Adhyaya 109

Verse 1

। ईश्वर उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि वरानने । सर्वेषामेव तीर्थानां सारं तीर्थसमुच्चयम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে সুন্দৰ-মুখী, তুমি যি সুধিছিলা, সেই সকলো মই তোমাক ক’লোঁ। এতিয়া (শুনা)—সকলো তীৰ্থৰ সাৰ, তীৰ্থসমুচ্চয়।”

Verse 2

एतेष्वहं वरारोहे सर्वेष्वेव व्यवस्थितः । नाम्ना चान्येषु तीर्थेषु त्रिदशानां हितार्थतः

“হে মনোহৰ আৰোহণী, এই সকলো তীৰ্থতে মই নিশ্চয় অৱস্থিত; আৰু আন আন তীৰ্থতো, ত্ৰিদশসকলৰ মঙ্গলাৰ্থে, ভিন্ন ভিন্ন নামৰে মই উপস্থিত।”

Verse 3

यो मामेतेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति मानवः । कीर्तयेत्कीर्तनान्नाम्ना स नूनं मोक्षमाप्नुयात्

যি মানুহে এই তীৰ্থসমূহত স্নান কৰি মোক দৰ্শন কৰে আৰু মোৰ নাম কীৰ্তন কৰি গুণগান কৰে, সি নিশ্চয়েই মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 4

श्रीदेव्युवाच । येषु तीर्थेषु यन्नाम कीर्तनीयं तव प्रभो । तत्कार्त्स्येन मम ब्रूहि यच्चहं तव वल्लभा

শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: হে প্ৰভু, কোন কোন তীৰ্থত আপোনাৰ কোন নাম কীৰ্তনীয়? মই আপোনাৰ প্ৰিয়া, সেয়ে সম্পূৰ্ণকৈ মোক কওক।

Verse 5

ईश्वर उवाच । वाराणस्यां महादेवं प्रयागे च महेश्वरम् । नैमिषे देवदेवं च गयायां प्रपितामहम्

ঈশ্বৰে ক’লে: বাৰাণসীত (মোক) মহাদেৱ বুলি, প্ৰয়াগত মহেশ্বৰ বুলি, নৈমিষত দেৱদেৱ বুলি, আৰু গয়াত প্ৰপিতামহ বুলি কীৰ্তন কৰা হয়।

Verse 6

कुरुक्षेत्रे विदुः स्थाणुं प्रभासे शशिशेखरम् । पुष्करे तु ह्यजागन्धिं विश्वं विश्वेश्वरे तथा

কুৰুক্ষেত্ৰত মোক স্থাণু বুলি জানে, প্ৰভাসত শশিশেখৰ বুলি, পুষ্কৰত অজাগন্ধি বুলি; আৰু বিশ্বেশ্বৰত তেনেদৰে মোক ‘বিশ্ব’ নামে কীৰ্তন কৰে।

Verse 7

अट्टहासे महानादं महेन्द्रे च महाव्रतम् । उज्जयिन्यां महाकालं मरुकोटे महोत्कटम्

অট্টহাসত (মোক) মহানাদ বুলি, মহেন্দ্ৰত মহাব্ৰত বুলি, উজ্জয়িনীত মহাকাল বুলি, আৰু মৰুকোটেত মহোৎকট বুলি কীৰ্তন কৰা হয়।

Verse 8

शंकुकर्णे महातेजं गोकर्णे च महाबलम् । रुद्रकोट्यां महायोगं महालिंगं स्थलेश्वरे

শংকুকৰ্ণত মই মহাতেজ; গোকৰ্ণত মহাবল; ৰুদ্ৰকোটীত মহাযোগ; আৰু স্থলেশ্বৰত মহালিঙ্গ ৰূপে বিদ্যমান।

Verse 9

हर्षिते च तथा हर्षं वृषभं वृषभध्वजे । केदारे चैव ईशानं शर्वं मध्यमकेश्वरे

হৰ্ষিতত তেওঁ হৰ্ষ (আনন্দদাতা) নামে খ্যাত; বৃষভধ্বজত বৃষভ-ধ্বজধাৰী প্ৰভু। কেদাৰত ঈশান; আৰু মধ্যমকেশ্বৰত শৰ্ব ৰূপে পূজিত।

Verse 10

सुपर्णाक्षं सहस्राक्षे सुसूक्ष्मं कार्तिकेश्वरे । भवं वस्त्रापथे देवि ह्युग्रं कनखले तथा

সহস্ৰাক্ষত তেওঁ সুপৰ্ণাক্ষ নামে পূজিত; কাৰ্তিকেশ্বৰত সुसূক্ষ্ম (অতি সূক্ষ্ম) ৰূপে। হে দেবী, বস্ত্ৰাপথত ভৱ; আৰু কনখলত উগ্ৰ ৰূপে মান্য।

Verse 11

भद्रकर्णे शिवं चैव दण्डके दण्डिनं तथा । ऊर्ध्वरेतं त्रिदण्डायां चण्डीशं कृमिजांगले

ভদ্ৰকৰ্ণত তেওঁ শিৱ ৰূপে আৰাধিত; দণ্ডকত দণ্ডিন (দণ্ডদাতা প্ৰভু) ৰূপে। ত্ৰিদণ্ডাত ঊর্ধ্বৰেৎাস; আৰু কৃমিজাঙ্গলত চণ্ডীশ নামে খ্যাত।

Verse 12

कृत्तिवासं तथैकाम्रे छागलेये कपर्दिनम् । कालिञ्जरे नीलकण्ठं श्रीकण्ठं मण्डलेश्वरे

একাম্ৰত তেওঁ কৃত্তিবাস (চৰ্মবস্ত্ৰধাৰী) নামে খ্যাত; ছাগলেয়ত কপর্দিন (জটাধাৰী) ৰূপে। কালিঞ্জৰত নীলকণ্ঠ; আৰু মণ্ডলেশ্বৰত শ্ৰীকণ্ঠ ৰূপে স্তুত।

Verse 13

विजयं चैव काश्मीरे जयन्तं मरुकेश्वरे । हरिश्चन्द्रे हरं चैव पुरश्चन्द्रे च शंकरम्

কাশ্মীৰত তেওঁ ‘বিজয়’ নামে খ্যাত; মৰুকেশ্বৰত ‘জয়ন্ত’—চিৰবিজয়ী। হৰিশ্চন্দ্ৰ তীৰ্থত তেওঁ ‘হৰ’ ৰূপে পূজিত, আৰু পুরশ্চন্দ্ৰত ‘শংকৰ’—মঙ্গলকাৰী ৰূপে আৰাধিত।

Verse 14

जटिं वामेश्वरे विन्द्यात्सौम्यं वै कुक्कुटेश्वरे । भूतेश्वरं भस्मगात्रे ओंकारेऽमरकण्टकम्

বামেশ্বৰত তেওঁ ‘জটিন’—জটা-ধাৰী তপস্বী ৰূপে জনা যায়; কুক্কুটেশ্বৰত ‘সৌম্য’—শান্ত-স্নিগ্ধ। ভস্মগাত্ৰত তেওঁ ‘ভূতেশ্বৰ’—সকল সত্তাৰ অধিপতি, আৰু ওঁকাৰত ‘অমৰকণ্টক’—অমৰ শিখৰ ৰূপে খ্যাত।

Verse 15

त्र्यंबकं च त्रिसंध्यायां विरजायां त्रिलोचनम् । दीप्तमर्केश्वरे ज्ञेयं नेपाले पशुपालकम्

ত্রিসন্ধ্যাত তেওঁ ‘ত্র্যম্বক’—ত্ৰিনেত্ৰধাৰী প্ৰভু; বিরজাত ‘ত্রিলোচন’—তিন চকুৰ অধিকারী। অৰ্কেশ্বৰত তেওঁ ‘দীপ্ত’—উজ্জ্বল তেজস্বী ৰূপে জনা যায়, আৰু নেপালত ‘পশুপালক’—সকল জীৱৰ ৰক্ষক।

Verse 16

यमलिंगं च दुष्कर्णे कपाली करवीरके । जागेश्वरे त्रिशूली च श्रीशैले त्रिपुरांतकम्

দুষ্কৰ্ণত তেওঁ ‘যমলিঙ্গ’ ৰূপে পূজিত; কৰবীৰকত ‘কপালী’—কপালধাৰী। জাগেশ্বৰত তেওঁ ‘ত্রিশূলী’—ত্রিশূলধাৰী, আৰু শ্ৰীশৈলত ‘ত্রিপুৰান্তক’—ত্রিপুৰ বিনাশক।

Verse 17

रोहणं तु अयोध्यायां पाताले हाटकेश्वरम् । कारोहणे नकुलीशं देविकायामुमापतिम्

অযোধ্যাত তেওঁ ‘ৰোহণ’ নামে জনা যায়; পাতালত ‘হাটকেশ্বৰ’। কাৰোহণত তেওঁ ‘নকুলীশ’, আৰু দেবিকাত ‘উমাপতি’—উমাৰ পতি মহাদেৱ।

Verse 18

भैरवे भैरवाकारममरं पूर्वसागरे । सप्तगोदावरे भीमं स्वयंभूर्निर्मलेश्वरे

ভৈৰৱতীৰ্থত তেওঁ ভৈৰৱৰূপ অমৰ প্ৰভু ৰূপে প্ৰকাশিত; পূৰ্ব সাগৰত তেওঁ ‘অমৰ’ নামে পূজিত। সপ্তগোদাৱৰাত তেওঁ ভীম (ভয়ংকৰ শক্তিমান), আৰু নিৰ্মলেশ্বৰত তেওঁ স্বয়ম্ভূ—নিজে প্ৰকাশিত শিৱ।

Verse 19

कर्णिकारे गणाध्यक्षं कैलासे तु गणाधिपम् । गंगाद्वारे हिमस्थानं जल लिंगे जलप्रियम्

কৰ্ণিকাৰত তেওঁ গণাধ্যক্ষ (গণসমূহৰ অধীক্ষক); কৈলাসত গণাধিপ (গণসমূহৰ অধিপতি)। গঙ্গাদ্বাৰ (হৰিদ্বাৰ)ত তেওঁ হিমস্থান, আৰু জল-লিঙ্গত তেওঁ জলপ্ৰিয়—এইদৰে শিৱৰ ৰূপসমূহ পবিত্ৰ আসনত পৰিচিত।

Verse 20

अनलं वाडवेऽग्नौ च भीमं बदरिकाश्रमे । श्रेष्ठे कोटीश्वरं चैव वाराहं विन्ध्यपर्वते

ৱাডৱ অগ্নিত তেওঁ অনল (অগ্নিস্বৰূপ); বদৰিকা আশ্ৰমত তেওঁ ভীম। শ্ৰেষ্ঠত তেওঁ কোটীশ্বৰ, আৰু বিন্ধ্য পৰ্ব্বতত তেওঁ বাৰাহ—এইসমূহ নিজ নিজ পবিত্ৰ ধামত খ্যাত লিঙ্গৰূপ।

Verse 21

हेमकूटे विरूपाक्षं भूर्भुवं गन्धमादने । लिंगेश्वरे च वरदं लंकायां च नरांतकम्

হেমকূটত তেওঁ বিৰূপাক্ষ; গন্ধমাদনত তেওঁ ভূৰ্ভুৱ (ভূ-ভুৱ লোকৰ আধাৰ)। লিঙ্গেশ্বৰত তেওঁ বৰদ—বৰদানদাতা; আৰু লঙ্কাত তেওঁ নৰান্তক—দুষ্টনাশক। এইদৰে স্থানানুসাৰে শিৱৰ পবিত্ৰ ৰূপ ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 22

अष्टषष्टिरियं देवि तवाख्याता विशेषतः । पठतां शृण्वतां वापि सर्वपातकनाशिनी

হে দেবী, এই আটষষ্ঠি (পবিত্ৰ নাম/ধাম) তোমাক বিশেষকৈ কোৱা হ’ল। যিসকলে ইয়াক পাঠ কৰে বা কেৱল শ্ৰৱণ কৰে, সিহঁতৰ সকলো পাপ বিনাশ হয়।

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कीर्तनीया विचक्षणैः । कालत्रयेऽपि शुचिभिर्विशेषाच्छिवदीक्षितैः

সেয়ে বিচক্ষণসকলে সকলো প্ৰয়াসে ইয়াক কীৰ্তন কৰিব লাগে; প্ৰভাত, মধ্যাহ্ন আৰু সায়ং—এই তিনিও সময়তে শুচি হৈ, বিশেষকৈ শিৱ-দীক্ষিতসকলে।

Verse 24

लिखितापि वरारोहे यस्यैषा तिष्ठते गृहे । न तत्र जायते दोषो भूतप्रेतसमुद्भवः

হে সুন্দৰ কটিদেশী দেৱী, কেৱল লিখিত ৰূপে এই বস্তু যাৰ ঘৰত থাকিলেও, তাত ভূত-প্ৰেতৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কোনো দোষ কেতিয়াও জন্ম নলয়।

Verse 25

न व्याधेर्न च सर्पाणां न चौराणां वरानने । नान्येषां भूभुजादीनां कदाचिदपि कुत्रचित्

হে সুন্দৰ-মুখী দেৱী, ৰোগৰ ভয় নাই, সাপৰো নাই, চোৰৰো নাই; আৰু ৰজা-কৰ্মচাৰী আদি অন্য কোনো আশংকাও—কেতিয়াও, ক’তেও নহয়।