांछिताशां प्रति द्विजाः

এইদৰে ধৰ্মৰাজক কৈ সেই দ্বিজ মাণ্ডব্য তেতিয়া ক্ৰোধমুক্ত হৈ নিজৰ ইচ্ছিত গন্তব্যৰ দিশে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 11

अथ तं प्रस्थितं दृष्ट्वा प्रोचुः सर्वे दिवौकसः । धर्मराजकृते व्यग्राः श्रुत्वा शापं तथाविधम्

তাৰ প্ৰস্থান দেখা পাই, ধৰ্মৰাজৰ কাৰণে ব্যাকুল হোৱা সকলো দেৱতাই, তেনে শাপ শুনি, পৰস্পৰে ক’লে।

Verse 12

देवा ऊचुः । भगवन्पापसक्तस्य धर्मराजस्य केवलम् । न त्वमर्हसि शापेन शूद्रं कर्तुं कथंचन

দেৱতাসকলে ক’লে: “হে ভগৱন! ধৰ্মৰাজ কেৱল পাপ দণ্ডিত কৰাত আসক্ত; তুমি শাপ দি কোনোপধ্যেই তেওঁক শূদ্ৰ কৰি তুলিব নালাগে।”

Verse 13

प्रसादं कुरु तस्मात्त्वमस्य धर्मपतेर्द्विज । अस्माकं वचनात्सद्यः प्रार्थयस्व तथा वरम्

সেয়ে, হে দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ, এই ধৰ্মপতিক অনুগ্ৰহ কৰা। আমাৰ বাক্য অনুসৰি তৎক্ষণাৎ বিধিমতে বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা।

Verse 14

मांडव्य उवाच । नान्यथा जायते वाणी या मयोक्ता सुरोत्तमाः । अवश्यं धर्मराजोऽयं शूद्रयोनौ प्रयास्यति

মাণ্ডব্য ক’লে: “হে সুৰোত্তমসকল! মোৰ কোৱা বাক্য অন্যথা হ’ব নোৱাৰে। এই ধৰ্মৰাজ নিশ্চয় শূদ্ৰ যোনিত প্ৰৱেশ কৰিব।”

Verse 15

परं नैवास्य संतानं तस्यां योनौ भविष्यति । संप्राप्स्यति च भूयोऽपि धर्मराजत्वमुत्तमम्

কিন্তু সেই যোনিত তেওঁৰ কোনো সন্তান নহ’ব। আৰু তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰো উত্তম ধৰ্মৰাজত্ব পদ লাভ কৰিব।

Verse 16

आराधयतु चाव्यग्रः क्षेत्रेऽत्रैव त्रिलोचनम् । प्रसादात्तस्य देवस्य शीघ्रं मृत्युमवाप्स्यति

আৰু তেওঁ যেন অব্যগ্ৰচিত্তে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰতেই ত্ৰিলোচন শিৱক আৰাধনা কৰে। সেই দেৱৰ প্ৰসাদত তেওঁ শীঘ্ৰেই মৃত্যু লাভ কৰিব (আৰু সেই অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হ’ব)।

Verse 17

तथा देयो वरो मह्यं भवद्भिर्यदि स्वर्गपाः । तदेषा शूलिकाऽस्माकं स्पर्शाद्भूयात्सुधर्मदा

হে স্বৰ্গৰ ৰক্ষকসকল! যদি তোমালোকেই মোক বৰ দিয়া, তেন্তে এই শূলিকা কেৱল স্পৰ্শতেই লোকসকলৰ বাবে সুধৰ্ম দানকাৰিণী হওক।

Verse 18

देवा ऊचुः । एनां यः प्रातरुत्थाय स्पर्शयिष्यति शूलिकाम् । पातकात्स विमुक्तो वा इह लोके भविष्यति

দেৱতাসকলে ক’লে: যি কোনো ব্যক্তি প্ৰভাতে উঠি এই শূলিকাক স্পৰ্শ কৰিব, সি এই লোকতেই পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ব।

Verse 19

एवमुक्त्वा मुनिं तं ते देवाः शक्रपुरोगमाः । ततस्तां सादरं प्राहुः सह भर्त्रा पतिव्रताम्

এইদৰে কৈ, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ নেতৃত্বত থকা দেৱতাসকলে সেই মুনিক সম্বোধন কৰি, তাৰ পাছত স্বামীৰ সৈতে সেই পতিব্ৰতাক সাদৰে ক’লে।

Verse 20

त्वमपि प्रार्थयाभीष्टमस्मत्तो वरवर्णिनि । यत्ते चित्ते स्थितं नित्यं नादेयं विद्यतेऽत्र नः

হে সুন্দৰবৰ্ণিনী নাৰী! তুমিও আমাৰ পৰা তোমাৰ ইচ্ছামতে বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা। তোমাৰ চিত্তত যি সদায় স্থিত, সেয়া দান নকৰিব নোৱাৰা বস্তু আমাৰ ইয়াত নাই।

Verse 21

पतिव्रतोवाच । येयं मयाकृता गर्ता स्थानेऽत्र त्रिदशेश्वराः । मन्नाम्ना ख्यातिमायातु दीर्घिकेति जगत्त्रये

পতিব্ৰতাই ক’লে: হে ত্ৰিদশেশ্বৰসকল! এই স্থানত মই যি গৰ্তা খনন কৰিলোঁ, সি মোৰ নাম অনুসাৰে ‘দীৰ্ঘিকা’ বুলি ত্ৰিলোকত খ্যাতি লাভ কৰক।

Verse 22

देवा ऊचुः । अद्यप्रभृति लोकेऽत्र गर्त्तेयं तव शोभने । दीर्घिकेति सुविख्याता भविष्यति जगत्त्रये

দেৱতাসকলে ক’লে: আজি পৰা, হে সুন্দৰী, এই লোকত থকা এই পুখুৰী-গহ্বৰ ত্ৰিলোকত ‘দীৰ্ঘিকা’ নামে সুপ্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 23

येऽस्यां स्नानं करिष्यंति प्रातरुत्थाय मानवाः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते भविष्यंति तत्क्षणात्

যিসকলে পুৱাতে উঠি এই পবিত্ৰ জলে স্নান কৰে, হে লোকসকল, সিহঁত তৎক্ষণাৎ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 24

कन्याराशिगते सूर्ये संप्राप्ते पंचमीदिने । येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रद्धया सहिता नराः

যেতিয়া সূৰ্য কন্যা-ৰাশিত প্ৰৱেশ কৰে আৰু পঞ্চমী তিথি উপস্থিত হয়, তেতিয়া যিসকল নৰে শ্ৰদ্ধাসহ ইয়াত স্নান কৰে…

Verse 25

अपुत्रास्ते भविष्यंति सपुत्रा वंशवर्धनाः । एवमुक्त्वाऽथ तां देवा जग्मुः स्वर्गं द्विजोत्तमाः

যিসকল অপুত্ৰ, সিহঁত পুত্ৰৱান হ’ব, বংশবৃদ্ধিকাৰী পুত্ৰ লাভ কৰিব। এইদৰে কৈ, হে দ্বিজোত্তম, দেৱতাসকল স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 26

पतिव्रतापि तेनैव सह कांतेन सुन्दरी । सेवयामास कल्याणी स्मरसौख्यमनुत्तमम्

সেই কল্যাণী, সুন্দৰী পতিব্ৰতা নাৰী নিজৰ প্ৰিয় স্বামীৰ সৈতে একেলগে অনুপম দাম্পত্যসুখ উপভোগ কৰিলে।

Verse 27

पर्वतेषु सुरम्येषु नदीनां पुलिनेषु च । उद्यानेषु विचित्रेषु वनेषूपवनेषु च

সুৰম্য পৰ্বতসমূহত, নদীৰ বালুকাময় তীৰত, বিচিত্ৰ উদ্যানত, আৰু বন-উপবনত—

Verse 28

ततो वयसि संप्राप्ते पश्चिमे कालपर्ययात् । तदेवात्मीयसत्तीर्थं सेवयामास सादरम्

তাৰ পিছত কালচক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনত যেতিয়া বাৰ্ধক্য আহিল, তেতিয়া তাই নিজৰ আশ্ৰয়-ধনস্বৰূপ সেই একে পবিত্ৰ তীৰ্থক ভক্তিভাৱে পুনৰ সেৱা কৰিলে।

Verse 29

ततो देहं परित्यक्त्वा स्वकांतं वीक्ष्य तं मृतम् । तत्र तोये जगामाथ ब्रह्मलोकं पतिव्रता

তাৰ পিছত নিজৰ প্ৰিয় স্বামীক মৃত অৱস্থাত দেখি, পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে দেহ ত্যাগ কৰিলে; আৰু সেই স্থানৰ জলৰ দ্বাৰাই ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰিলে।

Verse 30

एतद्वः सर्वमाख्यातं दीर्घिकाख्यानमुत्तमम् । यस्य संश्रवणादेव नरः पापात्प्रमुच्यते

এইদৰে মই তোমালোকক দীৰ্ঘিকাৰ এই উত্তম আখ্যান সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ; যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰেই মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 136

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये दीर्घिकोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণে—একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত—“দীৰ্ঘিকাৰ উৎপত্তিৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নাম অধ্যায়, অধ্যায় ১৩৬, সমাপ্ত।