Adhyaya 41
স্কন্দে মুনিক উদ্দেশ্য কৰি ‘গঙ্গেশ্বৰ-সমুদ্ভৱ’ প্ৰসঙ্গ আৰম্ভ কৰে। গঙ্গেশ্বৰ লিঙ্গৰূপ; তেওঁৰ মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ আৰু স্মৰণ গঙ্গাস্নানৰ সমান তীৰ্থফল প্ৰদান কৰে বুলি অধ্যায়ত কোৱা হৈছে। কাহিনী চক্রপুষ্কৰিণী-তীৰ্থ আৰু আনন্দকাননৰ পবিত্ৰ পৰিসৰত স্থাপিত, য’ত শম্ভুৰ ৰক্ষাত কাশীৰ অতুল ক্ষেত্ৰ-প্ৰভাৱ বৰ্ণিত। কাশীত লিঙ্গ-প্ৰতিষ্ঠাৰ আশ্চৰ্য ফল উল্লেখ কৰি কোৱা হয়—গঙ্গাই বিশ্বেশ্বৰাৰ পূৰ্বদিকে এক শুভ লিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল। কাশীত এই গঙ্গেশ্বৰ-লিঙ্গৰ দৰ্শন দুষ্প্ৰাপ্য; দশহৰা তিথিত পূজা কৰিলে বহু জন্মৰ সঞ্চিত পাপ তৎক্ষণাৎ ক্ষয় হয়। কলিযুগত লিঙ্গ ‘গুপ্তপ্ৰায়’ হ’ব বুলি দৰ্শন আৰু অধিক দুৰ্লভ; তথাপি তাৰ দৰ্শন পুণ্যদায়ক আৰু সাক্ষাৎ গঙ্গাদৰ্শনৰ সমান। শেষৰ ফলশ্ৰুতি মতে—গঙ্গেশ মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ নৰকগতি ৰোধ কৰে, পুণ্যসঞ্চয় বৃদ্ধি কৰে আৰু চিন্তিতাৰ্থ সিদ্ধি দিয়ে।
Shlokas
Verse 1
स्कंद उवाच । पार्वतीशस्य महिमा कथितस्ते मयानघ । मुने निशामयेदानीं गंगेश्वरसमुद्भवम्
স্কন্দ ক’লে: “হে নিষ্পাপজন, মই তোমাক পাৰ্বতীশ (শিৱ)ৰ মহিমা ক’লোঁ। এতিয়া, হে মুনি, গঙ্গেশ্বৰ উদ্ভৱৰ কাহিনী শুনা।”
Verse 2
यं श्रुत्वा यत्रकुत्रापि गंगास्नानफलं लभेत् । चक्रपुष्करिणीतीर्थं यदा गंगा समागता
“যাৰ কথা য’তে-ত’তে শুনিলেও গঙ্গাস্নানৰ ফল লাভ হয়। (এই কথা সেই সময়ৰ) যেতিয়া গঙ্গা চক্ৰপুষ্কৰিণী নামৰ তীৰ্থলৈ আহিছিল।”
Verse 3
तेन दैलीपिना सार्धमस्मिन्नानंदकानने । क्षेत्रप्रभावमतुलं ज्ञात्वा शंभुपरिग्रहात्
“সেই দৈলীপিনাৰ সৈতে, এই আনন্দকাননত, শম্ভু (শিৱ)ৰ অধিকাৰ-গ্ৰহণৰ কাৰণে এই ক্ষেত্ৰৰ অতুল প্ৰভাৱ জানি…”
Verse 4
स्मृत्वा लिंगप्रतिष्ठायाः काश्यां लोकोत्तरं फलम् । गंगया स्थापितं लिंगं विश्वेशात्पूर्वतः शुभम्
“কাশীত শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠাৰ লোকোত্তৰ (পৰম) ফল স্মৰণ কৰি, গঙ্গাই বিশ্বেশ্বৰাৰ পূৰ্বদিশে এটা শুভ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।”
Verse 5
गंगेश्वरस्य लिंगस्य काश्यां दृष्टिः सुदुर्लभा । तिथौ दशहरायां च यो गंगेशं समर्चयेत्
কাশীত গঙ্গেশ্বৰ লিঙ্গৰ দৰ্শন অতি দুৰ্লভ। দশহৰা তিথিত যি ভক্তিভাৱে গঙ্গেশক সমৰ্চনা কৰে…
Verse 6
तस्य जन्मसहस्रस्य पापं संक्षीयते क्षणात् । कलौ गंगेश्वरं लिंगं गुप्तप्रायं भविष्यति
তাৰ সহস্ৰ জন্মৰ সঞ্চিত পাপ ক্ষণতে ক্ষয় হয়। কিন্তু কলিযুগত গঙ্গেশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰায় গোপন হৈ পৰিব।
Verse 7
तस्य संदर्शनं पुंसां जायते पुण्यहेतवे । दृष्टं गंगेश्वरं लिंगं येन काश्यां सुदुर्लभम्
ইয়াৰ দৰ্শন মানুহৰ বাবে পুণ্যৰ কাৰণ হয়। যিয়ে কাশীত অতি দুৰ্লভ গঙ্গেশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে…
Verse 8
प्रत्यक्षरूपिणी गंगा तेन दृष्टा न संशयः । कलौ सुदुर्लभा गंगा सर्वकल्मषहारिणी
তেনে প্ৰত্যক্ষৰূপিণী গঙ্গাৰ দৰ্শন কৰিলে—ইয়াত সন্দেহ নাই। কলিযুগত গঙ্গা অতি দুৰ্লভ, তথাপি সৰ্ব কল্মষ হৰণকাৰিণী।
Verse 9
भविष्यति न संदेहो मित्रावरुणनंदन । ततोपि तिष्ये संप्राप्ते काश्यत्यंतं सुदुर्लभा
এইদৰে হ’ব—হে মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ নন্দন, ইয়াত সন্দেহ নাই। আৰু যেতিয়া তিষ্য কাল উপস্থিত হ’ব, তেতিয়া কাশীলৈ প্ৰাপ্তি অতি দুৰ্লভ হ’ব।
Verse 10
ततोपि दुर्लभं काश्यां लिंगं गंगेश्वराभिधम् । यस्य संदर्शनं पुंसां भवेत्पापक्षयाय वै
কাশীত ততোপিও অধিক দুৰ্লভ ‘গঙ্গেশ্বৰ’ নামে খ্যাত লিঙ্গ; যাৰ কেৱল দর্শনেই মানুহৰ পাপক্ষয়ৰ কাৰণ হয়।
Verse 11
श्रुत्वा गंगेश माहात्म्यं न नरो निरयी भवेत् । लभेच्च पुण्यसंभारं चिंतितं चाधिगच्छति
গঙ্গেশৰ মাহাত্ম্য শুনিলে কোনো নৰ নৰকগামী নহয়; সি পুণ্যৰ সঞ্চয় লাভ কৰে আৰু অন্তৰত চিন্তিত বস্তুও প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 91
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुथें काशीखंड उत्तरार्धे गंगेश्वरमहिमाख्यानं नामैकनवतितमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, চতুৰ্থ বিভাগত, কাশীখণ্ডৰ উত্তৰাৰ্ধত—‘গঙ্গেশ্বৰ-মহিমা-আখ্যানে’ নামক একানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।