Adhyaya 13

Verse 1

। सूत उवाच । एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः । पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि

সূতে ক’লে: এইদৰে পুত্ৰসকলক ৰাজ্য অৰ্পণ কৰি, সেই পৃথিৱীপতিয়ে নিজেই সেই নগৰ দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) দান কৰিলে।

Verse 2

तत आराधयामास देवदेवं महेश्वरम् । कृत्वा तदाऽश्रमं तत्र श्रद्धया परया युतः

তাৰ পিছত, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে তাত আশ্ৰম স্থাপন কৰি, তেওঁ দেবদেৱ মহেশ্বৰক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 3

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

সেই নৃপতিয়ে শত বছৰ ফলাহাৰ কৰি থাকিল; তাৰ পাছত সমান কাল ধ্যানসমাধিত স্থিৰ হৈ ঝৰা পাত খাই জীৱন নিৰ্বাহ কৰিলে।

Verse 4

ततः परं जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः । वायुभक्षस्ततोऽभूत्स यावद्वर्षशतं परम्

তাৰ পাছত তেওঁ শত বছৰ কেৱল জলাহাৰেই থাকিল; তাৰপিছত পুনৰ শত বছৰ পৰ্যন্ত বায়ুভক্ষ, অৰ্থাৎ বায়ুকেই আহাৰ কৰি থাকিল।

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य वर्षशते गते । चतुर्थे वायुभक्षस्य दर्शने समुपस्थितः

তেতিয়া মহাদেৱ তাত সন্তুষ্ট হৈ, এশ বছৰ পাৰ হোৱাৰ পিছত—চতুৰ্থ অৱস্থাত, যেতিয়া তেওঁ বায়ুভক্ষণে জীৱন ধাৰণ কৰিছিল—সাক্ষাৎ ৰূপে দৰ্শন দিলে।

Verse 6

प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि मत्तः प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुर्लभं त्रिदशैरपि

শিৱে সন্তুষ্ট হৈ ক’লে: “মই সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। মোৰ পৰা যি ইচ্ছা, সেয়া প্ৰাৰ্থনা কৰা; মই তোমাক দিম—যি বস্তু ত্ৰিদশদেৱসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ।”

Verse 7

राजोवाच । एतत्पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम् । हाटकेश्वरमाहात्म्यात्सर्वपापक्षयापहम्

ৰাজাই ক’লে: “এইটো অতি পুণ্যময় ক্ষেত্ৰ, নানান তীৰ্থৰ আশ্ৰয়। হাটকেশ্বৰ মহিমাৰ বলত ই সকলো পাপৰ ক্ষয় সাধন কৰে।”

Verse 8

तस्मात्तव निवासेन भूयान्मेध्यतमं पुनः । एतन्मे वांछितं देव देहि तुष्टिं गतो यदि

“সেয়ে, ইয়াত আপোনাৰ নিবাসে এই স্থান আৰু অধিক পৰম শুদ্ধ হওক। এইয়েই মোৰ ইচ্ছিত বৰ, হে দেৱ; যদি আপুনি সন্তুষ্ট, তেন্তে দান কৰক।”

Verse 9

मयैतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् । पुरं शर्वाऽमराधीश श्रद्धापूतेन चेतसा

“হে শৰ্ব, অমৰসকলৰ অধীশ, মই এই উত্তম নগৰ-ভিত্তি নিৰ্মাণ কৰি, শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে এই পুৰ ব্ৰাহ্মণসকলক নিবেদন কৰিলোঁ।”

Verse 10

तस्मिंस्त्वया सदा वासः कर्तव्यो मम वाक्यतः । निश्चलत्वेन येन स्याद्गणैः सर्वैः समन्वितम्

সেয়ে মোৰ বাক্য অনুসাৰে তুমি সদায় তাতেই বাস কৰিবা—অচলভাৱে—যাতে সেই স্থান সদায় তোমাৰ সকলো গণেৰে সমন্বিত থাকে।

Verse 11

भगवानुवाच । अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप । अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये

ভগৱানে ক’লে: হে ৰাজন, তোমাৰ এই স্থানতেই মই অচল ৰূপে অৱস্থিত থাকিম। ‘অচলেশ্বৰ’ নামেই মই ত্ৰিলোকত খ্যাত হ’ম।

Verse 12

यो मामत्र स्थितं मर्त्यो वीक्षयिष्यति भक्तितः । भविष्यंत्यचलास्तस्य सर्वदैव विभूतयः

যি কোনো মর্ত্যই ভক্তিভাৱে মোক ইয়াত অৱস্থিত দেখা পায়, তাৰ সমৃদ্ধি আৰু দিৱ্য বিভূতি সদায় অচল হৈ থাকিব।

Verse 13

माघशुक्लचतुर्दश्यां मम लिंगस्य यो नरः । श्रद्धया परया युक्तः कर्ता यो घृतकंबलम्

মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত, যি নৰ পৰম শ্ৰদ্ধাৰে মোৰ লিঙ্গত ঘৃত-কম্বল (ঘিউৰ আৱৰণ/অৰ্পণ) নিবেদন কৰে…

Verse 14

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धके यौवनेऽपि वा । तद्यास्यति क्षयं तस्य तमः सूर्योदये यथा

বাল্যত, যৌৱনত, বা বাৰ্ধক্যতো যি পাপ কৰা হৈছে, সেয়া তাৰ নাশ পাব—যেনেকৈ সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ লয় পায়।

Verse 15

तस्मात्स्थापय मे लिंगं त्वमत्रैव महीपते । अहं येन करोम्येव तत्र वासं सदाचलः

সেয়ে হে মহীপতি ৰাজন, তুমি ইয়াতেই মোৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰা। সেই কৰ্মৰ দ্বাৰাই মই তাতেই মোৰ নিবাস কৰিম—সদায় অচল আৰু অটল।

Verse 16

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा चकाराशु प्रासादं सुमनोहरम्

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ সেই দেৱেশ্বৰ তেতিয়াই দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। আৰু ৰজাইও তৎক্ষণাৎ অতি মনোহৰ প্ৰাসাদ-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 19

ततः संचिंतयामास भूपालः किं महेश्वरः । सांनिध्यं निश्चलो भूत्वा लिंगेऽत्रैव करिष्यति

তাৰ পাছত ভূপালে চিন্তা কৰিলে: ‘মহেশ্বৰ কেনেকৈ অচল হৈ এই লিঙ্গতেই নিজৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰিব?’

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे जाता वाणी गगनगोचरा । हर्षयन्ती महीपालं चमत्कारं सुनिस्वना

ইতিমধ্যে আকাশগামী এক বাণী উঠিল—সুমধুৰ ধ্বনিযুক্ত, আশ্চৰ্যময়—যিয়ে মহীপালক আনন্দে ভৰাই তুলিলে।

Verse 21

मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि । अस्मिन्वासं सदात्रैव लिंगे कर्तास्मि नित्यशः

‘হে ভূমিপ-শাৰ্দূল, এই কাৰ্যৰ চিন্তা নকৰিবা। এই লিঙ্গতেই, ইয়াতেই, মই সদায় সদায় মোৰ নিবাস কৰিম—নিত্য, অব্যাহত।’

Verse 22

तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप । तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः

হে নৃপ! তোমাৰ নিশ্চিততাৰ বাবে মই আৰু কিছুমান বচন কওঁ। সেয়া শুনি তুমি নিৰ্বৃতি লাভ কৰা, আৰু যত্নসহ নিজেই সাৱধানে চোৱা।

Verse 23

सदा मे निश्चला छाया लिंगस्यास्य भविष्यति । एकैव पृष्ठदेशस्था न दिक्संस्था भविष्यति

মোৰ এই লিঙ্গৰ ছাঁয়া সদায় অচল হৈ থাকিব। ই একেটা ঠাইতে পিঠিৰ ফালে স্থিৰ থাকিব, দিশ অনুসৰি কেতিয়াও সৰি নাযাব।

Verse 24

सूत उवाच । ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् । तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे

সূত ক’লে: তাৰ পাছত তেওঁ লিঙ্গৰ পৰা উৎপন্ন সেই ছাঁয়াখন দেখিলে—সেই একে ৰূপৰ, সদায় অচল—যদিও সূৰ্য বিভিন্ন দিশত অৱস্থিত আছিল।

Verse 25

ततो हर्षं परं गत्वा प्रणिपत्य च तं भुवि । कृतकृत्यमिवात्मानं स मेने पार्थिवोत्तमः

তাৰ পাছত পৰম আনন্দে ভৰি, তেওঁ মাটিত প্ৰণিপাত কৰি নত হ’ল। সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰজাই নিজকে কৃতকৃত্য, যেন জীৱনৰ উদ্দেশ্য পূৰ্ণ হ’ল, বুলি ভাবিলে।

Verse 26

अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा । तस्य लिंगस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी

আজিো সেই ছাঁয়া তেনেকৈয়ে সদায় দেখা যায়। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! সেই লিঙ্গৰ ই এক বিস্ময়জনক আশ্চৰ্য্য হৈ পৰিছে।

Verse 27

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यस्य स्याद्भुवि भो द्विजाः । न स पश्यति तां छायामेषोऽन्यः प्रत्ययः परः

হে দ্বিজসকল! যাৰ পৃথিৱীত ছয় মাহৰ ভিতৰত মৃত্যু নিৰ্ধাৰিত, সি সেই ছায়া নেদেখে। এইটো আন এক উচ্চতৰ প্ৰমাণ।

Verse 28

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः । अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरांतिके

সূতে ক’লে: এইদৰে ভগৱান তাত সদায়েই অৱস্থিত থাকে, অচলেশ্বৰ ৰূপে, চমৎকাৰপুৰৰ ওচৰত।

Verse 29

निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः । क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः

নিশ্চলতাৰ গুণে দেৱেশ্বৰ—আঠষষ্ঠি ক্ষেত্ৰৰ মাজত ‘মধ্যম’ বুলি গণ্য—তাতেই বাস কৰে; মহেশ্বৰে নিজৰ বাক্যৰে তেনে বিধান কৰিলে।

Verse 30

तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् । कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्

সেইহেতু সেই পাৱন ক্ষেত্ৰ ইয়াত সকলোৰে বাবে প্ৰশংসিত। ই সকলো দেহধাৰীৰ বাবে কামনা-পূৰক আৰু মুক্তিদাতা হয়।

Verse 31

तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम् । तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः

আৰু আন যি যি ঘটিছিল—তাৰ প্ৰভাৱৰ পৰা জন্মা সেই বৃত্তান্ত—মই এতিয়া ক’ম। শুনক, হে দ্বিজসত্তমসকল!

Verse 32

अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम् । वांछितं मनसः सर्वे लभंते सकलं फलम्

অচলেশ্বৰ মহিমাৰ বলত সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শীঘ্ৰে মনৰ ইচ্ছামতে সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 33

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

কিছুমানে স্বৰ্গ বিচাৰে, কিছুমানে মোক্ষ, আৰু কিছুমানে ধন-ধান্য-পুত্ৰ। যি যি কামনা মনত ধৰি অচলেশ্বৰক পূজা কৰে, সেই মর্ত্যই অল্প পৰিশ্ৰমতে শীঘ্ৰে সেই ফল লাভ কৰে।

Verse 34

अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि । स्वर्गं यांति तथा मोक्षं प्राप्नुवन्ति च सम्मुखम्

তাৰ পাছত সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক দৰ্শন কৰাত পৃথিৱীৰ সকলো পাপী মানুহ স্বৰ্গলৈ যায় আৰু সন্মুখতে মোক্ষও লাভ কৰে।

Verse 35

ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम् । मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च

তাৰ পাছত তেওঁ ক্ৰোধ, কাম, লোভ, দ্বেষ, ভয় আৰু ৰতি; মোহ, বিনাশকাৰী ব্যসন, দুৰ্গম বাধা, মত্সৰ আৰু ৰাগকো আহ্বান কৰিলে।

Verse 36

सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम् । स्वयमेव सहस्राक्षो रहस्ये द्विजसत्तमाः

সেই সকলো মূৰ্তিমান শক্তিক একেলগে আহ্বান কৰি, তাৰ পাছত সহস্ৰাক্ষে নিজেই—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল—গোপনে সাদৰে তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 37

नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति । यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः

পুৰুষ হওক বা নাৰী—যি কোনো জনে পৃথিৱীৰ ওপৰত চমৎকাৰপুৰলৈ আগবাঢ়ে, তাক তোমালোকেই নিশ্চয় বাধা দিবা।

Verse 38

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः

সেই ঠাইতে বাস কৰিলেও যি অচলেশ্বৰক পূজা-দৰ্শন কৰিবলৈ যায়, মোৰ বাক্য অনুসাৰে তাক বিশেষকৈ তোমালোক সকলোৱে সম্পূৰ্ণ প্ৰচেষ্টাৰে বাধা দিবা।

Verse 39

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि

তেওঁলোকে ‘তথাই হওক’ বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি, শক্ৰৰ আদেশত আগবাঢ়ি গৈ, তেতিয়া সেই মাহাত্ম্য ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন কৰিলে; ফলত পৃথিৱীত তাৰ খ্যাতি লোপ পালে।

Verse 40

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः

এইদৰে মই তোমালোকক সম্পূৰ্ণ পাপনাশক আখ্যান ক’লোঁ—সেই ক্ষেত্ৰত নিবাস কৰা অচলেশ্বৰ দেৱ আৰু তাত বাস কৰা সকলৰ বিষয়ে।