Adhyaya 43

Verse 1

अगस्त्य उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं श्रुतं कल्मषनाशनम् । इदानीं कथय स्कंद सतीश्वर समुद्भवम्

অগস্ত্য ক’লে: কল্মষনাশক নর্মদেশৰ মাহাত্ম্য শুনিলোঁ। এতিয়া, হে স্কন্দ, সতীশ্বৰ উদ্ভৱৰ কথা ক’বা।

Verse 2

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथां शृणु यथा सतीश्वरं लिंगं काश्यामाविर्बभूव ह

স্কন্দে ক’লে: হে মিত্ৰ-বৰুণ-সম্ভূত অগস্ত্য! মই কাহিনী কওঁ—শুনা—যেনেকৈ কাশীত সত্যই সতীশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰকাশ পালে।

Verse 3

पुरा तताप सुमहत्तपः शतधृतिर्मुने । तपसा तेन देवेशः संतुष्टो वरदोऽभवत्

পূৰ্বতে, হে মুনি, শতধৃতি অতি মহান তপস্যা কৰিলে। সেই তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ দেৱেশ্বৰ বৰদাতা হৈ উঠিল।

Verse 4

उवाच चापि ब्रह्माणं नितरां ब्राह्मणप्रियः । सर्वज्ञनाथो लोकात्मा वरं वरय लोककृत्

তাৰ পাছত তেওঁ ব্ৰহ্মাকো ক’লে—যি ব্ৰাহ্মণসকলৰ অতি প্ৰিয়, সৰ্বজ্ঞ নাথ, লোকাত্মা, সৃষ্টিকৰ্তা—“হে লোককৃত, বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरं दास्यसि वांछितम् । तदा त्वं मे भव सुतो देवी दक्षसुताऽस्तु च

ব্ৰহ্মাই ক’লে: যদি তুমি প্ৰসন্ন হওঁ, হে দেৱেশ্বৰ, আৰু ইচ্ছিত বৰ দিবা, তেন্তে তুমি মোৰ পুত্ৰ হোৱা; আৰু দেৱী দাক্ষৰ কন্যা হওক।

Verse 6

इति श्रुत्वा महादेवः सर्वदो ब्रह्मणो वरम् । स्मित्वा देवीमुखं वीक्ष्य प्रोवाच चतुराननम्

ব্ৰহ্মাৰ এই বৰ শুনি, সৰ্বদাতা মহাদেৱে মৃদু হাঁহিলে; আৰু দেৱীৰ মুখলৈ চাই চতুৰানন ব্ৰহ্মাক ক’লে।

Verse 7

ब्रह्मंस्त्वद्वांछितं भूयात्किमदेयं पितामह । इत्युक्त्वा ब्रह्मणो भालादाविरासीच्छशांकभृत्

“হে ব্ৰহ্মা! তোমাৰ ইচ্ছা পূৰ্ণ হওক; হে পিতামহ, তোমাক দান কৰিব নোৱাৰা বস্তু কি আছে?” এইদৰে কৈ চন্দ্ৰধাৰী প্ৰভু ব্ৰহ্মাৰ ললাটৰ পৰা প্ৰকট হ’ল।

Verse 8

रुदन्स उत्तानशयो ब्रह्मणो मुखमैक्षत । ततो ब्रह्मापि तं बालं रुदंतं प्रविलोक्य च

কান্দি কান্দি সেই শিশুটি পিঠি দি শুই ব্ৰহ্মাৰ মুখলৈ চাই থাকিল। তেতিয়া ব্ৰহ্মায়ো সেই কান্দি থকা বালকক দেখি তাক চাহি ৰ’ল।

Verse 9

किं मां जनकमाप्यापि त्वं रोदिषि मुहुर्मुहुः । श्रुत्वेति पृथुकः प्राह यथोक्तं परमेष्ठिना

“মোক পিতৃৰূপে লাভ কৰাৰ পাছতো তুমি কিয় বাৰে বাৰে কান্দিছা?” এই কথা শুনি পৃথুক নামে পৰিচিত জনে উত্তৰ দিলে, যেনেকৈ পৰমেষ্ঠী (ব্ৰহ্মা) কৈছিল।

Verse 10

नाम्ने रोदिमि मे स्रष्टुर्नाम देहि पितामह । रोदनाद्रुद्र इत्याख्यां समाया डिंभको लभत्

“মই নামৰ বাবে কান্দিছোঁ; হে স্ৰষ্টা, হে পিতামহ, মোক এটা নাম দিয়া।” এই কান্দোনৰ ফলতেই সেই ডিম্ভকে “ৰুদ্ৰ” নামৰ আখ্যা লাভ হ’ল।

Verse 11

अगस्त्य उवाच । अर्भकत्वं गतोपीशः किं रुरोद षडानन । यदि वेत्सि तदाचक्ष्व महत्कौतूहलं हि मे

অগস্ত্য ক’লে: “হে ষড়ানন! ঈশ্বৰ শিশুৰূপ ধাৰণ কৰিও কিয় কান্দিলে? যদি তুমি জানো, তেন্তে কোৱা—মোৰ কৌতূহল অতি মহান।”

Verse 12

स्कंद उवाच । सर्वज्ञस्य कुमारत्वात्किंचित्किंचिदवैम्यहम् । रोदने कारणं वच्मि शृणु कुंभसमुद्भव

স্কন্দে ক’লে: ‘সৰ্বজ্ঞ প্ৰভুৱে বাল্যৰূপ ধাৰণ কৰাত মই অলপ অলপকৈহে বুজোঁ। তথাপি সেই কান্দোনৰ কাৰণ ক’ম—শুনা, হে কুম্ভসম্ভৱ।’

Verse 13

मनसीति विचारोभूद्देवस्य परमात्मनः । बुद्धिवैभवमस्याहो वीक्षितुं परमेष्ठिनः

সেই পৰমাত্মা দেৱতাৰ মনত এই ভাব উঠিল: ‘আহা! মই ব্ৰহ্মাৰ বুদ্ধিৰ বৈভৱ চাব খোজোঁ।’

Verse 14

सत्यलोकाधिनाथस्य चतुरास्यस्य वेधसः । इत्यानंदात्समुद्भूतो वाष्पपूरो महेशितुः

এইদৰে সত্যলোকৰ অধিনায়ক চতুৰ্মুখ বিধাতাক দেখি মহেশ্বৰৰ অন্তৰত আনন্দৰ পৰা অশ্ৰুৰ মহাপ্লাৱন উঠিল।

Verse 15

अगस्त्य उवाच । किं बुद्धिवैभवं धातुः शंभुना मनसीक्षितम् । येनानंदाश्रु संभारो बाल्येप्यभवदीशितुः

অগস্ত্য ক’লে: ‘ধাতা ব্ৰহ্মাৰ সেই বুদ্ধিবৈভৱ কি আছিল, যাক শম্ভুৱে মনত দৰ্শন কৰিব খুজিছিল, যাৰ ফলত ঈশ্বৰৰ বাল্যতো আনন্দাশ্ৰুৰ সঞ্চয় হ’ল?’

Verse 16

एतत्कथय मे प्राज्ञ सर्वज्ञानंदवर्धन । श्रुत्वागस्त्युदितं वाक्यं तारकारिरुवाच ह

‘এই কথা মোক কোৱা, হে প্ৰাজ্ঞ, সৰ্বজ্ঞান আৰু আনন্দ বঢ়োৱা জন।’ অগস্ত্যৰ বাক্য শুনি তাৰকাবধাৰী স্কন্দে তেতিয়া ক’লে।

Verse 17

देवे न मनसि ध्यातमिति कुंभजने मुने । विनापत्यं जनेतारं क उद्धर्तुमिह प्रभुः

হে কুম্ভজ মুনি অগস্ত্য! তুমি মনত দেৱক ধ্যান কৰা নাই। অপত্য—বংশধৰ পুত্ৰ—নাথাকিলে, এই জগতত জনকক কোনে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে?

Verse 18

एको मनोरथश्चायं द्वितीयोयं सुनिश्चितम् । अपत्यत्वं गते चास्मिन्स्मर्तुरुत्पत्तिहारिणि

এইটো এটা মনোৰথ; আৰু দ্বিতীয়টো দৃঢ় সংকল্প: যেতিয়া এইজন—যি সংসাৰ-উৎপত্তিৰ উদয়কেই হৰণ কৰে—মোৰ পুত্ৰ হ’ব, তেতিয়া লক্ষ্য নিশ্চিত হ’ব।

Verse 19

क्षणंक्षणं समालोक्यमंगस्पर्शे क्षणंक्षणम् । एकशय्यासनाहारं लप्स्यतेऽनेन क्षणेक्षणे

ক্ষণে ক্ষণে তেওঁ তাক চাব, আৰু ক্ষণে ক্ষণে দেহ-স্পৰ্শ কৰিব; একে শয্যা, একে আসন, একে আহাৰ ভাগ কৰি—প্ৰতি মুহূর্তে তেওঁ এই সকলো লাভ কৰিব।

Verse 20

योयं न गोचरः क्वापि वाणीमनसयोरपि । स मेऽपत्यत्वमासाद्य किं न दास्यति चिंतितम्

যিজন ক’তোও বাক্য আৰু মনৰো গম্য নহয়, সি যদি মোৰ পুত্ৰত্ব লাভ কৰে, তেন্তে মোৰ চিন্তিত কোন ইচ্ছা তেওঁ নেদিব?

Verse 21

योऽमुं सकृत्स्पृशेज्जंतुर्योमुं पश्येत्सकृन्मुदा । न स भूयोभिजायेत भवेच्चानंदमेदुरः

যি জীৱে তেওঁক এবাৰো স্পৰ্শ কৰে, বা আনন্দেৰে এবাৰো দেখে, সি পুনৰ জন্ম নলয়; সি আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ উঠে।

Verse 22

गृहक्रीडनकं मे सौ यदि भूयात्कथंचन । तदापरस्य सौख्यस्य निधानं स्यामसंशयम्

যদি কোনো উপায়ে তেওঁ মোৰ ঘৰত অলপ খেল-সঙ্গী হৈ পৰে, তেন্তে নিঃসন্দেহে মই অতুল সুখৰ ভঁৰাল হৈ উঠিম।

Verse 23

विधेः समीहितं चेति नूनं ज्ञात्वा स सर्ववित् । आनंदवाष्पकलितं चक्षुस्त्रयमदीधरत्

‘এইয়াই বিধাতাৰ অভিপ্ৰায়’ বুলি নিশ্চিতভাৱে জানি, সেই সর্ববিতৰ ত্ৰিনয়ন আনন্দাশ্ৰুৰে সিক্ত হৈ উঠিল।

Verse 24

श्रुत्वैत्यगस्तिः स्कंदस्य भाषितं पर्यमूमुदत् । ननाम चांघ्री प्रोवाच जयसर्वज्ञनंदन

স্কন্দৰ বাক্য শুনি অগস্ত্য অতিশয় আনন্দিত হ’ল। তেওঁ চৰণত নতমস্তক হৈ ক’লে, “জয় হওক, হে সর্বজ্ঞৰ আনন্দ!”

Verse 25

विधेरपि मनोज्ञातं शंभोरपि मनोगतम् । सम्यक्चित्तं त्वया ज्ञातं नमस्तुभ्यं चिदात्मने

বিধাতাৰ মনত মাত্ৰ যি জ্ঞাত, আৰু শম্ভুৰ অন্তৰত যি নিহিত—সেই সকলো তুমি যথার্থভাৱে জানিলা। চিদাত্মন, যাৰ স্বভাৱ শুদ্ধ চৈতন্য, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 26

स्कंदोपि नितरां तुष्टःश्रोतुरानंददर्शनात् । धन्योस्यगस्त्य धन्योसि श्रोतुं जानासि तत्त्वतः

শ্ৰোতাৰ আনন্দদৰ্শন কৰি স্কন্দো অতিশয় সন্তুষ্ট হ’ল। “ধন্য তুমি, অগস্ত্য—ধন্যই তুমি—কাৰণ তুমি তত্ত্ব অনুসাৰে শুনিব জানো।”

Verse 27

न मे श्रमो वृथा जातो ब्रुवतस्ते पुरः कथाम् । इत्यगस्तिं समाभाष्य पुनः प्राह षडाननः

“মোৰ পৰিশ্ৰম বৃথা নহ’ল, কিয়নো তোমাৰ সন্মুখত এই কথা কৈছোঁ।” এইদৰে অগস্ত্যক সম্বোধন কৰি, ষড়ানন (স্কন্দ) পুনৰ ক’লে।

Verse 28

देवे रुद्रत्वमापन्ने देवी दक्षसुताभवत् । सापि तप्त्वा तपस्तीव्रं सती काश्यां वरार्थिनी

যেতিয়া দেৱে ৰুদ্ৰত্ব অৱলম্বন কৰিলে, তেতিয়া দেৱী দাক্ষৰ কন্যা হ’ল। সেই সতীয়ে বৰ কামনা কৰি কাশীত তীব্ৰ তপস্যা কৰিলে।

Verse 30

इदं सतीश्वरं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति । यथा मनोरथस्तेऽत्र फलितो दक्षकन्यके

“এই লিঙ্গ তোমাৰ নামেই ‘সতীশ্বৰ’ বুলি খ্যাত হ’ব, যাতে ইয়াত তোমাৰ মনোৰথ ফলপ্ৰসূ হয়, হে দাক্ষকন্যা।”

Verse 31

तथैतल्लिंगमाराध्यान्यस्यापि हि फलिष्यति । कुमारी प्राप्स्यति पतिं मनसोपि समुच्छ्रितम्

এইদৰে এই লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰিলে আন লোকৰো মনোৰথ নিশ্চয় ফলিব; কুমাৰীয়ে মনত কল্পিত উচ্চতম গুণসম্পন্ন পতি লাভ কৰিব।

Verse 32

एतल्लिंगं समाराध्य कुमारोपि वरांगनाम् । यस्य यस्य हि यः कामस्तस्य तस्य हि स ध्रुवम्

এই লিঙ্গ বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰিলে, যুৱকেও উত্তম বধূ লাভ কৰে। যাৰ যি কামনা, তাৰ সেই ফল নিশ্চয়।

Verse 33

भविष्यति न संदेहः सतीश्वरसमर्चगात् । सतीश्वरं समभ्यर्च्य यो यो यं यं समीहते

সন্দেহ একো নাই—সতীশ্বৰ-সমাৰ্চনাৰ বলত সেয়া অৱশ্যে সিদ্ধ হয়। সতীশ্বৰক ভক্তিভাৱে পূজা কৰি যি যি জনে যি যি কামনা কৰে—

Verse 34

तस्य तस्य स स क्षिप्रं भविष्यति मनोरथः

সেই সেই জনৰ সেই মনোৰথ অতি শীঘ্ৰে সিদ্ধ হয়।

Verse 35

इतोष्टमे च दिवसे त्वज्जनेता प्रजापतिः । मह्यं दास्यति कन्यां त्वां सफलस्ते मनोरथः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवांतर्हितोभवत्

“আজিৰ পৰা অষ্টম দিনত তোমাৰ পিতা—প্ৰজাপতি—তোমাক মোৰ ওচৰত বিবাহৰ বাবে কন্যা ৰূপে দিব; তোমাৰ মনোৰথ সফল হ’ব।” এইদৰে কৈ দেৱদেৱেশ তাতেই অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 36

सापि स्वभवनं याता सती दाक्षायणी मुदा । पितापि तस्मै प्रादात्तां रुद्राय दिवसेष्टमे

সতী দাক্ষায়ণীও আনন্দে নিজ গৃহলৈ উভতি গ’ল; আৰু অষ্টম দিনত পিতাই তেওঁক ৰুদ্রলৈ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 37

स्कंद उवाव । इत्थं सतीश्वरं लिंगं काश्यां प्रादुरभून्मुने । स्मरणादपि लिंगं च दद्यात्सत्त्वगुणं परम्

স্কন্দে ক’লে: “এইদৰে, হে মুনি, কাশীত সতীশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। এই লিঙ্গৰ কেৱল স্মৰণেও পৰম সত্ত্বগুণ—পবিত্ৰতা আৰু স্পষ্টতা—দান কৰে।”

Verse 38

रत्नेशात्पूर्वतो भागे दृष्ट्वा लिंगं सतीश्वरम् । मुच्यते पातकैः सद्यः क्रमाज्ज्ञानं च विंदति

ৰত্নেশৰ পূৰ্ব দিশত সতিেশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে মানুহ তৎক্ষণাৎ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু ক্ৰমে ক্ৰমে সত্য আত্মজ্ঞান লাভ কৰে।

Verse 93

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे सतीश्वरप्रादुर्भावो नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ চতুৰ্থ ভাগত, কাশীখণ্ডৰ উত্তৰাৰ্ধত “সতিেশ্বৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ” নামৰ ত্ৰিনৱতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।