Adhyaya 25
লোমশে হিমালয়ত দিৱ্য বিবাহ-মহোৎসৱৰ ভব্য চিত্ৰ বৰ্ণনা কৰে। বিশ্বকৰ্মা, ত্বষ্টা আদি দেৱশিল্পীয়ে দিৱ্য নিবাস নিৰ্মাণ কৰে আৰু মহাবৈভৱে শিৱৰ প্ৰতিষ্ঠা হয়। মেনা সখীসকলৰ সৈতে আহি শিৱক নীৰাজন কৰে আৰু পাৰ্বতীয়ে আগতে কোৱা কথাতকৈও অধিক মহাদেৱৰ অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য দেখি বিস্ময় প্ৰকাশ কৰে। গৰ্গ মুনিয়ে বিবাহকাৰ্যৰ বাবে শিৱক আনিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে; পৰ্বত, মন্ত্ৰী আৰু সমবেত জনতাই উপহাৰ সাজে, বাদ্যধ্বনি আৰু বৈদিক পাঠ অধিক ঘন হয়। গণ, যোগিনীচক্ৰৰ শক্তি, চণ্ডী, ভৈৰৱ আৰু প্ৰেত-ভূতাদি ৰক্ষীদলৰে ঘেৰাও হৈ শিৱ অগ্ৰসৰ হয়; জগত-ৰক্ষাৰ বাবে বিষ্ণুৱে চণ্ডীক ওচৰত থাকিবলৈ অনুৰোধ কৰে। শিৱৰ শান্ত উপদেশে সেই উগ্ৰ পৰিবাৰ ক্ষণিকৰ বাবে সংযত হয়। তাৰ পিছত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, লোকপাল, জ্যোতিষ্কগণ, ঋষি আৰু অৰুন্ধতী-অনসূয়া-সাৱিত্ৰী-লক্ষ্মী আদি পূজ্য নাৰীসকল মহাযাত্ৰাত অংশ লয়; শিৱক স্নান কৰাই স্তৱ কৰি যজ্ঞমণ্ডপলৈ নিয়া হয়। অন্তৰ্বেদীত অলংকৃত পাৰ্বতী শুভক্ষণত আসীন; গৰ্গে প্ৰণৱ-মন্ত্ৰ জপে আৰু শিৱ-পাৰ্বতী পৰস্পৰে অৰ্ঘ্য, অক্ষত আদি দ্ৰব্যেৰে পূজা কৰে। তাৰ পাছত কন্যাদানৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণি হয়। হিমৱানে বিধি সোধে, তেতিয়া শিৱৰ গোত্ৰ-কুল সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন উঠে। নাৰদে ক’লে—শিৱ বংশ-গোত্ৰাতীত, নাদ-আধাৰিত পৰম তত্ত্ব; সভাই বিস্ময়-ভক্তিৰে শিৱৰ অগম্যতা আৰু বিশ্বাধিপত্য স্বীকাৰ কৰে।
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । तत्रोपविविशुः सर्वे सत्कृताश्च हिमाद्रिणा । ते देवाः सपरिवाराः सहर्षाश्च सवाहनाः
লোমশে ক’লে: তাতেই সকলোৱে তাত উপবিষ্ট হ’ল; হিমাদ্ৰিয়ে তেওঁলোকক যথোচিত সৎকাৰ কৰিলে। সেই দেৱতাসকল পৰিবাৰসহ আনন্দিত হৈ নিজ নিজ বাহনসহ উপস্থিত হ’ল।
Verse 2
तत्रैव च महामात्रं निर्मितं विश्वकर्मणा । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः
তাতেই বিশ্বকৰ্মাই এক মহামহিমা প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিলে, পৰম দীপ্তিৰে যুক্ত, স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা)ৰ নিবাসৰ বাবে।
Verse 3
तथैव विष्णोस्त्वपरं भवनं स्वयमेव हि । भास्वरं सुविचित्र च कृतं त्वष्ट्रा मनोरमम् । वण्डीगृहं मनोज्ञं च तथैव कृतवान्स्वयम्
তদ্ৰূপে বিষ্ণুৰ বাবেও আন এটা ভৱন হ’ল—সঁচাকৈ তেওঁৰ নিজ শক্তিৰে—উজ্জ্বল, অতি বিচিত্ৰ আৰু মনোৰম, ত্বষ্ট্ৰে সুন্দৰকৈ গঢ়িলে। আৰু তেওঁ নিজেই মনোজ্ঞ বণ্ডী-গৃহ (স্তৱ-মণ্ডপ)ো নিৰ্মাণ কৰিলে।
Verse 4
तथैव श्वेतं परमं मनोज्ञं महाप्रभं देववरैः सुपूजितम् । कैलासलक्ष्मीप्रभया महत्या सुशोभितं तद्भवनं चकार
তদ্ৰূপে তেওঁ এক পৰম মনোৰম, শুভ্ৰ আৰু মহাপ্ৰভাময় ভৱন নিৰ্মাণ কৰিলে, যাক দেৱশ্ৰেষ্ঠসকলে সুপূজিত কৰিলে। কৈলাসৰ লক্ষ্মীসম মহৎ শোভাৰে সেই ভৱন সুসজ্জিত হ’ল।
Verse 5
तत्रैव शंभुः परया विभूत्या स स्थापितस्तेन हिमाद्रिणा वै
তাতেই হিমাদ্ৰিয়ে পৰম বিভূতি আৰু দিৱ্য মহিমাৰে শম্ভু (শিৱ)ক সিংহাসনত স্থাপন কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 6
एतस्मिन्नंतरे मेना समायाता सखीगणैः । नीराजनार्थं शंभुं च ऋषिभिः परिवारिता
ইতিমধ্যে মেনা সখীগণৰ দলেৰে আহিল; ঋষিসকলেও পৰিবেষ্টিত হৈ, শম্ভু (শিৱ)ৰ নীৰাজন—দীপ ঘূৰাই মঙ্গল আৰতি—কৰিবলৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 7
तदा वादित्रदिर्घोपैर्नादितं भुवनत्रयम् । नीराजनं कृतं तस्य मेनया च तपस्विनः
তেতিয়া বাদ্যযন্ত্ৰৰ দীঘলীয়া গম্ভীৰ ধ্বনিয়ে ত্ৰিভুবন নাদিত যেন হ’ল। আৰু মেনাই সেই মহাতপস্বী প্ৰভুৰ নীৰাজন সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 8
अवलोक्य परा साध्वी मेनाऽजानाद्धरं तदा । गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता
চাই চাই সেই পৰম সাধ্বী মেনাই তেতিয়া হৰ (শিৱ)ক চিনিব নোৱাৰিলে। তাৰপিছত গিৰিজা (পাৰ্বতী)য়ে কোৱা কথা মনত পেলাই মেনা বিস্ময়ে ভৰি উঠিল।
Verse 9
यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम सन्निधौ । ततोऽधिकं प्रपश्यामि सौंदर्यं परमेष्ठिनः । महेशस्य मया दृष्टमनिर्वाच्यं च संप्रति
“মোৰ সন্মুখতে পাৰ্বতীয়ে আগতে যি কৈছিল, তাৰো অধিক মই এতিয়া পৰমেশ্ঠীৰ পৰম সৌন্দর্য দেখিছোঁ। এই মুহূর্তত মই যি মহেশৰ মহিমা দেখিছোঁ, সেয়া বৰ্ণনাতীত।”
Verse 10
एवं विस्मयमापन्ना विप्रपत्नीभिरावृता । अहतां बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी
এইদৰে বিস্ময়ে আপ্লুত হৈ, ব্ৰাহ্মণপত্নীসকলে ঘেৰি ধৰাত, শুভবৰ্ণা সেই কুলবতী নাৰী অপ্রয়ুক্ত যুগল বস্ত্ৰে সুশোভিতা হৈ দীপ্তিময় হ’ল।
Verse 11
कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नैश्च शोभिता । अंगीकृता तदा देव्या रराज परया श्रिया
নানাৰত্নেৰে শোভিত পৰম দিৱ্য কঞ্চুকী তেতিয়া দেৱীয়ে গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু তেওঁ অতুল শ্ৰীয়ে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।
Verse 12
बिभ्रती च तदा हारं दिव्यरत्नविभूषितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च
তেতিয়া তেওঁ দিৱ্য ৰত্নেৰে বিভূষিত হাৰ পিন্ধিলে; লগতে শুদ্ধ সোণৰ অতি মূল্যবান বলয়সমূহো ধাৰণ কৰিলে।
Verse 13
तत्रोपविष्टा सुभगा ध्यायंती परमेश्वरम् । सखीभिः सेव्यमाना सा विप्रपत्नीभिरेव च
তাত উপবিষ্টা সেই সুভাগা পৰমেশ্বৰক ধ্যান কৰিলে; সখীসকল আৰু ব্ৰাহ্মণ-পত্নীসকলেও তেওঁক সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰিছিল।
Verse 14
एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गो वाक्यमभाषत । पाणिग्रहार्थं शंभुं च आनयध्वं स्वमंदिरम् । त्वरितेनैव वेलायामस्यामेव विचक्षणाः
এই অন্তৰে তাত গৰ্গে ক’লে: “পাণিগ্ৰহণ-কাৰ্যৰ বাবে শম্ভুক তোমালোকৰ নিজ মন্দিৰলৈ আনাহঁত। এই শুভ ক্ষণতে তৎক্ষণাৎ, হে বিচক্ষণসকল!”
Verse 15
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गर्गस्य च महात्मनः । अभ्युत्थानपराः सर्वे पर्वताः सकलत्रकाः
সেই মহাত্মা গৰ্গৰ বাক্য শুনি, সকলো পৰ্বতৰাজা নিজ নিজ সমগ্ৰ পৰিবাৰ-সহচৰসহ আদৰে উঠি আগবাঢ়িবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 16
महाविभूत्या संयुक्ताः सर्वे मंगलपाणयः । सालंकृतास्तदा तेषां पत्न्योलंकारमंडिताः
সকলো মহাবিভূতিত সংযুক্ত আছিল, হাতে মঙ্গলময় উপায়ন ধৰি; তেতিয়া তেওঁলোক সুন্দৰ অলংকাৰৰে সুশোভিত হৈছিল, আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলো দিৱ্য ভূষণ-সজ্জাৰে অলংকৃত হৈছিল।
Verse 17
उपायनान्यनेकानि जगृहुः स्निग्धलोचनाः । तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा
স্নিগ্ধ নয়নধাৰী তেওঁলোকে নানা উপায়ন গ্ৰহণ কৰিলে; তেতিয়া বাদ্যযন্ত্ৰৰ গম্ভীৰ ধ্বনি আৰু তাতকৈও অধিক উচ্চ ব্ৰহ্মঘোষ—বেদমন্ত্ৰধ্বনিৰ মাজত,
Verse 18
आजग्मुः सकलात्रास्ते यत्र देवो महेश्वरः । प्रमथैरावृतस्तत्र चंड्या चैवाभिसेवितः
সকলো দল তেতিয়া সেই স্থানলৈ আহিল য’ত দেৱ মহেশ্বৰ আছিল; তাত তেওঁ প্ৰমথসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আৰু চণ্ডীৰ দ্বাৰাও সেবিত আছিল।
Verse 19
तथा महर्षिभिस्तत्र तथा देवगणैः सह । एभिः परिवृतः श्रीमाञ्छंकरो लोकशंकरः
তাত মহর্ষিসকলৰ লগতে দেৱগণৰ সহচৰ্যেও, এইসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ শ্ৰীমান শংকৰ—লোককল্যাণকাৰী—সকলোফালে ঘেৰ খাই দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল।
Verse 20
श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थिता ऐकापद्येन देवैरृषिभिरावृताः
বাদ্যযন্ত্ৰৰ গম্ভীৰ নিৰ্ঘোষ শুনি, শংকৰৰ সকলো সেবক উঠি দাঁড়াল; দেৱতা আৰু ঋষিসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত হৈ, তেওঁলোকে একেলগে তৎক্ষণাৎ উঠিল।
Verse 21
तथोद्यतो योगिनाचक्रयुक्ता गणा गणानां गणानां पतिरेकवर्चसाम् । शिवंपुरस्कृत्य तदानुभावास्तथैव सर्वे गणनायकाश्च
তেতিয়া যোগিনী-চক্ৰেৰে সংযুক্ত গণা সকল আগবাঢ়িল; গণসমূহৰ অধিপতি একক দীপ্তিত উজ্জ্বল হৈ অগ্ৰসৰ হ’ল। শিৱক অগ্ৰত ৰাখি, সেই সকলো প্ৰভাৱশালী গণনায়কো একেলগে আগুৱাই গ’ল।
Verse 22
तद्योगिनी चक्रमतिप्रचंडं टंकारभेरीरवनिस्वनेन । चंडीं पुरस्कृत्य भयानकां तदा महाविभूत्या समलंकृतां तदा
তেতিয়া অতি প্ৰচণ্ড যোগিনী-চক্ৰ ডংকা-ভেৰীৰ গর্জনধ্বনি আৰু যুদ্ধবাদ্যৰ শব্দৰ মাজত উথলি উঠিল। ভয়ংকৰ চণ্ডীক অগ্ৰত ৰাখি, সিহঁত মহাবিভূতিয়ে অলংকৃত হৈ প্ৰকাশ পালে।
Verse 23
कंठे कर्कोटकं नागं हारभूतं च कार सा । पदकं वृश्चिकानां च दंदशूकांश्च बिभ्रती
তাইৰ গলাত কৰ্কোটক নাগ হাৰৰূপে ঝুলিছিল। তাই বিচ্ছুৰে গঠিত পদকো ধাৰণ কৰিছিল, আৰু বিষধৰ সাপসমূহকো অলংকাৰৰ দৰে বহন কৰিছিল।
Verse 24
कर्णावतंसान्सा दध्रे पाणिपादमयांस्तथा । रणे हतानां वीराणां शिरांस्युरसिचापरान्
তাই কাণত হাত-পা দিয়ে গঢ়া কুণ্ডল পিন্ধিছিল। আৰু বুকুত তাই আন আন বিজয়চিহ্ন—ৰণত নিহত বীৰসকলৰ মূৰ—ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 25
द्वीपिचर्मपरीधाना योगिनीचक्रसंयुता । क्षेत्रपालावृता तद्वद्भैरवैः परिवारिता
চিতাবাঘৰ ছাল পিন্ধি যোগিনী-চক্ৰেৰে সংযুক্ত হৈ, তাই ক্ষেত্ৰপালসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল; আৰু তদুপৰি ভৈৰৱসকলে তাইক পৰিবেষ্টন কৰি সেৱা কৰিছিল।
Verse 26
तथा प्रेतैश्च भूतैश्च कपटैः परिवारिता । वीरभद्रादयश्चैव गणाः परमदारुणाः । ये दक्षयज्ञनाशार्थे शिवेनाज्ञापितास्तदा
তেওঁ প্ৰেত আৰু ভূত, লগতে কপটী ভয়ংকৰ সত্তাসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল। বীৰভদ্ৰ আদি অতি দাৰুণ গণসকল সেইসকলেই, যাক তেতিয়া শিৱে দক্ষযজ্ঞ ধ্বংস কৰিবলৈ আদেশ দিছিল।
Verse 27
तथा काली भैरवी च माया चैव भयावहा । त्रिपुरा च जया चैव तथा क्षेमकरी शुभा
তাত কালী, ভৈৰৱী আৰু ভয় আনয়নকাৰী মায়াও আছিল; ত্ৰিপুৰা আৰু জয়াও, আৰু শুভ ক্ষেমকৰী—কল্যাণ দানকাৰিণী।
Verse 28
अन्याश्चैव तथा सर्वाः पुरस्कृत्य सदाशिवम् । गंतुकामाश्चोग्रतरा भूतैः प्रेतैः समावृताः
আন আন বহু দেবীও—সকলেই—সদাশিৱক অগ্ৰভাগে স্থাপন কৰি আগবাঢ়িবলৈ ইচ্ছুক আছিল; অতি উগ্ৰ হৈ তেওঁলোক ভূত-প্ৰেতৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 29
एताः सर्वा विलोक्याथ शिवभक्तो जनार्द्दनः । महर्षीश्च पुरस्कृत्य ह्यमरांश्च तथैव च । अनसूयां पुरस्कृत्य तथैव च ह्यरुंधतीम्
সেই সকলোকে দেখি শিৱভক্ত জনাৰ্দ্দনে আগবাঢ়িল, মহর্ষিসকলক আৰু দেৱতাসকলক অগ্ৰভাগে স্থাপন কৰি; আৰু তেওঁ অনসূয়াক সন্মান দিলে, তদ্ৰূপে অৰুন্ধতীকো।
Verse 30
विष्णुरुवाच । चण्डीं कुरु समीपस्थां लोकपालनतां प्रभो
বিষ্ণুৱে ক’লে: “হে প্ৰভু, চণ্ডীক ওচৰতেই নিযুক্ত কৰক, যাতে তেওঁ লোকসমূহৰ ৰক্ষা আৰু পালন-শাসনৰ দায়িত্ব বহন কৰে।”
Verse 31
तदुक्तं विष्णुना वाक्यं निशम्य जगदीश्वरः । उवाच प्रहसन्नेव चंडीं प्रति सदाशिवः
বিষ্ণুৱে কোৱা বাক্য শুনি জগতীশ্বৰ সদাশিৱ মৃদু হাঁহি চণ্ডীৰ প্ৰতি উত্তৰ ক’লে।
Verse 32
अत्रैव स्थीयतां चंडीं यावदुद्वहनं भवेत् । मम भावान्विजानासि कार्याकार्ये सुशोभने
“উদ্বাহন (বধূ-নিয়াৰ) হোৱালৈকে চণ্ডী ইয়াতেই থাকক। হে সুন্দৰী, কি কৰণীয় আৰু কি অকৰণীয়—মোৰ ভাব তুমি জানো।”
Verse 33
एवमाकर्ण्य वचनं शंभोरमिततेजसः । उवाच कुपिता चंडी विष्णुमुद्दिश्य सादरम्
অমিত তেজস্বী শম্ভুৰ বাক্য এইদৰে শুনি ক্ৰুদ্ধ চণ্ডীয়ে তথাপি আদৰেৰে বিষ্ণুক উদ্দেশি ক’লে।
Verse 34
तथान्ये प्रमथाः सर्वे विष्णुमूचुः प्रकोपिताः । यत्रयत्र शिवो भाति तत्रतत्र वयं प्रभो
তাৰ পাছত আন সকলো প্ৰমথাও ক্ৰোধিত হৈ বিষ্ণুক ক’লে—“হে প্ৰভু, য’তে য’তে শিৱ প্ৰকাশিত, ত’তে ত’তে আমিও আছোঁ।”
Verse 35
त्वया निवारिताः कस्माद्वयमाभ्युदये परे । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा केशवोवाक्यमब्रवीत्
“এই মহৎ উদ্যোগৰ সময়ত তুমি আমাক কিয় নিবাৰিলা?” তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি কেশৱে উত্তৰত ক’লে।
Verse 36
चण्डीमुद्दिश्य प्रमथानन्यांश्चैव तथाविधान् । यूयं चैव मया प्रोक्ता मा कोपं कर्त्तुमर्हथ
চণ্ডী আৰু প্ৰমথ আদি তেনে গণসমূহক উদ্দেশি কেশৱে ক’লে—“মই তোমালোকক উপদেশ দিছোঁ; সেয়ে ক্ৰোধ নকৰিবা।”
Verse 37
एवमुक्तास्तदा तेन चंडीमुख्या गणास्तदा । एकांतमाश्रिताः सर्वे विष्णुवाक्याज्ज्वलद्धृदः
তেওঁৰ বচন শুনি চণ্ডীমুখ্য গণসমূহ সকলোৱে একান্ত স্থানলৈ আঁতৰি গ’ল; বিষ্ণুৰ সংযমৰ বাক্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ হৃদয় এতিয়াও জ্বলি আছিল।
Verse 38
तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः । सकलत्राः संभ्रमेण महेशं प्रति सत्वरम्
ইফালে পৰ্বতেন্দ্ৰৰ সকলো মন্ত্ৰী নিজৰ পৰিয়ালসহ আহি উপস্থিত হ’ল আৰু উল্লাসেৰে মহেশৰ ওচৰলৈ তৎক্ষণাৎ ধাৱিত হ’ল।
Verse 39
पंचवाद्यप्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । योषिद्भिः संवृतास्तत्र गीतशब्देन भूयसा
তাত পঞ্চবাদ্যৰ উচ্চ প্ৰঘোষে আকাশ মুখৰিত হ’ল আৰু তাতকৈও অধিক ব্ৰহ্মঘোষ—বেদপাঠ—ধ্বনিত হ’ল; নাৰীৰে পৰিবেষ্টিত হৈ মঙ্গলগীতৰ শব্দ বাৰে বাৰে প্ৰতিধ্বনিত হৈছিল।
Verse 40
एवं प्राप्ता यत्र शंभुः सकलैः परिवारितः । आगत्य कलशैः साकं स्नापितो हि सदाशिवः । स्त्रीभिर्मंगलगीतेन सर्वाभरणभूषितः
এইদৰে তেওঁলোকে সেই স্থানত উপস্থিত হ’ল য’ত শম্ভু সকলো পৰিবাৰেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আছিল। তাৰ পাছত কলহত অনা পবিত্ৰ জলেৰে সদাশিৱক স্নান কৰোৱা হ’ল; নাৰীয়ে মঙ্গলগীত গাই থাকিল, আৰু তেওঁ সকলো অলংকাৰৰে বিভূষিত হৈ দীপ্তিমান হ’ল।
Verse 41
ऋषयो देवगंधर्वास्तथान्ये पर्वतोत्तमाः । शंभ्यग्रगास्तदा जग्मुः स्त्रियश्चैव सुपूजिताः । बभौ छत्रेण महता ध्रिमाणेन मूर्द्धनि
ঋষি, দেৱগন্ধৰ্ব আৰু আন আন উত্তম পৰ্বতজাত সত্তাসকল তেতিয়া শম্ভুৰ আগত আগত গ’ল; সুপূজিতা নাৰীসকলেও সংগ লৈ গ’ল। মূৰ্ধ্নিৰ ওপৰত ধৰা মহা ছত্ৰে তেওঁ দিৱ্য দীপ্তিত উজ্জ্বল হ’ল।
Verse 42
चामरै वीर्ज्यमानोऽसौ मुकुटेन विराजितः । ब्रह्मा विष्णुस्तथा चंद्रो लोकपालस्तथैव च
তেওঁক চামৰেৰে পাখা দিয়া হৈছিল আৰু মুকুটেৰে বিভূষিত হৈ উজ্জ্বল আছিল; ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, চন্দ্ৰ আৰু লোকপালসকলো তাতে উপস্থিত আছিল।
Verse 43
अग्रगा ह्यपि शोभंतः श्रिया परमया युताः । तथा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः
আগত আগত যোৱা সকলেও পৰম শ্ৰীৰে যুক্ত হৈ অতি শোভিত আছিল; আৰু শঙ্খ, ভেৰী, পটহ, আনক আৰু গোমুখ শিঙাৰ ধ্বনি উঠিছিল।
Verse 44
तथैव गायकाः सर्वे परममंगलम् । पुनः पुनरवाद्यंत वादित्राणि महोत्सवे
তদ্ৰূপে সকলো গায়কে পৰম মঙ্গলময় গীত গাই থাকিল; মহোৎসৱত বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ পুনঃ পুনঃ বাজি উঠিল।
Verse 45
अरुंधती महाभागा अनसूया तथैव च । सावित्री च तथा लक्ष्मीर्मातृभिः परिवारिताः
মহাভাগ্যা অৰুন্ধতী, অনসূয়া, সাবিত্ৰী আৰু লক্ষ্মীও—মাতৃকা (দেৱীমাতৃ) সকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ—তাতে উপস্থিত আছিল।
Verse 46
एभिः समेतो जगदेकबंधुर्बभौ तदानीं परमेण वर्चसा । सचंद्रसूर्यानिलवायुना वृतः सलोकपालप्रवरैर्महर्षिभिः
এইসকলৰ সৈতে একত্ৰ হৈ জগতৰ একমাত্ৰ বান্ধৱ তেতিয়া পৰম তেজে উজ্জ্বল হৈ উঠিল; চন্দ্ৰ, সূৰ্য, অনিল/বায়ু, লোকপালসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ আৰু মহর্ষিসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত।
Verse 47
स वीज्यमानः पवनेनः साक्षाच्छत्रं च तस्मै शशिना ह्यधिष्ठितम् । सूर्यः पुरस्तादभवत्प्रकाशकः श्रियान्वितो विष्णुरभूच्च सन्निधौ
তেওঁক সাক্ষাৎ বায়ুৱে পাখা দিছিল; আৰু তেওঁৰ বাবে চন্দ্ৰই ছত্ৰস্বৰূপে অধিষ্ঠিত আছিল। সূৰ্য আগফালে প্ৰকাশক হৈ ৰ’ল, আৰু শ্ৰীয়ুক্ত বিষ্ণুও ওচৰত উপস্থিত আছিল।
Verse 48
पुष्पैर्ववर्षुर्ह्यवकीर्यमाणा देवास्तदानीं मुनिभिः समेताः । ययौ गृहं कांचनकुट्टिमं महन्महावि भूत्यापरिशोभितं तदा । विवेश शंभुः परया सपर्यया संपूज्यमानो नरदेवदानवैः
তেতিয়া মুনিসকলৰ সৈতে একত্ৰিত দেৱতাসকলে চাৰিওফালে ফুল বৰষালে। শম্ভুৱে সুবৰ্ণ-কুট্টিমেৰে পাতা মহান গৃহলৈ গ’ল, অপাৰ বিভূতিয়ে শোভিত; আৰু নৰদেৱ (ৰাজা), দেৱ আৰু দানৱসকলৰ দ্বাৰা পৰম সপর্যাৰে পূজিত হৈ তাত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 49
एवं समागतः शंभुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो विबुधैः स्तुतिभिः परमेश्वरः
এইদৰে আহি শম্ভু যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে। পৰমেশ্বৰক দেৱতাসকলে পৰম স্তুতিগীতে সংস্তৱ কৰি আছিল।
Verse 50
गजादुत्तारयामास महेशं पर्वतोत्तमः । उपविश्य ततः पीठे कृत्वा नीराजनं महत्
পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠই মহেশক হাতীৰ পৰা নামাই দিলে। তাৰ পাছত পীঠত বহুৱাই মহৎ নীৰাজন (আৰতি) সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 51
मेनया सखिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । मधुपर्कादिकं सर्वं यत्कृतं चैव तत्र वै
তাত মেনাই সখীসকলৰ সৈতে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ লগত মিলি মধুপাৰ্ক আদি সকলো নৈবেদ্য-উপচাৰ যি সাজি থোৱা হৈছিল, সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ ব্যৱস্থা কৰিলে।
Verse 52
ब्रह्मणा नोदितः सद्यः पुरोधाः कृतवान्प्रभुः । मंगलं शुभकल्याणं प्रस्तावसदृशं बहु
ব্ৰহ্মাৰ প্ৰেৰণা পাই পুৰোহিত প্ৰভুৱে তৎক্ষণাৎ অনুষ্ঠানানুকূল বহু মঙ্গলক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে—শুভ আশীৰ্বাদ আৰু কল্যাণবাণী।
Verse 53
अंतर्वेद्यां संप्रवेश्य यत्र सा पार्वती स्थिता । वेदिकोपरि तन्वंगी सर्वाभरणभूषिता
তেওঁক অন্তৰ্বেদীত প্ৰৱেশ কৰোৱা হ’ল, য’ত পাৰ্বতী থিয় হৈ আছিল—সুকোমল অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্তা, বেদীৰ ওপৰৰ মঞ্চত, সকলো অলংকাৰৰে ভূষিতা।
Verse 54
तत्रानीतो हरः साक्षाद्विष्णुना ब्रह्मणा सह । लग्नं निरीक्षमाणास्ते वाचस्पतिपुरोगमाः
তাত বিষ্ণুৱে ব্ৰহ্মাৰ সৈতে সাক্ষাৎ হৰক আনিলে; আৰু বাচস্পতিৰ নেতৃত্বত তেওঁলোকে মঙ্গল লগ্ন নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 55
गर्गो मुनिश्चोपविष्टस्तत्रैव घटिकालये । यावत्पूर्णा घटी जाता तावत्प्रणवभाषणम्
মুনি গৰ্গ তাতেই ঘটিকালয়ত উপবিষ্ট হ’ল; যেতিয়ালৈকে ঘটি পূৰ্ণ নহ’ল, তেতিয়ালৈকে প্ৰণৱৰ ‘ওঁ’ ধ্বনিৰ জপ-উচ্চাৰণ চলি থাকিল।
Verse 56
ओंपुण्येति प्रणिगदन्गर्गो वध्वंजलिं दधे । पार्वत्यक्षतपूर्णं च शिवोपरि ववर्ष वै
“ওঁ, পুণ্য!” বুলি গৰ্গে বধূৰ হাত অঞ্জলি কৰি ধৰালে; আৰু পাৰ্বতীয়ে অখণ্ড অক্ষতৰে ভৰা হাতৰ পৰা শিৱৰ ওপৰত বৰষুণৰ দৰে ছটিয়ালে।
Verse 57
तया संपूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशादिभिः । मुदा परमया युक्ता पार्वती रुचिरानना
তাই দধি, অখণ্ড অক্ষত, কুশাঘাস আদি লৈ ৰুদ্ৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে; আৰু মনোহৰ-মুখী পাৰ্বতী পৰম আনন্দেৰে পূজাত নিমগ্ন হ’ল।
Verse 58
विलोकयंती शंभुं तं यदर्थे परमं तपः । कृतं पुरा महादेव्या परेषां परमं महत्
সেই শম্ভুক নীৰিক্ষণ কৰি থাকিল—যাৰ নিমিত্তে মহাদেৱীয়ে পূৰ্বে পৰম তপস্যা কৰিছিল, যি সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আৰু অতিশয় মহান।
Verse 59
तपसा तेन संप्राप्तो जगज्जीवनजीवनः । नारदेन ततः प्रोक्तो महादेवो वृषध्वजः
সেই তপস্যাৰ ফলত তেওঁ জগতৰ সকলো জীৱৰ জীৱন-স্বরূপ প্ৰভুক লাভ কৰিলে; তাৰ পাছত নাৰদে বৃষধ্বজ মহাদেৱক প্ৰকাশ কৰি ক’লে।
Verse 60
तथा गंगादिभिश्चन्यैर्मुनिभिः सनकादिभिः । प्रति पूजां कुरु क्षिप्रं पार्वत्याश्च त्रिलोचन । तदा शिवेन सा तन्वी पूजितार्घ्याक्षतादिभिः
আৰু গঙ্গা আদি অন্য পৱিত্ৰ সত্তাসকল আৰু সনক আদি মুনিসকলৰ সৈতে, হে ত্ৰিনয়ন! পাৰ্বতীৰ বাবেও শীঘ্ৰে পৰস্পৰ পূজা কৰা। তেতিয়া সেই সুকোমল দেহধাৰী দেবীক শিৱে অৰ্ঘ্য, অখণ্ড অক্ষত আদি নিবেদনৰে পূজিলে।
Verse 61
एवं परस्परं तौ च पार्वतीपरमेश्वरौ । अर्च्यमानौ तदानीं च शुशुभाते जगन्मयौ
এইদৰে পৰস্পৰে পৰস্পৰক পূজা কৰি পাৰ্বতী আৰু পৰমেশ্বৰ—জগতব্যাপী—সেই সময়ত আৰ্চিত হৈ দিৱ্য তেজে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।
Verse 62
त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षंतौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्या सावित्र्या च विशेषतः । अरुंधत्या तदा तौ च दंपती परमेश्वरौ
ত্ৰিলোকৰ লক্ষ্মীৰ শ্ৰী-তেজে আৱৃত হৈ তেওঁলোকে পৰস্পৰক চায় থাকিল। তেতিয়া লক্ষ্মী আৰু বিশেষকৈ সাৱিত্ৰীয়ে তেওঁলোকৰ নীৰাজন কৰিলে; আৰু সেই সময়ত অৰুন্ধতীয়েও সেই পৰম দিৱ্য দম্পতী, পৰমেশ্বৰদ্বয়ক সন্মান জনালে।
Verse 63
अनसूया तथा शंभुं पार्वतीं च यशस्विनीम् । दृष्ट्वा नीराजयामास प्रीत्युत्कलितलोचना
তদ্ৰূপে যশস্বিনী অনসূয়াই শম্ভু আৰু কীৰ্তিময়ী পাৰ্বতীক দেখি, আনন্দে উচ্ছ্বসিত বিস্তৃত নয়নে তেওঁলোকৰ নীৰাজন কৰিলে।
Verse 64
तथैव सर्वा द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरहो पुनः पुनः । सतीं च शंभुं च विलोकयंत्यस्तथैव सर्वा मुदिता हसंत्यः
সেইদৰে তাত সকলো দ্বিজ-পত্নীয়ে পুনঃ পুনঃ নীৰাজন কৰিলে। সতী (পাৰ্বতী) আৰু শম্ভুক চাই চাই তেওঁলোকে সকলোৱে আনন্দিত হৈ হাঁহি-মুখে উল্লাস প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 65
लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्यां दातुं प्रचक्रमे
লোমশ ক’লে: এই অন্তৰত তাত গৰ্গ আচার্যৰ প্ৰেৰণা পাই হিমৱানে মেনাৰ সৈতে কন্যাক বিবাহত দান কৰিবলৈ প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 66
हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धां गामाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा सर्वाभरणभूषिता
সোনালী কলহ হাতত লৈ মেনাই গাইৰ আশ্ৰয় লৈ বিধিৰ দিশে আগবাঢ়িল। হিমাদ্ৰিৰ সেই মহাভাগ্যা নাৰী সকলো অলংকাৰৰে সুসজ্জিতা আছিল।
Verse 67
तदा हिमाद्रिणा प्रोक्तो विश्वनाथो वरप्रदः । ब्रह्मणा सह संगत्य विष्णुना च तथैव च
তেতিয়া হিমাদ্ৰীয়ে বৰপ্ৰদ বিশ্বনাথক সম্বোধন কৰিলে। তেওঁৰ সৈতে ব্ৰহ্মাও একেলগে আহিছিল, তেনেদৰে বিষ্ণুও আহিছিল।
Verse 68
सार्द्धं पुरोधसा चैव गर्गेण सुमहात्मना । कन्यादानं करोम्यद्य देवदेवस्य शूलिनः
পুৰোহিত আৰু মহাত্মা গৰ্গৰ সৈতে একেলগে মই আজি দেৱদেৱ শূলধাৰী প্ৰভুৰ বাবে কন্যাদান সম্পন্ন কৰিম।
Verse 69
प्रयोगो भण्यतां ब्रह्मन्नस्मिन्समय आगते । तथेति मत्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः
“হে ব্ৰাহ্মণ, এতিয়া যেতিয়া যোগ্য সময় আহিল, এই বিধিৰ প্ৰয়োগ কওক।” “তথাস্তु” বুলি ভাবি, সময়জ্ঞ সেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজে সম্মতি দিলে।
Verse 70
कथ्यतां तात गोत्रं स्वं कुलं चैव विशेषतः । कथयस्व महाभाग इत्याकर्ण्य वचस्तथा । सुमुखेन विमुखः सद्यो ह्यशोच्यः शोच्यतां गतः
“বৎস, তোমাৰ গোত্ৰ আৰু বিশেষকৈ তোমাৰ কুল কওক; হে মহাভাগ্য, প্ৰকাশ কৰা।” এই কথা শুনি সু-মুখে তৎক্ষণাৎ মুখ ঘূৰালে; যি অশোক আছিল, সি তেওঁলোকৰ দৃষ্টিত শোকযোগ্য হৈ পৰিল।
Verse 71
एवंविधः सुरवरैरृषिभिस्तदानीं गंधर्वयक्षमुनिसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशो हास्यं चकार सुभृशं त्वथ नारदश्च
সেই সময় দেবশ্ৰেষ্ঠসকল, ঋষিসকল আৰু গন্ধৰ্ব-যক্ষ-মুনি-সিদ্ধগণেও যেতিয়া নিৰুত্তৰ, নীৰৱ মুখে স্থিত ভগৱান মহেশক দেখিলে, তেতিয়া তেওঁ অতি প্ৰসন্নতাৰে হাহি উঠিল; তাৰ পাছত নাৰদো হাহি উঠিল।
Verse 72
वीणां प्रकटयामास ब्रह्मपुत्रोऽथ नारदः । तदानीं वारितो धीमान्वीणां मा वादय प्रभो
তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ নাৰদে নিজৰ বীণা প্ৰকাশ কৰিলে। সেই মুহূর্ততে জ্ঞানীজনক বাধা দিয়া হ’ল: “হে প্ৰভু, বীণা নাবজাবা।”
Verse 73
इत्युक्तः पर्वतेनैव नारदो वाक्यमब्रवीत् । त्वया पृष्टो भवः साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति
পৰ্বতে এইদৰে কোৱা শুনি নাৰদে ক’লে: “তুমি সাক্ষাৎ ভৱ (শিৱ)ক তেওঁৰ নিজ গোট্ৰ ক’থন বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিছা।”
Verse 74
अस्य गोत्रं कुलं चैव नाद एव परं गिरे । नादे प्रतिष्ठितः शंभुर्नादो ह्यस्मिन्प्रतिष्ठितः
“হে পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁৰ গোট্ৰ আৰু কুল—দুয়োটাই পৰম নাদ (পবিত্ৰ ধ্বনি) মাত্ৰ। শম্ভু নাদত প্ৰতিষ্ঠিত, আৰু নাদো নিশ্চয় তেওঁৰ ভিতৰতে প্ৰতিষ্ঠিত।”
Verse 75
तस्मान्नादमयः शंभुर्नादाच्च प्रतिलभ्यते । तस्माद्वीणा मया चाद्य वादिता हि परंतप
“সেইহেতু শম্ভু নাদময়, আৰু নাদৰ দ্বাৰাই তেওঁ লাভ হয়। সেয়েহে, হে পৰন্তপ (শত্ৰুদমন), মই আজি নিশ্চয় বীণা বজালোঁ।”
Verse 76
अस्य गोत्रं कुलं नाम न जानंति हि पर्वत । ब्रह्मादयो हि विवुधा अन्येषां चैव का कथा
হে পৰ্বত! ইয়াৰ গোত্ৰ, কুল আৰু নামো কোনেও নাজানে। ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলেও নাজানে—তেন্তে আনসকলৰ কথা কি ক’ব?
Verse 77
त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि हि किंचन । वाच्यावाच्यं महेशस्य विषया हि बहिर्मुखाः
তুমি মোহত পৰি মূঢ় হৈছা, একো নাজানা। মহেশৰ বিষয়ে কি ক’ব লাগে আৰু কি নক’ব লাগে—সেই বিষয় বাহিৰমুখী ইন্দ্ৰিয়-বিষয়ৰ সীমাৰ বাহিৰ।
Verse 78
येये आगमिकाश्चाद्रे नष्टास्ते नात्र संशयः । अरूपोयं विरूपाक्षो ह्यकुलीनोऽयमुच्यते
হে অদ্ৰি! এই পৰ্বতত তুমি যি যি আগমিক প্ৰমাণ কল্পনা কৰিছা, সেয়া সকলো নষ্ট—ইয়াত সন্দেহ নাই। এইজন অৰুপ; ‘বিৰূপাক্ষ’ বুলি কোৱা হলেও, তেওঁক অকুলীন অৰ্থাৎ কুল-ৰহিত বোলা হয়।
Verse 79
अगोत्रोऽयं गिरिश्रेष्ठ जामाता ते न संशयः । न कर्त्तव्यो विमर्शोऽत्र भवता विबुधेन हि
হে গিৰিশ্ৰেষ্ঠ! এইজন অগোত্ৰ; নিঃসন্দেহে তেওঁ তোমাৰ জামাতা। সেয়ে, হে বিবুধ! এই বিষয়ে তুমি আৰু বিচাৰ-বিমৰ্শ বা প্ৰশ্ন নকৰিবা।
Verse 80
न जानंति हरं सर्वे किं बहूक्त्या मम प्रभो । यस्याज्ञानान्महाभाग मोहिता ऋषयो ह्यमी
হে মোৰ প্ৰভু! সকলোৱে হৰ (শিৱ)ক নাজানে—তেন্তে বহু কথা কোৱাৰ কি প্ৰয়োজন? হে মহাভাগ! তেওঁক নাজানাৰ কাৰণেই এই ঋষিসকলও মোহিত হৈছে।
Verse 81
ब्रह्मापि तं न जानाति मस्तकं परमेष्ठिनः । विष्णुर्गतो हि पातालं न दृष्टो हि तथैव च
ব্ৰহ্মাইও তেওঁৰ শিখৰ—পৰমেষ্ঠীৰ মস্তকৰ মুকুট—নাজানে। বিষ্ণু পাতাললৈ নামিলেও তাতো তেওঁৰ অন্ত দেখা নাপালে।
Verse 82
तेन लिंगेन महता ह्यगाधेन जगत्त्रयम् । व्याप्तमस्तीति तद्विद्धि किमनेन प्रयोजनम्
সেই মহান, অগাধ লিঙ্গদ্বাৰা ত্ৰিলোক ব্যাপ্ত—এই কথা জানি থোৱা। তেন্তে ইয়াক অধিক খোঁজাখুঁজি কৰি কি লাভ?
Verse 83
अनयाराधितं नूनं तव पुत्र्या हिमालय । तत्त्वतो हि न जानासि कथं चैव महागिरे
হে হিমালয়, নিশ্চয় তোমাৰ কন্যাই তেওঁৰ আৰাধনা কৰিছে। তথাপি তুমি তত্ত্বৰূপে তেওঁক নাজানা—হে মহাগিৰি, তুমি কেনেকৈ জানিবা?
Verse 84
आभ्यामुत्पाद्यते विश्वमाभ्यां चैव प्रतिष्ठितम् । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः
সেই দুয়োৰ পৰা বিশ্ব উৎপন্ন হয় আৰু সেই দুয়োৰ দ্বাৰাই ই স্থিত থাকে। সেই মহাত্মা নাৰদৰ এই বাক্য শুনি…
Verse 85
हिमाद्रिप्रमुखाः सर्वे तथा चेंद्रपुरोगमाः । साधुसाध्विति ते सर्वे ऊचुर्विस्मितमानसाः
হিমাদ্ৰি (হিমালয়)ৰ নেতৃত্বত সকলেই, আৰু ইন্দ্ৰৰ আগত থকা সকলেও, বিস্মিত মনে একেলগে ক’লে—“সাধু, সাধু!”
Verse 86
ईश्वरस्य तु गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । विस्मयेन समाश्लिष्टा ऊचुः सर्वे परस्परम्
ঈশ্বৰৰ গভীৰতা বুজি সকলো বিচক্ষণ জন বিস্ময়ে আৱিষ্ট হৈ পৰিল আৰু সকলোৱে পৰস্পৰে পৰস্পৰক ক’বলৈ ধৰিলে।
Verse 87
ऋषय ऊचुः । यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परमिदं निजबोधरूपम् । सर्वं स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यं सोऽसौ त्रिलोकनिजरूपयुतो महात्मा
ঋষিসকলে ক’লে: যাঁৰ আজ্ঞাত এই বিশাল জগত উদ্ভৱ হ’ল—সেই পৰাত্পৰ, যাঁৰ স্বৰূপ নিজ-বোধময়। এই সকলো স্বাধীন পৰমেশ্বৰৰেই অংশ; সেই মহাত্মাই ত্ৰিলোকক নিজৰ ৰূপৰূপে ধাৰণ কৰে।