Adhyaya 13

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा काशीं दृगानंदां तारकारे पुरारिणा । किमकारि समाचक्ष्व प्राप्तां बहुमनोरथैः

অগস্ত্য ক’লে: তাৰকাৰাত ত্ৰিপুৰবিধ্বংসী (শিৱ) দ্বাৰা দৃষ্টিসুখদায়িনী কাশীক দেখি, বহু মনোৰথ লৈ তাত উপনীত হৈ কি কৰা হ’ল—মোক কওঁক।

Verse 2

स्कंद उवाच । पतिव्रतापते ऽगस्त्य शृणु वक्ष्याम्यशेषतः । मृगांकलक्ष्मणोत्कंठं काशी नेत्रातिथीकृता

স্কন্দ ক’লে: হে অগস্ত্য, পতিব্ৰতাসকলৰ অধিপতি, শুনা—মই সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম। কাশী চকুৰ অতিথি হৈ, চন্দ্ৰচিহ্নধাৰী (শিৱ)ৰ মনতো উত্কণ্ঠা জগাই তুলিলে।

Verse 3

अथ सर्वज्ञनाथेन भक्तवत्सलचेतसा । जैगीषव्यो मुनिश्रेष्ठो गुहां तस्थो निरीक्षितः

তাৰ পাছত ভক্তপ্ৰিয় চিত্তবিশিষ্ট সৰ্বজ্ঞ নাথে গুহাত বাস কৰা মুনিশ্ৰেষ্ঠ জৈগীষব্যক লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 4

यमनेहसमारभ्य मदंराद्रिं विनिर्ययौ । अद्रींद्र सुतया सार्धं रुद्रेणोक्षेंद्रगामिना

যমনেহৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তেওঁ মদংৰ পৰ্বতৰ দিশে ওলাই গ’ল—পৰ্বতৰাজৰ কন্যাৰ সৈতে, আৰু বৃষভবাহন ৰুদ্ৰৰ সঙ্গত, যি পশুৰাজ বৃষৰ ওপৰত গমন কৰে।

Verse 5

तं वासरं पुरस्कृत्य जग्राह नियमं दृढम् । जैगीषव्यो महामेधाः कुंभयोने महाकृती

সেই দিনটিক পবিত্ৰ মানি আগত ৰাখি, মহামেধাৱী জৈগীষব্যই দৃঢ় নিয়ম গ্ৰহণ কৰিলে—হে কুম্ভযোনি অগস্ত্য, মহাকৃতি।

Verse 6

विषमेक्षण पादाब्जं समीक्षिष्ये यदा पुनः । तदांबुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्यहो

“যেতিয়া মই পুনৰ বিষমেক্ষণ (শিৱ)ৰ পদপদ্ম দৰ্শন কৰিম, তেতিয়াহে—তেতিয়াহে—পানীৰ এটা বিন্দুও গ্ৰহণ কৰিম!” এইদৰে সি ক’লে।

Verse 7

कुतश्चिद्धारणायोगादथवा शंभ्वनुग्रहात । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने

ধাৰণা-যোগৰ কোনো শক্তিৰে অথবা শম্ভুৰ অনুগ্ৰহে, হে মুনি, যোগী জৈগীষব্য স্থিৰ থাকিল—নাখাই, নাপি।

Verse 8

तं शंभुरेव जानाति नान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमं प्रमथाधिपः

তাক কেৱল শম্ভুৱেই সত্যকৈ জানিছিল; আন কোনোবাই একেবাৰে নাজানিছিল। সেয়েহে তাতৰ পৰা প্ৰমথাধিপতি প্ৰথমে আহিল।

Verse 9

ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारानुराधयोः । तत्पर्वणि महायात्रा कर्तव्या तत्र मानवैः

জ্যেষ্ঠ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত—যেতিয়া সোমবাৰ আৰু অনুৰাধা নক্ষত্ৰ হয়—সেই পবিত্ৰ পৰ্বত মানুহে তাত মহাযাত্ৰা কৰা উচিত।

Verse 10

ज्येष्ठस्थानं ततः काश्यां तदाभूदपि पुण्यदम् । तत्र लिंगं समभवत्स्वयं ज्येष्ठेश्वराभिधम्

তাৰ পিছত কাশীত ‘জ্যেষ্ঠস্থান’ নামে এক পবিত্ৰ তীৰ্থ উদ্ভৱ হ’ল, যি মহাপুণ্য দান কৰে। তাত স্বয়ংভূ ৰূপে এক লিঙ্গ প্ৰকাশ পালে, ‘জ্যেষ্ঠেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 11

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां पापं जन्मशतार्जितम् । तमोर्कोदयमाप्येव तत्क्षणादेव नश्यति

সেই লিঙ্গৰ কেৱল দৰ্শনেই মানুহৰ শত জন্মত সঞ্চিত পাপ তৎক্ষণাৎ নাশ কৰে—যেনেকৈ সূৰ্যোদয় হোৱাৰ লগে লগে অন্ধকাৰ লুপ্ত হয়।

Verse 12

ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा पितामहान् । ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयो जायते भुवि

জ্যেষ্ঠবাপীত স্নান কৰি আৰু পিতৃ-পিতামহসকলক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰি, যি জনে জ্যেষ্ঠেশ্বৰক দৰ্শন কৰে, সি পৃথিৱীত পুনৰ জন্ম নলয়।

Verse 13

आविरासीत्स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वर समीपतः । सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठाश्रेष्ठा समंततः

তাত জ্যেষ্ঠেশ্বৰৰ ওচৰত গৌৰী দেৱী স্বয়ং প্ৰকাশ পালে—সৰ্বসিদ্ধি প্ৰদায়িনী, ‘জ্যেষ্ঠা-গৌৰী’, চাৰিওফালে শ্ৰেষ্ঠতমা।

Verse 14

ज्येष्ठे मासि सिताष्टम्यां तत्र कार्यो महोत्सवः । रात्रौ जागरणं कार्यं सर्वसंपत्समृद्धये

জ্যেষ্ঠ মাসৰ শুক্ল অষ্টমীত তাত মহোৎসৱ কৰা উচিত। সকলো সমৃদ্ধি বৃদ্ধি পাবলৈ ৰাতি জাগৰণ পালন কৰা উচিত।

Verse 15

ज्येष्ठां गौरीं नमस्कृत्य ज्येष्ठवापी परिप्लुता । सौभाग्यभाजनं भूयाद्योषा सौभाग्यभागपि

জ্যেষ্ঠা-গৌৰীক নমস্কাৰ কৰি আৰু জ্যেষ্ঠৱাপীৰ জলে স্নান কৰিলে নাৰী সৌভাগ্যৰ পাত্ৰ হয়—নিশ্চয়েই মঙ্গলময় সমৃদ্ধিৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 16

निवासं कृतवाञ्शंभुस्तस्मिन्स्थाने यतः स्वयम् । निवासेश इति ख्यातं लिंगं तत्र परं ततः

যিহেতু শম্ভুৱে স্বয়ং সেই স্থানত নিবাস কৰিলে, সেয়ে তাত থকা পৰম লিঙ্গ ‘নিবাসেশ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 17

निवासेश्वरलिंगस्य सेवनात्सर्वसंपदः । निवसंति गृहे नित्यं नित्यं प्रतिपदं पुनः

নিবাসেশ্বৰ লিঙ্গৰ সেৱা কৰিলে সকলো সম্পদ ঘৰত সদায় নিবাস কৰে—দিনে দিনে, পুনঃ পুনঃ।

Verse 18

कृत्वा श्राद्धं विधानेन ज्येष्ठस्थाने नरोत्तमः । ज्येष्ठां तृप्तिं ददात्येव पितृभ्यो मधुसर्पिषा

জ্যেষ্ঠস্থানত বিধি অনুসাৰে শ্রাদ্ধ কৰি নৰোত্তমে পিতৃসকলক মধু আৰু ঘৃতৰ ন্যায় ‘জ্যেষ্ঠ তৃপ্তি’ নিশ্চয়েই প্ৰদান কৰে।

Verse 19

ज्येष्ठतीर्थे नरः काश्यां दत्त्वा दानानि शक्तितः । ज्येष्ठान्स्वर्गानवाप्नोति नरो मोक्षं च गच्छति

কাশীৰ জ্যেষ্ঠ তীৰ্থত যি নৰে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰে, সি শ্ৰেষ্ঠ স্বৰ্গসমূহ লাভ কৰে আৰু মোক্ষৰ পথলৈও অগ্ৰসর হয়।

Verse 20

ज्येष्ठेश्वरो र्च्यः प्रथमं काश्यां श्रेयोर्थिभिर्नरैः । ज्येष्ठागौरी ततोभ्यर्च्या सर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः

কাশীত পৰম শ্ৰেয় বিচৰা নৰসকলে প্ৰথমে জ্যেষ্ঠেশ্বৰক পূজা কৰিব। তাৰ পাছত সৰ্বজ্যেষ্ঠতা লাভৰ আকাঙ্ক্ষীসকলে জ্যেষ্ঠাগৌৰীক অর্চনা কৰিব; তাতে তেওঁলোকে জ্যেষ্ঠসকলৰ মাজতো জ্যেষ্ঠ হয়।

Verse 21

अथ नंदिनमाहूय धूर्जटिः स कृपानिधिः । शृण्वतां सर्वदेवानामिदं वचनमब्रवीत्

তাৰ পাছত ধূর্জটি—শিৱ, কৰুণাৰ ভঁৰাল—নন্দীক আহ্বান কৰিলে আৰু সকলো দেৱতাৰ শ্ৰৱণত এই বাক্য ক’লে।

Verse 22

ईश्वर उवाच । शैलादे प्रविशाशु त्वं गुहास्त्यत्र मनोहरा । तदंतरेस्ति मे भक्तो जैगीषव्यस्तपोधनः

ঈশ্বৰে ক’লে: “তুমি শীঘ্ৰে শৈলাদত প্ৰৱেশ কৰা; তাত এটা মনোহৰ গুহা আছে। তাৰ ভিতৰত মোৰ ভক্ত জৈগীষব্য, তপস্যাৰ ধনৰ ভঁৰাল, বাস কৰে।”

Verse 23

महानियमवान्नंदिस्त्वगस्थिस्नायु शेषितः । तमिहानय मद्भक्तं मद्दर्शन दृढव्रतम्

“নন্দী, তেওঁ মহা-নিয়মবান; ছাল-হাড়-স্নায়ু মাত্ৰ অৱশিষ্ট। মোৰ সেই ভক্তক ইয়ালৈ আনিবা, যি মোৰ দৰ্শনৰ বাবে দৃঢ় ব্ৰতধাৰী।”

Verse 24

यदाप्रभृत्यगां काश्या मंदरं सर्वसुंदरम् । महानियमवानेष तदारभ्योज्झिताशनः

“যেতিয়াৰে পৰা তেওঁ কাশীলৈ—সৰ্বসুন্দৰৰ মাজত অতি সুন্দৰ মন্দৰলৈ—আহিছে, তেতিয়াৰে পৰা এইজন মহা-নিয়মত ৰত আৰু সেই সময়ৰ পৰাই আহাৰ ত্যাগ কৰিছে।”

Verse 25

गृहाण लीलाकमलमिदं पीयूषपोषणम् । अनेन तस्य गात्राणि स्पृश सद्यः सुबृंहिणा

এই লীলা-কামল গ্ৰহণ কৰা, যি অমৃতসম পোষণদায়ক। ইয়াৰে তেওঁৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ স্পৰ্শ কৰা, আৰু তৎক্ষণাৎ তেওঁক বলবান আৰু পূৰ্ণ কৰি তোলা।

Verse 26

ततो नंदी समादाय तल्लीलाकमलं विभोः । प्रणम्य देवदेवेशमाविशद्गह्वरां गुहाम्

তেতিয়া নন্দীয়ে বিভোৰ সেই লীলা-কামল হাতত ল’লে। দেৱদেৱেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি তেওঁ গভীৰ গহ্বৰযুক্ত গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 27

नंदी दृष्ट्वाथ तं तत्र धारणादृढमानसम् । तपोग्नि परिशुष्कांगं कमलेन समस्पृशत्

নন্দীয়ে তাত তেওঁক দেখিলে—ধাৰণাৰে মন দৃঢ় হোৱা। তপস্যাৰ অগ্নিয়ে শুকাই যোৱা দেহধাৰী সেই যোগীশ্বৰক তেওঁ কামলৰে স্পৰ্শ কৰিলে।

Verse 28

तपांते वृष्टिसंयोगाच्छालूर इव कोटरे । उल्ललास स योगींद्रः स्पर्शमात्रात्तदब्जजात्

তপস্যাৰ অন্তত, সেই কামলৰ কেৱল স্পৰ্শতেই যোগীন্দ্ৰজন উল্লাসিত হৈ উঠিল—যেনে বৰষুণৰ সংযোগত কোটৰত চালূৰা গছ উজলি উঠে।

Verse 29

अथ नंदी समादाय सत्वरं मुनिपुंगवम् । देवदेवस्य पादाग्रे नमस्कृत्य न्यपातयत्

তাৰ পাছত নন্দীয়ে সেই মুনিপুঙ্গৱক সত্বৰে ধৰি ল’লে। দেৱদেৱৰ পদাগ্ৰত নমস্কাৰ কৰি তেওঁক তাতেই স্থাপন কৰিলে।

Verse 30

जैगीषव्योथ संभ्रांतः पुरतो वीक्ष्य शंकरम् । वामांगसन्निविष्टाद्रितनयं प्रणनाम ह

তেতিয়া জৈগীষব্য ভক্তিভয়ে অভিভূত হৈ, সন্মুখত স্থিত শংকৰক দেখি, যাঁৰ বাম পাশে গিৰিৰাজ-কন্যা আসীন আছিল, ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 31

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परिलुठ्य समंततः । तुष्टाव परया भक्त्या स मुनिश्चंद्रशेखरम्

ভূমিত দণ্ডৰ দৰে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰি, চাৰিওফালে গড়াগড়ি গৈ, সেই মুনিয়ে পৰম ভক্তিৰে চন্দ্ৰশেখৰক স্তৱ কৰিলে।

Verse 32

जैगीषव्य उवाच । नमः शिवाय शांताय सर्वज्ञाय शुभात्मने । जगदानंदकंदाय परमानंदहेतवे

জৈগীষব্য ক’লে: শান্ত স্বৰূপ, সৰ্বজ্ঞ, শুভাত্মা শিৱক নমস্কাৰ—যি জগতৰ আনন্দৰ মূল আৰু পৰমানন্দৰ কাৰণ।

Verse 33

अरूपाय सरूपाय नानारूपधराय च । विरूपाक्षाय विधये विधिविष्णुस्तुताय च

নিৰাকাৰক নমস্কাৰ, সাকাৰকো নমস্কাৰ; নানাৰূপধাৰীলৈ নমস্কাৰ; ত্ৰিনেত্ৰধাৰী প্ৰভু, বিধাতা—যাঁক ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱেও স্তৱ কৰে—তাঁলৈ নমস্কাৰ।

Verse 34

स्थावराय नमस्तुभ्यं जंगमाय नमोस्तुते । सर्वात्मने नमस्तुभ्यं नमस्ते परमात्मने

হে প্ৰভু, স্থাৱৰ ৰূপে তোমালৈ নমস্কাৰ, জংগম ৰূপেও নমস্কাৰ; সৰ্বাত্মা ৰূপে নমস্কাৰ, আৰু পৰমাত্মা ৰূপে তোমালৈ নমস্কাৰ।

Verse 35

नमस्त्रैलोक्यकाम्याय कामांगदहनाय च । नमो शेषविशेषाय नमः शेषांगदाय ते

ত্ৰিলোকত কাম্য সেই প্ৰভুক নমস্কাৰ, আৰু কামদেৱৰ দেহ দহনকাৰীক নমস্কাৰ। যি অৱশিষ্ট আৰু বিশেষভেদৰ ওপৰত, তেখেতক নমস্কাৰ; আৰু হে প্ৰভু, যি ‘শেষ’—অন্তিম উদ্ধাৰক অনুগ্ৰহ—দান কৰে, তেখেতক নমস্কাৰ।

Verse 36

श्रीकंठाय नमस्तुभ्यं विषकंठाय ते नमः । वैकुंठवंद्यपादाय नमोऽकुंठितशक्तये

হে শ্ৰীকণ্ঠ, তোমাক নমস্কাৰ; হে বিষকণ্ঠ, তোমাক নমস্কাৰ। যাঁৰ পদযুগল বৈকুণ্ঠতো বন্দিত, তেখেতক নমস্কাৰ; আৰু হে অ-কুণ্ঠিত শক্তিধাৰী প্ৰভু, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 37

नमः शक्त्यर्धदेहाय विदेहाय सुदेहिने । सकृत्प्रणाममात्रेण देहिदेहनिवारिणे

যাঁৰ অর্ধদেহ শক্তি, তেখেতক নমস্কাৰ; নিৰ্দেহ হৈও যি সুদেহ ধাৰণ কৰে, তেখেতক নমস্কাৰ। একবাৰ প্ৰণাম মাত্ৰে দেহধাৰীৰ দেহবন্ধন নাশ কৰা প্ৰভুক নমস্কাৰ।

Verse 38

कालाय कालकालाय कालकूट विषादिने । व्यालयज्ञोपवीताय व्यालभूषणधारिणे

কালক নমস্কাৰ, আৰু কালৰো সংহাৰকক নমস্কাৰ; কালকূট বিষ পানকাৰীক নমস্কাৰ। যাঁৰ যজ্ঞোপবীত সাপ, আৰু যি সাপক অলংকাৰৰূপে ধাৰণ কৰে, তেখেতক নমস্কাৰ।

Verse 39

नमस्ते खंडपरशो नमः खंडें दुधारिणे । खंडिताशेष दुःखाय खड्गखेटकधारिणे

হে খণ্ড-পরশু ধাৰক, তোমাক নমস্কাৰ; হে খণ্ড (ছুৰি) ধাৰণকাৰী, তোমাক নমস্কাৰ। যি সকলো দুখ কাটি পেলায়, তেখেতক নমস্কাৰ; আৰু যি তৰোৱাল আৰু ঢাল ধাৰণ কৰে, তেখেতক নমস্কাৰ।

Verse 40

गीर्वाणगीतनाथाय गंगाकल्लोलमालिने । गौरीशाय गिरीशाय गिरिशाय गुहारणे

দেৱগীতত বন্দিত নাথ, গঙ্গাৰ ঢৌৰ মালাৰে বিভূষিত; গৌৰীৰ স্বামী, গিৰিৰ অধীশ্বৰ শিৱ, কাশীৰ পবিত্ৰ গুহাধামত নিবাসী—তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 41

चंद्रार्धशुद्धभूषाय चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनायते

যাঁৰ পবিত্ৰ অলংকাৰ অর্ধচন্দ্ৰ, যাঁৰ চক্ষু চন্দ্ৰ-সূৰ্য-অগ্নি—তোমাক নমস্কাৰ। হে চর্মবসনধাৰী, নমো; হে দিগ্বসন, আকাশকেই বস্ত্ৰ কৰা, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 42

जगदीशाय जीर्णाय जराजन्महराय ते । जीवायते नमस्तुभ्यं जंजपूकादिहारिणे

হে জগতীশ, কালাতীত জীর্ণ-প্রাচীন, যি জৰা আৰু পুনঃপুন জন্ম হৰণ কৰাঁ—তোমাক নমস্কাৰ। হে সকলো প্ৰাণৰ প্ৰাণসত্তা, জ্বৰ আদি দুখ দূৰ কৰোঁতা, তোমাক নমো।

Verse 43

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः

ডমৰুধাৰীলৈ নমস্কাৰ; ধনুধাৰীলৈ নমস্কাৰ। ত্ৰিনেত্ৰধাৰীক নমস্কাৰ; হে জগতৰ নেত্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 44

त्रिशूलव्यग्रहस्ताय नमस्त्रिपथगाधर । त्रिविष्टपाधिनाथाय त्रिवेदीपठिताय च

যাঁৰ হাতে প্ৰচণ্ড ত্ৰিশূল, হে ত্ৰিপথগাধৰ, তোমাক নমস্কাৰ। স্বৰ্গলোকসমূহৰ অধিনাথক নমস্কাৰ; আৰু যাঁক ত্ৰিবেদে পাঠ কৰি স্তুতি কৰে, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 45

त्रयीमयाय तुष्टाय भक्ततुष्टिप्रदाय च । दीक्षिताय नमस्तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

ত্ৰয়ীময়, সদা সন্তুষ্ট, আৰু ভক্তক সন্তুষ্টি দানকাৰী তোমাক নমস্কাৰ। দীক্ষিত দেৱদেৱ, তোমালৈ পুনঃ পুনঃ নমঃ।

Verse 46

दारिताशेषपापाय नमस्ते दीर्घदर्शिने । दूराय दुरवाप्याय दोषनिर्दलनाय च

সকলো পাপ ছিন্নভিন্ন কৰা প্ৰভু, দীৰ্ঘদৰ্শী তোমাক নমস্কাৰ। অগম্য আৰু দুষ্প্ৰাপ্য হৈও, সকলো দোষ-মলিনতা চূর্ণকাৰী তোমাক নমঃ।

Verse 47

दोषाकर कलाधार त्यक्तदोषागमाय च । नमो धूर्जटये तुभ्यं धत्तूरकुसुमप्रिय

দোষৰ আকাৰ যেন দেখা দিলেও, সকলো কলাৰ আধাৰ আৰু দোষস্পৰ্শহীন প্ৰভু, তোমাক নমস্কাৰ। হে ধূর্জটি, ধত্তূৰ ফুলপ্ৰিয়, তোমাক নমঃ।

Verse 48

नमो धीराय धर्माय धर्मपालाय ते नमः । नीलग्रीव नमस्तुभ्यं नमस्ते नीललोहित

ধীৰ প্ৰভু, ধৰ্মস্বৰূপ, আৰু ধৰ্মৰ পালক তোমাক নমস্কাৰ। হে নীলগ্ৰীৱ, তোমাক নমস্কাৰ; হে নীললোহিত, তোমাক নমঃ।

Verse 49

नाममात्रस्मृतिकृतां त्रैलोक्यैश्वर्यपूरक । नमः प्रमथनाथाय पिनाकोद्यतपाणये

কেৱল নামস্মৰণে পুণ্য দান কৰি ত্ৰিলোকৰ ঐশ্বৰ্য পূৰ্ণ কৰা প্ৰভু! প্ৰমথনাথ তোমাক নমস্কাৰ; পিনাক ধনু উঠোৱা হস্তধাৰী তোমাক নমঃ।

Verse 50

पशुपाशविमोक्षाय पशूनां पतये नमः । नामोच्चारणमात्रेण महापातकहारिणे

সংসাৰৰ বন্ধনত আবদ্ধ জীৱক মুক্ত কৰা পশুপতি, সকলো প্ৰাণীৰ পতিক নমস্কাৰ। তেওঁৰ নাম মাত্ৰ উচ্চাৰণেই মহাপাতকো হৰণ কৰে।

Verse 51

परात्पराय पाराय परापरपराय च । नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च

পৰাত্পৰৰো ওপৰত থকা পৰম সত্তা, সৰ্বোচ্চ আশ্ৰয় আৰু পৰম পাৰলৈ নমস্কাৰ। যাঁৰ চৰিত্ৰ অপাৰ, আৰু যাঁৰ পবিত্ৰ কথা অতি পাৱনকাৰী—তাঁক নমো নমঃ।

Verse 52

वामदेवाय वामार्धधारिणे वृषगामिने । नमो भर्गाय भीमाय नतभीतिहराय च

বামদেৱলৈ নমস্কাৰ; যি বাম অৰ্ধ ধাৰণ কৰে (অৰ্ধনাৰীশ্বৰ) আৰু যি বৃষভত আৰূঢ়। ভৰ্গ, ভীম, আৰু শৰণ লৈ নত হোৱা সকলৰ ভয় হৰণকাৰীক নমো নমঃ।

Verse 53

भवाय भवनाशाय भूतानांपतये नमः । महादेव नमस्तुभ्यं महेश महसांपते

ভৱলৈ নমস্কাৰ, আৰু ভৱনাশকলৈ নমস্কাৰ; সকলো ভূত-জীৱৰ পতিক নমো নমঃ। হে মহাদেৱ, তোমাক প্ৰণাম; হে মহেশ, মহিমা আৰু শক্তিৰ অধিপতি, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 54

नमो मृडानीपतये नमो मृत्युंजयाय ते । यज्ञारये नमस्तुभ्यं यक्षराजप्रियाय च

মৃডানী (পাৰ্বতী)ৰ পতিক নমস্কাৰ; হে মৃত্যুঞ্জয়, তোমাক নমো নমঃ। হে যজ্ঞ-অৰি (অহংকাৰ ভাঙোতা), তোমাক প্ৰণাম; আৰু যক্ষৰাজৰ প্ৰিয় প্ৰভুলৈও নমস্কাৰ।

Verse 55

यायजूकाय यज्ञाय यज्ञानां फलदायिने । रुद्राय रुद्रपतये कद्रुद्राय रमाय च

যজ্ঞকাৰসকলৰো যাজক, স্বয়ং যজ্ঞ-স্বরূপ আৰু সকলো যজ্ঞৰ ফল দানকাৰীক নমস্কাৰ। ৰুদ্ৰক, ৰুদ্ৰসকলৰ অধিপতিক, আৰু তীব্ৰ ৰুদ্ৰ-স্বরূপকো—যি আনন্দ আৰু বিশ্ৰামৰ উৎস—নমো নমঃ।

Verse 56

शूलिने शाश्वतेशाय श्मशानावनिचारिणे । शिवाप्रियाय शर्वाय सर्वज्ञाय नमोस्तु ते

ত্ৰিশূলধাৰী, সনাতন ঈশ্বৰ, যি শ্মশানভূমিত বিচৰণ কৰে—তোমাক নমস্কাৰ। শিৱা (পাৰ্বতী)ৰ প্ৰিয়, শৰ্ব, সৰ্বজ্ঞ—হে প্ৰভু, তোমাক নমো নমঃ।

Verse 57

हराय क्षांतिरूपाय क्षेत्रज्ञाय क्षमाकर । क्षमाय क्षितिहर्त्रे च क्षीरगौराय ते नमः

হৰক নমস্কাৰ, যাৰ স্বৰূপেই ক্ষমা; ক্ষেত্ৰজ্ঞ (অন্তৰাত্মা)ক নমস্কাৰ; হে ধৈৰ্য্যৰ কৰ্তা, তোমাক নমো নমঃ। সহনশীলতাৰ শক্তিক, পৃথিৱীৰ ভাৰ হৰণকাৰীক, আৰু দুগ্ধ-ধৱল কান্তিযুক্ত তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 58

अंधकारे नमस्तुभ्यमाद्यंतरहिताय च । इडाधाराय ईशाय उपेद्रेंद्रस्तुताय च

হে অন্ধকাৰ-নাশক প্ৰভু, তোমাক নমস্কাৰ; আদ্য-অন্তৰহিত জনক নমস্কাৰ। ইডাৰ আধাৰ, ঈশ্বৰ, আৰু উপেন্দ্ৰ (বিষ্ণু) তথা ইন্দ্ৰে স্তৱ কৰা প্ৰভুক নমো নমঃ।

Verse 59

उमाकांताय उग्राय नमस्ते ऊर्ध्वरेतसे । एकरूपाय चैकाय महदैश्वर्यरूपिणे

উমাকান্ত, উমাৰ প্ৰিয়ক নমস্কাৰ; উগ্ৰক নমস্কাৰ; হে ঊৰ্ধ্বৰেতস (উন্নত শক্তি আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্যৰ অধিপতি), তোমাক নমো নমঃ। একৰূপ, একমাত্ৰ, আৰু মহৎ ঐশ্বৰ্য্য-স্বরূপ প্ৰভুক নমস্কাৰ।

Verse 60

अनंतकारिणे तुभ्यमंबिकापतये नमः । त्वमोंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि

হে অনন্ত কৰ্তা, অম্বিকাপতি! তোমাক নমস্কাৰ। তুমি একাই পবিত্ৰ ওঁকাৰ, তুমি যজ্ঞৰ ‘বষট্’ ধ্বনি, আৰু ভূৰ-ভুৱঃ-স্বঃ—তুমিয়েই নিশ্চয়।

Verse 61

दृश्यादृश्य यदत्रास्ति तत्सर्वं त्वमु माधव । स्तुतिं कर्तुं न जानामि स्तुतिकर्ता त्वमेव हि

হে মাধৱ! ইয়াত যি কিবা আছে—দৃশ্য বা অদৃশ্য—সকলো তুমি। মই স্তৱ কৰিবলৈ নাজানো, কিয়নো স্তৱৰ কৰ্তাও তুমি একাই।

Verse 62

वाच्यस्त्वं वाचकस्त्वं हि वाक्च त्वं प्रणतोस्मि ते । नान्यं वेद्मि महादेव नान्यं स्तौमि महेश्वर

তুমি কোৱা বস্তু, তুমি কোৱোঁতা, আৰু বাক্য নিজেও তুমি—মই তোমাক প্ৰণাম কৰোঁ। হে মহাদেৱ! আন কাকো নাজানো; হে মহেশ্বৰ! আন কাকো স্তৱ নকৰোঁ।

Verse 63

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोन्यनामग्रहणे बधिरोन्यकथाश्रुतौ

হে গৌৰীশ! মই আন কাকো নমস্কাৰ নকৰোঁ; হে শিৱ! মই আন কোনো নাম গ্ৰহণ নকৰোঁ। আন নাম উচ্চাৰণত মই মূক হওঁ, আৰু আন কাহিনী শুনাত মই বধিৰ হওঁ।

Verse 64

पंगुरन्याभिगमनेऽस्म्यंधोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि

আন কিবা দিশে আগবঢ়াত মই পংগু হওঁ, আৰু আন কাকো চাবলৈ মই অন্ধ হওঁ। হে ভবানীশ! তুমি একাই এক; একমাত্ৰ কৰ্তাও তুমি নিশ্চয়।

Verse 65

पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना । अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः

হে প্ৰভু, ৰক্ষকো তুমিয়েই এক, সংহাৰকো তুমিয়েই এক; বহুত্ব মূঢ় কল্পনা। সেয়ে তুমিয়েই মোৰ শৰণ—পুনঃপুনঃ, বাৰে বাৰে।

Verse 66

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर महेश्वर । इति स्तुत्वा महेशानं जैगीषव्यो महामुनिः

হে মহেশ্বৰ, মই সংসাৰ-সাগৰত ডুবি আছোঁ; মোক উদ্ধাৰ কৰা। এইদৰে মহেশানক স্তৱ কৰি মহামুনি জৈগীষব্যই আগলৈ ক’লে/কৰিলে।

Verse 67

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः । इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः । उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्

বাক্যত সংযমী হৈ, তোমাৰ অচল ৰূপৰ সন্মুখত থিয় হৈ, নিজেও যেন স্থাণুৰ দৰে অচল। মুনিৰ এই স্তৱ শুনি চন্দ্ৰবিভূষণ প্ৰভু অন্তৰে প্ৰসন্ন হৈ সেই মুনিক ক’লে: “বৰ কোৱা—যি বিচাৰা বাছি লোৱা।”

Verse 68

जैगीषव्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात् । मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद

জৈগীষব্য ক’লে: হে দেৱেশ, যদি তুমি প্ৰসন্ন হওঁ, তেন্তে তোমাৰ পদ্মচৰণৰ পৰা—হে ভবানীশ, পৰম পদ দাতা—মই কেতিয়াও দূৰ নহওঁ, কেতিয়াও দূৰ নহওঁ।

Verse 69

अपरश्च वरो नाथ देयोयमविचारतः । यन्मया स्थापितं लिंगं तत्र सान्निध्यमस्तु ते

আৰু আন এটা বৰ, হে নাথ, বিনা দ্বিধাই দিয়া: য’ত য’ত মই লিঙ্গ স্থাপন কৰিছোঁ, তাত তোমাৰ স্থায়ী সান্নিধ্য থাকক।

Verse 70

ईश्वर उवाच । जैगीषव्य महाभाग यदुक्तं भवतानघ । तदस्तु सर्वं तेभीष्टं वरमन्यं ददामि च

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে মহাভাগ জৈগীষব্য, হে নিষ্পাপ! তুমি যি যি প্ৰাৰ্থনা কৰিছা, সেয়া সকলো তোমাৰ ইচ্ছামতে সিদ্ধ হওক; আৰু মই তোমাক আন এটা বৰো দিছোঁ।”

Verse 71

योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम् । सर्वेषां योगिनां मध्ये योगाचार्योऽस्तु वै भवान्

“মই তোমাক যোগশাস্ত্ৰৰ উপদেশ দিছোঁ, যি নিৰ্বাণ লাভৰ সাধন। সকলো যোগীৰ মাজত নিশ্চয় তুমি যোগাচাৰ্য হ’বা।”

Verse 72

रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन । संवेत्स्यसे प्रसादान्मे येन निर्वाणमाप्स्यसि

“হে তপোধন! মোৰ প্ৰসাদে তুমি যোগবিদ্যাৰ গূঢ় ৰহস্যক যথাৰ্থ ৰূপে বুজিবা; যাৰ দ্বাৰা তুমি নিৰ্বাণ লাভ কৰিবা।”

Verse 73

यथा नदी यथा भृंगी सोमनंदी यथा तथा । त्वं भविष्यसि भक्तो मे जरामरणवर्जितः

“যেনে নদী, যেনে ভৃঙ্গী, আৰু যেনে সোমনন্দী—তেনেকৈ তুমিও মোৰ ভক্ত হ’বা, জৰা-মৰণৰ পৰা মুক্ত।”

Verse 74

संति व्रतानि भूयांसि नियमाः संत्यनेकधा । तपांसि नाना संत्यत्र संति दानान्यनेकशः

“বহুতো ব্ৰত আছে, নানাবিধ নিয়মো আছে। ইয়াত নানা প্ৰকাৰ তপস্যা আছে, আৰু দানৰো বহু ৰূপ আছে।”

Verse 75

श्रेयसां साधनान्यत्र पापघ्नान्यपि सर्वथा । परं हि परमश्चैष नियमो यस्त्वया कृतः

ইয়াত শ্ৰেয়স লাভৰ উপায় আছে আৰু সকলো প্ৰকাৰেই পাপ নাশ কৰা আচাৰো আছে; তথাপি তুমি যি নিয়ম গ্ৰহণ কৰিছা, সেয়াই পৰম—সৰ্বোচ্চ নিয়ম।

Verse 76

परो हि नियमश्चैष मां विलोक्य यदश्यते । मामनालोक्य यद्भुक्तं तद्भुक्तं केवलत्वघम्

এই নিয়ম সত্যই পৰম: মোক দৰ্শন কৰি তেতিয়াহে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। মোক নেদেখি যি ভক্ষণ কৰা হয়, সেয়া কেৱল আত্মকেন্দ্ৰিক পাপৰ ভক্ষণ।

Verse 77

असमर्च्य च यो भुङ्क्ते पत्रपुष्पफलैरपि । रेतोभक्षी भवेन्मूढः स जन्मान्येकविंशतिम्

যদি কোনোবাই পাত, ফুল, ফলেই আহাৰ কৰে, তথাপি পূজা নকৰাকৈ ভক্ষণ কৰে—সেই মূঢ় জন একুশ জন্মলৈ ‘বীৰ্যভক্ষী’ হয়।

Verse 78

महतो नियमस्यास्य भवतानुष्ठितस्य वै । नार्हंति षोडशी मात्रामप्यन्ये नियमा यमाः

আপুনি অনুশীলন কৰা এই মহৎ নিয়মৰ তুলনাত অন্য যম-নিয়মসমূহ ষোড়শাংশ মাত্ৰও সমান নহয়।

Verse 79

अतो मच्चरणाभ्याशे त्वं निवत्स्यसि सर्वथा । अतो नैःश्रेयसीं लक्ष्मीं तत्रैव प्राप्स्यसि ध्रुवम्

সেয়ে তুমি সদায় মোৰ চৰণসন্নিধানত বাস কৰিবা; আৰু তাতেই তুমি নিশ্চয় পৰম-শ্ৰেয়সৰ মঙ্গলময় লক্ষ্মী—মোক্ষসৌভাগ্য—লাভ কৰিবা।

Verse 80

जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि संसेव्य लभेद्योगं न संशयः

কাশীত জৈগীষব্যেশ্বৰ নামে অতি দুৰ্লভ এক লিঙ্গ আছে। তিন বছৰ ভক্তিভাৱে তাৰ সেৱা কৰিলে নিশ্চয় যোগ লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 81

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत्सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात्

জৈগীষব্যৰ গুহালৈ গৈ যোগাভ্যাসত একাগ্ৰ থাকিলে, মোৰ অনুগ্ৰহত ছয় মাহৰ ভিতৰতে ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 82

तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । विलोक्या च गुहा रम्या परासिद्धिमभीप्सुभिः

তোমাৰ এই লিঙ্গ ভক্তসকলে যত্নসহ পূজিব লাগে; আৰু পৰম সিদ্ধি কামনা কৰাসকলে সেই মনোমোহা গুহাও দৰ্শন কৰিব লাগে।

Verse 83

अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम् । नाशयेदघसंघानि दृष्टं स्पृष्टं समर्चितम्

ইয়াত জ্যেষ্ঠেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত তোমাৰ লিঙ্গ সকলো সিদ্ধি দান কৰে। ইয়াক দৰ্শন, স্পৰ্শ আৰু বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে পাপৰ গুচ্ছসমূহ নাশ হয়।

Verse 84

अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैकपरिसंख्यया

এই জ্যেষ্ঠেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত শিৱযোগীসকলক ভোজন কৰালে, প্ৰতিজন যোগীক একে একে গণনা কৰি, সত্যই কোটিজনক ভোজন কৰোৱাৰ সমান পুণ্যফল লাভ হয়।

Verse 85

जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः । कलौ कलुषबुद्धीनां पुरतश्च विशेषतः

জৈগীষব্যেশ্বৰ লিঙ্গখন যত্নেৰে গোপন কৰি ৰাখিব লাগে; বিশেষকৈ কলিযুগত, যিসকলৰ বুদ্ধি কলুষিত, তেওঁলোকৰ আগত নহয়।

Verse 86

करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे तपोधन । योगसिद्धिप्रदानाय साधकेभ्यः सदैव हि

হে তপোধন, মই এই লিঙ্গত ইয়াত মোৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰিম, নিশ্চয় সদায়; সাধকসকলক যোগসিদ্ধি দান কৰিবলৈ।

Verse 87

ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम् । त्वयेदं यत्कृतं स्तोत्रं योगसिद्धिकरं परम्

শুনা, হে মহাভাগ! জৈগীষব্যা-সম্পৰ্কে মই আৰু এটা বৰ দিছোঁ। তুমি ৰচনা কৰা এই স্তোত্ৰ পৰম, আৰু যোগসিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।

Verse 88

महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम् । महाभीतिप्रशमनं महाभक्तिविवर्धनम्

ই মহাপাপৰ স্ৰোত শমায়, মহাপুণ্য বৃদ্ধি কৰে; মহাভয় নিবারণ কৰে আৰু মহাভক্তি অধিক বঢ়ায়।

Verse 89

एतत्स्तोत्रजपात्पुंसामसाध्यं नैव किंचन । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जपनीयं सुसाधकैः ४

এই স্তোত্ৰ জপ কৰিলে মানুহৰ বাবে একোৱেই অসাধ্য নাথাকে। সেয়ে সৎ সাধকসকলে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে ইয়াক জপ কৰিব লাগে।

Verse 90

इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः । ददर्श ब्राह्मणां स्तत्र समेतान्क्षेत्रवासिनः

এইদৰে তেওঁক বৰ দান কৰি, স্মৰাৰি শিৱে মৃদু হাস্যময় দৃষ্টিৰে তাত ক্ষেত্ৰবাসী একত্ৰিত ব্ৰাহ্মণসকলক চালে।

Verse 91

स्कंद उवाच । निशम्याख्यानमतुलमेतत्प्राज्ञः प्रयत्नतः । निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते

স্কন্দে ক’লে: যি প্ৰাজ্ঞ জনে যত্নসহ এই অতুল পবিত্ৰ আখ্যান শুনে, সি পাপমুক্ত হয়; কোনো উপসৰ্গ বা অমঙ্গল বাধাই তাক দমন কৰিব নোৱাৰে।