Adhyaya 40
অগস্ত্য ঋষিয়ে পাৰ্বতীৰ হৰ্ষৰ সৈতে জড়িত, আগতে সূচিত পাপ-নাশক বিষয়টোৰ বিস্তৃত বৰ্ণনা বিচাৰে। স্কন্দে ক’লে—মেনা দেৱীয়ে পাৰ্বতীক বৈবাহিক বাসস্থান বিষয়ে সুধিলে, পাৰ্বতী শিৱৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁৰ নিজ ধামত বাসৰ অনুৰোধ কৰে। শিৱে তেওঁক হিমালয়ৰ পৰা আনন্দবনলৈ লৈ যায়, যাক পৰমানন্দৰ কাৰণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; তাত পাৰ্বতীৰ স্বৰূপ আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হয়। পাৰ্বতীয়ে সেই ক্ষেত্ৰত অখণ্ড আনন্দৰ উৎস কি সুধে। শিৱে ব্যাখ্যা কৰে—এই মোক্ষক্ষেত্ৰৰ পঞ্চক্রোশ পৰিসৰত সৰ্বত্র লিঙ্গৰ ঘন উপস্থিতি; লিঙ্গবিহীন স্থান একো নাই। ত্ৰিলোকৰ পুণ্যবানসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ‘পৰমানন্দরূপ’ অসংখ্য লিঙ্গ তাত বিদ্যমান। পাৰ্বতীয়ে লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠাৰ অনুমতি বিচাৰে; শিৱৰ সন্মতিত মহাদেৱৰ নিকটে পাৰ্বতীশ লিঙ্গ স্থাপন কৰে। এই লিঙ্গৰ দৰ্শনমাত্ৰে ব্রহ্মহত্যা আদি মহাপাপ নাশ হয় আৰু দেহবন্ধন ছিন্ন হয়। কাশীত পূজা কৰিলে সাধকে ‘কাশী-লিঙ্গ’ ভাব লাভ কৰি শেষত শিৱত লীন হয়। বিশেষ আচাৰ—চৈত্র শুক্ল তৃতীয়াত পূজা কৰিলে ইহলোকে মঙ্গল আৰু পৰলোকে শুভ গতি লাভ হয়। শেষত ফলশ্ৰুতি—এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণে ইহ-পৰ দুয়ো উদ্দেশ্য সিদ্ধ হয়।
Shlokas
Verse 1
अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्
অগস্ত্য ক’লে: “হে পাৰ্বতীৰ হৃদয়ৰ আনন্দ-উৎস, হে পাৰ্বতীশ্বৰ! আপুনি আগতে যি পাপহৰ কাহিনী সূচাইছিল, সেই কথাই ইয়াত বৰ্ণনা কৰক।”
Verse 2
स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः
স্কন্দ ক’লে: “শুনা, হে অগস্ত্য। এক সময় মেনা, হিমাচল স্বামীৰ প্ৰতি পতিব্ৰতা, গিৰীন্দ্ৰজাক নিজৰ কন্যাক ক’লে: ‘কন্যা, সেই মহেশ্বৰ…’”
Verse 3
किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्
“তেওঁৰ স্থান ক’ত? তেওঁৰ বাসস্থান কেনেকুৱা? তেওঁৰ আত্মীয়-স্বজন কোন—তুমি কিবা জানানে? সাধাৰণতে জোঁৱাইৰ ঘৰ ক’তেও কাকো জনা নাযায়।”
Verse 4
निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्
মাতৃৰ এই বাক্য শুনি গিৰীন্দ্ৰজা অতিশয় লাজত নত হ’ল। সুযোগ পাই গৌৰীয়ে শম্ভুৰ ওচৰলৈ গৈ প্ৰণাম কৰি নিজৰ নিবেদন জনালে।
Verse 5
मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्
“প্ৰিয়তম, আজি মই শ্বশ্ৰূৰ ঘৰলৈ যাম বুলি স্থিৰ কৰিছোঁ। হে নাথ, ইয়াত আৰু থাকিব নোৱাৰোঁ—মোক আপোনাৰ নিজ নিকেতনলৈ লৈ চলক।”
Verse 6
गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्
গিৰিন্দ্ৰৰ আহ্বান শুনি তত্ত্ববিত গিৰীশ শিৱে হিমগিৰি ত্যাগ কৰি নিজৰ আনন্দ-কানন, কাশীৰ আনন্দবনলৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 7
प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी
পৰমানন্দৰ কাৰণ আনন্দবনলৈ উপস্থিত হৈ দেৱীয়ে পিতৃগৃহৰ সংসৰ্গো পাহৰি দিলে আৰু নিজেই আনন্দ-স্বরূপিণী হৈ উঠিল।
Verse 8
अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद
তাৰ পাছত এবাৰ গৌৰীয়ে গিৰীশক নিবেদন কৰিলে—“কোৱা, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত কেনেকৈ এনে অচ্ছিন্ন আনন্দ-সমষ্টি বিদ্যমান?”
Verse 9
इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि
গৌৰীৰ এই বাক্য শুনি পিনাকধাৰী উত্তৰ দিলে—“পঞ্চক্ৰোশ পৰিমিত এই ক্ষেত্ৰত, এইটোই মুক্তিৰ ধাম…”
Verse 10
तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः
“হে দেৱী, ইয়াত ক’তো লিঙ্গ নথকা তিলদানা-সমান ঠাইও নাই। চাৰিওফালে লিঙ্গেই লিঙ্গ—এটা এটাৰ পাছত—ক্ৰোশে ক্ৰোশে, যিমানদূৰ ভূমি বিস্তৃত।”
Verse 11
अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि
হে দেৱী, আন ঠাইতো ইও নিশ্চয় আনন্দৰ কাৰণ হ’ব পাৰে; কিন্তু ইয়াত আনন্দবনত, হে দেৱী, ই পৰমানন্দৰ জন্মস্থান।
Verse 12
परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि
পৰমানন্দ-ৰূপ লিঙ্গ অসংখ্য আছে। চৌদ্দ লোকত নিশ্চয় পুণ্যৱান কৃতীজন বাস কৰে…
Verse 13
तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम
তেওঁলোকে নিজৰ নামত ইয়াত লিঙ্গ নিৰ্মাণ কৰিও কৃতকৃত্যতা লাভ কৰে। কিন্তু, হে মহাদেৱী, যিয়ে ইয়াত মোৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰে…
Verse 14
वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्
সেই পুণ্যৰ পৰিমাণ—তাৰ সংখ্যাও—কোনেও জানিব নোৱাৰে; শেষোও তাৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰ নাজানে।
Verse 15
परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे
ই সীমা-অতিক্ৰান্ত আনন্দৰ পৰম কাৰণ। সেয়ে, হে অদ্ৰিজে, এই পৰম ক্ষেত্ৰ—লিঙ্গেৰে অধিককৈ পৰিপূৰ্ণ।
Verse 16
निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे
এই কথা শুনি মহাদেৱীয়ে পুনৰ শিৱৰ চৰণত প্ৰণাম কৰি ক’লে: “হে মহাদেৱ, মোক লিঙ্গ স্থাপন কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া।”
Verse 17
पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन
পতিব্ৰতা নাৰী পতিৰ আজ্ঞা লাভ কৰি যি আধ্যাত্মিক কল্যাণকৰ তাক অনুসৰণ কৰিব পাৰে; তাইৰ পুণ্য কেতিয়াও হ্ৰাস নাপায়—প্ৰলয়কালতো নহয়।
Verse 18
इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः
এইদৰে দেৱেশ্বৰক প্ৰসন্ন কৰি আৰু মহেশ্বৰৰ আজ্ঞা লাভ কৰি, গৌৰীয়ে মহাদেৱৰ ওচৰতে লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 19
तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः
সেই লিঙ্গৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই মানুহৰ ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ বিলীন হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। দেহ-বন্ধনো পুনৰ ঘূৰি নাহে।
Verse 20
तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया
সেই লিঙ্গত দেৱদেৱে যি বৰ দান কৰিলে, হে মুনি, সেয়া শুনা; ভক্তসকলৰ মঙ্গল কামনাৰে সেই কথা কোৱা হৈছে।
Verse 21
लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति
যি কাশীত পাৰ্বতীশ নামে খ্যাত লিঙ্গক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, দেহান্তে সি কাশী-লিঙ্গত্ব লাভ কৰে।
Verse 22
काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्
কাশী-লিঙ্গত্ব লাভ কৰি সি কেৱল মোৰ ভিতৰতে প্ৰবেশ কৰে—চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল তৃতীয়াত পাৰ্বতীশৰ অৰ্চনাৰ ফলত।
Verse 23
इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा
পাৰ্বতীশ্বৰক আৰাধনা কৰি, নাৰী হওক বা পুৰুষ, ইহলোকে সৌভাগ্য পায় আৰু পৰলোকে শুভ গতি লাভ কৰে।
Verse 24
न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः
যি পাৰ্বতীশৰ লিঙ্গৰ নামটোও শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰে, সি পুনৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ নকৰে আৰু সৌভাগ্যৰ পাত্ৰ হয়।
Verse 25
अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः
হাজাৰ জন্মৰ পাপো তৎক্ষণাৎ ক্ষয় হয়। যি নৰোত্তমে পাৰ্বতীশৰ মাহাত্ম্য শোনে, সেই মহামতিয়ে ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োটাৰ কামনা-ফল লাভ কৰে।
Verse 90
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, চতুৰ্থ ভাগত, কাশীখণ্ডৰ উত্তৰাৰ্ধত—“পাৰ্বতীশ (শিৱ)ৰ বৰ্ণনা” নামক নব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।