Adhyaya 132

Verse 1

ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ, তুমি তাত অৱস্থিত যাজ্ঞবল্ক্যৰ তীৰ্থ বৰ্ণনা কৰিলা; আৰু বৰৰুচিৰ তীৰ্থো প্ৰসিদ্ধ—সঙ্গে বৈনায়ক (গণপতি-সম্পৰ্কীয়) পবিত্ৰ স্থানো জনাজাত।

Verse 2

कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्

হে মহামতে! তাত কাত্যায়নৰ বিষয়ে একো কোৱা হোৱা নাই। তেন্তে তেওঁ তাত একো নকৰিলে নেকি, নে এই কথা তোমাৰ স্মৃতিৰ পৰা সৰি গ’ল?

Verse 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

সেয়ে, আমাক শীঘ্ৰে কোৱা—যদি সেই মহাত্মাই এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত কোনো তীৰ্থ নিৰ্মাণ কৰি থৈ গৈছে—যি সকলো সিদ্ধি আৰু আধ্যাত্মিক সফলতা দান কৰে।

Verse 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

সূতে ক’লে: তেওঁৰ দ্বাৰাই তাত ‘বাস্তুপদ’ নামৰ তীৰ্থ স্থাপিত হ’ল—ব্ৰাহ্মণ কাত্যায়নে—যি মানুহক সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰে।

Verse 5

चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्

তাত তেতাল্লিশজন দেৱতা—আৰু আরও পাঁচজন—পূজিত হয়; আৰু তেওঁলোক পূজিত হ’লে তৎক্ষণাৎ সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত! তাত অৱস্থিত সেই দেৱতাসকল কিয় পূজিত হয়? নাম আৰু বিভাগ অনুসাৰে, একে একে পৃথককৈ বৰ্ণনা কৰা।

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्

সূতে ক’লে: পূৰ্বে ধৰণীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা এক মহাবিশাল অদ্ভুত ভূত ওলাই আহিছিল—অপূৰ্ব, ৰৌদ্ৰ, অতিউগ্ৰ, ক’লা দাঁতযুক্ত আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 9

शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः

ইয়াৰ কাণ শঙ্কুৰ দৰে নুকীয়া, মুখ কৃশ, আৰু চুলি ওপৰলৈ থিয়—অতি ভয়ংকৰ। দেৱতাসকলৰ বিনাশৰ বাবে, বিশেষকৈ মানুহৰ বাবে, দানৱেন্দ্ৰই শুক্ৰে দেখুওৱা মন্ত্ৰেৰে তাক আহ্বান কৰিছিল। সি সকলো শস্ত্ৰৰ, বিশেষকৈ দিব্য অস্ত্ৰৰ, আঘাতৰ পৰা অবধ্য আছিল।

Verse 10

अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः

তেতিয়া দেৱতাসকলে সেই ভয়ংকৰ ৰূপ দেখি, মহা ক্ৰোধে ভৰি, তীক্ষ্ণ আৰু বিচিত্ৰ শস্ত্ৰেৰে তাক আঘাত কৰিলে।

Verse 11

नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः

তেওঁলোকে যত্ন কৰিও তাৰ অঙ্গত আঘাত কৰিব নোৱাৰিলে; বৰং তেওঁলোক কেৱল তাৰ দ্বাৰাই গিলি খোৱা হ’ল—শতশতকৈ, তাৰ পাছত সহস্ৰসহস্ৰকৈ।

Verse 12

अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः

তাৰ পাছত ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই দৃঢ় সংকল্প লৈ, ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি, সেই ভূতৰ দিশে ধাৱিত হ’ল।

Verse 13

ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले

তেতিয়া তেওঁলোকে যত্নেৰে সকলো দিশে, তাৰ সকলো অংগত ধৰি, পঞ্চগুণ শক্তিসম্পন্ন দেৱসকলে সেই সত্তাক ধৰণীতলত পেলাই দিলে।

Verse 14

उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते

তাৰ পাছত তেওঁলোকে সকলোৱে তাৰ চাৰিওফালে বহি, বাৰে বাৰে আঘাত কৰিবলৈ ধৰিলে; কিন্তু সেই আঘাতবোৰ তাৰ ওপৰত ফল নধৰিলে।

Verse 15

आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्

আথৰ্বণীয় সূক্ত আৰু অমৃতৰ এটা বিন্দুৰে জন্ম লোৱা সেই ভয়ংকৰ ভূতসত্তাক দৈত্যসকলে—মুণ্ডে—ঠিক সেই স্থানলৈ প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 16

एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च

এইদৰে সি ঠিক সেই অৱস্থাত হাজাৰ বছৰ ধৰি স্থিৰ হৈ থাকিল। ভয়ৰ কাৰণে তেওঁলোকে তাক এৰি দিব নোৱাৰিলে, আৰু তাক বধ কৰাতো সক্ষম নহ’ল।

Verse 17

तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

তাৰ উদৰৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মা আৰু শক্ৰ আদি অমৰ দেৱসকল আছিল। চাৰিও দিশত থিয় হৈ, ক্ৰুদ্ধ হৈ আৰু মহাযত্নেৰে দৃঢ়ভাৱে সাজু হৈ, সেই সকলো দানৱে তেতিয়া পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰিলে।

Verse 18

अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः

এই ৰৌদ্ৰ ভূতৰ বাবে, যাক শুক্ৰে তৎক্ষণাত সৃষ্টি কৰিছিল, ইয়াত কেৱল এটা উপায়েই নিৰ্দেশ কৰা হ’ল—দেৱসকলৰ বিনাশ।

Verse 19

ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः

তাৰ পাছত সেই মহাবলী দানৱসকলে তীক্ষ্ণ অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰি আৰু নানা যুদ্ধনাদ তুলিতে তুলিতে সহস্ৰে সহস্ৰে একত্ৰিত হ’ল।

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव

ঠিক সেই সময়তে বিষ্ণু তৎক্ষণাত তাত উপস্থিত হ’ল। তেতিয়া বিষ্ণুৱে সেই ভূতক যেন বাক্যৰে সান্ত্বনা দিয়া, তেনে কৈ সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति

‘হে উদ্ভূত সত্তা! তোমাৰ যি অঙ্গত যি দেৱ অৱস্থিত, তেওঁ তাতেই পূজা গ্ৰহণ কৰি, সেই পূজাৰ দ্বাৰাই তোমাক তৃপ্ত কৰিব।’

Verse 22

नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता

‘এই জগতত দেৱপূজা এনেধৰণে ক’তো স্থাপিত নহয়—যেনে আজি মই তোমাক বুজাই দিলোঁ।’

Verse 23

ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु

তেতিয়া তেওঁ অচল মনৰে প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে— ‘এইদৰে মই তোমাৰ বাবে কৰিম; এতিয়া মোৰ পৰৱৰ্তী বাক্য শুনা।’

Verse 24

यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति

“যদি কোনো মানুহে কেতিয়াও মোৰ পূজা নকৰে, তেন্তে কোনো উপায়ে সি মানুহ মোৰ আহাৰ হ’ব।”

Verse 25

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्

সূতে ক’লে: চক্রধাৰী দেৱে “বাঢ়ম্” বুলি কোৱাত, সেই ভূত মহা হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ নিশ্চল হৈ পৰিল।

Verse 26

ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्

তাৰ পাছত দেৱতাসকল উঠি শস্ত্ৰ হাতে লৈ তীক্ষ্ণ অস্ত্ৰে আঘাত কৰি পেলালে পলাবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱসকলক—লজ্জাহীন, ক্ৰোধশূন্য, আৰু দীন বাক্য বকাবক কৰা।

Verse 27

ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः

তাৰ পাছত দৈত্যসকল নিপাতিত হোৱাত হৰি শান্ত হৈ পদ্মজক ক’লে: “হে মহাশয়, এই ভূতৰ নাম স্থিৰ কৰা।”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে হৰি! তোমাৰ এই উক্তিৰ দ্বাৰা ‘এইটো বাস্তু’ বুলি যি বাক্য প্ৰকাশ পালে, সেই কাৰণেই ই নিশ্চয় ‘বাস্তু’ নামে পৰিচিত হ’ব।”

Verse 29

एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्

এইদৰে কৈ হৃষীকেশে বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰি পূজাৰ্থে অনুসৰণীয় বিধানখন বিস্তাৰসহ সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः

ইতিমধ্যে যাজ্ঞবল্ক্যৰ জ্ঞানী পুত্ৰে ক’লে; দ্বিজসত্তমসকলে প্ৰথমে বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰিলে।

Verse 31

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते

“হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত মোৰ বাবে এটা আশ্ৰম-নিবাস নিৰ্মাণ কৰা; হে মহামতে, এইয়ে যি বিধান কোৱা হৈছে, সেই অনুসাৰে।”

Verse 32

ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्

“তাৰ পাছত মই সকলো বুজি লৈ পৃথিৱীত ইয়াৰ বৃদ্ধি সাধিম; সেয়ে অজ্ঞসকলক বোধ দিয়া আৰু জাগ্ৰত কৰাৰ বাবে সত্বৰে আহা।”

Verse 33

ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः

তেতিয়া ব্ৰহ্মায়ো তেওঁক সেই স্থানলৈ প্ৰেৰণ কৰিলে; বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰি, নিজৰ পুত্ৰৰ মঙ্গল চিন্তা কৰি কাৰ্য কৰিলে।

Verse 34

विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः

তাৰ পাছত বিশ্বকৰ্মাও তাত উপস্থিত হৈ, যিদৰে বিধি কোৱা হৈছিল তেনেদৰে, ব্ৰহ্মাই যি সম্পূৰ্ণ ৰূপে নিৰ্দেশ দিছিল সেইমতে সম্পূৰ্ণ বাস্তুপূজা সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 35

कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्

কাত্যায়নেও সেই সমগ্ৰ বিধি দেখি, তেতিয়া বিশ্বৰ মঙ্গলৰ বাবে, শালা-কর্ম আদি পূৰ্বক কৰ্মৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, তাক সহস্ৰবাৰ সম্পাদন কৰিলে।

Verse 36

एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा

এইদৰে, হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই ক্ষেত্ৰত বাস্তুপদৰ উৎপত্তি হ’ল। এই ক্ষেত্ৰতেই মানুহ—পাপে স্পৰ্শিত হলেও—নির্ধাৰিত কৰ্মৰ দ্বাৰা মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 37

तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च

তদ্ৰূপে, গৃহৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কোনো দোষ কেতিয়াও নালাগে—সেয়া শিল্পৰ ত্ৰুটিৰ পৰা হওক, অশুভ পদ (বিন্যাস)ৰ পৰা হওক, বা অনুচিত বাস্তুৰ পৰা হওক।

Verse 38

वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना

বৈশাখ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয়া তিথিত, যেতিয়া ৰোহিণী নক্ষত্ৰ প্ৰবল আছিল, তেতিয়া সেই মহাত্মাই তাত বাস্তুৰ পবিত্ৰ ‘পদ’ স্থাপন কৰিলে।

Verse 39

तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्

তাতো যদি কোনো মানুহে সেই একে বিধিৰে পূজা কৰে, আৰু যিয়ে তাক যথাযথভাৱে সম্পন্ন কৰে, সি ৰাজত্ব লাভ কৰে—ৰাজা হয়।

Verse 40

गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने

দোষে ভৰা আৰু শিল্প-আদি ত্ৰুটিৰ দ্বাৰা পীড়িত গৃহো, সেই (পবিত্ৰ বাস্তু-পদ/বিধি)ৰ সংস্পৰ্শ লাভ কৰিলে, সেই দিনেই সমৃদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 132

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাযুক্ত শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ ষষ্ঠ নাগৰ খণ্ডৰ হাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত ‘বাস্তু-পদৰ উৎপত্তিৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নামৰ একশ বত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।