Adhyaya 51

Verse 1

सूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुयात्राक्रमं द्विजाः । यं श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवः क्षणात्

সূত উৱাচ: হে দ্বিজ ঋষিসকল, এতিয়া মই সেতুযাত্ৰাৰ বিধি-ক্ৰম সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম; ইয়াক শুনিলে মানুহ ক্ষণমাত্ৰতে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

स्नात्वाचम्य विशुद्धात्मा कृतनित्यविधिः सुधीः । रामनाथस्य तुष्ट्यर्थं प्रीत्यर्थं राघवस्य च

স্নান কৰি আচমন কৰি, মনত বিশুদ্ধ হৈ, নিত্যকৰ্মৰ বিধি সম্পন্ন কৰি, বুদ্ধিমান যাত্ৰী ৰামনাথৰ তুষ্টিৰ্থে আৰু ৰাঘৱৰ (ৰামৰ) প্ৰীতিৰ্থে কৰ্ম কৰে।

Verse 3

भोजयित्वा यथाशक्ति ब्राह्मणान्वेदपारगान् । भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुंड्रांकितमस्तकः

যথাশক্তি বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাই, তাৰ পাছত দেহৰ সকলো অংগত পবিত্ৰ ভস্ম লেপি, মস্তকত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ চিহ্ন ধাৰণ কৰিব।

Verse 4

गोपीचन्दनलिप्तो वा स्वभालेऽप्यूर्ध्वपुंड्रकः । रुद्राक्ष मालाभरणः सपवित्रकरः शुचिः

অথবা গোপীচন্দন লেপি, কপালত ঊৰ্ধ্বপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰি; ৰুদ্ৰাক্ষমালা পৰিধান কৰি, হাতত পবিত্ৰ আঙুঠি ধৰি, শুচি আৰু সংযমী হৈ থাকিব।

Verse 5

सेतुयात्रां करिष्येऽहमिति संकल्प्य भक्तितः । स्वगृहात्प्रव्रजेन्मौनी जपन्नष्टाक्षरं मनुम्

ভক্তিভাৱে “মই সেতু-যাত্ৰা কৰিম” বুলি সংকল্প কৰি, মুনি-ভাৱে মৌন ধৰি নিজৰ ঘৰ এৰি ওলাই যাব লাগে আৰু অষ্টাক্ষৰ পবিত্ৰ মন্ত্র সদায় জপ কৰি থাকিব লাগে।

Verse 6

पंचाक्षरं नाममंत्रं जपेन्नियतमानसः । एकवारं हविष्याशी जितक्रोधो जितेंद्रियः

নিয়ন্ত্ৰিত মন লৈ পঞ্চাক্ষৰ নাম-মন্ত্র জপ কৰিব লাগে; হৱিষ্য আহাৰ গ্ৰহণ কৰি দিনে একবাৰেই ভোজন কৰিব, ক্ৰোধ জয় কৰি আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ দমন কৰি।

Verse 7

पादुकाछत्ररहितस्तांबूलपरिवर्जितः । तैलाभ्यंगविहीनश्च स्त्रीसंगादिविवर्जितः

পাদুকা আৰু ছত্ৰ নোহোৱাকৈ থাকিব; তাম্বূল (পান) পৰিহাৰ কৰিব; তেল-মালিশ ত্যাগ কৰিব আৰু স্ত্ৰী-সঙ্গ আদি ভোগ-বিলাসৰ পৰা দূৰত থাকিব।

Verse 8

शौचाद्याचारसंयुक्तः सन्ध्योपास्तिपरायणः । गायत्र्युपास्ति कुर्वाणस्त्रिसंध्यं रामचिंतकः

শৌচ আদি সদাচাৰে যুক্ত হৈ, সন্ধ্যা-উপাসনাত পৰায়ণ হ’ব লাগে; দিনৰ তিন সন্ধ্যাত গায়ত্ৰী-উপাসনা কৰি, ৰাম-চিন্তনত নিমগ্ন থাকিব লাগে।

Verse 9

मध्येमार्गं पठन्नित्यं सेतुमाहात्म्यमादरात् । पठन्रामायणं वापि पुराणांतरमेव वा

পথৰ মাজত নিতৌ আদৰেৰে সেতু-মাহাত্ম্য পাঠ কৰিব; নহ’লে ৰামায়ণ পাঠ কৰিব, অথবা অন্য কোনো পুৰাণো পাঠ কৰিব পাৰে।

Verse 10

व्यर्थवाक्यानि संत्यज्य सेतुं गच्छेद्विशुद्धये । प्रतिग्रहं न गृह्णीयान्नाचारांश्च परित्यजेत्

অৰ্থহীন বাক্য ত্যাগ কৰি শুদ্ধিৰ বাবে সেতুলৈ গমন কৰিব। দান-প্ৰতিগ্ৰহ নল’ব, আৰু সদাচাৰ ত্যাগ নকৰিব।

Verse 11

कुर्यान्मार्गे यथाशक्ति शिवविष्ण्वादिपूजनम् । वैश्वदेवादिकर्माणि यथाशक्ति समाचरेत्

যাত্ৰাপথত যথাশক্তি শিৱ, বিষ্ণু আদি দেৱতাৰ পূজা কৰিব। তদ্ৰূপে বৈশ্বদেৱ আদি কৰ্মও যথাশক্তি পালন কৰিব।

Verse 12

ब्रह्मयज्ञमुखान्धर्मा न्प्रकुर्याच्चाग्निपूजनम् । अतिथिभ्योऽन्नपानादि संप्रदद्याद्यथाबलम्

ব্ৰহ্মযজ্ঞ আদি ধৰ্মকৰ্তব্য পালন কৰিব আৰু অগ্নিপূজনো কৰিব। আৰু যথাবল অতিথিসকলক অন্ন-পান আদি দান কৰিব।

Verse 13

दद्याद्भिक्षां यतिभ्योऽपि वित्तशाठ्यं परित्यजन् । शिवविष्ण्वादि नामानि स्तोत्राणि च पठेत्पथि

ধনৰ কৃপণতা ত্যাগ কৰি যতি-সন্ন্যাসীসকলকো ভিক্ষা দান কৰিব। আৰু পথত শিৱ, বিষ্ণু আদি নাম আৰু স্তোত্ৰ পাঠ কৰিব।

Verse 14

धर्ममेव सदा कुर्यान्निषिद्धानि परित्यजेत् । इत्यादिनियमोपेतः सेतुमूलं ततो व्रजेत्

সদায় কেৱল ধৰ্মই আচৰণ কৰিব আৰু নিষিদ্ধ কৰ্ম ত্যাগ কৰিব। এইদৰে নিয়মসমূহেৰে যুক্ত হৈ তেতিয়া সেতুৰ মূলস্থানলৈ অগ্ৰসর হ’ব।

Verse 15

पाषाणं प्रथमं दद्यात्तत्र गत्वा समाहितः । तत्रावाह्य समुद्रं च प्रणमेत्तदनंतरम्

সেখানে একাগ্ৰচিত্তে গৈ প্ৰথমে এটা শিলাখণ্ড অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পাছত সাগৰ-দেৱতাক আহ্বান কৰি তৎক্ষণাৎ প্ৰণাম কৰিব।

Verse 16

अर्घ्यं दद्यात्समुद्राय प्रार्थयेत्तदनंतरम् । अनुज्ञां च ततः कुर्यात्ततः स्नायान्महोदधौ

সাগৰলৈ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি তাৰ পাছত প্ৰাৰ্থনা কৰিব। তাৰ পিছত অনুমতি বিচাৰি, তাৰ পাছত মহাসাগৰত স্নান কৰিব।

Verse 17

मुनीनामथ देवानां कपीनां पितृणां तथा । प्रकुर्यात्तर्पणं विप्रा मनसा संस्मरन्हरिम्

হে বিপ্ৰসকল, মুনিসকল, দেৱতাসকল, কপিসকল আৰু পিতৃসকলৰ বাবে বিধিমতে তৰ্পণ কৰিবা—আৰু মনে মনে হৰি (বিষ্ণু)ক স্মৰণ কৰিবা।

Verse 18

पाषाणसंख्या । पाषाणसप्तकं दद्यादेकं वा विप्रपुंगवाः । पाषाणदानात्सफलं स्नानं भवति नान्यथा

শিলাৰ সংখ্যাৰ বিষয়ে: হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, সাতটা শিলা—বা এটা মাত্ৰ—অৰ্পণ কৰিবা। শিলা-দানৰ দ্বাৰাই স্নান ফলপ্ৰদ হয়; অন্যথা নহয়।

Verse 19

पाषाणदानमंत्रः । पिप्पलादसमुत्पन्ने कृत्ये लोकभयंकरे । पाषाणं ते मया दत्तमाहारार्थं प्रकल्प्यताम्

শিলা-দানৰ মন্ত্ৰ: “হে পিপ্পলাদ-সম্ভূত ভয়ংকৰ কৃত্য, যি জগতক আতংকিত কৰে—এই শিলা মই তোমাক দিলোঁ; ই তোমাৰ আহাৰৰ বাবে নিযুক্ত হওক।”

Verse 20

सान्निध्यप्रार्थनामन्त्रः । विश्वार्चि त्वं घृताचि त्वं विश्वयाने विशांपते । सान्निध्यं कुरु मे देव सागरे लवणांभसि

সান্নিধ্য প্ৰাৰ্থনাৰ মন্ত্ৰ: “হে বিশ্বৰ জ্যোতি, তুমি ঘৃত-আহুতিত দীপ্ত অগ্নি; হে বিশ্বযান-আৰূঢ় জনপতি! হে দেৱ, লৱণজলসমুদ্ৰত মোক তোমাৰ সান্নিধ্য দান কৰা।”

Verse 21

नमस्कारमन्त्रः । नमस्ते विश्वगुप्ताय नमो विष्णो ह्यपांपते । नमो हिरण्यशृंगाय नदीनां पतये नमः । समुद्राय वयूनाय प्रोच्चार्य प्रणमेत्तथा

নমস্কাৰ মন্ত্ৰ: “বিশ্বৰ ৰক্ষকলৈ নমস্কাৰ; হে বিষ্ণু, জলৰ অধিপতি, নমস্কাৰ; সুৱৰ্ণশৃংগধাৰীলৈ নমস্কাৰ; নদীনামৰ পতিলৈ নমঃ। সমুদ্ৰ—বয়ূন (জ্ঞানী) স্বৰূপ—এই নামসমূহ উচ্চাৰণ কৰি তেনেদৰে প্ৰণাম কৰিব।”

Verse 22

अर्घ्यमन्त्रः । सर्वरत्नमय श्रीमन्सर्वरत्नाकराकर । सर्वरत्नप्रधानस्त्वं गृहाणार्घ्यं महोदधे

অৰ্ঘ্য মন্ত্ৰ: “হে সৰ্বৰত্নময় শ্ৰীমান, সৰ্বৰত্ন-খনিৰো খনি! হে সৰ্বধনৰ শ্ৰেষ্ঠ, হে মহাসমুদ্ৰ, এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা।”

Verse 23

अनुज्ञापनमंत्रः । अशेषजगदाधार शंखचक्रगदा धर । देहि देव ममानुज्ञां युष्मत्तीर्थनिषेवणे

অনুজ্ঞা প্ৰাৰ্থনাৰ মন্ত্ৰ: “হে অশেষ জগতৰ আধাৰ, শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী! হে দেৱ, আপোনাৰ তীৰ্থ-নিষেৱণত মোৰ বাবে অনুজ্ঞা দান কৰক।”

Verse 24

प्रार्थनामंत्रः । प्राच्यां दिशि च सुग्रीवं दक्षिणस्यां नलं स्मरेत्

প্ৰাৰ্থনা-সূত্ৰ: “পূৰ্ব দিশত সুগ্ৰীৱৰ স্মৰণ কৰিব, আৰু দক্ষিণ দিশত নলৰ স্মৰণ কৰিব।”

Verse 25

प्रतीच्यां मैंदनामानमुदीच्यां द्विविदं तथा । रामं च लक्ष्मणं चैव सीतामपि यशस्विनीम्

পশ্চিমমুখে ‘মৈন্দ’ নাম স্মৰণ কৰিব, আৰু উত্তৰমুখে তেনেদৰে ‘দ্বিৱিদ’ক। লগতে ৰাম-লক্ষ্মণক, আৰু যশস্বিনী সীতা দেৱীকো স্মৰণ কৰিব।

Verse 26

अंगदं वायुतनयं स्मरेन्मध्ये विभीषणम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि प्राविशंस्त्वा महोदधे

অংগদ আৰু বায়ুতনয় (হনুমান)ক স্মৰণ কৰিব, আৰু মাজত (সন্মুখত) বিভীষণক স্মৰণ কৰিব। হে মহাসাগৰ! পৃথিৱীত থকা সকলো তীৰ্থ তোমাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিছে।

Verse 27

स्नानस्य मे फलं देहि सर्वस्मात्त्राहि मांहसः । हिरण्यशृंगमित्याभ्यां नाभ्यां नारायणं स्मरेत्

“মোৰ এই স্নানৰ ফল দিয়া; সকলো পাপৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা।” ‘হিৰণ্যশৃঙ্গ…’ আদি দুটা উচ্চাৰণৰ সৈতে নাভি-কেন্দ্ৰত নাৰায়ণক স্মৰণ কৰিব।

Verse 28

ध्यायन्नारायणं देवं स्नानादिषु च कर्मसु । ब्रह्मलोकमवाप्नोति जायते नेह वै पुनः

স্নান আদি কৰ্ম আৰু অন্যান্য বিধিত নাৰায়ণ দেৱক ধ্যান কৰি, মানুহে ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰে আৰু ইয়াত পুনৰ জন্ম নলয়।

Verse 29

सर्वेषामपि पापानां प्रायश्चित्तं भवेत्ततः । प्रह्लादं नारदं व्यासमंबरीषं शुकं तथा । अन्यांश्च भगवद्भक्तांश्चिंतयेदेकमानसः

তেতিয়াই ই সকলো পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত হয়। একাগ্ৰ মনে প্ৰহ্লাদ, নাৰদ, ব্যাস, অম্বৰীষ, শুক আৰু অন্যান্য ভগৱদ্ভক্তসকলক চিন্তন কৰিব।

Verse 30

स्नानमन्त्रः । वेदादिर्यो वेदवसिष्ठयोनिः सरित्पतिः सागररत्नयोनिः । अग्निश्च तेजश्च इलां च तेजो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः

স্নান-মন্ত্ৰঃ যি বেদসমূহৰ আদিস্ৰোত, বেদ-বিদ্যা আৰু বশিষ্ঠৰ যোনি; সৰিতাসকলৰ অধিপতি; সাগৰ, ৰত্নসমূহৰ উৎস; অগ্নি আৰু তেজ; পৃথিৱীৰ জ্যোতি; বীজধাৰী বিষ্ণু, অমৃতৰ নাভি।

Verse 31

इदं ते अन्याभिरसमानमद्भिर्याः काश्च सिंधुं प्रविशंत्यापः । सर्पो जीर्णामिव त्वचं जहामि पापं शरीरात्सशिरस्कोऽभ्युपेत्य

এই নিবেদন তোমালৈ—অন্য সকলো পানীৰ তুলনাত অতুল সেই জল, যিবোৰ সাগৰত প্ৰৱেশ কৰে। যেনেকৈ সাপে জীৰ্ণ চামৰা ত্যাগ কৰে, তেনেকৈ এই পবিত্ৰ জলৰ ওচৰলৈ আহি মই মূৰসহ দেহৰ পৰা পাপ ত্যাগ কৰোঁ।

Verse 32

समुद्राय वयूनाय नमस्कुर्यात्पुनर्द्विजाः । सर्वतीर्थमयं शुद्धं नदीनां पतिमंबुधिम्

তাৰ পাছত দ্বিজসকলে পুনৰ সাগৰক—সৰ্বজ্ঞজনক—নমস্কাৰ কৰিব; যি শুদ্ধ, সকলো তীৰ্থময়, নদীসমূহৰ অধিপতি অম্বুধি।

Verse 33

द्वौ समुद्राविति पुनः प्रोच्चार्य स्नानमाचरेत् । ब्रह्मांडोदरतीर्थानि करस्पृष्टानि ते रवे

পুনৰ ‘দ্বৌ সমুদ্ৰৌ’ বুলি উচ্চাৰি স্নান কৰিব। ‘হে ৰবি (সূৰ্য), ব্ৰহ্মাণ্ডৰ উদৰৰ ভিতৰত থকা তীৰ্থসমূহ তোমাৰ কিৰণ-স্পৰ্শে স্পৰ্শিত (উপস্থিত) হয়।’

Verse 34

तेन सत्येन मे सेतौ तीर्थं देहि दिवाकर । प्राच्यां दिशि च सुग्रीवमित्यादिक्रमयोगतः

সেই সত্যৰ বলত, হে দিবাকৰ (সূৰ্য), মোক সেতুত এটা তীৰ্থ দান কৰা। আৰু পূৰ্ব দিশত ‘সুগ্ৰীৱ’ আদি—নির্ধাৰিত ক্ৰম আৰু বিধি অনুসাৰে—স্মৰণ কৰিব।

Verse 35

स्मृत्वा भूयो द्विजाः सेतौ तृतीयं स्नानमाचरेत् । देवीपत्तनमारभ्य प्रव्रजेद्यदि मानवः

হে দ্বিজসকল! (ধর্মাচৰণ) পুনৰ স্মৰণ কৰি সেতুত তৃতীয় বিধিসন্মত স্নান কৰা উচিত। যদি কোনো মানুহ দেৱীপট্টনাৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰা আৰম্ভ কৰে, তেন্তে এই বিধি অনুসৰি আগবাঢ়িব।

Verse 36

तदा तु नवपाषाणमध्ये सेतौ विमुक्तिदे । स्नानमंबुनिधौ कुर्यात्स्वपापौघापनुत्तये

তেতিয়া মুক্তিদাতা সেতুত নৱ পবিত্ৰ শিলাৰ মাজত, নিজৰ পাপসমূহৰ প্ৰৱাহ নাশ কৰিবলৈ সাগৰত স্নান কৰা উচিত।

Verse 37

दर्भशय्यापदव्या चेद्गच्छे त्सेतुं विमुक्तिदम् । तदा तत्रोदधावेव स्नानं कुर्याद्विमुक्तये

যদি কোনো ব্যক্তি দৰ্ভঘাঁহৰ শয্যাৰে চিহ্নিত পথেদি মুক্তিদাতা সেতুলৈ যায়, তেন্তে তাতেই, সেই সাগৰত, মুক্তিৰ বাবে স্নান কৰা উচিত।

Verse 38

तर्पणविधिः । पिप्पलादं कविं कण्वं कृतांतं जीवितेश्वरम् । मन्युं च कालरात्रिं च विद्यां चाहर्गणेश्वरम्

তৰ্পণবিধি: পিপ্পলাদ, কবি, কণ্ব, কৃতান্ত, জীৱিতেশ্বৰক, আৰু মন্যু, কালৰাত্ৰি, বিদ্যা আৰু অহৰ্গণেশ্বৰকো তৃপ্তিদায়ক জল অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 39

वसिष्ठं वामदेवं च पराशरमुमापतिम् । वाल्मिकिं नारदं चैव वालखिल्यान्मुनींस्तथा

আৰু বশিষ্ঠ আৰু বামদেৱক; পৰাশৰ আৰু উমাপতিক; বাল্মীকি আৰু নাৰদক; আৰু তদ্ৰূপে বালখিল্য মুনিসকলকো তৰ্পণ অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 40

नलं नीलं गवाक्षं च गवयं गन्धमादनम् । मैंदं च द्विविदं चैव शरभं चर्षभं तथा

আৰু (তৰ্পণ) নল, নীল, গৱাক্ষ, গৱয়, গন্ধমাদন, মৈন্দ, দ্বিৱিদ, আৰু তদ্ৰূপে শৰভ আৰু ঋষভলৈ নিবেদন কৰিব।

Verse 41

सुग्रीवं च हनूमंतं वेगदर्शनमेव च । रामं च लक्ष्मणं सीतां महाभागां यशस्विनीम्

আৰু (তৰ্পণ) সুগ্ৰীৱ আৰু হনুমানক, আৰু বেগদৰ্শনকো; আৰু ৰাম, লক্ষ্মণ, আৰু সীতা—মহাভাগ্যা, যশস্বিনী—লৈ নিবেদন কৰিব।

Verse 42

त्रिः कृत्वा तर्पयेदेतान्मंत्रानुक्त्वा यथाक्रमम् । विभोश्च तत्तन्नामानि चतुर्थ्यंतानि वै द्विजाः

হে দ্বিজসকল, তিনিবাৰ এই কৰ্ম কৰি, যথাক্ৰমে মন্ত্র উচ্চাৰি জলাঞ্জলিৰে তেওঁলোকক তৃপ্ত কৰিব; আৰু প্ৰভুৰ তৎতৎ নাম চতুৰ্থী বিভক্তিত উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 43

देवा नृषीन्पितॄंश्चैव विधिवच्च तिलोदकैः । द्वितीयांतानि नामानि चोक्त्वा तर्पयेद्द्विजाः

হে দ্বিজসকল, বিধি অনুসাৰে তিলমিশ্ৰিত জলে দেৱতা, নৃঋষি আৰু পিতৃসকলকো তৰ্পণ কৰিব; আৰু নামসমূহ দ্বিতীয়া বিভক্তিত উচ্চাৰি তেওঁলোকক তৃপ্ত কৰিব।

Verse 44

तर्पयेत्सपवित्रस्तु जले स्थित्वा प्रसन्नधीः । तर्पणात्सर्वतीर्थेषु स्नानस्य फलमाप्नुयात्

পৱিত্ৰ ধাৰণ কৰি, জলে থিয় হৈ, প্ৰসন্নচিত্তে তৰ্পণ কৰিব। তৰ্পণৰ দ্বাৰা সকলো তীৰ্থত স্নানৰ ফল লাভ হয়।

Verse 45

एवमेतांस्तर्पयित्वा नमस्कृत्योत्तरेज्जलात् । आर्द्रवस्त्रं परित्यज्य शुष्कवासःसमावृतः

এইদৰে তৰ্পণ কৰি আৰু নমস্কাৰ নিবেদন কৰি, মানুহে পানীৰ পৰা ওলাই আহিব। ভিজা বস্ত্ৰ ত্যাগ কৰি শুকান বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব।

Verse 46

आचम्य सपवित्रश्च विधिवच्छ्राद्धमाचरेत् । पिंडान्पितृभ्यो दद्याच्च तिलतण्डुलकैस्तथा

আচমন কৰি শুদ্ধ হৈ পৱিত্ৰ দৰ্ভা-মুদ্ৰিকা ধাৰণ কৰিব। বিধিমতে শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰি পিতৃলোকলৈ তিল আৰু চাউলৰ দানাসহ পিণ্ড দান দিব।

Verse 47

एतच्छ्राद्धमशक्तस्य मया प्रोक्तं द्विजोत्तमाः । धनाढ्योऽन्नेन वै श्राद्धं षड्रसेन समाचरेत्

হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, অক্ষম লোকৰ বাবে এই শ্ৰাদ্ধৰ বিধি মই কৈছোঁ। কিন্তু ধনৱান লোকে ছয় ৰসযুক্ত আহাৰেৰে নিশ্চয় শ্ৰাদ্ধ পালন কৰিব।

Verse 48

गोभूतिलहिरण्यादिदानं कुर्यात्समृद्धिमान् । रामचन्द्रधनुष्कोटावेवमेव समाचरेत्

যি সমৃদ্ধ, সি গাই, ভূমি, তিল, সোণ আদি দান কৰিব। ‘ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুৰ কোট’ নামৰ সেই পৱিত্ৰ স্থানতো একেদৰে বিধিমতে আচৰণ কৰিব।

Verse 49

पाषाणदानपूर्वाणि तर्पणांतानि वै द्विजाः । सेतुमूले यथैतानि विधिवद्व्यतनोद्द्विजाः

হে দ্বিজসকল, পাষাণ-দানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তৰ্পণলৈকে এই সকলো কৰ্ম সেতুৰ মূলে ঠিক এইদৰে বিধিমতে সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 50

चक्रतीर्थं ततो गत्वा तत्रापि स्नानमाचरेत् । पश्येच्च सेत्वधिपतिं देवं नारायणं हरिम्

তাৰ পাছত চক্ৰতীৰ্থলৈ গৈ তাতো স্নান কৰিব। আৰু সেতুৰ অধিপতি—দেৱ নাৰায়ণ, হৰি—দৰ্শন কৰিব।

Verse 51

गच्छन्पश्चिममार्गेण तत्रत्ये चक्रतीर्थके । स्नात्वा दर्भशयं देवं प्रपश्येद्भक्तिपूर्वकम्

পশ্চিম পথেদি গৈ তাত থকা চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰি, দৰ্ভা-ঘাঁহৰ ওপৰত শয়ন কৰা দেৱতা (দৰ্ভশয়)ক ভক্তিপূৰ্বক দৰ্শন কৰিব।

Verse 52

कपितीर्थं ततः प्राप्य तत्रापि स्नानमाचरेत् । सीताकुंडं ततः प्राप्य तत्रापि स्नानमाचरेत्

তাৰ পাছত কপিতীৰ্থত উপস্থিত হৈ তাতো স্নান কৰিব। তাৰ পাছত সীতাকুণ্ডলৈ গৈ তাতো স্নান কৰিব।

Verse 53

ऋणमोचनतीर्थं तु ततः प्राप्य महाफलम् । स्नात्वा प्रणम्य रामं च जानकीरमणं प्रभुम्

তাৰ পাছত মহাফলদায়ক ঋণমোচন তীৰ্থত উপস্থিত হৈ স্নান কৰি, জানকীৰ ৰমণ প্ৰভু—শ্ৰী ৰাম—ক প্ৰণাম কৰিব।

Verse 54

गच्छेल्लक्ष्मणतीर्थं तु कण्ठादुपरि वापनम् । कृत्वा स्नायाच्च तत्रापि दुष्कृतान्यपि चिन्तयन्

তাৰ পাছত লক্ষ্মণতীৰ্থলৈ যাব। কণ্ঠৰ ওপৰত ‘ৱাপনম’ কৰি, তাতো স্নান কৰিব, আৰু নিজৰ দুষ্কৃতিসমূহো মনত চিন্তা কৰিব।

Verse 55

ततः स्नात्वा रामतीर्थे ततो देवालयं व्रजेत् । स्नात्वा पापविनाशने च गंगायमुनयोस्तथा

তাৰ পাছত ৰামতীৰ্থত স্নান কৰি দেৱালয়লৈ গমন কৰিব। পাপবিনাশক তীৰ্থত পুনৰ স্নান কৰি, তেনেদৰে গঙ্গা আৰু যমুনা নামৰ তীৰ্থতো স্নান কৰিব।

Verse 56

सावित्र्यां च सरस्वत्यां गायत्र्यां च द्विजोत्तमाः । स्नात्वा च हनुमत्कुण्डे ततः स्नायान्महाफले । ब्रह्मकुण्डं ततः प्राप्य स्नायाद्विधिपुरःसरम्

হে দ্বিজোত্তমসকল, সাৱিত্ৰী, সরস্বতী আৰু গায়ত্ৰী তীৰ্থত স্নান কৰিব লাগে। হনুমৎ-কুণ্ডত স্নান কৰি তাৰ পাছত মহাফলদায়ক তীৰ্থত স্নান কৰিব। তাৰ পিছত ব্ৰহ্ম-কুণ্ডত উপনীত হৈ বিধি-নিয়ম অনুসাৰে স্নান কৰিব।

Verse 57

नागकुण्डं ततः प्राप्य सर्वपापविनाशनम् । स्नानं कुर्यान्नरो विप्रा नरकक्लेशनाशनम् । गंगाद्याः सरितः सर्वास्तीर्थानि सकलान्यपि

তাৰ পাছত নাগ-কুণ্ডত উপনীত হৈ—যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে—হে বিপ্ৰসকল, মানুহে তাত স্নান কৰিব; ই নৰকৰ ক্লেশ নাশ কৰে। ইয়াত গঙ্গা আদি সকলো নদী আৰু সকলো তীৰ্থ একেলগে তত্ত্বৰূপে বিদ্যমান।

Verse 58

सर्वदा नागकुंडे तु वसंति स्वाघशांतये । अनंतादिमहानागैरष्टाभिरिदमुत्तमम्

নিশ্চয়েই নাগ-কুণ্ডত মহানাগসকল সদায় বাস কৰে, নিজৰ অঘ (পাপ) শান্ত কৰিবলৈ। অনন্ত আদি আটজন মহানাগে এই উত্তম তীৰ্থক বিশেষভাবে শোভিত কৰিছে।

Verse 59

कल्पितं मुक्तिदं तीर्थं रामसेतौ शिवंकरम् । अगस्त्यकुण्डं संप्राप्य ततः स्नायादनुत्तमम्

ৰামসেতুত এক পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে, প্ৰাচীনৰে পৰা বিধৃত, যি মুক্তি দান কৰে আৰু শিৱৰ পৰা মঙ্গল আনে। তাৰ পাছত অগস্ত্য-কুণ্ডত উপনীত হৈ সেই অনুত্তম পবিত্ৰ জলে স্নান কৰিব।

Verse 60

अथाग्नितीर्थमासाद्य सर्वदुष्कर्मनाशनम् । स्नात्वा संतर्प्य विधिवच्छ्राद्धं कुर्यात्पितॄन्स्मरन्

তাৰ পাছত অগ্নি-তীৰ্থত উপস্থিত হৈ—যি সকলো দুষ্কৰ্ম নাশ কৰে—স্নান কৰি, বিধিমতে তৰ্পণ অৰ্পণ কৰি, পিতৃস্মৰণেৰে নিয়ম অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰিব।

Verse 61

गोभूहिरण्य धान्यादि ब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः । दत्त्वाग्नितीर्थतीरे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते

অগ্নি-তীৰ্থৰ তীৰত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক গাই, ভূমি, সোণ, ধান্য আদি দান কৰিলে, মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 62

अथवा यानि तीर्थानि चक्रतीर्थमुखानि वै । अनुक्रांतानि विप्रेंद्राः सर्वपापहराणि तु

অথবা, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, চক্ৰ-তীৰ্থ আদি যি যি তীৰ্থ এই বৰ্ণনাত অনুক্ৰমে অতিক্ৰম কৰা হৈছে, সিহঁতে নিশ্চয়েই সকলো পাপ হৰণ কৰে।

Verse 63

स्नायात्तदनुपूर्वेण स्नायाद्वापि यथारुचि । स्नात्वैवं सर्वतीर्थेषु श्राद्धादीनि समाचरेत्

সেই অনুক্ৰম অনুসাৰে স্নান কৰিব, অথবা নিজৰ ৰুচি অনুসাৰেও স্নান কৰিব পাৰে। এইদৰে সকলো তীৰ্থত স্নান কৰি, শ্ৰাদ্ধ আদি কৰ্ম বিধিমতে সম্পাদন কৰিব।

Verse 64

पश्चाद्रामेश्वरं प्राप्य निषेव्य परमेश्वरम् । सेतुमाधवमागत्य तथा रामं च लक्ष्मणम्

তাৰ পাছত ৰামেশ্বৰলৈ গৈ পৰমেশ্বৰক বিধিমতে সেৱা-পূজা কৰি, সেতু-মাধৱৰ ওচৰলৈ আহিব; আৰু তদ্ৰূপে ৰাম আৰু লক্ষ্মণকো নমস্কাৰ কৰিব।

Verse 65

सीतां प्रभंजनसुतं तथान्यान्कपिसत्तमान् । तत्रत्य सर्वतीर्थेषु स्नात्वा नियमपूर्वकम्

সীতা দেৱী, প্ৰভঞ্জন-সুত হনুমান আৰু অন্য শ্ৰেষ্ঠ বানৰ-বীৰসকলক প্ৰণাম কৰি, তাত থকা সকলো তীৰ্থত নিয়ম-সংযমেৰে স্নান কৰিব লাগে।

Verse 66

प्रणम्य रामनाथं च रामचंद्रं तथापरान् । नमस्कृत्य धनुष्कोटिं ततः स्नातुं व्रजेन्नरः

ৰামনাথ, ৰামচন্দ্ৰ আৰু অন্য পূজনীয়সকলক প্ৰণাম কৰি, আৰু ধনুষ্কোটিক নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পাছত মানুহে স্নান কৰিবলৈ আগবাঢ়িব লাগে।

Verse 67

तत्र पाषाण दानादिपूर्वोक्तनियमं चरेत् । धनुष्कोटौ च दानानि दद्याद्वित्तानुसारतः

তাত পাষাণ-দান আদি কৰি পূৰ্বে কোৱা নিয়মসমূহ পালন কৰিব লাগে; আৰু ধনুষ্কোটিত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান-পুণ্য দিব লাগে।

Verse 68

क्षत्रं गाश्च तथान्यानि वस्त्राण्यन्यानि चादरात् । ब्राह्मणेभ्यो वेदविद्भ्यो दद्याद्वित्तानुसारतः

আদৰেৰে, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ক্ষেত্ৰ-ভূমি, গৰু আৰু অন্য দান, লগতে বস্ত্ৰ আদি, বেদবিদ্‌ ব্ৰাহ্মণসকলক দিব লাগে।

Verse 69

कोटितीर्थं ततः प्राप्य स्नायान्नियमपूर्वकम् । ततो रामेश्वरं देवं प्रणमेद्वृषभध्वजम्

তাৰ পাছত কোটিতীৰ্থত উপস্থিত হৈ নিয়ম-সংযমেৰে স্নান কৰিব লাগে; তাৰ পিছত বৃষভধ্বজ প্ৰভু ৰামেশ্বৰ দেৱক প্ৰণাম কৰিব লাগে।

Verse 70

विभवे सति विप्रेभ्यो दद्यात्सौवर्णदक्षिणाम् । तिलान्धान्यं च गां क्षेत्रं वस्त्राण्यन्यानि तंडुलान्

বিভৱ থাকিলে ব্ৰাহ্মণসকলক স্বৰ্ণ-দক্ষিণা দান কৰিব; লগতে তিল, ধান্য, গাই, ক্ষেত্ৰভূমি, বস্ত্ৰ, আন সামগ্ৰী আৰু চাউল দান কৰিব।

Verse 71

दद्याद्वित्तानुसारेण वित्तलोभविवर्जितः । धूपं दीपं च नैवेद्यं पूजोपकरणानिच

ধনৰ লোভ ত্যাগ কৰি, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব—ধূপ, দীপ, নৈবেদ্য আৰু পূজাৰ অন্যান্য উপকৰণ।

Verse 72

रामेश्वराय देवाय दद्याद्वित्तानुसारतः । स्तुत्वा रामेश्वरं देवं प्रणम्य च सभक्तिकम्

ৰামেশ্বৰ দেৱক নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে অৰ্পণ কৰিব; ৰামেশ্বৰ দেৱক স্তৱ কৰি, ভক্তিসহ প্ৰণাম কৰিব।

Verse 73

अनुज्ञाप्य ततो गच्छत्सेतुमाधवसंनिधिम् । तस्मै दत्त्वा च धूपादीननुज्ञाप्य च माधवम्

তাৰ পাছত অনুমতি লৈ সেতু-মাধৱৰ সান্নিধ্যলৈ যাব; তেখেতক ধূপ আদি অৰ্পণ কৰি, পুনৰ মাধৱৰ পৰা অনুমতি ল’ব।

Verse 74

पूर्वोक्तनियमोपेतः पुनरायात्स्वकं गृहम् । ब्राह्मणान्भोजयेदन्नैः षड्रसैः परिपूरितैः

পূৰ্বোক্ত নিয়মসমূহে যুক্ত হৈ, পুনৰ নিজৰ ঘৰলৈ উভতি আহিব; আৰু ছয় ৰসে পৰিপূৰ্ণ অন্নেৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব।

Verse 75

तेनैव रामनाथोऽस्मै प्रीतोऽभीष्टं प्रयच्छति । नारकं चास्य नास्त्येव दारिद्र्यं च विनश्यति

সেই কৰ্মৰ দ্বাৰাই ৰামনাথ তেওঁৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ ইচ্ছিত বৰ দান কৰে। তেনে জনৰ নৰকলৈ পতন নাথাকে, আৰু দাৰিদ্ৰ্যও বিনাশ পায়।

Verse 76

संततिर्वर्धते तस्य पुरुषस्य द्विजोत्तमाः । संसारमवधूयाशु सायुज्यमपि यास्यति

হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই পুৰুষৰ সন্ততি বৃদ্ধি পায়। আৰু সংসাৰৰ বন্ধন শীঘ্ৰে ঝাৰি পেলাই সেও সায়ুজ্য—ঈশ্বৰ-একত্ব—লাভ কৰে।

Verse 77

अत्रागन्तुमशक्तश्चेच्छ्रुतिस्मृत्यागमेषु यत् । ग्रंथजातं महापुण्यं सेतुमाहात्म्यसूचकम्

কিন্তু যদি কোনোবাই ইয়ালৈ আহিবলৈ অক্ষম হয়, তেন্তে শ্রুতি-স্মৃতি-আগমসমূহত থকা সেতুৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰা সেই মহাপুণ্যময় গ্ৰন্থসমূহেই (উপায়) হয়।

Verse 78

तं ग्रंथं पाठयेद्विप्रा महापातकनाशनम् । इदं वा सेतुमाहात्म्यं पठेद्भक्तिपुरःसरम्

হে বিপ্ৰাসকল, সেই গ্ৰন্থ পাঠ কৰা উচিত, যি মহাপাতক নাশ কৰে; অথবা ভক্তিক আগত ৰাখি এই সেতু-মাহাত্ম্য পাঠ কৰা উচিত।

Verse 79

सेतुस्नानफलं पुण्यं तेनाप्नोति न संशयः । अंधपंग्वादिविषयमेतत्प्रोक्तं मनीषिभिः

সেই জনে সেতু-স্নানৰ পুণ্যফল নিশ্চয় লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই। এই উপদেশ মুনিজনে অন্ধ, পংগু আদি সকলকো লক্ষ্য কৰি কৈছে।

Verse 80

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितो विप्राः सेतुयात्राक्रमो द्विजाः । एतत्पठन्वा शृण्वन्वा सर्वदुःखाद्विमुच्यते

শ্ৰী সূত ক’লে: হে বিপ্ৰসকল, হে দ্বিজসকল, সেতু-যাত্ৰাৰ ক্ৰম তোমালোকক এইদৰে কোৱা হ’ল। ইয়াক পঢ়িলে বা শুনিলে মানুহ সকলো দুখৰ পৰা মুক্ত হয়।