
এই অধ্যায়ত ঋষিসকলে সূতক প্ৰসিদ্ধা দেবী অম্বৰেৱতীৰ উৎপত্তি, স্বৰূপ আৰু পূজাৰ ফল বিষয়ে সোধে। সূতে নাগসকলক নগৰ-বিনাশৰ আদেশ আৰু তাৰ ফলত শেষৰ প্ৰিয়া ৰেৱতীৰ শোক বৰ্ণনা কৰে। পুত্ৰবধৰ প্ৰতিশোধত ৰেৱতীয়ে এটা ব্ৰাহ্মণ-গৃহ গ্ৰাস কৰে; তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণৰ তপস্বিনী ভগ্নী ভাট্টিকাই শাপ দিয়ে—ৰেৱতীয়ে নিন্দিত মানৱজন্ম, পতি আৰু বংশজন্য দুঃখ ভোগ কৰিব লাগিব। ৰেৱতীৰ তপস্বিনীলৈ ক্ষতি কৰাৰ চেষ্টা বিফল হয়; বিষদংশও ভেদ কৰিব নোৱাৰে—তপোবল প্ৰকাশ পায়। আন নাগসকলেও বিফল হৈ ভয়তে আঁতৰি যায়। মানৱগৰ্ভধাৰণ আৰু নাগৰূপ হেৰুৱাৰ আশংকাত ব্যাকুল ৰেৱতী সেই ক্ষেত্ৰতে থাকি অম্বিকাক গন্ধ-পুষ্প, নৈবেদ্য, গীত-বাদ্য আৰু ভক্তিৰে পূজা কৰে। দেবীয়ে বৰ দিয়ে—ৰেৱতীৰ মানৱজন্ম দিৱ্য উদ্দেশ্যৰ বাবে হ’ব, তেওঁ পুনৰ ৰামৰূপ শেষৰ পত্নী হ’ব, দংশ পুনৰ ঘূৰি আহিব, আৰু তেওঁৰ নামত কৰা পূজা কল্যাণদায়িনী হ’ব। ৰেৱতীয়ে সেই স্থানত নিজৰ নামৰে চিৰস্থায়ী অধিষ্ঠান বিচাৰে আৰু নাগ-সম্পৰ্কীয় পূজা সময়ে সময়ে, বিশেষকৈ আশ্বিন শুক্লপক্ষৰ মহানৱমীত কৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰে। শেষত ফলশ্ৰুতি—শুদ্ধ শ্ৰদ্ধাৰে বিধিপূৰ্বক অম্বৰেৱতী পূজা কৰিলে এক বছৰলৈ কুলজন্য বিপদ নাহে আৰু গ্ৰহ-ভূত-পিশাচ আদি বাধা শান্ত হয়।
Verse 1
सूतौवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति सुविख्याताम्बरेवती । देवी कामप्रदा पुंसां बालकानां सुखप्रदा
সূতে ক’লে: তাত আৰু এগৰাকী দেৱী আছে—অতি সুপ্ৰসিদ্ধ অম্বৰেৱতী। তেওঁ পুৰুষসকলক কাম্য ফল দান কৰে আৰু শিশুসমূহক সুখ প্ৰদান কৰে।
Verse 2
यां दृष्ट्वा पूजयित्वाऽथ चैत्राष्टम्यां विशेषतः । शुक्लायां नाप्नुयान्मर्त्यः कुटुम्बव्यसनं क्वचित्
তাঁক দৰ্শন কৰি পূজা কৰিলে—বিশেষকৈ চৈত্ৰ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ অষ্টমীত—মৰ্ত্য মানুহে কেতিয়াও পৰিয়ালৰ দুৰ্যোগ-ব্যসন নাপায়।
Verse 3
ऋषय ऊचुः । केन वा स्थापिता तत्र सा देवी चाम्बरेवती । किंप्रभावा किंस्वरूपा सूतपुत्र वदस्व नः
ঋষিসকলে ক’লে: “সেই স্থানত অম্বৰেৱতী দেৱীক কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে? তেওঁৰ প্ৰভাৱ-শক্তি কি, আৰু স্বৰূপ কেনেকুৱা? হে সূতপুত্ৰ, আমাক কোৱা।”
Verse 4
सूत उवाच । यदा शेषेण संदिष्टा नानानागा विषोल्बणाः । पुरस्यास्य विनाशाय क्रोधसंरक्तलोचनाः । तदा तस्य प्रिया सा च पुत्रशोकेनपीडिता
সূতে ক’লে: “যেতিয়া শেষৰ আদেশত বহু নাগ—বিষে ভয়ংকৰ আৰু ক্ৰোধে ৰক্তলোচন—এই নগৰৰ বিনাশৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হ’ল, তেতিয়া তেওঁৰ প্ৰিয়া পত্নীও পুত্ৰশোকে পীড়িত হ’ল।”
Verse 5
स्वयमेवाग्रतो गत्वा भक्षयामास तं द्विजम् । कुटुम्बेन समायुक्तं येन पुत्रो निपातितः
তেওঁ নিজেই আগবাঢ়ি গৈ সেই দ্বিজক তেওঁৰ সমগ্ৰ কুটুম্বৰ সৈতে ভক্ষণ কৰিলে—যিজনে তেওঁৰ পুত্ৰক নিপাত কৰিছিল।
Verse 6
अथ तस्य द्विजेन्द्रस्य बालवैधव्यसंयुता । अनुजाऽसीत्तपोयुक्ता ब्रह्मचर्यकृतक्षणा
তাৰ পাছত সেই দ্বিজেন্দ্ৰৰ এগৰাকী কনিষ্ঠ ভগ্নী আছিল—যি অল্প বয়সতে বিধৱা হৈছিল—তেওঁ তপস্যাত নিবিষ্ট আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতত অচল আছিল।
Verse 7
सा दृष्ट्वा भक्षितं सर्वं भट्टिकाख्या कुटुम्बकम् । नाग पत्न्या ततः प्राह जलमादाय पाणिना
‘ভট্টিকা’ নামে সমগ্ৰ পৰিয়াল ভক্ষিত হোৱা দেখি, তাই হাতত জল লৈ নাগ-পত্নীক ক’লে।
Verse 8
यस्मात्त्वया कुटुम्बं मे नाशं नीतं द्विजिह्वके । दर्शितं च महद्दुःखं मम बन्धुजनोद्भवम्
“হে দ্বিজিহ্বক সৰ্প! তুমিয়ে মোৰ পৰিয়াল ধ্বংসলৈ নিলা, আৰু মোৰ নিজ বংশীয়ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহাদুঃখ মোক দেখুৱালা।”
Verse 9
तथा त्वमपि संप्राप्य मानुषत्वं सुगर्हितम् । मानुषं पतिमासाद्य पुत्रपौत्रानवाप्य च
“সেইদৰে তুমিও অতি নিন্দনীয় মানৱ জন্ম লাভ কৰিবা; মানৱ স্বামী পাই পুত্ৰ-পৌত্ৰো লাভ কৰিবা।”
Verse 10
तेषां विनाशजं दुःखं मा नुषे त्वमवाप्स्यसि । नागत्वे वर्तमानायाः शापं तेऽमुं ददाम्यहम्
“তেওঁলোকৰ বিনাশৰ পৰা জন্মা দুঃখ তুমি মানৱ জীৱনত ভোগ কৰিবা। এতিয়া নাগিনী হৈ থাকোঁতেই মই তোমাক এই শাপ দিছোঁ।”
Verse 11
साऽपि श्रुत्वाऽथ तं शापं रेवती भट्टिकोद्भवम् । क्रोधेन महताविष्टा ह्यदशत्तां द्रुतं ततः
সেই শাপ শুনি ভট্টিকা বংশোদ্ভৱা ৰেৱতী তীব্ৰ ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ তৎক্ষণাৎ তাইক দংশন কৰিলে।
Verse 12
अथ तस्यास्तनुं प्राप्य नागीदंष्ट्रा विषोल्बणा । जगाम शतधा नाशं बिभिदे न त्वचं क्वचित्
কিন্তু যেতিয়া সেই নাগিনীৰ বিষাক্ত দাঁতবোৰ সেই নাৰীৰ শৰীৰত লাগিল, সেইবোৰ শ টুকুৰা হৈ ভাগি গ’ল, তথাপিও তাইৰ ছালত অলপমানো বিন্ধিব নোৱাৰিলে।
Verse 13
ततः सा लज्जयाविष्टा स्वरक्तप्लावितानना । विषण्णा निषसादाथ संनिविष्टा धरातले
তেতিয়া লাজত তাইৰ মুখমণ্ডল নিজৰ তেজৰে প্লাবিত হ’ল, আৰু তাই বিষণ্ণ মনেৰে মাটিত বহি পৰিল।
Verse 14
एतस्मिन्नंतरे नागास्तथान्ये ये समागताः । रेवतीं ते समालोक्य तथारूपां भयान्विताम् । प्रोचुश्च किमिदं देवि तव वक्त्रे रुजास्पदम्
ইফালে তাত সমবেত হোৱা আন নাগসকলে ৰেৱতীক তেনে অৱস্থাত দেখি ভয় খাই সুধিলে: "হে দেৱী, আপোনাৰ মুখত এই যন্ত্ৰণাদায়ক আঘাত কি?"
Verse 15
अथवा किं प्रभावोऽयं कस्यचिद्रक्तसंपदः
"অথবা এইটো কিহৰ প্ৰভাৱ? তেজৰ সৈতে জড়িত এইটো কি আচৰিত ঘটনা?"
Verse 16
रेवत्युवाच । येयं दुष्टतमा काचिद्दृश्यते दुष्टतापसी । अस्या जातो विकारोऽयं ममास्ये नागसत्तमाः
ৰেৱতীয়ে ক’লে: "ইয়াত এগৰাকী অতি দুষ্ট তপস্বিনীক দেখা গৈছে। হে নাগশ্ৰেষ্ঠসকল, তাইৰ বাবেই মোৰ মুখত এই বিকৃতি ঘটিছে।"
Verse 17
तस्मादेनां महा दुष्टां भगिनीं तस्य दुर्मतेः । येन मे निहतः पुत्रो द्विजपुत्रेण सांप्रतम्
গতিকে, এই মহাদুষ্ট তিৰোতাগৰাকীক ধৰা - তাই সেই কুমতিৰ ভগ্নী - যাৰ বাবে মোৰ পুত্ৰক ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰই সম্প্ৰতি হত্যা কৰিছে।
Verse 18
भक्ष्यतां भक्ष्यतां शीघ्रं मम नाशाय संस्थिताम् । सांप्रतं मन्मुखे तेनं रुधिरं पन्नगोत्तमाः
তাইক ভক্ষণ কৰা, শীঘ্ৰে ভক্ষণ কৰা - তাই মোৰ বিনাশৰ বাবে উপস্থিত হৈছে! হে সৰ্পশ্ৰেষ্ঠসকল, এতিয়া তাইৰ বাবে মোৰ মুখত তেজ ওলাইছে।
Verse 19
अथ ते पन्नगाः क्रुद्धा ददंशुस्तां तपस्विनीम् । समं सर्वेषु गात्रेषु यथान्या प्राकृता स्त्रियम्
তাৰ পাছত সেই ক্ৰুদ্ধ সাপবোৰে সেই তপস্বিনীক দংশন কৰিলে - তাইৰ সকলো অঙ্গতে সমানভাৱে দংশন কৰিলে, যেন তাই এগৰাকী সাধাৰণ নাৰীহে।
Verse 20
ततस्तेषामपि तथा मुखाद्दंष्ट्रा विनिर्गताः । रुधिरं च ततो जज्ञे शेषपत्न्या यथा तथा
তেতিয়া সিহঁতৰ মুখৰ পৰাও দাঁতবোৰ বিষাদদায়কভাৱে ওলাই আহিল; আৰু তাৰ পৰা তেজ ওলাল - ঠিক যেনেকৈ শেষনাগৰ পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত হৈছিল।
Verse 21
अथ तस्याः प्रभावं तं दृष्ट्वा ते नागसत्तमाः । शेषा भय परित्रस्ताः प्रजग्मुश्च दिशो दश
তাইৰ সেই অসাধাৰণ প্ৰভাৱ দেখি, নাগসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নাগবোৰে - ভয়ত ত্ৰাসিত হৈ - দহ দিশলৈ পলাই গ’ল।
Verse 22
भट्टिकापि जगामाशु स्वाश्रमं प्रति दुःखिता । भयत्रस्तैः समंताच्च वीक्ष्यमाणा महोरगैः
ভট্টিকাও দুখিত হৈ শীঘ্ৰে নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল; ভয়ত ত্ৰস্ত মহোৰগসকলে চাৰিওফালে থাকি তাক চাই থাকিল।
Verse 23
ततः सर्वं समालोक्य ताप्यमानं महोरगैः । तत्स्थानं स्वजनैर्मुक्तं दुःखेन महतान्वितैः
তাৰ পাছত মহোৰগসকলে সকলোকে তাপ দিয়া দেখি, সেই স্থানৰ লোকসকলে গভীৰ দুখে আচ্ছন্ন হৈ ঠাইখন ত্যাগ কৰিলে।
Verse 24
जगामान्यत्र सा साध्वी सम्यग्व्रतपरायणा । तीर्थ यात्रां प्रकुर्वाणा परिबभ्राम मेदिनीम्
সেই সাধ্বী, নিৰ্মল ব্ৰতত একাগ্ৰ, অন্য ঠাইলৈ গ’ল; তীৰ্থযাত্ৰা কৰি কৰি পৃথিৱীজুৰি পৰিভ্ৰমণ কৰিলে।
Verse 25
एवमुद्वासिते स्थाने तस्मिन्सा रेवती तदा । स्मृत्वा तं भट्टिकाशापं दुःखेन महताऽन्विता
এইদৰে স্থানখন উজাৰি পৰাৰ পাছত, তেতিয়া ৰেৱতীয়ে ভট্টিকাৰ শাপ স্মৰণ কৰি গভীৰ দুখে ভৰি উঠিল।
Verse 26
कथं मे मानुषीगर्भे शापाद्वासो भविष्यति । मानुष्येण च कांतेन प्रभविष्यति संगमः
“শাপৰ কাৰণে মই কেনেকৈ মানৱী গৰ্ভত বাস কৰিব লাগিব? আৰু মানৱ প্ৰিয়তমৰ সৈতে মিলন কেনেকৈ ঘটিব?”
Verse 27
नैतत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा मां बाधते ह्रदि । यथेदं मानुषे गर्भे संवासो मानुषं प्रति
পুত্ৰ জন্ম দিয়া দুখে মোৰ হৃদয় ইমান নাবাধে, যিমান এই—মানৱ গৰ্ভত বাস কৰা আৰু মানৱ অৱস্থাৰ বন্ধনত আবদ্ধ হোৱা।
Verse 28
तथा दशनसंत्यक्ता कथं भर्तुः स्वमाननम् । दर्शयिष्यामि भूयोऽपि क्षते क्षारोऽत्र मे स्थितः
এতিয়া মোৰ দাঁত কেঢ়ি লোৱা হ’ল, মই কেনেকৈ পুনৰ স্বামীৰ আগত মোৰ মুখ—মোৰ মান—দেখুৱাম? কিয়নো এই ক্ষত মোৰ ভিতৰত ক্ষাৰ যেন জ্বলি থাকে।
Verse 29
तस्मात्परिचरिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थिता । किं करिष्यामि संप्राप्य गृहं पुत्रं विनाकृता
সেয়ে মই এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰতেই স্থিৰ হৈ পৰিচৰ্যা কৰিম। ঘৰলৈ গৈ মই কি কৰিম, যেতিয়া মোক পুত্ৰবিহীন কৰি দিয়া হৈছে?
Verse 30
ततश्चाराधयामास सम्यक्छ्रद्धासमन्विता । अंबिकां सा तदा देवीं स्थापयित्वा सुरेश्वरीम्
তাৰ পাছত দৃঢ় শ্ৰদ্ধাৰে সংযুক্ত হৈ তাই যথাবিধি আৰাধনা কৰিলে; তাত দেৱলোকৰ অধীশ্বৰী দেৱী অম্বিকাক স্থাপন কৰি।
Verse 31
गन्धपुष्पोपहारेण नैवेद्यैर्विविधैरपि । गीतनृत्यैस्तथा वाद्यैर्मनोहारिभिरेव च
গন্ধ-পুষ্পৰ উপহাৰে, নানাবিধ নৈবেদ্যৰে, আৰু মনোহৰ গীত-নৃত্য তথা বাদ্যধ্বনিয়ে তাই পূজা কৰিলে।
Verse 32
ततः कतिपयाहस्य तस्तास्तुष्टा सुरेश्वरी । प्रोवाच वरदाऽस्मीति प्रार्थयस्व हृदि स्थितम्
কেইদিনমানৰ পাছত দেবগণৰ অধীশ্বৰী তপস্যা আৰু পূজাৰে সন্তুষ্ট হৈ ক’লে, “মই বৰদানদাতা; তোমাৰ হৃদয়ত যি স্থিত, সেইটো প্ৰাৰ্থনা কৰা।”
Verse 33
रेवत्युवाच । अहं शप्ता पुरा देवि ब्राह्मण्या कारणांतरे । यत्त्वं मानुषमासाद्य स्वयं भूत्वा च मानुषी
ৰেৱতীয়ে ক’লে: “হে দেবী, পূৰ্বে অন্য এক কাৰণত এজনী ব্ৰাহ্মণীয়ে মোক শাপ দিছিল—যে তুমি মানৱ অৱস্থালৈ আহি নিজেই মানৱী হৈ পৰিবা।”
Verse 34
ततः संप्राप्स्यसि फलं तेषां नाशसमुद्रवम् । महद्दुःखं स्वपुत्रोत्थं मम शापेन पीडिता
“তাৰ পাছত তুমি সেই (শাপ)ৰ ফল পাবা—তেওঁলোকৰ বাবে বিনাশৰ ঢৌ, আৰু তোমাৰ নিজৰ পুত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহাদুঃখ; মোৰ শাপে পীড়িত হৈ।”
Verse 35
तथा मम मुखाद्दंष्ट्रा संनीताश्च सुरेश्वरि । तेषां च संभवस्तावत्कथं स्यात्त्वत्प्रभावतः
“আৰু, হে সুৰেশ্বৰী, মোৰ মুখৰ পৰা দংশ্ৰা (তীক্ষ্ণ দাঁত) কেঢ়ি লোৱা হৈছিল। তোমাৰ প্ৰভাৱত সিহঁতৰ পুনৰ প্ৰাপ্তি—বা পুনৰ উৎপত্তি—কেনেকৈ সম্ভৱ?”
Verse 36
भवंतु तनया नश्च तथा वंशविवर्धनाः । एतन्मे वांछितं देवि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्
“আমালৈ পুত্ৰ হওক, আৰু তেওঁলোকে বংশ বৃদ্ধি কৰক। হে দেবী, এইয়েই মোৰ কামনা; মই আন একো নিবেদন নকৰোঁ।”
Verse 37
देव्युवाच । नात्र वासस्त्वया कार्यः कथंचिदपि शोभने । मनुष्यगर्भसंवासो भर्त्ता च भविता नरः
দেৱীয়ে ক’লে: “হে শোভনে, কোনো প্ৰকাৰেও তুমি ইয়াত অধিক কাল বাস নকৰিবা। তুমি মানৱ গৰ্ভৰ সংযোগ লাভ কৰি (অৰ্থাৎ মানৱৰূপে) জন্ম ল’বাঁ, আৰু তোমাৰ স্বামীও নৰই হ’ব।”
Verse 38
तस्माच्छृणुष्व मे वाक्यं यत्त्वां वक्ष्यामि सांप्रतम् । दुःखनाशकरं तुभ्यं सत्यं च वरवर्णिनि
সেয়ে, মোৰ বাক্য শুনা—যি কথা মই এতিয়া তোমাক ক’বলৈ যাওঁ। ই তোমাৰ দুখ নাশ কৰিব, আৰু ই সত্য, হে সুন্দৰবৰ্ণা।
Verse 39
उत्पत्स्यति न संदेहो देवकार्यप्रसिद्धये । तव भर्त्ता त्रिलोकेऽस्मिन्कृत्वा मानुषविग्रहम्
সন্দেহ নাই, তোমাৰ স্বামী এই ত্ৰিলোকত জন্ম ল’ব; দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে মানৱ দেহ ধাৰণ কৰিব।
Verse 42
तस्या गर्भं समासाद्य त्वं जन्म समवाप्स्यसि । रामरूपस्य शेषस्य पुनर्भार्या भविष्यसि
তাইৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰি তুমি জন্ম লাভ কৰিবা; আৰু ৰামৰূপধাৰী শেষৰ তুমি পুনৰ পত্নী হ’বা।
Verse 43
तस्मात्त्वं देवि मा शोकं कार्येऽस्मिन्कुरु शोभने । तेन मानुषजे गर्भे संभूतिः संभविष्यति
সেয়ে, হে দেৱি, এই কাৰ্যত শোক নকৰিবা, হে শোভনে। তাৰ দ্বাৰাই মানৱ গৰ্ভত নিশ্চয় জন্ম হ’ব।
Verse 44
तत्र पश्यसि यन्नाशं स्वकुटुम्बसमुद्भवम् । हिताय तदवस्थायास्तद्भविष्यत्यसंशयम्
তাত তুমি যি বিনাশ নিজ কুটুম্বৰ ভিতৰত উদ্ভৱ হোৱা দেখিছা—জানি থোৱা, সেই অৱস্থাৰ হিতৰ বাবেই সেয়া হ’ব; নিঃসন্দেহ।
Verse 45
ततः परं युगं पापं यतो भीरु भविष्यति । तदूर्ध्वं मर्त्यधर्माणो म्लेच्छाः स्थास्यंति सर्वतः
তাৰ পাছত পাপময় যুগ উঠিব, যাৰ ফলত লোক ভয়াতুৰ হ’ব; আৰু তাৰ ওপৰত, কেৱল মর্ত্যধৰ্ম অনুসৰণ কৰা ম্লেচ্ছাসকল চাৰিওফালে স্থিত হ’ব।
Verse 46
ततः स्वर्गनिवासार्थं भगवान्देवकीसुतः । संहर्ता स्वकुलं सर्वं स्वयमेव न संशयः
তাৰ পাছত স্বৰ্গ-নিবাসৰ অৰ্থে ভগৱান দেবকী-সুত নিজেই নিজৰ সমগ্ৰ কুলৰ সংহাৰ কৰিব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 47
भविष्यंति पुनर्दंष्ट्रास्तव वक्त्रे मनोरमाः । तस्मात्त्वं गच्छ पातालं स्वभर्त्ता यत्र तिष्ठति
পুনৰায় তোমাৰ মুখত মনোৰম দংশ্ট্ৰা (দাঁত) উদ্ভৱ হ’ব। সেয়ে তুমি পাতাললৈ যোৱা, য’ত তোমাৰ স্বামী অৱস্থান কৰে।
Verse 48
अन्यच्चापि यदिष्टं ते किंचिच्चित्ते व्यवस्थितम् । तत्कीर्तयस्व कल्याणि महांस्तोषो मम स्थितः
আৰু আনো, তোমাৰ ইচ্ছা অনুসাৰে মনত যি কিবা স্থিৰ আছে—হে কল্যাণী, সেয়া কীৰ্তন কৰা; মোৰ সন্তোষ মহৎ।
Verse 49
रेवत्यु वाच । स्थाने स्थेयं सदाऽत्रैव मम नाम्ना सुरेश्वरि । येन मे जायते कीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे
ৰেৱতীয়ে ক’লে: হে দেৱলোকৰ অধীশ্বৰী, মোৰ নামেই এই স্থানতে মই সদায় স্থিত থাকোঁ, যাতে চল-অচলসহ ত্ৰিলোকত মোৰ কীৰ্তি বিস্তাৰিত হয়।
Verse 50
तथाऽहं नागलोकाच्च चतुर्दश्यष्टमीषु च । सदा त्वां पूजयिष्यामि विशेषान्नवमीदिने
আৰু মইও—নাগলোকৰ পৰা আহি—চতুৰ্দশী আৰু অষ্টমী তিথিত সদায় তোমাক পূজা কৰিম; আৰু নবমী দিনত বিশেষ ভক্তিৰে।
Verse 51
आश्विनस्य सिते पक्षे सर्वैर्नागैः समन्विता । प्रपूजां ते विधास्यामि श्रद्धया परया युता
আশ্বিন মাহৰ শুক্ল পক্ষত, সকলো নাগৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে মই তোমাৰ পূৰ্ণ পূজা সম্পন্ন কৰিম।
Verse 52
तस्मिन्नहनि येऽन्येऽपि पूजां दास्यंति ते नराः । मा पश्यंतु प्रसादात्ते नरास्ते वल्लभक्षयम्
সেই দিন যিসকল আন মানুহেও তোমাক পূজা অৰ্পণ কৰিব, তোমাৰ প্ৰসাদে তেওঁলোকে নিজৰ প্ৰিয় বস্তুৰ বিনাশ বা ক্ষয় কেতিয়াও নেদেখক।
Verse 53
देव्युवाच । एवं भद्रे करिष्यामि वासो मेऽत्र भविष्यति । त्वन्नाम्ना पूजकानां च श्रेयो दास्यामि ते सदा । महानवमिजे चाह्नि विशेषेण शुचिस्मिते
দেৱীয়ে ক’লে: তেনেই হওক, হে ভদ্ৰে; মই তেনেকৈয়ে কৰিম। মোৰ বাসস্থান ইয়াতেই হ’ব। আৰু তোমাৰ নামত পূজকসকলক মই সদায় কল্যাণ দান কৰিম—বিশেষকৈ পবিত্ৰ মহানৱমীৰ দিনা, হে শুচি-স্মিত।
Verse 54
सूत उवाच । एवमुक्ता तया साऽथ रेवती शेषवल्लभा । जगाम स्वगृहं पश्चाद्धर्षेण महतान्विता
সূতে ক’লে: দেৱীৰ এইদৰে কোৱা শুনি, শেষ-প্ৰিয় ৰেৱতী মহা হৰ্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ পাছত নিজৰ গৃহলৈ উভতি গ’ল।
Verse 55
ततःप्रभृति सा देवी तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता । तन्नाम्ना कामदा नृणां सर्वव्यसननाशिनी
সেই সময়ৰ পৰা দেৱী সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত স্থিত হ’ল; আৰু সেই নামেই মানুহৰ মাজত ‘কামদা’—সকলো দুৰ্ভাগ্য নাশিনী—বুলি খ্যাত হ’ল।
Verse 56
अंबा सा कीर्त्यते दुर्गा रेवती सोरगप्रिया । ततः संकीर्त्यते लोके भूतले चांबरेवती
সেই অম্বা ‘দুৰ্গা’ বুলি কীৰ্তিত; আৰু ‘ৰেৱতী’ ৰূপে নাগবংশৰ প্ৰিয়া। সেয়ে এই লোকত, ভূতলত, তেওঁ ‘অম্বা-ৰেৱতী’ নামে খ্যাত।
Verse 57
यस्तां श्रद्धासमोपेतः शुचिर्भूत्वा प्रपूजयेत् । नवम्यामाश्विने मासि शुक्लपक्षे समाहितः । न स संवत्सरं यावद्व्यसनं स्वकुलो द्भवम्
যি কোনো ব্যক্তি শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ, শুচি হৈ, একাগ্ৰচিত্তে আশ্বিন মাহৰ শুক্লপক্ষৰ নবমীত তেওঁক পূজা কৰে, তেওঁৰ নিজ কুলত উদ্ভৱ হোৱা কোনো বিপদ এক বছৰলৈকে নাহে।
Verse 58
दृष्ट्वाग्रे छिद्रकं व्यालयुक्तं दोषैर्विमुच्यते । ग्रहभूतपिशाचोत्थैस्तथान्यैरपि चापदैः
সন্মুখত সৰ্পচিহ্নযুক্ত ‘ছিদ্ৰক’ দৰ্শন কৰিলে মানুহ দোষৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু গ্ৰহ, ভূত, পিশাচ আদি পৰা উদ্ভৱ হোৱা পীড়া তথা অন্য বিপদৰ পৰাও ৰক্ষা পায়।