Adhyaya 118

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यत्त्वया सूतज प्रोक्तं तक्षकः संभविष्यति । सौराष्ट्रविषये राजा रैवताख्यो महाबलः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ, তুমি যিদৰে কৈছা, তেনেদৰে তক্ষক নামৰ এজন উদ্ভৱ হ’ব; আৰু সৌরাষ্ট্র দেশত ৰৈৱত নামৰ মহাবলী ৰজা হ’ব।

Verse 2

तथा तस्य प्रिया भार्यो नाम्ना क्षेमंकरीति या । आनर्ताधिपतेर्हर्म्ये संभविष्यति भामिनी

আৰু তেনেদৰে তেওঁৰ প্ৰিয়া পত্নী—যাৰ নাম ক্ষেমংকৰী—আনর্তাধিপতিৰ প্ৰাসাদত এক দীপ্তিমতী নাৰী ৰূপে জন্ম ল’ব।

Verse 3

ताभ्यां सर्वं समाचक्ष्व वृत्तांतं सूतनंदन । अत्र नः कौतुकं जातं विचित्रं जल्पतस्तव

হে সূতনন্দন, সেই দুয়োৰ বিষয়ে সমগ্ৰ বৃত্তান্ত আমাক সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা। ইয়াত আমাৰ কৌতূহল জাগিছে, কিয়নো তোমাৰ বৰ্ণনা অদ্ভুত আৰু বিচিত্ৰ।

Verse 4

केदारश्च श्रुतोऽस्माभिः सूतपुत्र हिमाचले । स कथं तत्र संजातः सर्वं विस्तरतो वद

হে সূতপুত্ৰ, হিমাচলত কেদাৰৰ কথা আমি শুনিছোঁ। সি তাত কেনেকৈ প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল? সকলো কথা বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 5

दिने त्रयोदशे प्राप्ते नाम तस्या यथोचितम् । विहितं भूभुजा तेन विप्राणां पुरतो द्विजाः

যেতিয়া ত্ৰয়োদশ দিন আহিল, হে দ্বিজসকল, তেতিয়া ৰজাই ব্ৰাহ্মণসকলৰ সন্মুখত বিধিমতে তাইৰ নামকৰণ-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 6

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि सर्वं ब्राह्मणसत्तमाः । यथा मया श्रुतं पूर्वं निजतातमुखाद्द्विजाः

সূতে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, ইয়াত মই তোমালোকক সকলো কথা কীৰ্তন কৰিম, যেনেকৈ আগতে মই মোৰ নিজৰ পিতাৰ মুখৰ পৰা শুনিছিলোঁ, হে দ্বিজসকল।

Verse 7

आनर्त्ताधिपतेश्चापि संजाता तनया गृहे । तस्याश्चापि सुविख्यातं नाम जातं धरातले

আনর্তৰ অধিপতিৰ গৃহত এগৰাকী কন্যা জন্মিল; আৰু পৃথিৱীত তাইৰ নামো অতি প্ৰসিদ্ধ হৈ উঠিল।

Verse 8

क्षेमंकरीति विप्रेन्द्राः कर्मणा प्रकटीकृतम् । आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीद्राजा प्रभंजनः

‘ক্ষেমংকৰী’—হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, তাইৰ কৰ্মৰ দ্বাৰাই এই নাম প্ৰকাশ পালে। পূৰ্বতে আনর্তৰ অধিপতি আছিল ৰজা প্ৰভঞ্জন।

Verse 9

तस्य वैरं समुत्पन्नं बहुभिः सह भूमिपैः । ततो निर्वास्यते देशो नीयते पशवो बलात् । शत्रुभिर्जायते युद्धं दिवा नक्तं द्विजोत्तमाः

তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বহু ভূমিপতিৰ সৈতে বৈৰ জন্মিল। তেতিয়া তেওঁক দেশৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰা হ’ল, আৰু পশুবোৰ বলপূৰ্বক লৈ যোৱা হ’ল। হে দ্বিজোত্তমসকল, শত্রুৰ সৈতে দিন-ৰাতি যুদ্ধ জ্বলি উঠিল।

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य तस्य भार्या प्रियंवदा । ऋतुस्नाता दधाराथ गर्भं पुण्यं निजोदरे

কিছুদিনৰ পাছত তেওঁৰ পত্নী প্ৰিয়ংবদা—ঋতুস্নান কৰি—নিজ উদৰত পুণ্যময় পবিত্ৰ গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 12

यतः प्रभृति तस्याः स गर्भोऽभूदुदराश्रयः । ततः प्रभृति राष्ट्रस्य क्षेमं जातं तथा पुरे । एके संख्ये जिता स्तेन शत्रवोऽपि सुदुर्जयाः । निहताश्च तथैवान्ये मित्रभावं समाश्रिताः

যেতিয়া পৰা তাইৰ গৰ্ভে উদৰত আশ্ৰয় ল’লে, তেতিয়াৰ পৰাই ৰাজ্য আৰু নগৰত ক্ষেম-কল্যাণ বাঢ়িল। কিছুমান শত্রু—যদিও অতি দুৰ্জয়—ৰণত পৰাজিত হ’ল; কিছুমান নিহত হ’ল, আৰু কিছুমান মিত্ৰভাব গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 18

ततस्तां यौवनोपेतां रैवताय महीपतिः । ददौ सौराष्ट्रनाथाय काले वैवाहिके शुभे

তাৰ পাছত যেতিয়া তাই যৌৱনপ্ৰাপ্ত হ’ল, তেতিয়া ৰজাই শুভ বৈবাহিক কালত তাইক সौरাষ্ট্ৰনাথ ৰৈৱতক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 20

या तूढा रामरूपेण नागराजेन धीमता । पुत्रपौत्रवती जाता सौभाग्यमदगर्विता

যি ৰামৰূপ ধৰি বুদ্ধিমান নাগৰাজে বিবাহ কৰিছিল, সি পুত্ৰ-পৌত্ৰৱতী হৈ সৌভাগ্যলাভ কৰিলে; তথাপি নিজৰ শুভভাগ্যৰ মদত গৰ্বিত হৈ উঠিল।

Verse 21

न च ताभ्यां सुतो जातः कथंचिदपि वंशजः । वयसोंऽतेऽपि विप्रेंद्रास्ततो दुःखं व्यजायत

কিন্তু কোনোভাবেই তেওঁলোক দুজনৰ পৰা পুত্ৰ, বংশৰ কোনো উত্তৰাধিকাৰী জন্মিল নহ’ল। হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, জীৱনৰ অন্ততো সেই কাৰণেই দুখ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 22

अथ तौ मंत्रिवर्गस्य राज्यं सर्वमशेषतः । अर्पयित्वा तु पुत्रार्थं तपोऽर्थमिह चागतौ

তেতিয়া তেওঁলোক দুজনে সমগ্ৰ ৰাজ্য একো নাছাড়ি মন্ত্ৰীসমূহৰ মণ্ডলক অৰ্পণ কৰিলে; আৰু পুত্ৰলাভৰ কামনাৰে তপস্যাৰ উদ্দেশ্যে ইয়ালৈ আহিল।

Verse 23

ततः स्वमाश्रमं गत्वा स्थितौ तत्र समाहितौ । देवीं कात्यायनीं स्थाप्य तदाराधनतत्परौ

তাৰ পাছত নিজৰ আশ্ৰমলৈ গৈ তেওঁলোক তাত একাগ্ৰচিত্তে স্থিত হ’ল। দেবী কাত্যায়নীক প্ৰতিষ্ঠা কৰি, তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণভাৱে তেওঁৰ আৰাধনাত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 24

यया विनिहतो रौद्रो महिषाख्यो महासुरः । कौमारव्रतधारिण्या तस्मिन्विन्ध्ये महाचले

সেই দেবীয়ে—যিয়ে কুমাৰী-ব্ৰত ধাৰণ কৰি মহাবিন্ধ্য পৰ্বতৰ তাত মহিষা নামৰ ভয়ংকৰ মহাসুৰক নিধন কৰিছিল—সেই দেবীকেই তেওঁলোকে ভক্তিভাৱে আৰাধনা কৰিলে।

Verse 25

ततस्ताभ्यां ददौ तुष्टा सा पुत्रं वंशवर्धनम् । नाम्ना क्षेमजितं ख्यातं परपक्षक्षया वहम्

তেতিয়া তেওঁলোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ দেৱীয়ে বংশবৃদ্ধিকৰ এক পুত্ৰ দান কৰিলে। ‘ক্ষেমজিত’ নামে তেওঁ খ্যাত হ’ল, শত্রুপক্ষ বিনাশকাৰী।

Verse 26

ततः स्वं राज्यमासाद्य भूयोऽपि स महीपतिः । स्वपुत्रं वर्धयामास हर्षेण महतान्वितः

তাৰ পিছত নিজৰ ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰি, সেই ভূ-পতি মহাৰাজে মহা আনন্দেৰে পুনৰ নিজৰ পুত্ৰক লালন-পালন কৰিলে।

Verse 27

यदा स यौवनोपेतः सञ्जातः क्षेमजित्सुतः । तं च राज्ये नियोज्याऽथ स्वस्थानं स पुनर्ययौ

যেতিয়া ক্ষেমজিতৰ পুত্ৰ যৌৱনপ্ৰাপ্ত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ তাক ৰাজ্যশাসনত নিযুক্ত কৰিলে; তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ নিজৰ নিবাসধামলৈ গ’ল।

Verse 28

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तदेतद्द्विजसत्तमाः । भार्यया सहितस्त्यक्त्वा शेषमन्यं परिच्छदम्

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, এইয়েই হাটকেশ্বৰ-সম্পৰ্কিত সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ। তেওঁ পত্নীৰ সৈতে বাকী সকলো সামগ্ৰী আৰু উপকৰণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 29

तत्र संस्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । प्रासादं च मनोहारि ततश्चक्रे समाहितः

তাত তেওঁ ত্ৰিশূলধাৰী দেৱ শিৱৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। তাৰ পিছত একাগ্ৰচিত্তে মনোমোহা প্ৰাসাদ-মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 30

रैवतेश्वरमित्युक्तं सर्वपातक नाशनम् । दर्शनादेव सर्वेषां देहिनां द्विजसत्तमाः

ইয়াক ‘ৰৈৱতেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হয়, যি সকলো পাপ নাশ কৰে। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, ইয়াৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই সকলো দেহধাৰী প্ৰাণীৰ দোষ দূৰ হয়।

Verse 31

या पूर्वं स्थापिता दुर्गा तस्मिन्क्षेत्रे महीभुजा । तस्याः क्षेमंकरी चक्रे प्रासादं श्रद्ध यान्विता

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আগতে ৰজাই দেবী দুৰ্গাক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিৰে তেওঁ তেখেতৰ বাবে প্ৰাসাদ (মন্দিৰ) নিৰ্মাণ কৰালে আৰু তেখেতক ‘ক্ষেমংকৰী’—কল্যাণ-ৰক্ষা দানকাৰিণী—ৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 32

सापि क्षेमंकरीनाम ततः प्रभृति कीर्त्यते । कात्यायन्यपि या प्रोक्ता महिषासुरमर्दिनी

সেই সময়ৰ পৰা তেখেত ‘ক্ষেমংকৰী’ নামেই কীৰ্তিত হয়। তেখেতক ‘কাত্যায়নী’ বুলিও ঘোষণা কৰা হয়—মহিষাসুৰ দানৱৰ মাৰ্দিনী।

Verse 33

यस्तां चैत्रसिते पक्षे संप श्येदष्टमीदिने । तस्याभीष्टा भवेत्सिद्धिः सर्वदैव द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, যিয়ে চৈত্ৰ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ অষ্টমী তিথিত তেখেতৰ দৰ্শন কৰে, তাৰ ইষ্টসিদ্ধি হয়; নিশ্চয়েই সাফল্য লাভ কৰে।

Verse 34

एतद्वः सर्वमाख्यातं रैवतेश्वरवर्णनम् । क्षेमंकर्याः प्रभावं च सर्वपातकनाशनम्

এইদৰে মই তোমালোকক ৰৈৱতেশ্বৰৰ সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা ক’লোঁ, আৰু ক্ষেমংকৰীৰ প্ৰভাৱো—যাৰ দ্বাৰা সকলো পাপ নাশ হয়।

Verse 118

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेमंकरीरैवतेश्वरोत्पत्तितीर्थ माहात्म्यवर्णननामाष्टादशोत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘ক্ষেমংকৰী আৰু ৰৈৱতেশ্বৰ উৎপত্তি-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক একশ অষ্টাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।