Adhyaya 23

Verse 1

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र महेशेन प्रणोदिताः । आजग्मुः सहसा सद्य ऋषयोऽपि हिमालयम्

লোমশে ক’লে: সেই সময়তে তাত মহেশ (শিৱ)ৰ প্ৰেৰণাত ঋষিসকলো হঠাতে আৰু তৎক্ষণাৎ হিমালয়লৈ আহিল।

Verse 2

तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय हिमाद्रिः प्रतिमानसः । पूजयामास तान्सर्वानुवाच नतकंधरः

তেওঁলোকক দেখি হিমাদ্ৰি (হিমালয়) তৎক্ষণাৎ ভক্তিভাৱে উঠিল। মূৰ নোৱাই সকলোকে পূজা কৰি তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 3

किमर्थमागता यूयं ब्रूतागमनकारणम् । तदोचुः सप्त ऋषयो महेशप्रेरिता वयम्

“আপোনালোক কিয় আহিছে? আগমনৰ কাৰণ কওক।” তেতিয়া সপ্ত ঋষিয়ে ক’লে, “আমি মহেশ (শিৱ)ৰ প্ৰেৰিত।”

Verse 4

समागतास्त्वत्सकाशं कन्यायाश्च विलोकने । तानस्मान्विद्धि भोः शैल स्वां कन्यां दर्शयाशु वै

“আমি তোমাৰ ওচৰলৈ কন্যাৰ দৰ্শন কৰিবলৈ আহিছোঁ। হে শৈল! আমাক সেইবাবে অহা বুলি জানিবা, আৰু তোমাৰ কন্যাক শীঘ্ৰে দেখুৱাই দিয়া।”

Verse 5

तथेत्युक्त्वा ऋषिगणानानीता तत्र पार्वती । स्वोत्संगे परिगृह्याशु गिरीन्द्रः पुत्रवत्सलः । हिमवान्गिरिराजोऽथ उवाच प्रहसन्निव

“তথাস্তु” বুলি কৈ তেওঁ ঋষিগণৰ সমুখলৈ পাৰ্বতীক আনিলে। পিতৃস্নেহে ভৰা গিৰীন্দ্ৰই তৎক্ষণাৎ তেওঁক নিজৰ কোলাত ল’লে; তাৰপিছত গিৰিৰাজ হিমৱানে যেন হাঁহি মাৰি ক’লে।

Verse 6

इयं सुता मदीया हि वाक्यं श्रुणुत मे पुनः । तपस्विनां वरिष्ठऽसौ विरक्तो मदनांतकः

এইজনী নিশ্চয় মোৰ কন্যা—মোৰ বাক্য পুনৰ শুনা। মদনান্তক মহাদেৱ তপস্বীসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আৰু বৈৰাগ্যবান।

Verse 7

कथमुद्वहनार्थी च येनानंगः कृत स्मरः । अत्यासन्नेचातिदूरे आढ्ये धनविवर्जिते । वृत्तिहीने च मूर्खे च कन्यादानं न शस्यते

যিজনে অনঙ্গ স্মৰ (কামদেৱ)ক তেনে কৰি পেলালে, তেওঁ কেনেকৈ বিবাহৰ ইচ্ছুক হ’ব? তদুপৰি, অতি ওচৰ বা অতি দূৰ, ধনী বা ধনহীন, জীৱিকা-বিহীন বা মূৰ্খলৈ কন্যাদান শোভা নপায়।

Verse 8

मूढाय च विरक्ताय आत्मसंभाविताय च । आतुराय प्रमत्ताय कन्यादानं न कारयेत्

মূৰ্খলৈ, বৈৰাগীলৈ, আত্মগৰ্বিতলৈ, ৰোগাক্ৰান্তলৈ বা অসাৱধান-প্ৰমত্তলৈ কন্যাদান কৰাব নালাগে।

Verse 9

तस्मान्मया विचार्यैव भवद्भिरृषिसत्तमाः । प्रदातव्या महेशाय एतन्मे व्रतमुत्तमम्

সেয়েহে, হে ঋষিসত্তমসকল, তোমালোকৰ সৈতে বিচাৰ কৰি মই এই সিদ্ধান্ত কৰিলোঁ—ইয়াক মহেশ (শিৱ)কেই দিয়া উচিত; এইয়েই মোৰ উত্তম ব্ৰত।

Verse 10

तच्छ्रुत्वा गिरिराजस्य वचनं ते महर्षयः । एकपद्येन ऊचुस्ते प्रहस्य च हिमालयम्

গিৰিৰাজৰ বাক্য শুনি সেই মহর্ষিসকলে হিমালয়ক প্ৰতি হাঁহি মাৰি একেটা বাক্যতে উত্তৰ দিলে।

Verse 11

यया कृतं तपस्तीव्रं यया चाराधितः शिवः । तपसा तेन संतुष्टः प्रसन्नोद्य सदाशिवः

তাইৰ তীব্ৰ তপস্যা আৰু শিৱৰ আৰাধনাৰ দ্বাৰাই সেই তপত সন্তুষ্ট হৈ সদাশিৱ এতিয়া কৃপাময়ভাৱে প্ৰসন্ন হৈছে।

Verse 12

अस्यास्तस्य च भोः शैल न जानासि च किंचन । महिमानं परं चैव तस्मादेनां प्रयच्छ वै

হে শৈল (পৰ্বত), তুমি তাইৰ পৰম মহিমা সঁচাকৈ নাজানা; সেয়ে নিশ্চয়কৈ তাইক শিৱলৈ অৰ্পণ কৰা।

Verse 13

शिवाय गिरिजामेनां कुरुष्य वचनं हि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषामृषीणां भावितात्मनाम्

এই গিৰিজাক শিৱলৈ দিয়া—আমাৰ বাক্য পালন কৰা। সংযমী আত্মাসম্পন্ন সেই ঋষিসকলৰ বাক্য শুনি...

Verse 14

उवाच त्वरया युक्तः पर्वतान्पर्वतेश्वरः । हे मेरो हे निषधकिं गन्धमादन मन्दर । मैनाक क्रियतामद्य शंसध्वं च यथातथम्

তেতিয়া পৰ্বতৰ অধিপতিয়ে তৎপৰতাৰে পৰ্বতসমূহক ক’লে: “হে মেরু, হে নিষধ, হে গন্ধমাদন, হে মন্দর, হে মৈনাক—আজিেই এই কাৰ্য সম্পন্ন হওক; যথাযথভাৱে সকলো ঘোষণা কৰি ব্যৱস্থা কৰা।”

Verse 15

मेना तदा उवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदा । अधुना किं विमशन कृतं कार्यं तदैव हि

তেতিয়া বাক্যবিশাৰদা মেনাই ক’লে: “এতিয়া আৰু কি বিচাৰ? যি কৰণীয় আছিল, সেয়া তেতিয়াই সম্পন্ন হৈছিল।”

Verse 16

उत्पन्नेयं महाभागा देवकार्यार्थमेव च । प्रदातव्या शिवायेति शिवस्यार्थेऽवतारिता

এই মহাভাগ্যা দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবেই জন্ম লৈছে; ই শিৱলৈ দানযোগ্য—শিৱৰ নিজ উদ্দেশ্যতেই ই অৱতীৰ্ণা।

Verse 17

अनयाराधितो रुद्रो रुद्रेण परिभाविता । इयं महाभागा शिवाय प्रतिदीयताम्

ইয়াৰ দ্বাৰা ৰুদ্ৰ আৰাধিত হৈছে, আৰু ৰুদ্ৰেই ইয়াক পবিত্ৰ কৰিছে। এই মহাভাগ্যাৱতীক শিৱলৈ বিধিপূৰ্বক দিয়া হওক।

Verse 18

निमित्तमात्रं च कृतं तया वै शिवपूजने । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्यामेनायाः परिभाषितम्

শিৱপূজাত ই নিশ্চিতভাৱে কেৱল নিমিত্ত-মাত্ৰ হৈছিল। মেনাৰ এই বাক্য শুনি, ...

Verse 19

परितुष्टो हिमाद्रिश्च वाक्यं चेदमुवाच ह । ऋषीन्प्रति निरीक्षंस्तां कन्येयं मम संप्रति

হিমাদ্ৰি অন্তৰে পৰিতুষ্ট হৈ এই বাক্য ক’লে, ঋষিসকললৈ চাই: “এই কন্যা এতিয়া নিশ্চয় মোৰেই জীয়ৰী।”

Verse 20

ततः समानीय सुलोचनां तां श्यामां नितंबार्षितमेखलां शुभाम् । वैडूर्यमुक्तावलयान्दधानां भास्वत्प्रभां चांद्रमसीं व रेखम्

তাৰ পাছত তেওঁ সেই সুলোচনা, শুভ কন্যাক আগবঢ়াই আনিলে—শ্যামবৰ্ণা, নিতম্বত মনোহৰ মেখলাৰে শোভিতা; বৈডূৰ্য আৰু মুক্তাৰ বালা পিন্ধা, চন্দ্ৰালোকৰ ৰেখাৰ দৰে দীপ্তিময়।

Verse 21

लावण्यामृतवापिकां सुवदनां गौरीं सुवासां शुभां दृष्ट्वा ते ह्यृषयोऽपि मोहमगन्भ्रांतास्तदा संभ्रमात् । नोचुः किंचना वाक्यमेव सुधियो ह्यासन्प्रमत्ता इव स्तब्धाः कान्तिमतीमतीव रुचिरां त्रैलोक्यनाथप्रियाम्

লাৱণ্যৰ অমৃত-সৰোবৰৰ দৰে, সু-মুখী, সু-বস্ত্ৰধাৰিণী, মঙ্গলময়ী গৌৰীক দেখি সেই ঋষিসকলেও বিস্ময়ত মোহিত হৈ, তৎক্ষণাৎ সম্ভ্ৰমত যেন বিভ্ৰান্ত হ’ল। সেই বুদ্ধিমানসকল একো বাক্য নক’লে; মদমত্ত মানুহৰ দৰে স্তব্ধ হৈ, ত্ৰিলোকনাথৰ প্ৰিয়া, অতিশয় কান্তিময়ী আৰু অতি ৰুচিৰা দেৱীক চাই থাকিল।

Verse 22

एवं तदा ते ह्यृषयोऽपि मोहिता रूपेण तस्याः किमुताथ देवताः । तथैव सर्वे च निरीक्ष्य तन्वीं सतीं गिरिन्द्रस्य सुतां शिवप्रियाम्

এইদৰে যেতিয়া ঋষিসকলেই তেন্তে তেঁওৰ ৰূপত মোহিত হ’ল, তেন্তে দেৱতাসকলৰ কথা ক’বই বা কি? সেই সুকুমাৰী সতীক—গিৰিৰাজৰ কন্যা আৰু শিৱপ্ৰিয়া—দেখি সকলোৱে একেদৰে আকৃষ্ট হ’ল।

Verse 23

ततः पुनश्चैत्य शिवं शिवप्रियाः शशंसुरस्मा ऋषयस्तदानीम्

তাৰ পাছত তৎক্ষণাৎ শিৱপ্ৰিয়া সেই ভক্ত ঋষিসকলে পুনৰ শিৱকেই প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । भूषिता हि गिरीन्द्रेण स्वसुता नास्ति संशयः । उद्वोढुं गच्छ देवेश देवैश्च परिवारितः

ঋষিসকলে ক’লে: “নিশ্চয় গিৰিৰাজে নিজৰ কন্যাক সজাই তুলিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। হে দেৱেশ, দেৱতাসকলৰ পৰিবেষ্টনত গৈ তেঁওক বিবাহ কৰ।”

Verse 25

गच्छ शीघ्रं महादेव पार्वतीमात्मजन्मने । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहस्येदमुवाच ह

“শীঘ্ৰে যাওঁক, হে মহাদেৱ, পাৰ্বতীৰ ওচৰলৈ—যি আপোনাৰ নিজ ভাগ্য-জন্মৰ সহধৰ্মিণী।” তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি তেওঁ হাঁহি উঠিল আৰু এইদৰে ক’লে।

Verse 26

विवाहो हि महाभागा न दृष्टो न श्रुतोऽपि वा । मया पुरा च ऋषयः कथ्यतां च विशेषतः

হে মহাভাগ ঋষিসকল, এনে বিবাহ ন দেখা গৈছে, ন শুনা গৈছে। সেয়ে, হে মুনিসকল, বিশেষকৈ বিস্তাৰে মোক ইয়াৰ বৰ্ণনা কোৱা।

Verse 27

तदोचुरृषयः सर्वे प्रहसंतः सदाशिवम् । विष्णुमाह्वय वै देव ब्रह्मणं च शतक्रतुम्

তেতিয়া সকলো ঋষিয়ে হাঁহি মাৰি সদাশিৱক ক’লে: “হে দেৱ, বিষ্ণুক আহ্বান কৰা; লগতে ব্ৰহ্মা আৰু শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ)কো মাতিবা।”

Verse 28

तथा ऋषिगणांश्चैव यक्षगन्धर्वपन्नगान् । सिद्धविद्याधरांश्चैव किंनरांश्चाप्सरोगणान्

“তদ্ৰূপে ঋষিগণ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু নাগসকলক; লগতে সিদ্ধ-বিদ্যাধৰ, কিন্নৰ আৰু অপ্সৰাগণকো আহ্বান কৰা।”

Verse 29

एतांश्चान्यांश्च सुबहूनानयस्वेति सत्वरम् । तदाकर्ण्य ऋषिप्रोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः

“ইয়াক আৰু আন বহুজনকো সোনকালে আনিবা।” ঋষিসকলৰ এই বাক্য শুনি, বাক্যত নিপুণ সেইজনাই কথাখিনি হৃদয়ত ধৰি ল’লে।

Verse 30

उवाच नारदं देवो विष्णुमानय सत्वरम् । ब्रह्माणं च महेन्द्रं च अन्यांश्चैव समानय

তেতিয়া প্ৰভুৱে নাৰদক ক’লে: “বিষ্ণুক সোনকালে আনিবা; আৰু ব্ৰহ্মা আৰু মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)কো আনিবা—আনসকলকো আহ্বান কৰিবা।”

Verse 31

शंभोर्वचनमादाय शिरसा लोकपावनः । जगाम त्वरितो भूत्वा वैकुण्ठं विष्णुवल्लभः

শম্ভুৰ আজ্ঞা শিৰ নত কৰি গ্ৰহণ কৰি, লোকপাৱন—বিষ্ণুৰ প্ৰিয়—দ্ৰুতগতিত বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল।

Verse 32

ददर्श देवं परमासने स्थितं श्रिया च देव्या परिसेव्यमानम् । चतुर्भुजं देववरं महाप्रभं नीलोत्पलश्यामतनुं वरेण्यम्

তেওঁ পৰমাসনত অধিষ্ঠিত দেৱক দেখিলে, দেবী শ্ৰীয়ে পৰিসেৱিত; চতুৰ্ভুজ, দেৱশ্ৰেষ্ঠ, মহাপ্ৰভাৱান—নীলোৎপল সদৃশ শ্যাম দেহ, পূজনীয়।

Verse 33

महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलं महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम् । सुवैजयंत्या वनमालया वृतं स नारदस्तं भुवनैकसुन्दरम्

নাৰদে তেওঁক দেখিলে—ভুৱনসমূহৰ একমাত্ৰ সৌন্দৰ্য—অমূল্য ৰত্নখচিত মনোৰম কুণ্ডলধাৰী, উত্তম মণিৰ দীপ্তিত জ্বলজ্বল কৰা মহাকিৰীটপৰ, আৰু শ্ৰেষ্ঠ বৈজয়ন্তী বনমালাৰে বেষ্টিত।

Verse 34

उवाच नारदोऽभ्येत्य शंभोर्वाक्यमथादरात् । ब्रह्मवीणां वाद्यवीणां वाद्यमानः सर्वज्ञ ऋषिसत्तमः

তাৰ পাছত নাৰদে ওচৰলৈ গৈ আদৰে শম্ভুৰ বাণী ক’লে; ব্ৰহ্মবীণা তথা বাদ্যবীণা বজাই—সৰ্বজ্ঞ, ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 35

एह्येहि त्वं महाविष्णो महादेवं त्वरान्वितः । उद्वाहनार्थं शंभोश्च त्वमेकः कार्यसाधकः

“আহা, আহা, হে মহাবিষ্ণু! ত্বৰিত মহাদেৱৰ ওচৰলৈ যোৱা। শম্ভুৰ বিবাহকাৰ্যৰ বাবে এই কাম একমাত্র তুমিয়েই সাধিব পাৰা।”

Verse 36

प्रहस्य भगवान्प्राह नारदं प्रति वै तदा । कथमुद्वहने बुद्धिरुत्पन्ना तस्य शूलिनः । विज्ञातार्थोऽपि भगवान्नारदं परिपृष्टवान्

হাঁহি মাৰি ভগৱানে তেতিয়া নাৰদক ক’লে—“সেই ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনৰ বিবাহৰ ভাবনা কেনেকৈ উদয় হ’ল?” বিষয় জানিও প্ৰভুৱে নাৰদক পুনৰ সুধিলে।

Verse 37

नारद उवाच । तपसा महता रुद्रः पार्वत्या परितोषितः । स्वयमेवागतस्तत्र यत्रास्ते गिरिजा सती

নাৰদ ক’লে: “মহাতপস্যাৰে ৰুদ্ৰ পাৰ্বতীৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট হ’ল। সৎগুণৱতী গিৰিজা য’ত বাস কৰিছিল, তেওঁ নিজেই তাত আহিল।”

Verse 38

दासोऽहमवदच्छंभुः पार्वत्या परितोषितः । पार्वतीं च समभ्यर्थ्य वरयस्व च भामिनि

পাৰ্বতীৰ দ্বাৰা সন্তুষ্ট হৈ শম্ভুৱে ক’লে, “মই তোমাৰ দাস।” আৰু পাৰ্বতীক সন্মানেৰে প্ৰাৰ্থনা কৰি ক’লে, “হে দীপ্তিমতী নাৰী, মোক বৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা।”

Verse 39

त्वरितेनावदच्छंभुस्त्वामाह्वयति संप्रति । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । नारदेन समायुक्तः पार्षदैः परिवारितः

দূতে ক’লে, “শম্ভুৱে তোমাক এতিয়াই আহ্বান কৰিছে।” সেই বাক্য শুনি দেবদেৱ জনাৰ্দন নাৰদসহ আৰু নিজৰ পাৰ্ষদেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 40

सुपर्णमारुह्य तदा महात्मा योगीश्वराणां प्रभुरच्युतो महान् । ययौ तदाऽकाशपथा हरिः स्वयं सनारदो देववरैः समेतः

তেতিয়া মহাত্মা অচ্যুত, যোগীশ্বৰসকলৰ মহান প্ৰভু, সুপৰ্ণ (গৰুড়) আৰোহন কৰিলে। হৰি নিজে আকাশপথে গ’ল, নাৰদসহ আৰু শ্ৰেষ্ঠ দেবতাসকলৰ সৈতে যুক্ত হৈ।

Verse 41

तं दृष्ट्वा त्वरितं देवो योगिध्येयांघ्रिपंकजः । अभ्युत्थाय मुदा युक्तः परिष्वज्य च शार्ङ्गिणम्

তেওঁক ত্বৰিতে আহি পোৱা দেখি, যাৰ পদ্মচৰণ যোগীসকলে ধ্যান কৰে সেই দেৱতা আনন্দেৰে উঠি দাঁড়াল আৰু শাৰ্ঙ্গিন বিষ্ণুক আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 42

तदा हरिहरौ देवावैकपद्येन तिष्ठतः । ऊचुतुः स्म तदान्योन्यं क्षेमं कुशलमेव च

তেতিয়া হৰি আৰু হৰ—দুয়ো দেৱতা একমনে একসাথে থিয় হৈ, পৰস্পৰে পৰস্পৰক ক্ষেম, নিৰাপত্তা আৰু কুশল-মঙ্গল সুধিলে।

Verse 43

ईश्वर उवाच । गिरिजातपसा विष्णो जितोऽहं नात्र संशयः । पाणिग्रहार्थमेवाद्य गंतुकामो हिमालयम्

ঈশ্বৰ ক’লে: “হে বিষ্ণু, গিৰিজাৰ তপস্যাই মোক জয় কৰিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আজি মই তেওঁৰ পাণিগ্ৰহণৰ উদ্দেশ্যে হিমালয়লৈ যাব খুজিছোঁ।”

Verse 44

यथार्थेन च भो विष्णो कथयामि तवाग्रतः । यदा दक्षेण भो विष्णो प्रदत्ता च पुरा सती

“আৰু হে বিষ্ণু, তোমাৰ আগত মই সত্য কথাই ক’ম: পূৰ্বে, হে বিষ্ণু, যেতিয়া দক্ষই সতীক (বিবাহৰ বাবে) দান কৰিছিল…”

Verse 45

न च संकल्पविधिना मया पाणिग्रहः कृतः । अधुनैव मया कार्यं कर्मविस्तारणं बहु

“আৰু মই সংকল্প-বিধি অনুসাৰে পাণিগ্ৰহণ কৰা নাছিলোঁ। এতিয়া সঁচাকৈয়ে মোৰ বহু কৰ্তব্য বাকী—বহু কৰ্ম যথাযথভাৱে বিস্তাৰ কৰি সম্পন্ন কৰিব লাগিব।”

Verse 46

यत्कार्यं तन्न जानामि सर्वं पाणिग्रहोचितम् । शंभोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूदनः

(বিষ্ণুৱে ক’লে:) “পাণিগ্ৰহণ-সংস্কাৰৰ বিধি অনুসাৰে কি কি কৰণীয়, সেয়া মই এতিয়াও সম্পূৰ্ণ নাজানো।” শম্ভুৰ বাক্য শুনি মধুসূদন (বিষ্ণু) মৃদু হাসিলে।

Verse 47

यावद्वक्तुं समारेभे तावद्ब्रह्मा समागतः । इंद्रेण सह सर्वैश्च लोकपालैस्त्वरान्वितः

(বিষ্ণুৱে) ক’বলৈ আৰম্ভ কৰোঁতেই, তেতিয়াই ব্ৰহ্মা উপস্থিত হ’ল—ইন্দ্ৰ আৰু সকলো লোকপালৰ সৈতে—অতি ত্বৰিতভাৱে।

Verse 48

तथैव देवासुरयक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे परिवक्तुमीशमूचुस्तदानीं शिरसा प्रणम्य

তদ্ৰূপে দেৱ, অসুৰ, যক্ষ, দানৱ, নাগ, পক্ষী, অপ্সৰা আৰু মহর্ষিসকল—সকলোৱে একত্ৰ হ’ল। শিৰ নত কৰি প্ৰণাম জনাই, তেতিয়াই তেওঁলোকে একেলগে ঈশ (শিৱ)ক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 49

गच्छगच्छ महादेव अस्माभिः सहितः प्रभो । ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशंवचः

“যাওঁ, যাওঁ, হে মহাদেৱ, হে প্ৰভু—আমাৰ সৈতে একেলগে।” তাৰ পাছত বিষ্ণুৱে উপলক্ষ্য-সঙ্গত বাক্য ক’লে।

Verse 50

गृह्योक्तविधिना शंभो कर्म कर्तुमिहार्हसि

“হে শম্ভো, গৃহ্য-পরম্পৰাত কোৱা বিধি অনুসাৰে এই কৰ্ম ইয়াত সম্পন্ন কৰা তোমাৰ উচিত।”

Verse 51

नांदीमुखं मण्डपस्थापनं च तथा चैतत्कुरु धर्मेण युक्तम् । महानदीसंगमं वर्जयित्वा कुर्वंति केचिद्वेदमनीषिणश्च

নান্দীমুখ বিধি আৰু মণ্ডপ স্থাপনো কৰা—এই সকলো ধৰ্মেৰে যুক্ত বিধিমতে সম্পন্ন কৰা। কিছুমান লোকে, বেদত নিপুণ হ’লেও, মহা নদীৰ সঙ্গম ত্যাগ কৰি এই কৰ্ম কৰে।

Verse 52

मण्डपस्थापनं चैव क्रियतां ह्यधुना विभो । तथोक्तो विष्णुना शंभुश्चकारात्महिताय वै

“হে বিভো, এতিয়াই মণ্ডপ স্থাপন কৰা হওক।” বিষ্ণুৰ এই কথাত সম্বোধিত হৈ শম্ভুৱে নিশ্চয়েই নিজৰ হিত আৰু কল্যাণৰ বাবে সেই কৰ্ম কৰিলে।

Verse 53

ब्रह्मादिभिः कृतं तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । ग्रहाणां पूजनं चक्रे कश्यपो ब्रह्मणा युतः

ব্ৰহ্মা আদি সকলৰ দ্বাৰা তেনে সকলো ব্যৱস্থা অভ্যুদয় আৰু মঙ্গলসিদ্ধিৰ উপযুক্তভাৱে সম্পন্ন হ’ল। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ সৈতে কশ্যপে গ্ৰহদেৱতাসকলৰ পূজন কৰিলে।

Verse 54

तथात्रिश्च वशिष्ठश्च गौतमोथ गुरुर्भृगुः । कण्वो बृहस्पतिः शक्तिर्जमदग्निः पराशरः

তদ্ৰূপে অত্রি আৰু বশিষ্ঠ, গৌতম আৰু পূজনীয় ভৃগুও আহিল; লগতে কণ্ব, বৃহস্পতি, শক্তি, জমদগ্নি আৰু পৰাশৰো উপস্থিত হ’ল।

Verse 55

मार्कंडेयः शिलावाकः शून्यपालोऽक्षतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गः शिलादोऽथ महामुनिः

মাৰ্কণ্ডেয়, শিলাৱাক, শূন্যপাল আৰু অক্ষতশ্ৰম; লগতে অগস্ত্য, চ্যৱন, গৰ্গ আৰু মহামুনি শিলাদ—এই মহান ঋষিসকলও উপস্থিত আছিল।

Verse 56

एते चान्ये च बहवो ह्यागताः शिवसन्निधौ । ब्रह्मणा नोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्

এইসকল আৰু আন বহু ঋষি শিৱৰ সন্নিধানলৈ আহিল। ব্ৰহ্মাৰ প্ৰেৰণা পাই তাতে তেওঁলোকে বিধি অনুসাৰে ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 57

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । चक्रू रक्षां महेशस्य कृतकौतुकमंगलाम्

বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী সকলো ঋষিয়ে বেদোক্ত বিধি অনুসাৰে মহেশৰ ৰক্ষা-ক্ৰিয়া কৰিলে, শুভ চিহ্ন আৰু মঙ্গল আশীৰ্বাদেৰে সম্পূৰ্ণ কৰি।

Verse 58

ऋग्यजुःसामसहितैः सूक्तैर्नानाविधैस्तथा । मंगलानि च भूरीणि ऋषयस्तत्त्ववेदिनः

ঋগ্, যজুঃ আৰু সামসহ নানা প্ৰকাৰ সূক্তেৰে তত্ত্ববেদী ঋষিসকলে বহু মঙ্গল আশীৰ্বাদ উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 59

अभ्यंजनादिकं सर्वं चक्रुस्तस्य परात्मनः । ख्यातः कपर्द्दस्तस्यैव शिवस्य परमात्मनः

তেওঁলোকে সেই পৰমাত্মাৰ বাবে অভ্যঞ্জন আদি সকলো আচার সম্পন্ন কৰিলে। সেই কৰ্মৰ ফলতেই পৰম শিৱ ‘কপৰ্দ্দ’—জটা-কুণ্ডলধাৰী—নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 60

अनेकैर्मौक्तिकैर्युक्ता मुण्डमालाऽभवत्तदा । ये सर्पा ह्यंगभूताश्च ते सर्वे तत्क्षणादिव । बभूवुर्मडनान्येव जातरूपमयानि च

তেতিয়া মুণ্ডমালা বহু মুক্তাৰে জড়িত হ’ল। আৰু যিসকল সৰ্প তেওঁৰ অঙ্গৰ অলংকাৰ আছিল, সিহঁত সকলো সেই ক্ষণতেই সোণময় অলংকাৰলৈ পৰিণত হ’ল।

Verse 61

सर्वभूषणसंपन्नो देवदेवो महेश्वरः । ययौ देवैः परिवृतः शैलराजपुरं प्रति

সকলো অলংকাৰৰে সুসজ্জিত দেৱদেৱ মহেশ্বৰ, দেৱতাসকলৰ পৰিবেষ্টিত হৈ, শৈলৰাজৰ নগৰৰ পিনে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 62

चंडिका वरभगिनी तदा जाता भयावहा । प्रेतासना गता चण्डी सर्पाभरणभूषिता

তেতিয়া বৰপ্ৰাপ্ত শুভ ভগিনী চণ্ডিকা প্ৰকাশ পালে, ভয়ংকৰতা জগাই তুলিলে। প্ৰেতাসনত আৰূঢ় হৈ, সৰ্প-অলংকাৰৰে ভূষিতা চণ্ডী আগবাঢ়িল।

Verse 63

हैमं कलशमादाय पूर्णं मूर्ध्ना महाप्रभा । परिवारैर्महाचंडी दीप्तास्या ह्युग्रलोचना

মহাপ্ৰভা মহাচণ্ডীয়ে মূৰত পূৰ্ণ হেমকলশ ধৰি ল’লে। পৰিবাৰসকলৰ সৈতে বেষ্টিত, মুখ দীপ্ত আৰু দৃষ্টি উগ্ৰ হৈ, তেওঁ আগবাঢ়িল।

Verse 64

तत्र भूतान्यनेकानि विरूपाणि सहस्रशः । तैः समेताग्रतश्चंडी जगाम विकृतानना

তাত সহস্ৰে সহস্ৰে বিকৃত আকৃতিৰ ভূত প্ৰকাশ পালে। সিহঁতৰ সৈতে অগ্ৰভাগত মিলি, বিকৃতাননা চণ্ডী আগবাঢ়িল।

Verse 65

तस्याः सर्वे पृष्ठतश्च गणाः परमदारुणाः । कोट्येकादशसंख्याका रौद्रा रुद्र प्रियाश्च ये

তেওঁৰ পিছে সকলো গণ আহিল, পৰম দাৰুণ—ৰৌদ্ৰস্বৰূপ আৰু ৰুদ্ৰৰ প্ৰিয়—সংখ্যাত একাদশ কোটি।

Verse 66

तदा डमरुनिर्घोषव्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च

তেতিয়া ডমৰুৰ গম্ভীৰ ধ্বনিয়ে ত্ৰিলোক ভৰি পৰিল; ভেৰীৰ ভাঁকাৰ আৰু শঙ্খৰ প্ৰতিধ্বনিতো গুঞ্জৰি উঠিল।

Verse 67

तथा दुंदुभिनिर्घोषैः शब्दः कोलाहलोऽभवत् । गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवाः समुत्सुकाः । अन्वयुः सर्वसिद्धाश्च लोकपालैः समन्विताः

দুন্দুভিৰ বজ্ৰধ্বনিত শব্দ মহা কোলাহল হ’ল। গণসমূহৰ পিছে অৱস্থান কৰি, উৎসুক সকলো দেৱে আগবাঢ়িল; সকলো সিদ্ধ আৰু লোকপালসকলৰ সৈতে একেলগে অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 68

मध्ये व्रजन्महेंद्रोऽथ ऐरावतमुपास्थितः । शुभ्रेणो च्छ्रियमाणेन छत्रेण परमेण हि

সেই যাত্ৰাৰ মাজত মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) আগবাঢ়িল; ঐৰাৱত তেওঁৰ কাষত উপস্থিত আছিল, আৰু পৰম শুভ্ৰ ছত্ৰখন উঁচাই ধৰি তেওঁক ছাঁ দিছিল।

Verse 69

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सुरैर्बहुभिरावृतः । तदा तु व्रजमानास्त ऋषयो बहवो ह्यमी

চামৰেৰে তেওঁক পাখা মাৰি দিয়া হৈছিল আৰু বহু দেৱে তেওঁক ঘেৰি ৰাখিছিল; তেওঁ আগবাঢ়ি গ’ল। সেই সময়তে বহু ঋষিও সেই যাত্ৰাত আগবাঢ়ি গৈছিল।

Verse 70

भरद्वाजादयो विप्राः शिवस्योद्वहनं प्रति । शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः

ভৰদ্বাজ আদি বিপ্ৰ আৰু অন্যান্য ব্ৰাহ্মণসকল শিৱৰ উদ্বহন (আনুষ্ঠানিক বহন-যাত্ৰা)ৰ সঙ্গত চলিল। তেওঁলোকৰ সৈতে শাকিনী, যাতুধান, বেতাল আৰু ব্ৰহ্মৰাক্ষসো আহিল।

Verse 71

भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः । पृच्छमानास्तदा चंडीं पृष्ठतोऽन्वगमंस्तदा

ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচ, লগতে আন আন প্ৰমথ আদি, তেতিয়া চণ্ডীক বাৰে বাৰে সুধি থাকিল; আৰু সেই সময়ত তাইৰ পিঠিৰ ফালে লাগি লাগি অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 72

क्व गता साऽधुना चंडी धावमानास्तदा भृशम् । प्राप्ता गता व्रजंतीं तां प्रणिपत्य महाप्रभाम्

“এতিয়া চণ্ডী ক’লৈ গ’ল?”—এইদৰে অতি দ্ৰুত দৌৰি, তাই আগবাঢ়ি যোৱা অৱস্থাতেই তেওঁলোকে তাইক পাই গ’ল; আৰু পোৱা মাত্ৰেই সেই মহাতেজস্বিনী দেৱীক প্ৰণিপাত কৰিলে।

Verse 73

अथ प्रोचुस्तदा सर्वे चंडीं भैरवसंयुताम् । विनास्माभिः कुतो यासि वद चंडि यथा तथा

তাৰ পাছত সকলোৱে ভৈৰৱৰ সৈতে থকা চণ্ডীক ক’লে—“আমাক বাদ দি তুমি ক’লৈ যোৱা? হে চণ্ডী, যি দৰে আছে সেইদৰে ক’।”

Verse 74

प्रहस्योवाच सा चंडी भूतानां तत्र श्रृण्वताम् । शंभोरुद्वहनार्थाय प्रेतारूढा व्रजाम्यहम्

তেতিয়া চণ্ডীয়ে হাঁহি মাৰি ক’লে—সেই ঠাইত ভূতসকলে শুনি আছিল—“শম্ভুৰ উদ্বহন-কাৰ্যৰ নিমিত্তে মই প্ৰেতত আৰূঢ় হৈ আগবাঢ়িছোঁ।”

Verse 75

हैमं कलशमादाय शिरसा बिभ्रती स्वयम् । करवालीस्वरूपेण चंडी जाता ततः स्वयम्

সোণাৰ কলহ লৈ, নিজে শিৰত ধৰি, চণ্ডী তেতিয়া নিজেই কৰৱালী-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 76

भूतैः परिवृता सर्वैः सर्वेषामग्रतोऽव्रजत् । गणास्तामनुजग्मुस्ते गणानां पृष्ठतः सुराः

সকলো ভূতগণেৰে পৰিবেষ্টিতা হৈ তেওঁ সকলোৰে আগত আগবাঢ়িল। তেওঁৰ পিছত গণসকল চলিল, আৰু গণসকলৰ পিছফালে দেবতাসকল আহিল।

Verse 77

इंद्रादयो लोकपाला ऋषयस्तेऽग्रपृष्ठतः । ऋषीणां पृष्ठतो भूत्वा पार्षदाश्च महाप्रभाः

ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকল আৰু ঋষিসকল আগফালে আৰু পিছফালে অৱস্থান কৰিছিল। ঋষিসকলৰ পিছত মহাপ্ৰভাৱান পাৰ্ষদসকলো চলিল।

Verse 78

विष्णोरमितभावज्ञा मुकुंदाच्च मनोरमाः । सर्वे पयोदसंकाशाः स्रग्विणो वनमालिनः । श्रीवत्सांकधराः सर्वे पीतवासोन्विताश्च ते

তেওঁলোক বিষ্ণুৰ অমিত স্বভাৱৰ জ্ঞানী আৰু মুকুন্দৰ দৰে মনোৰম আছিল। সকলোৱে মেঘসদৃশ বৰ্ণ, মালাধাৰী, বনমালাৰে ভূষিত; সকলোৱে শ্ৰীবৎসচিহ্ন ধাৰণ কৰিছিল আৰু পীতবস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।

Verse 79

चतुर्भुजाः कुंडलिनः किरीटकटकांगदैः । हारनूपुरसूत्रैश्च कटिसूत्राङ्गुलीयकैः । शोभिताः सर्व एवैते महापुरुषलक्षणाः

সকলোৱে চতুৰ্ভুজ, কুণ্ডলধাৰী, আৰু কিৰীট, কটক, অঙ্গদেৰে ভূষিত আছিল। হাৰ, নূপুৰ, যজ্ঞোপবীত, কটিসূত্ৰ আৰু আঙুঠিৰে সজাই তোলা—এই সকলোৱে মহাপুৰুষৰ শুভ লক্ষণ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 80

तेषां मध्ये गतो विष्णुः श्रियोपेतः सुरारिहा

তেওঁলোকৰ মাজত বিষ্ণু গমন কৰিছিল—শ্ৰী (লক্ষ্মী) সহিত, আৰু দেবতাৰ শত্রুনাশক।

Verse 81

बभौ त्रिलोकीकृतविश्वमंगलो महानुभावैर्हृदि कृत्य धिष्ठितः । शिवेन साकं परमार्थदस्तदा हरिः परात्मा जगदेकबंधुः

হৰি ত্ৰিলোকক মঙ্গলময় কৰি দীপ্ত হ’ল, মহাত্মাসকলৰ হৃদয়ত আসীন হৈ। শিৱৰ সৈতে তেতিয়া তেওঁ পৰমাৰ্থ—পৰমাত্মা, জগতৰ একমাত্ৰ সত্য বান্ধৱ—দান কৰিলে।

Verse 82

स तार्क्ष्यपुत्रोपरि संस्थितो महांल्लक्ष्म्या समेतो भुवनैकभर्ता । स चामरैर्वीज्यमानो मुनींद्रैः सर्वैः समेतो हरिरीश्वरो महान्

তাৰ্ক্ষ্যপুত্ৰ গৰুড়ৰ ওপৰত আসীন হৈ, লক্ষ্মীৰ সৈতে, ভুৱনৰ একমাত্ৰ পালনকৰ্তা সেই মহাপ্ৰভু। মুনীন্দ্ৰসকলসহ সকলো ঋষিয়ে চামৰ দোলাই সেৱা কৰিলে—হৰি, মহাশক্তিমান ঈশ্বৰ।

Verse 83

तथा विरिंचिर्निजवाहनस्थो वेदैः समेतः सह षड्भिरंगैः । तथागमैः सेतिहासैः पुराणैः स संवृतो हेमगर्भो बभूव

তদ্ৰূপে বিৰিঞ্চি ব্ৰহ্মা নিজ বাহনত আসীন হৈ প্ৰকাশ পালে, ছয় অঙ্গসহ বেদসমূহৰ সৈতে। আগম, ইতিহাস আৰু পুৰাণেৰে আৱৃত হৈ, হেমগৰ্ভ—সুৱৰ্ণগৰ্ভ—পবিত্ৰ প্ৰকাশেৰে পৰিবেষ্টিত হ’ল।

Verse 84

वेधोहरिभ्यां च तदा सुरेद्रैः समावृतश्चर्षिभिः संपरीतः । वृषारूढो वृषकेतुर्दुरापोयोगीश्वरैरपि सर्वैरगम्यः

তেতিয়া ব্ৰহ্মা আৰু হৰিৰে, দেৱেন্দ্ৰসকল আৰু ঋষিসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ, বৃষভাৰূঢ় বৃষকেতু প্ৰকাশ পালে। তেওঁ দুষ্প্ৰাপ্য, সকলো যোগীশ্বৰেও অগম্য—অপ্ৰাপ্য।

Verse 85

शुद्धस्फटिकसंकाशं वृषभं धर्मवत्सलम् । समेतो मातृभिश्चैव गोभिश्च कृतलक्षणम्

শুদ্ধ স্ফটিকৰ দৰে দীপ্ত, ধৰ্মপ্ৰিয় বৃষভ আছিল। শুভ লক্ষণে চিহ্নিত হৈ, মাতৃদেৱীসকল আৰু পবিত্ৰ গোৱে সৈতে তেওঁ থিয় হৈ আছিল।

Verse 86

एभिस्समेतोऽसुरदानवैः सह ययौ महेशो विबुदैरलंकृतः । हिमालयं गिरिवर्यं तदानीं पाणिग्रहार्थं प्रमदोत्तमायाः

এইসকলৰ সৈতে—অসুৰ আৰু দানৱসকলকো লগত লৈ—দেৱতাসকলে অলংকৃত মহেশ তেতিয়া পৰ্বতৰ শ্ৰেষ্ঠ হিমালয়লৈ গ’ল, উত্তম কন্যাৰ পাণিগ্ৰহণ অৰ্থে।