Adhyaya 8

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवन्सूतसर्वज्ञ कृष्णद्वैपायनप्रिय । त्वन्मुखाद्वै कथाः श्रुत्वा श्रोत्रकामृतवर्षिणीः

ঋষিসকলে ক’লে: হে ভগৱান সূত, সৰ্বজ্ঞ আৰু কৃষ্ণ দ্বৈপায়ন (ব্যাস)ৰ প্ৰিয়! তোমাৰ মুখৰ পৰা কাণত অমৃত বৰষোৱা এই কাহিনীবোৰ শুনি,

Verse 2

तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम् । अतः शुश्रूषमाणानां भूयो ब्रूहि कथाः शुभाः

আমি তোমাৰ বাক্য-অমৃত পান কৰিও তৃপ্ত নহওঁ। সেয়ে, শুনিবলৈ আগ্ৰহী আমাৰ বাবে, পুনৰ শুভ কাহিনী কোৱা।

Verse 3

वेतालवरदंनाम चक्रतीर्थस्य दक्षिणे । तीर्थमस्ति महापुण्यमित्यवादीद्भवान्पुरा

পূৰ্বতে আপুনি কৈছিলে—চক্ৰতীৰ্থৰ দক্ষিণফালে ‘বেতালবৰদ’ নামে এক অতি মহাপুণ্যময় তীৰ্থ আছে।

Verse 4

वेतालवरदाभिख्या तीर्थस्यास्यागता कथम् । किंप्रभावं च तत्तीर्थमेतन्नो वक्तुमर्हसि

এই তীৰ্থ কেনেকৈ ‘বেতালবৰদ’ নামে খ্যাত হ’ল? আৰু সেই পবিত্ৰ স্থানৰ প্ৰভাৱ আৰু বিশেষ মহিমা কি—আমাক কৃপা কৰি কওক।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । साधुपृष्टं हि युष्माभिरतिगुह्यं मुनीश्वराः । शृणुध्वं मनसा सार्द्धं ब्रवीम्यत्यद्भुतां कथाम्

শ্ৰী সূত ক’লে: হে মুনীশ্বৰসকল, আপোনালোকে ভালকৈ সুধিছে—ই অতি গোপন বিষয়। মন একাগ্ৰ কৰি শুনক; মই এক আশ্চৰ্য কাহিনী ক’ম।

Verse 6

पामरा अपि मोदन्ते यां वै श्रुत्वा कथां शुभाम् । कथा चेयं महापुण्या पुरा कैलासपर्वते

এই শুভ কাহিনী শুনিলে পামৰ লোকেও আনন্দিত হয়। এই কাহিনী অতি মহাপুণ্যময়; ই একদা কৈলাস পৰ্ব্বতত কোৱা হৈছিল।

Verse 7

केलिकालेषु पावत्यै शंभुना कथिता द्विजाः । तां ब्रवीमि कथामेनामत्यद्भुततरां हि वः

হে দ্বিজসকল, দেৱ-ক্ৰীড়াৰ সময়ত শম্ভুৱে পাৰ্বতীক এই কাহিনী কৈছিল। সেই অতি আশ্চৰ্য কাহিনী মই এতিয়া আপোনালোকক ক’ম।

Verse 8

पुरा हि गालवोनाम महर्षिः सत्यवाक्छुचिः । चिंतयानः परं ब्रह्म तपस्तेपे निजाश्रमे

পূৰ্বকালত গালৱ নামৰ এজন মহাৰ্ষি আছিল—সত্যবাক্য আৰু শুচি। পৰম ব্ৰহ্মক ধ্যান কৰি তেওঁ নিজৰ আশ্ৰমত তপস্যা কৰিছিল।

Verse 9

तस्य कन्या महाभागा रूपयौवनशालिनी । नाम्ना कांतिमती बाला व्यचरत्पितुरंतिके

তেওঁৰ এগৰাকী মহাভাগ্যা কন্যা আছিল, ৰূপ আৰু যৌৱনে বিভূষিতা। কান্তিমতী নামৰ সেই বালিকা পিতাৰ ওচৰত ঘূৰি ফুৰি তেওঁৰ সেৱা কৰিছিল।

Verse 10

आहरंती च पुष्पाणि बल्यर्थं तस्य वै मुनेः । वेदिसंमार्जनादीनि समिदाहरणानि च

সেই মুনিৰ বলি-অৰ্পণৰ বাবে তাই ফুল আনিছিল। লগতে বেদী পৰিষ্কাৰ কৰা আদি আৰু সমিধা—ইন্ধনৰ কাঠি—সংগ্ৰহ কৰাও কৰিছিল।

Verse 11

कुर्वती पितरं बाला सम्यक्परिचचार ह । कदाचित्सा तु वल्यर्थं पुष्पाण्याहर्तुमुद्यता

এইদৰে সেই বালিকাই পিতাক যথাযথভাৱে পৰিচৰ্যা কৰিছিল। এবাৰ বলি-অৰ্পণৰ বাবে ফুল আনিবলৈ তাই উদ্‌যত হৈ ওলাই গ’ল।

Verse 12

तस्मिन्वने कांतिमती सुदूरमगमत्तदा । तत्र पुष्पाणि रम्याणि समाहृत्य च पेटके

তেতিয়া কান্তিমতী সেই বনলৈ বহুদূৰ গ’ল। তাত মনোৰম ফুলবোৰ সংগ্ৰহ কৰি তাই সিহঁতক নিজৰ টোপোলাত থ’লে।

Verse 13

तूर्णं निववृते बाला पितृशुश्रूषणे रता । निवर्तमानां तां कन्यां विद्याधरकुमारकौ

পিতৃ-সেৱাত ৰতা সেই কিশোৰী তৎক্ষণাৎ উভতি আহিল। উভতি অহা সেই কন্যাক দুজন বিদ্যাধৰ ৰাজকুমাৰে দেখা পালে।

Verse 14

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विमानस्थौ ददर्शतुः । तां दृष्ट्वा गालवसुतां रूपयौवनशालिनीम्

বিমানত আসীন সুদৰ্শন আৰু সুকৰ্ণে তাইক দেখা পালে। গালৱৰ কন্যা—ৰূপ আৰু যৌৱনৰ দীপ্তিত ভাসমান—তাক দেখি তেওঁলোক মোহিত হ’ল।

Verse 15

कामस्य पत्नीं ललितां रतिं मूर्तिमतीमिव । सुदर्शनाभिधो ज्येष्ठो विद्याधरकुमारकः

সেই কন্যা যেন কামদেৱৰ ললিত পত্নী ৰতি—দেহধাৰী মূৰ্তি হৈ প্ৰকাশ পালে। বিদ্যাধৰ ৰাজকুমাৰসকলৰ জ্যেষ্ঠজনৰ নাম আছিল সুদৰ্শন।

Verse 16

हर्षसंफुल्लनयनश्चकमे काममोहितः । पूर्णचन्द्राननां तां वै वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः

কামমোহে মোহিত হৈ সি প্ৰেমত পৰিল; হৰ্ষে তাৰ নয়ন ফুলিল। পূৰ্ণচন্দ্ৰসম মুখখন সি বাৰে বাৰে চাই থাকিল, দৃষ্টি আঁতৰাব নোৱাৰিলে।

Verse 17

तया रिरंसुकामोऽसौ विमानाग्रादवातरत् । तामुपेत्य मुनेः कन्यामित्युवाच सुदर्शनः

তাইৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ সি বিমানৰ অগ্ৰভাগৰ পৰা নামি আহিল। মুনিৰ কন্যাৰ ওচৰলৈ গৈ সুদৰ্শনে এইদৰে ক’লে।

Verse 18

सुदर्शन उवाच । कासि भद्रे सुता कस्य रूपयौवनशालिनी । रूपमप्रतिमं ह्येतदाह्लादयति मे मनः

সুদৰ্শনে ক’লে: “হে ভদ্ৰে, তুমি কোন আৰু কাৰ কন্যা—ৰূপ-যৌৱনে দীপ্তিময়ী? তোমাৰ এই অতুল ৰূপে মোৰ মন সত্যই আনন্দিত হয়।”

Verse 19

त्वां दृष्ट्वा रतिसंकाशां बाधते मां मनोभवः । सुकण्ठनामधेयस्य विद्याधरपतेरहम्

“তোমাক ৰতি সদৃশ দেখি কামদেৱে মোক দগ্ধ কৰে। মই সুকণ্ঠ নামৰ বিদ্যাধৰপতিৰ পুত্ৰ।”

Verse 20

आत्मजो रूपसंपन्नो नाम्ना चैव सुदर्शनः । प्रतिगृह्णीष्व मां भद्रे रक्ष मां करुणादृशा

“মই তেওঁৰ আত্মজ, ৰূপে সম্পন্ন, আৰু মোৰ নামো সুদৰ্শন। হে ভদ্ৰে, মোক গ্ৰহণ কৰা; কৰুণ দৃষ্টিৰে মোক ৰক্ষা কৰা।”

Verse 21

भर्तारं मां समासाद्य सर्वान्भोगानवाप्स्यसि । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विद्याधरसुतस्य सा

“মোক স্বামী ৰূপে লাভ কৰিলে তুমি সকলো ভোগ-সুখ পাবা।” সেই বিদ্যাধৰ-পুত্ৰৰ বাক্য শুনি তাই (উত্তৰ দিলে)।

Verse 22

तदा कांतिमती वाक्यं धर्मयुक्तमभाषत । सुदर्शन महाभाग विद्याधरपतेः सुत

তেতিয়া কান্তিমতীয়ে ধৰ্মসঙ্গত বাক্য ক’লে: “হে সুদৰ্শন, মহাভাগ, বিদ্যাধৰপতিৰ পুত্ৰ, …”

Verse 23

आत्मजां मां विजानीहि गालवस्य महात्मनः । कन्या चाहमनूढास्मि पितृशु श्रूषणे रता

মোক মহাত্মা মুনি গালৱৰ কন্যা বুলি জানিবা। মই অবিবাহিতা কন্যা, পিতৃসেৱাত সদা ৰত।

Verse 24

बल्यर्थं हि पितुश्चाहं पुष्पाण्याहर्तुमागता । आहरंत्याश्च पुष्पाणि याम एको न्यवर्तत

পিতৃৰ বলি-অৰ্পণৰ বাবে মই ফুল আনিবলৈ আহিছোঁ। ফুল গোটাই থাকোঁতে সময়ৰ এটা প্ৰহৰ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 25

मद्विलंबेन स मुनिर्देव तार्चनतत्परः । कोपं विधास्यते नूनं तपस्वी मुनिपुंगवः

মোৰ বিলম্বৰ বাবে সেই তপস্বী মুনি—মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, দেৱাৰ্চনত তৎপৰ—নিশ্চয় ক্ৰোধ কৰিব।

Verse 26

तच्छीघ्रमद्य गच्छामि पुष्पाण्यप्याहृतानि मे । कन्याश्च पितुराधीना न स्वतन्त्राः कदाचन

সেয়ে মই আজি শীঘ্ৰে যাম; ফুলবোৰো মই আনিছোঁ। কন্যাসকল পিতাৰ অধীন—কেতিয়াও স্বতন্ত্ৰ নহয়।

Verse 27

यदि मामिच्छति भवान्पितरं मम याचय । इति विद्याधरसुतमुक्त्वा कांतिमती तदा

যদি ভৱানে মোক ইচ্ছা কৰে, তেন্তে মোৰ পিতাৰ ওচৰত মোক প্ৰাৰ্থনা কৰা। এইদৰে বিদ্যাধৰৰ পুত্ৰক কৈ কান্তিমতী তেতিয়া প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 28

पितुराशंकिता तूर्णमा श्रमं गन्तुमुद्यता । गच्छन्तीं तां समालोक्य विद्याधरकुमारकः

পিতৃভয়ে সি তৎক্ষণাৎ আশ্ৰমলৈ যাবলৈ উদ্যত হ’ল। তাই গমন কৰা দেখি বিদ্যাধৰ ৰাজকুমাৰে তৎপৰতাৰে মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 29

तूर्णं जग्राह केशेषु धावित्वा मदनार्दितः । अभ्येत्य निजकेशेषु गृह्णन्ते तं विलोक्य सा

কামতাপে পীড়িত হৈ সি দৌৰি গৈ তৎক্ষণাৎ তাইৰ কেশ ধৰি ল’লে। নিজৰেই চুলিৰ মুঠিত তাক ধৰা দেখি সি আতংকিত হ’ল।

Verse 30

उच्चैश्चक्रंद सहसा कुररीव मुनेः सुता । अस्माद्विद्याधरसुताज्जनक त्राहि मां विभो

মুনিৰ কন্যাই হঠাতে কুৰৰী পখীৰ দৰে উচ্চস্বৰে কেঁদিলে: “হে পিতা, হে বিভো! এই বিদ্যাধৰৰ পুত্ৰৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা।”

Verse 31

बलाद्गृह्णाति दुष्टात्मा विद्याधरसुतोऽद्य माम् । इत्थमुच्चैः प्रचुक्रोश स्वाश्रमान्नातिदूरतः

“এই দুষ্টচিত্ত বিদ্যাধৰৰ পুত্ৰে আজি মোক বলপূৰ্বক ধৰি লৈছে!” এইদৰে সি নিজৰ আশ্ৰমৰ পৰা বেছি দূৰ নহওঁতেই উচ্চস্বৰে চিঞৰি উঠিল।

Verse 32

तदाक्रंदितमाकर्ण्य गन्धमादनवासिनः । मुनयस्तु पुरस्कृत्य गालवं मुनिपुंगवम्

তাইৰ সেই ক্ৰন্দন শুনি গন্ধমাদনত বাস কৰা মুনিসকলে, মুনিশ্ৰেষ্ঠ গালৱক আগত ৰাখি, আগবাঢ়িল।

Verse 33

किमेतदिति विज्ञातुं तं देशं तूर्णमाययुः । तं देशं तु समागत्य सर्वे ते ऋषिपुंगवाः

“ই কি?” বুলি জানিবলৈ আগ্ৰহী হৈ ঋষিসকলৰ অগ্ৰগণ্যসকলে তৎক্ষণাৎ সেই দেশলৈ ধাৱমান হ’ল; আৰু সেই ঠাইত উপস্থিত হৈ সকলোৱে একেলগে সমবেত হ’ল।

Verse 34

विद्याधरगृहीतां तां ददृशुर्मु निकन्यकाम् । विद्याधरसुतं चान्यमंतिके समुपस्थितम्

তেওঁলোকে দেখিলে—এগৰাকী ঋষিকন্যা বিদ্যাধৰৰ দ্বাৰা ধৰি ৰখা হৈছে; আৰু ওচৰতে আন এজন, বিদ্যাধৰৰ পুত্ৰ, কাষতে থিয় হৈ আছে।

Verse 35

एतद्दृष्ट्वा महायोगी गालवो मुनिपुंगवः । गतः कोपवशं किंचिद्दुराप्मानं शशाप तम्

এই দৃশ্য দেখি মহাযোগী গালৱ—মুনিসকলৰ অগ্ৰগণ্য—কিঞ্চিৎ ক্ৰোধবশত পৰিল আৰু সেই দুষ্টজনক শাপ দিলে।

Verse 36

कृतवानीदृशं कार्यं यत्त्वं विद्याधराधम । तद्याहि मानुषीं योनिं स्वस्य दुष्कर्मणः फलम्

“হে বিদ্যাধৰসকলৰ অধম! তুমি এনে কৰ্ম কৰিলা; সেয়ে মানৱী যোনিলৈ যা—ই তোমাৰ নিজ দুষ্কৰ্মৰ ফল।”

Verse 37

संप्राप्य मानुषं जन्म बहुदुःखसमाकुलम् । अचिरेण तु कालेन तस्मिन्नेव तु जन्मनि

“মানৱ জন্ম লাভ কৰি, বহু দুঃখেৰে আৱৃত হ’ব; অলপ সময়ৰ ভিতৰতে—অর্থাৎ সেই একে জন্মতেই—…”

Verse 38

मनुष्यैरपि निंद्यं तद्वेतालत्वं प्रयास्यसि । मांसानि शोणितं चैव सर्वदा भक्षयिष्यसि

তুমি মানুহে-মানুহেও নিন্দা কৰা সেই বেতালত্ব অৱস্থালৈ পতিত হ’বা; আৰু সদায় মাংস আৰু ৰক্ত ভক্ষণ কৰিবা।

Verse 39

वेताला राक्षसप्राया बलाद्गृह्णन्ति योषितः । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा वेतालत्वमवाप्स्यसि

বেতালাসকল, ৰাক্ষসসদৃশ, বলপূৰ্বক নাৰীসকলক ধৰি লয়। সেয়ে তুমি মানুহ হৈ বেতালত্ব লাভ কৰিবা।

Verse 40

तव दुष्कर्मणो योऽसावनुमंता कनिष्ठकः । सुकर्ण इति विख्यातो भविता सोपि मानुषः

তোমাৰ দুষ্কৰ্মত সন্মতি দিয়া তোমাৰ কনিষ্ঠ সঙ্গী, ‘সুকৰ্ণ’ নামে খ্যাত, সিও মানুহ হ’ব।

Verse 41

किंतु साक्षान्न कृतवान्यतोऽसावीदृशीं क्रियाम् । तन्मानुषत्व मेवास्य वेतालत्वं तु नो भवेत्

কিন্তু সি নিজে সোজাকৈ এনে ধৰণৰ কৰ্ম নকৰাৰ বাবে, তাৰ ভাগ্য কেৱল মানৱ জন্মহে হ’ব; তাৰ বাবে বেতালত্ব নহ’ব।

Verse 42

विज्ञप्तिकौतुकाभिख्यं यदा विद्याधराधिपम् । द्रक्ष्यतेऽसौ कनिष्ठस्ते तदा शापाद्विमोक्ष्यते

যেতিয়া তোমাৰ সেই কনিষ্ঠজনে ‘বিজ্ঞপ্তি-কৌতুক’ নামে খ্যাত বিদ্যাধৰাধিপতিক সন্মুখে দৰ্শন কৰিব, তেতিয়া সি শাপৰ পৰা মুক্ত হ’ব।

Verse 43

ईदृशस्यतु यः कर्ता महापापस्य कर्मणः । स त्वं संप्राप्य मानुष्यं तस्मिन्नेव तु जन्मनि

যি কোনোবাই এনে মহাপাপৰ কৰ্ম কৰে, সি মানৱ-জন্ম লাভ কৰি সেই একে জন্মতেই তাৰ ফল অৱশ্যে ভোগ কৰে।

Verse 44

वेतालजन्म संप्राप्य चिरं लोके चरिष्यसि । इत्युक्त्वा गालवः कन्यां गृहीत्वा मुनिभिः सह

ৱেতাল-জন্ম লাভ কৰি তই দীৰ্ঘকাল জগতত ঘূৰি ফুৰিবি। এইদৰে কৈ গালৱে কন্যাক লৈ মুনিসকলৰ সৈতে গমন কৰিলে।

Verse 45

विद्याधरसुतौ शप्त्वा स्वाश्रमं प्रति निर्ययौ । ततस्तस्मिन्महाभागे निर्याते मुनिपुंगवे

বিদ্যাধৰৰ দুজন পুত্ৰক শাপ দি তেওঁ নিজৰ আশ্ৰমলৈ ওলাই গ’ল। তাৰ পাছত, তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই মহাভাগ্যবান মুনি যেতিয়া প্ৰস্থান কৰিলে, …

Verse 46

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विद्याधरपतेः सुतौ । मुनिशापेन दुःखार्तौ चिंतयामासतुर्भृशम्

বিদ্যাধৰ-পতিৰ পুত্ৰ সুদৰ্শন আৰু সুকৰ্ণ নামৰ দুয়ো, মুনিৰ শাপে দুঃখাকুল হৈ গভীৰভাৱে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 47

कर्तव्यं तौ विनिश्चित्य सुदर्शनसुकर्णकौ । गोविंदस्वामिनामानं यमुनातटवासिनम्

কি কৰ্তব্য সেয়া স্থিৰ কৰি সুদৰ্শন আৰু সুকৰ্ণে যমুনাৰ তীৰত বাস কৰা গোবিন্দস্বামীনাম ব্ৰাহ্মণজনৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 48

ब्राह्मणं शीलसंपन्नं पितृत्वे परिकल्प्य तौ । परित्यज्य स्वकं रूपमजायेतां तदा त्मजौ

তেওঁলোকে শীলসম্পন্ন এজন ব্ৰাহ্মণক পিতৃৰূপে নিৰ্বাচন কৰি, নিজৰ ৰূপ ত্যাগ কৰিলে; তেতিয়া তেওঁলোক তেওঁৰ পুত্ৰৰূপে জন্ম ল’লে।

Verse 49

विजयाशोकदत्ताख्यौ तस्य पुत्रौबभूवतुः । सुतो विजयदत्ताख्यो ज्येष्ठो जज्ञे सुदर्शनः

তাঁৰ দুজন পুত্ৰ বিজয়দত্ত আৰু অশোকদত্ত নামে খ্যাত হ’ল। তেওঁলোকৰ মাজত জ্যেষ্ঠ—বিজয়দত্ত—আচলতে সুদৰ্শনৰ পুনর্জন্ম আছিল।

Verse 50

अशोकदत्तनामा तु सुकर्णश्च कनिष्ठकः । विजयाशोकदत्तौ तु क्रमाद्यौवनमापतुः

কনিষ্ঠজন সুকৰ্ণ আছিল, যাৰ নাম অশোকদত্ত ৰখা হৈছিল। ক্ৰমে বিজয়দত্ত আৰু অশোকদত্ত যৌৱনত উপনীত হ’ল।

Verse 51

एतस्मिन्नेव कालेतु यमुनायास्तटे शुभे । अनावृष्ट्या तु दुर्भिक्षमभूद्द्वादशवार्षि कम्

সেই সময়তে যমুনাৰ শুভ তীৰত বৰষুণ নোহোৱাৰ বাবে ভয়ংকৰ দুর্ভিক্ষ দেখা দিলে, যি বাৰ বছৰ ধৰি চলিল।

Verse 52

गोविंदस्वामिनामा तु ब्राह्मणो वेदपारगः । दुर्भिक्षोपहतां दृष्ट्वा तदानीं स निजां पुरीम्

তেতিয়া গোবিন্দস্বামিন নামে এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল, যি বেদত পাৰদৰ্শী। সেই সময় নিজৰ নগৰী দুর্ভিক্ষে পীড়িত দেখি তেওঁ…

Verse 53

प्रययौ काशनिगरं सपुत्रः सह भार्यया । स प्रयागं समासाद्य द्वं दृष्ट्वा महावटम्

তেওঁ পুত্ৰ আৰু পত্নীৰ সৈতে কাশী নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিলে। প্ৰয়াগ পোৱাত তেওঁ মহাৱট নামৰ মহা বটবৃক্ষ দৰ্শন কৰিলে।

Verse 54

कपालमालाभरणं सोऽपश्यद्यतिनं पुरः । गोविंदस्वामिनामा तु नमश्चक्रे स तं मुनिम्

তেওঁৰ আগত তেওঁ কপালমালাৰে ভূষিত এজন যতি দেখিলে। গোবিন্দস্বামী নামৰ সেই ব্ৰাহ্মণে সেই মুনিক ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 55

सपुत्रस्य सभार्यस्य सोऽवादीदाशिषो मुनिः । इदं च वचनं प्राह गोविंदस्वामिनं प्रति

মুনিয়ে পুত্ৰ আৰু পত্নীসহ তেওঁক আশীৰ্বাদ দিলে। তাৰ পাছত গোবিন্দস্বামীৰ প্ৰতি এই বাক্য ক’লে।

Verse 56

ज्येष्ठेनानेन पुत्रेण सांप्रतं ब्राह्मणोत्तम । क्षिप्रं विजयदत्तेन वियोगस्ते भविष्यति

হে ব্ৰাহ্মণোত্তম! এই জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ বিজয়দত্তৰ সৈতে তোমাৰ শীঘ্ৰেই বিচ্ছেদ ঘটিব।

Verse 57

इति तस्य वचः श्रुत्वा गोविंदस्वामिनामकः । सूर्ये चास्तं गते तत्र सांध्यं कर्म समाप्य च

সেই বাক্য শুনি গোবিন্দস্বামী নামৰ লোকজনে—তাত সূৰ্য অস্ত যোৱাত—সন্ধ্যা-কর্ম সম্পন্ন কৰি শেষ কৰিলে।

Verse 58

सभार्यः ससुतो विप्रः सुदूराध्वसमाकुलः । उवास तस्यां शर्वर्य्यां शून्ये वै देवतालये

সেই বিপ্ৰজন পত্নী-পুত্ৰসহ, দীঘল পথৰ ক্লান্তিত ব্যাকুল হৈ, সেই ৰাতি শূন্য দেৱালয়-মন্দিৰত বাস কৰিলে।

Verse 59

तदा त्वशोकदत्तश्च ब्राह्मणी च समाकुलौ । वस्त्रेणास्तीर्य पृथिवीं रात्रौ निद्रां समापतुः

তেতিয়া অশোকদত্ত আৰু ব্ৰাহ্মণী দুয়ো ব্যাকুল হৈ, বস্ত্ৰ বিছাই মাটিত ৰাতি শুই নিদ্ৰালৈ গ’ল।

Verse 60

ततो विजयदत्तस्तु दूरमार्गविलंघनात् । बभूवात्यंतमलसो भृशं शीतज्वरार्दितः

তাৰ পাছত বিজয়দত্ত দীঘল পথ অতিক্ৰম কৰি অতিশয় ক্লান্ত হৈ পৰিল; তীব্ৰ শীত-জ্বৰত ভীষণভাৱে পীড়িত হ’ল।

Verse 61

गोविंदस्वामिना पित्रा शीतवबाधानिवृत्तये । गाढमालिंग्यमानोऽपि शीतबाधां न सोऽत्यजत्

পিতৃ গোবিন্দস্বামীয়ে শীতৰ যন্ত্ৰণা নিবারণৰ বাবে তাক দৃঢ়ভাৱে আলিঙ্গন কৰিলেও, সি শীতবাধা ত্যাগ নকৰিলে।

Verse 62

बाधतेऽत्यर्थमधुना तात मां शीतलो ज्वरः । एतद्बाधानिवृत्त्यर्थं वह्निमानय मा चिरम्

সি ক’লে, “তাতা, এই শীতল জ্বৰে এতিয়া মোক অতি কষ্ট দিছে; এই বেদনা নিবারণৰ বাবে দয়া কৰি অগ্নি আনিবা, দেৰী নকৰিবা।”

Verse 63

इति पुत्रवचः श्रुत्वा सर्वत्राग्निं गवेषयन् । अलब्धवह्निः प्रोवाच पुन रभ्येत्य पुत्रकम्

পুত্ৰৰ বাক্য শুনি পিতৃয়ে সকলো ঠাইতে অগ্নি বিচাৰিলে। কিন্তু অগ্নি নাপাই পুনৰ ঘূৰি আহি পুত্ৰক ক’লে।

Verse 64

न वह्निं पुत्र विंदामि मार्गमाणोऽपि सर्वशः । रात्रिमध्ये तु संप्राप्ते द्वारेषु पिहितेषु च

“পুত্ৰ, মই সকলো দিশে বিচাৰিলোঁ, তথাপি অগ্নি নাপালোঁ। এতিয়া ত ৰাতিৰ মাজভাগ আহিল, আৰু দুৱাৰসমূহো বন্ধ।”

Verse 65

निद्रापरवशाः पौरा नैव दास्यंति पावकम् । इत्थं विजयदत्तोऽसावुक्तः पित्रा ज्वरातुरः

“নিদ্ৰাৰ বশত থকা নগৰবাসীয়ে অগ্নি নেদিব।” এইদৰে জ্বৰতুৰ বিজয়দত্তক পিতৃয়ে ক’লে।

Verse 66

ययाचे वह्निमेवासौ पितरं दीनया गिरा । शीतज्वरसमुद्भूतशीतबाधाप्रपीडितम्

তেতিয়া সি দীন কণ্ঠে পিতৃক কেৱল অগ্নিৰ বাবে মিনতি কৰিলে, শীতজ্বৰৰ পৰা উঠা শীতবাধাই তাক অতিশয় পীড়া দিছিল।

Verse 67

हिमशीकरवान्वायुर्द्विगुणं बाधतेऽद्य माम् । वह्निर्न लब्ध इति वै मिथ्यैवोक्तं पितस्त्वया

“হিমশিশিৰে ভৰা এই বায়ুৱে আজি মোক দ্বিগুণকৈ কষ্ট দিছে। ‘অগ্নি নাপালোঁ’—পিতৃ, এই কথা আপুনি নিশ্চয় মিছাকৈ কৈছে।”

Verse 68

दूरादेष पुरोभागे ज्वालामालासमाकुलः । शिखाभिर्लेलिहानोभ्रं दृश्यते पश्य पावकः

চোৱা—সন্মুখত, দূৰৰ পৰা এক অগ্নি দেখা যায়; জ্বালাৰ মালাৰে ঘন, তাৰ শিখাই আকাশক চাটি উঠে।

Verse 69

तं वह्निमानय क्षिप्रं तात शीतनिवृत्तये । इत्युक्तवन्तं तं पुत्रं स पिता प्रत्यभाषत

“দেউতা, শীত নিবারণৰ বাবে সেই অগ্নিখন সোনকালে আনক!” পুত্ৰে এইদৰে ক’লে, পিতাই তাক উত্তৰ দিলে।

Verse 70

नानृतं वच्मि पुत्राद्य सत्यमेव ब्रवीम्यहम् । वह्निमान्योऽयमुद्देशो दूरादेव विलोक्यते

পুত্ৰ, আজি মই মিছা নকওঁ; মই কেৱল সত্যই কওঁ। যি ঠাইত অগ্নি আছে বুলি লাগে, সেয়া দূৰৰ পৰাই দেখা যায়।

Verse 71

पितृकाननदेशं तं पुत्र जानीहि सांप्रतम् । यद्येषोभ्रंलिहज्वालः पुरस्ताज्ज्वलतेऽनलः

পুত্ৰ, এতিয়া জানি ল’—সেই ঠাই পিতৃলোকৰ কানন-ভূমি। কিয়নো আগত যি অনল জ্বলি আছে, আকাশ চাটি উঠা শিখাসহ, সেয়া তাতেই।

Verse 72

पुत्र वित्रासजनकं तं जानीहि चितानलम् । अमंगलो न सेव्योऽयं चिताग्निः स्पर्शदूषितः

পুত্ৰ, ভয়জনক সেই অগ্নিখনক চিতা-অগ্নি বুলি জান। ই অমঙ্গল, ইয়াক সেৱা কৰা উচিত নহয়; চিতাগ্নি স্পৰ্শে দুষিত হয়।

Verse 73

तस्य चायुःक्षयं याति सेवते यश्चितानलम् । तस्मात्तवायुर्हानिर्मा भूयादिति मया सुत

যি চিতাৰ অগ্নিৰ আশ্ৰয় লয়, তাৰ আয়ু ক্ষয় হয়। সেয়ে, হে পুত্ৰ, তোমাৰ জীৱনত যেন কোনো হানি নঘটে, এই কথা মই ক’লোঁ।

Verse 74

अमंगलस्तथा स्पृश्यो नानीतोऽयं चितानलः । इत्युक्तवंतं पितरं स दीनः प्रत्यभाषत

ইয়া অমঙ্গল আৰু স্পৰ্শযোগ্য নহয়; এই চিতাৰ অগ্নি আনিব নালাগে। পিতৃৰ এই বাক্য শুনি পুত্ৰজন দীন হৈ উত্তৰ দিলে।

Verse 75

अयं शवानलो वा स्यादध्वरानल एव वा । सर्वथानीयतामेष नोचेन्मे मरणं भवेत्

ইয়া শৱৰ অগ্নি হওক বা যজ্ঞৰ অগ্নি হওক—যি-ই হওক—সৰ্বথা ইয়াক আনিবই লাগিব; নচেৎ মোৰ মৃত্যু ঘটিব।

Verse 76

पुत्रस्नेहाभिभूतोऽथ समाहर्तुं चितानलम् । गोविंदस्वामिनामा तु श्मशानं शीघ्रमभ्यगात्

পুত্ৰস্নেহে অভিভূত হৈ চিতাৰ অগ্নি আনিবলৈ গোবিন্দস্বামীনামা জনে শীঘ্ৰে শ্মশানলৈ গ’ল।

Verse 77

गोविंदस्वामिनि गते समाहर्तुं चितानलम् । तूर्णं विजयदत्तोऽपि तदा गच्छंतमन्वयात्

গোবিন্দস্বামী চিতাৰ অগ্নি আনিবলৈ যেতিয়া গ’ল, তেতিয়া বিজয়দত্তও তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ পিছে পিছে গ’ল।

Verse 79

संप्राप्य तापनिकटं विकीर्णास्थि चितानलम् । आलिंगन्निव सोद्वेगं शनैर्निर्वृतिमाप्तवान्

চিতাৰ জুইৰ ওচৰ পাই, য’ত হাড়বোৰ সিঁচৰতি হৈ আছিল, তেওঁ উদ্বিগ্নতাৰে ভৰি থকা সত্ত্বেও যেন জুইকুৰাক আঁকোৱালি লৈ লাহে লাহে এক অদ্ভুত শান্তি লাভ কৰিলে।

Verse 80

इति तस्य वचः श्रुत्वा पुत्रस्य ब्राह्मणोत्तमः । निपुणं तं निरूप्यैतद्वचनं पुनरब्रवीत्

পুত্ৰৰ সেই কথা শুনি, শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণজনে তেওঁক ভালদৰে নিৰীক্ষণ কৰি পুনৰ এইদৰে ক’লে।

Verse 81

गोविंदस्वाम्युवाच । एतत्कपालमनलज्वालावलयवर्तुलम् । वसाकीकसमांसाढ्यमेतद्रक्तांबुजोपमम्

গোবিন্দস্বামীয়ে ক’লে: “এই লাওখোলাটো জুইৰ শিখাৰ বৃত্তৰে আৱৰি আছে; ই চৰ্বি, সিৰা আৰু মঙহেৰে ভৰা, আৰু ই ৰঙা পদুম ফুলৰ দৰে দেখা গৈছে।”

Verse 82

द्विजस्य सूनुः श्रुत्वेति काष्ठाग्रेण जघान तत् । येन तत्स्फुटनोद्गीर्णवसासिक्तमुखोऽभवत्

এই কথা শুনি ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰই কাঠৰ টুকুৰা এটাৰ আগটোৰে তাত আঘাত কৰিলে; সেই আঘাতত লাওখোলাটো ফাট মেলিলে আৰু তাৰ পৰা ওলোৱা চৰ্বিৰে তেওঁৰ মুখমণ্ডল লিপ্ত হ’ল।

Verse 83

कपालघट्टनाद्रक्तं यत्संसक्तं मुखे तदा । जिह्वया लेलिहानोऽसौ मुहुस्तद्रक्तमा स्वदत्

লাওখোলাটো ভঙাৰ ফলত যি তেজ তেওঁৰ মুখত লাগি ধৰিছিল, তেওঁ বাৰে বাৰে জিভাৰে সেই তেজ চেলেকিলে আৰু তাৰ সোৱাদ ল’লে।

Verse 84

आस्वाद्यैवं समादाय तत्कपालं समाकुलः । पीत्वा वसां महाकायो बभूवातिभयंकरः

এইদৰে সোৱাদ লৈ, ব্যাকুল হৈ সেই কপালখন ধৰি ল’লে। সি বচা-পান কৰি দেহ মহাকায় হ’ল—অতিশয় ভয়ংকৰ, সীমাহীন আতংকৰূপ।

Verse 85

सद्यो वेता लतां प्राप तीक्ष्णदंष्ट्रस्तदा निशि । तस्याट्टहासघोषेण दिशश्च प्रदिशस्तदा

সেইমুহূর্ততে ৰাতিৰ মাজত সি তীক্ষ্ণ দন্তযুক্ত বেতাল অৱস্থালৈ উপনীত হ’ল। তাৰ অট্টহাসৰ গর্জনত দিশা-প্ৰদিশা সকলো গুঞ্জৰি উঠিল।

Verse 86

द्यौरतरिक्षं भूमिश्च स्फुटिता इव सर्वशः । तस्मिन्वेगात्समाकृष्य पितरं हन्तुमुद्यते

আকাশ, অন্তৰিক্ষ আৰু পৃথিৱী সকলোফালে যেন ফাটি গৈছে বুলি লাগিল। তাৰপিছত ক্ৰোধৰ বেগে সি পিতৃক টানি নিজৰ ওচৰলৈ আনিলে, বধ কৰিবলৈ উদ্যত হৈ।

Verse 87

मा कृथाः साहसमिति प्रादुरासीद्वचो दिवि । स दिव्यां गिरमाकर्ण्य वेतालोऽतिभयंकरः

‘এনে সাহস নকৰিবা!’—এমন বাক্য হঠাৎ আকাশত উদ্ভৱ হ’ল। সেই দিব্য বাণী শুনি অতিভয়ংকৰ বেতাল থমকি ৰ’ল।

Verse 88

पितरं तं परित्यज्य महावेगसमन्वितः । तूर्णमाकाशमाविश्य प्रययावस्खलद्गतिः

পিতৃক ত্যাগ কৰি, মহাবেগেৰে সমন্বিত হৈ, সি তৎক্ষণাৎ আকাশত প্ৰৱেশ কৰি বাধাহীন গতিত উৰি গ’ল।

Verse 89

स गत्वा दूरमध्वानं वेतालैः सह संगतः । तमागतं समालोक्य वेतोलास्सर्व एव ते

সেয়া দীঘল পথ অতিক্ৰম কৰি বেতালসকলৰ সৈতে মিলিত হ’ল। তাক আহি পোৱা দেখি সকলো বেতাল একেলগে তাকলৈ মুখ ঘুৰালে।

Verse 90

कपालस्फोटनादेष वेतालत्वं यदाप्तवान् । कपालस्फोटनामानमाह्वयांचक्रिरे ततः

কপাল ফুটি যোৱাৰ দ্বাৰাই সেয়া বেতালত্ব লাভ কৰিছিল বুলি, তেতিয়া তেওঁলোকে তাক ‘কপালস্ফোট’—অৰ্থাৎ ‘কপাল-ভাঙোতা’ নামে আহ্বান কৰিলে।

Verse 91

ततः कपालस्फोटो ऽसौ वेतालैः सर्वतो वृतः । नरास्थिभूषणाख्यस्य सद्यो वेतालभूपतेः

তাৰ পাছত ‘কপালস্ফোট’ নামৰ সেয়া, বেতালসকলৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে ঘেৰাও হৈ, বিলম্ব নকৰাকৈ ‘নৰাস্থিভূষণ’ নামৰ বেতাল-ৰাজাৰ সন্মুখত উপস্থিত হ’ল।

Verse 92

अन्तिकं सहसा प्राप महाबलसमन्वितः । नरास्थिभूषणश्चैनं सेनाप तिमकल्पयत्

মহাবলসম্পন্ন সেয়া হঠাতে ওচৰলৈ আহি উপস্থিত হ’ল; আৰু নৰাস্থিভূষণে তাক সেনাৰ সেনাপতি ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 93

तं कदाचित्तु गन्धर्वश्चित्रसेनाभिधो बली । नरास्थिभूषणं संख्ये न्यवधीत्सोऽपि संस्थितः

কিন্তু এবাৰ বলবান গন্ধৰ্ব ‘চিত্ৰসেন’ নামৰ জনে যুদ্ধত নৰাস্থিভূষণক বধ কৰিলে; আৰু সেয়াও (কপালস্ফোট) অচলভাৱে স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 94

नरास्थिभूषणे तस्मि न्गन्धर्वेण हते युधि । तदा कपालस्फोटोऽसौ तत्पदं समवाप्तवान्

যুদ্ধত গন্ধৰ্বৰ হাতে নৰাস্থিভূষণ নিহত হোৱাত, সেই মুহূর্ততে কপালস্ফোটে সেই একে অৱস্থা (গতি) লাভ কৰিলে।

Verse 95

विद्याधरेन्द्रस्य सुतः सुदर्शनो मनुष्यतां वै प्रथमं स गत्वा । वेतालतां प्राप्य महर्षिशापात्क्रमाच्च वेतालपतिर्बभूव

বিদ্যাধৰেন্দ্ৰৰ পুত্ৰ সুদৰ্শনে প্ৰথমে মানৱ-জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে; তাৰ পাছত মহর্ষিৰ শাপত বেতাল-অৱস্থা লাভ কৰি, ক্ৰমে বেতালসকলৰ অধিপতি হ’ল।