Adhyaya 5

Verse 1

श्रीसूत उवाच । प्रस्तुत्य चक्रतीर्थं तु पुण्यं पापविनाशनम् । पुनरप्यद्भुतं किञ्चित्प्रब्रवीमि मुनीश्वराः

শ্ৰী সূত ক’লে: পুণ্যময়, পাপনাশক চক্ৰতীৰ্থৰ কথা ক’লোঁ; হে মুনীশ্বৰসকল, এতিয়া পুনৰো এক আশ্চৰ্য বিষয় বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 2

विधूमनामा हि वसुर्देवस्त्री चाप्यलंबुषा । ब्रह्मशापान्महाघोरात्पुरा प्राप्तौ मनुष्यताम्

নিশ্চয়েই বিধূম নামৰ এজন বসু আৰু তেওঁৰ দেৱী পত্নী অলম্বুষা, ব্ৰহ্মাৰ অতি ভয়ংকৰ শাপৰ ফলত, এক সময়ত মানৱ অৱস্থালৈ আহি পৰিল।

Verse 3

चक्रतीर्थे महापुण्ये स्नात्वा शापाद्विमोचितौ । ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद

মহাপুণ্যময় চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰি তেওঁলোক দুয়ো শাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল। ঋষিসকলে ক’লে: ‘হে সূতৰ পুত্ৰ, মহাপ্ৰাজ্ঞ, পুৰাণাৰ্থত বিশাৰদ—’

Verse 4

प्राज्ञत्वाद्व्यासशिष्य त्वादज्ञातं ते न किंचन । ब्रह्मा केनापराधेन सहालंबुसया वसुम्

তোমাৰ প্ৰাজ্ঞতা আৰু ব্যাসৰ শিষ্য হোৱাৰ বাবে তোমাৰ ওচৰত একোৱেই অজ্ঞাত নহয়। কোন অপৰাধৰ বাবে ব্ৰহ্মাই অলম্বুষাসহ সেই বসুক শাপ দিলে?

Verse 5

पुरा विधूमनामानं शप्तवांश्चतुराननः । ब्रह्मशापेन घोरेण कयोस्तौ पुत्रतां गतौ

পূৰ্বে চতুৰানন প্ৰভুৱে বিধূম নামধাৰীজনক শাপ দিছিল। ব্ৰহ্মাৰ সেই ভয়ংকৰ শাপৰ ফলত তেওঁলোক দুয়ো আনৰ পুত্ৰৰূপে জন্ম ল’বলৈ বাধ্য হ’ল।

Verse 6

शापस्यान्तः कथमभूद्ब्रह्मणा शप्तयोस्तयोः । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

ব্ৰহ্মাই শাপ দিয়া থকা সেই দুয়োৰ শাপৰ অন্ত কেনেকৈ হ’ল? আমি শ্ৰদ্ধাৰে শুনোতা; অনুগ্ৰহ কৰি এই কথা আমাক বিস্তাৰে ক’বলৈ যোগ্য হওক।

Verse 7

श्रीसूत उवाच । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननः । सावित्र्या च सरस्वत्या पार्श्वयोः प्रविराजितः

শ্ৰী সূত উৱাচ: প্ৰাচীন কালত স্বয়ম্ভূ চতুৰানন ভগৱান ব্ৰহ্মা নিজ তেজে দীপ্তিমান আছিল; তেওঁৰ দুয়ো কাষত সাৱিত্ৰী আৰু সৰস্বতী দেৱী উজ্জ্বল হৈ শোভা পাইছিল।

Verse 8

सनातनेन मुनिना सनकेन च धीमता । सनत्कुमारनाम्ना च नारदेन महात्मना

তেওঁৰ সান্নিধ্যত সনাতন মুনি, ধীমান সনক, সনৎকুমাৰ নামে খ্যাত আৰু মহাত্মা নাৰদো সদা উপস্থিত আছিল।

Verse 9

सनन्दनादिभिश्चान्यैः सेव्यमानो मुनीश्वरैः । सुपर्ववृन्दजुष्टेन स्तूयमानो बिडौजसा

সনন্দন আদি আৰু অন্যান্য মুনীশ্বৰসকলে তেওঁক সেৱা কৰিছিল; আৰু উৎকৃষ্ট দিৱ্য গণসমূহে সৈতে থাকি, বলৱান দেৱগণে সদায় তেওঁক স্তৱ কৰিছিল।

Verse 10

आदित्यादि ग्रहैश्चैव स्तूयमानपदांबुजः । सिद्धैः साध्यैर्मरुद्भिश्च किंनरैश्च समावृतः

আদিত্য আদি গ্ৰহদেৱতাসকলেও তেওঁৰ পদকমল স্তৱ কৰিছিল; আৰু সিদ্ধ, সাধ্য, মৰুত আৰু কিন্নৰসকলে তেওঁক চাৰিওফালে আৱৰি ৰাখিছিল।

Verse 11

गणैः किंपुरुषाणां च वसुभिश्चाष्टभिर्वृतः । उर्वशीप्रमुखानां च स्वर्वेश्यानां मनोरमम्

কিম্পুৰুষসকলৰ গণ আৰু অষ্ট বসুসকলে তেওঁক ঘিৰি আছিল; আৰু উৰ্বশী আদি স্বৰ্গীয় অপ্সৰাসকল—স্বৰ্গলোকৰ মনোমোহা নর্তকীসকল—ৰ মনোৰম উপস্থিতিও সেই সভাক শোভা দিছিল।

Verse 12

नृत्यं वादित्रसहितं वीक्ष्यमाणो मुहुर्मुहुः । गोष्ठीं चक्रे सभामध्ये सत्यलोके कदाचन

বাদ্যযন্ত্ৰসহ নৃত্য তেওঁ বাৰে বাৰে চাই থাকিল; কেতিয়াবা সত্যলোকৰ সভাৰ মাজত তেওঁ গোষ্ঠী (ধৰ্ম-আলোচনা) অনুষ্ঠিত কৰিলে।

Verse 13

मेघगर्जितगम्भीरो जनानां नंदयन्मुहुः । वीणावेणुमृदंगानां ध्वनिस्तत्र व्यसर्पत

মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ সেই ধ্বনি জনসমূহক বাৰে বাৰে আনন্দিত কৰিছিল; তাত বীণা, বেণু আৰু মৃদংগৰ সুৰ-ধ্বনি সৰ্বত্র বিয়পি পৰিল।

Verse 14

गंगातरंगमालानां शीकरस्पर्शशीतलः । पवमानः सुखस्पर्शो मन्दं मन्दं ववौ तदा

তেতিয়া গঙ্গাৰ তৰংগ-মালাৰ ছিটাৰ স্পৰ্শে শীতল, দেহসুখদায়ী পৱন মৃদু মৃদু ববাহিল।

Verse 15

पर्यायेण तदा सर्वा ननृतुर्देवयोषितः । नृत्यश्रमेण खिन्नासु वेश्यास्वन्यासु सादरम्

তেতিয়া পৰ্যায়ে পৰ্যায়ে সকলো দেৱযোষিতাই নৃত্য কৰিলে; নৃত্যশ্ৰমে কিছুমান ক্লান্ত হ’লে, আন কিছুমান—নর্তকীসদৃশা—সাদৰে আগবাঢ়ি নাচিল।

Verse 16

अलंबुसा देवनारी रूपयौ वनशालिनी । मदयन्ती जनान्सर्वान्सभामध्ये ननर्त वै

তাৰ পাছত অলম্বুসা নামৰ দেৱনাৰী—যৌৱন-ৰূপে শোভিতা আৰু লাৱণ্যতে দীপ্ত—সভাৰ মাজত নিশ্চয় নৃত্য কৰিলে, আৰু সকলোকে মোহিত কৰিলে।

Verse 17

तस्मिन्नवसरे तस्या नृत्यंत्याः संसदि द्विजाः । वस्त्रमाभ्यंतरं वायुर्लीलया समुदक्षिपत्

সেই মুহূর্ততে, হে দ্বিজসকল, সভাত নৃত্য কৰি থাকোঁতে বায়ুৱে ক্ৰীড়াভাৱে তাইৰ অন্তৰ্বস্ত্ৰ উচলাই তুলিলে।

Verse 19

तत्क्षिप्ते वसने स्पष्टमूरुमूलमदृश्यत । तथाभूतां तु तां दृष्ट्वा सर्वे ब्रह्मादयो ह्रिया

সেইদৰে বস্ত্ৰ উৰি যোৱাত তাইৰ উৰু-মূল স্পষ্ট দেখা গ’ল; তেনে অৱস্থাত তাইক দেখি ব্ৰহ্মা আদি সকলো লজ্জাৰে ভৰি উঠিল।

Verse 20

तामेव ब्रह्मभवने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम् । हर्षसंफुल्लनयनो हृष्टरोमा ततोऽभवत्

ব্ৰহ্মাৰ ভৱনত বায়ুৱে হৰি নিয়া অংসুকসহ তাইক দেখি, সি আনন্দিত হ’ল—উল্লাসে চকু ফুলি উঠিল আৰু ৰোমাঞ্চ জাগিল।

Verse 21

अलंबुसायां तस्यां तु जातकामं विलोक्य तम् । वसुं विधूमनामानं शशाप चतुराननः

কিন্তু চতুৰানন প্ৰভুৱে দেখিলে যে আলম্বুসাৰ প্ৰতি তাৰ অন্তৰত কাম জাগিছে, তেতিয়া তেওঁ বিধূম নামৰ বসুক শাপ দিলে।

Verse 22

यस्मात्त्वमीदृशं कार्यं विधूम कृतवानसि । तस्माद्धि मर्त्यलोके त्वं मानुषत्वमवाप्स्यसि

“যিহেতু তুমি, হে বিধূম, এনেকুৱা কাৰ্য কৰিছা, সেয়েহে মর্ত্যলোকে তুমি নিশ্চয় মানৱ জন্ম লাভ কৰিবা।”

Verse 23

इयं च देवयोषित्ते तत्र भार्या भविष्यति । एवं स ब्रह्मणा शप्तो विधूमः खिन्नमानसः

“আৰু এই দেৱী-কন্যাই তাত তোমাৰ পত্নী হ’ব।” এইদৰে ব্ৰহ্মাৰ শাপে বিধূম অন্তৰত বিষণ্ণ হৈ পৰিল।

Verse 24

प्रसादयामास वसुर्ब्रह्माणं प्रणिपत्य तु । विधूम उवाच । अस्य शापस्य घोरस्य भगवन्भक्तवत्सल

বসুৱে প্ৰণিপাত কৰি ব্ৰহ্মাক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। বিধূমে ক’লে: “হে ভগৱান, ভক্তৱৎসল! এই ভয়ংকৰ শাপ সম্পৰ্কে…”

Verse 25

नाहमर्होऽस्मि देवेश रक्ष मां करुणानिधे । एवं प्रसादितस्तेन भारतीपतिरव्ययः

“মই যোগ্য নহয়, হে দেৱেশ! মোক ৰক্ষা কৰক, হে কৰুণাৰ নিধি!” এইদৰে অনুনয় কৰাত ভাৰতীপতি অবিনাশী ব্ৰহ্মা প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 26

कृपया परया युक्तो विधूमं प्राह सांत्वयन् । ब्रह्मोवाच । त्वयि शापोऽप्ययं दत्तो न चासत्यं ब्रवीम्यहम्

পৰম কৃপাৰে যুক্ত ব্ৰহ্মাই বিধূমক সান্ত্বনা দি ক’লে: “তোমাৰ ওপৰত এই শাপ দিয়া হৈছে, আৰু মই মিছা নকওঁ।”

Verse 27

ततोऽवधिं कल्पयामि शापस्यास्य तवाधुना । मर्त्यभावं समापन्नः सहालंबुसयाऽनया

“সেয়ে, এতিয়া মই তোমাৰ এই শাপৰ এটা সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰোঁ: এই অলম্বুসাৰ সৈতে একেলগে মর্ত্য-ভাৱ লাভ কৰি…”

Verse 28

तत्र भूत्वा महाराजः शासयित्वा चिरं महीम् । पुत्रमप्रतिमं त्वस्यां जनयित्वा महीपतिम्

তাত তেওঁ মহাৰাজা হ’ব; আৰু বহুদিন ধৰি পৃথিৱী শাসন কৰি, এই স্ত্ৰীৰ গৰ্ভত এক অতুলনীয় পুত্ৰ জন্ম দিব—যি দেশৰ যোগ্য মহীপতি হ’ব।

Verse 29

अभिषिच्य च राज्ये तं राज्यरक्षाविचक्षणम् । एतच्छापस्य शांत्यर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । फुल्लग्रामसमीपस्थे चक्रतीर्थे महत्तरे

ৰাজ্যৰ ৰক্ষা কৰাত নিপুণ সেই পুত্ৰক সিংহাসনত অভিষেক কৰি, এই শাপৰ শান্তিৰ বাবে দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰলৈ—ফুল্লগ্ৰামৰ ওচৰত অৱস্থিত মহান চক্রতীৰ্থলৈ—যাব লাগে।

Verse 30

अनया भार्यया सार्द्धं यदा स्नानं करिष्यसि । तदा त्वं मानुषं भावं जीर्णत्वचमिवोरगः

যেতিয়া তুমি এই পত্নীৰ সৈতে একেলগে পবিত্ৰ স্নান কৰিবা, তেতিয়া তুমি মানৱ-ভাব গ্ৰহণ কৰিবা—যেনেকৈ সাপে জীৰ্ণ ছাল ত্যাগ কৰে।

Verse 31

विसृज्य भार्यया सार्द्धं स्वं लोकं प्रतिपत्स्यसे । चक्रतीर्थे विना स्नानं न नश्येच्छाप ईदृशः

পত্নীৰ সৈতে (এই বিধি সম্পন্ন কৰি) তুমি নিজৰ লোক পুনৰ লাভ কৰিবা। চক্রতীৰ্থত স্নান নকৰিলে, এনেধৰণৰ শাপ নাশ নহয়।

Verse 32

इति ब्रह्मवचः श्रुत्वा विधूमो नातिहृष्टवान् । स्ववेश्म प्राविशत्तूर्णमामंत्र्य चतुराननम्

ব্ৰহ্মাৰ এই বচন শুনি বিধূমো বিশেষ আনন্দিত নহ’ল। চতুৰানন প্ৰভুক বিদায় জনাই, তেওঁ তৎক্ষণাৎ নিজৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 33

चिंतयामास तत्रासौ मर्त्यतां यास्यतो मम । को वा पिता भवेद्भूमौ का वा माता भविष्यति

তেতিয়া সি তাত মনতে ভাবিলে: “মই যেতিয়া মৰ্ত্যলোকত প্ৰৱেশ কৰিম, পৃথিৱীত মোৰ পিতা কোন হ’ব, আৰু মোৰ মাতা কোন হ’ব?”

Verse 34

बहुधेत्थं समालोच्य विधूमो निश्चिकाय सः । कौशांबीनगरे राजा शतानीक इति श्रुतः

এনেদৰে বহু প্ৰকাৰ চিন্তা-ভাবনা কৰি বিধূমে সিদ্ধান্ত ল’লে: কৌশাম্বী নগৰত শ্ৰুতিপ্ৰসিদ্ধ ‘শতানীক’ নামৰ এজন ৰজা আছে।

Verse 35

अस्ति वीरो महाभागो भार्या चापि पतिव्रता । तस्य विष्णुमतीनाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

সেই ৰজা বীৰ আৰু মহাভাগ; তেওঁৰ পত্নীও পতিব্ৰতা। তেওঁৰ নাম বিষ্ণুমতী—বিষ্ণুৰ শ্ৰীৰ দৰে তেওঁলৈ অতি প্ৰিয়।

Verse 36

तमेव पितरं कृत्वा मातरं च विधाय ताम् । संभविष्यामि भूलोके स्वकर्मपरिपाकतः

তাকেই পিতা কৰি আৰু তাকেই মাতা নিৰ্ধাৰণ কৰি, নিজ কৰ্মৰ পৰিপাকত মই ভূ-লোকত জন্ম ল’ম।

Verse 37

ततः स माल्यवन्तं च पुष्पदंतं बलोत्कटम् । त्रीनाहूयात्मनो भृत्यान्वृत्तमेतन्न्यवे दयत्

তাৰ পাছত সি নিজৰ ভৃত্য তিনিজনক আহ্বান কৰিলে—মাল্যৱন্ত আৰু পুষ্পদন্ত, বলত প্ৰচণ্ড—আৰু যি ঘটিছিল সেয়া সকলো তেওঁলোকক জনালে।

Verse 38

भृत्याः शृणुत भद्रं वो ब्रह्मशापान्महाभयात् । जनिष्यामि शतानीकाद्विष्णुमत्यामहं सुतः

হে ভৃত্যসকল, শুনা—তোমালোকৰ মঙ্গল হওক। ব্ৰাহ্মণ-শাপৰ মহাভয়ৰ পৰা মই বিষ্ণুমতীত ৰজা শতানীকৰ পৰা পুত্ৰ ৰূপে জন্ম ল’ম।

Verse 39

इति श्रुत्वा वचो भृत्यास्तस्या प्राणा बहिश्चराः । वाष्पपूर्णमुखाः सर्वे विधूमं वाक्यमब्रुवन्

সেই বাক্য শুনি ভৃত্যসকল—যেন তেওঁৰ প্ৰাণবায়ু বাহিৰে বিচৰণ কৰিছে—অশ্ৰুপূৰ্ণ মুখে থিয় হৈ ৰ’ল, আৰু সকলোৱে বিধূমক ধোঁৱাহীন, শুদ্ধ বাক্য ক’লে।

Verse 40

भृत्या ऊचुः । त्वद्वियोगं वयं सर्वे त्रयोऽपि न सहामहे । तस्मान्मानुष भावत्वमस्माभिः सह यास्यसि

ভৃত্যসকলে ক’লে: তোমাৰ পৰা বিচ্ছেদ আমি তিনিও সহিব নোৱাৰোঁ। সেয়ে তুমি আমাৰ সৈতে একেলগে মানৱ-দেহভাৱত প্ৰৱেশ কৰিবা।

Verse 41

शतानीकस्य राजर्षेर्मंत्री योऽयं युगन्धरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च योऽयं प्राग्रसरो रणे

“এই যুগন্ধৰ, যি ৰাজর্ষি শতানীকৰ মন্ত্ৰী, আৰু এই বিপ্ৰতীক, যি সেনাপতি আৰু ৰণত অগ্ৰসৰ হৈ আগবাঢ়ে—”

Verse 42

नर्मकर्मसु हृद्विप्रो वल्लभाख्यो महांश्च यः । तेषां पुत्रास्त्रयोऽप्येते भविष्यामो न संशयः

“আৰু বল্লভ, যি মহান, হৃদয়বান বিপ্ৰ আৰু নৰ্ম-কৰ্ম, স্নেহ-মৈত্ৰীৰ কলাত নিপুণ। সেইসকল পুৰুষৰ আমি তিনিও পুত্ৰ হ’ম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 43

शतानीकस्य राजर्षेः पुत्रभावं गतस्य ते । शुश्रूषां संविधास्यामस्तेषु तेषु च कर्मसु । तानेवंवादिनः सोऽयं विधूमो वाक्यमब्रवीत्

যেতিয়া তুমি ৰাজর্ষি শতানীকৰ পুত্ৰ-ভাবত প্ৰৱেশ কৰিলা, তেতিয়া আমি সকলো কৰ্মত তোমাৰ শুশ্ৰূষা কৰিম। তেওঁলোকে এনেদৰে ক’তেই থাকোঁতে বিধূমে তেওঁলোকক উত্তৰ দিলে।

Verse 44

विधूम उवाच । जानेऽहं भवतां स्नेहं तादृशं मय्य नुत्तमम्

বিধূমে ক’লে: “মই তোমালোকৰ স্নেহ জানো—মোৰ প্ৰতি তোমালোকৰ সেই অতুল প্ৰেম।”

Verse 45

तथापि कथयाम्यद्य तच्छृणुध्वं हितं वचः । ब्रह्मशापेन घोरेण स्वेन दुष्कर्मणा कृतम्

তথাপি আজি মই ক’ম—এই হিতকৰ বচন শুনা। মোৰ নিজৰ দুষ্কৰ্মৰ ফলতেই এই ভয়ংকৰ ব্ৰাহ্মণ-শাপ ঘটিছে।

Verse 46

कुत्सितं मानुषं भावमहमेकोऽनुवर्तये । विहितं न हि युष्माकमेतच्छापानुवर्तनम्

এই নিন্দনীয় মানৱ-ভাব মই একেলাই ভোগ কৰিম। তোমালোকৰ বাবে এই শাপ অনুসৰণ কৰা বিধেয় নহয়।

Verse 47

जुगुप्सितेऽतो मानुष्ये मा कुरुध्वं मनोऽधुना । अतः शापावधिर्यावन्मद्वियोगो विषह्यताम्

সেয়ে, এই ঘৃণিত মানৱত্বত এতিয়া মন নিদিবা। যেতিয়ালৈ শাপৰ সীমা নপূৰে, তেতিয়ালৈ মোৰ পৰা বিচ্ছেদ সহ্য কৰা।

Verse 48

इत्युक्तवन्तं ते सर्वे माल्यवत्प्रमुखास्तदा । ऊचुः प्रणम्य शिरसा प्रार्थयंतः पुनःपुनः

তেওঁ এইদৰে কোৱাৰ পাছত, মাল্যৱত আদি সকলোয়ে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে আৰু পুনঃপুনঃ মিনতি কৰি তেওঁক ক’লে।

Verse 49

रक्षित्वा कृपया ह्यस्मान्मा कुरुष्व च साहसम् । परित्यजसि नः सर्वान्भक्तानद्य निरागसः

কৃপাৰে আমাক ৰক্ষা কৰি এতিয়া দয়া কৰি কোনো দুঃসাহস নকৰিব। আজি আমাক—নিৰ্দোষ আপোনাৰ ভক্তসকলক—সকলকে ত্যাগ নকৰিব।

Verse 50

त्वद्वियोगान्महाघोरान्मानुष्यमपि कुत्सितम् । बहु मन्यामहे देव तस्मान्नस्त्राहि सांप्रतम्

আপোনাৰ বিৰহত আমাৰ বাবে মানৱজীৱনো অতি ভয়ংকৰ আৰু ঘৃণিত যেন লাগে। সেয়ে, হে দেৱ, এতিয়াই আমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 51

एवं स याचमानांस्त्रीनन्वमन्यत भृत्यकान् । तैस्त्रिभिः सहितः सोऽयं कौशांबीं गन्तुमैच्छत

এইদৰে মিনতি কৰা তিনিজন ভৃত্যক তেওঁ সন্মতি দিলে। সেই তিনিজনৰ সৈতে তেওঁ কৌশাম্বীলৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 52

एतस्मिन्नेव काले तु सोमवंशविवर्द्धनः । अर्जुनाभिजने जातो जनमेजयसंभवः

ঠিক সেই সময়তে সোমবংশ বঢ়োৱা এজন পুত্ৰ জন্মিল—অৰ্জুনৰ বংশধাৰাত, জনমেজয়ৰ সন্তান।

Verse 53

शतानीको महीपालः पृथिवीमन्वपालयत् । बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी प्रजापालनतत्परः

মহীপাল ৰজা শতানীকাই পৃথিৱী শাসন কৰিছিল। তেওঁ বুদ্ধিমান, নীতিজ্ঞ, বাক্‌পটু আৰু প্ৰজাৰ ৰক্ষাত সদা তৎপৰ আছিল।

Verse 54

चतुरंगबलोपेतो विक्रमैकधनो युवा । स कौशांबीं महाराजो नगरीमध्युवास वै

চতুৰঙ্গ সেনাৰে সমৃদ্ধ, যুৱক আৰু কেৱল বিক্ৰমকেই ধন বুলি মানা সেই মহাৰাজাই সঁচাকৈ কৌশাম্বী নগৰত বাস কৰিছিল।

Verse 55

तस्य मन्त्ररहस्यज्ञो मन्त्री जातो युगंधरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च तस्य प्राग्रसरो रणे

তেওঁৰ মন্ত্ৰী আছিল যুগন্ধৰ, যি পৰামৰ্শৰ গোপন ৰহস্য জানিছিল; আৰু সেনাপতি আছিল বিপ্ৰতীক, যি ৰণত তেওঁৰ বাবে অগ্ৰসৰ হৈ থাকিছিল।

Verse 56

नर्मकर्मसु तस्यासीद्वल्लभाख्यः सखा द्विजः । तस्य विष्णुमती नाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

ৰস-পরিহাস আৰু অন্তৰঙ্গ কাৰ্যত তেওঁৰ ব্ৰাহ্মণ বন্ধু আছিল ‘ৱল্লভ’। ৱল্লভৰ প্ৰিয়া আছিল ‘বিষ্ণুমতী’—যেনেকৈ বিষ্ণুৰ বাবে শ্ৰী প্ৰিয়।

Verse 57

स सर्वगुणसंपन्नः शतानीको महामतिः । पुत्रमात्मसमं तस्यां भार्यायां नान्वविंदत

সৰ্বগুণসম্পন্ন মহামতি শতানীকাই সেই পত্নীৰ পৰা নিজৰ সমান পুত্ৰ লাভ নকৰিলে।

Verse 58

आत्मानमसुतं ज्ञात्वा स भृशं पर्यतप्यत । स युगंधरमाहूय मंत्रिणं मन्त्रवित्तमम्

নিজে পুত্ৰহীন বুলি জানি ৰজা অতি দুখে দগ্ধ হ’ল। তেতিয়া তেওঁ মন্ত্র-বিচাৰত অতি নিপুণ নিজৰ মন্ত্রী যুগন্ধৰক আহ্বান কৰিলে।

Verse 59

पुत्रलाभः कथं मे स्यादिति कार्यममन्त्रयत् । युगन्धरो मही पालं पुत्रालाभेन पीडितम् । हर्षयन्वचसा स्वेन वाक्यमेतदभाषत

তেওঁ চিন্তা কৰিলে—“মোৰ পুত্ৰলাভ কেনেকৈ হ’ব?” তেতিয়া যুগন্ধৰে পুত্ৰ-অভাবত পীড়িত পৃথিৱীপালকক দেখি, নিজৰ বাক্যৰে সান্ত্বনা দি এই কথা ক’লে।

Verse 60

युगन्धर उवाच । अस्ति शांडिल्यनामा तु महर्षिः सत्यवाक्छुचिः

যুগন্ধৰে ক’লে—“শাণ্ডিল্য নামৰ এজন মহর্ষি আছে; তেওঁ সত্যবাক্য আৰু শুচি-পবিত্ৰ।”

Verse 61

शत्रुमित्रसमो दांतस्तपःस्वाध्यायतत्परः । तमेव मुनिमासाद्य ज्वलंतमिव पावकम्

তেওঁ শত্রু-মিত্ৰত সমদৃষ্টি, দমিত ইন্দ্ৰিয়, আৰু তপস্যা-স্বাধ্যায়ত নিবিষ্ট। সেই মুনিকেই আশ্ৰয় কৰি—যি জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত—

Verse 62

पुत्रमात्मसमं राजन्प्रार्थयेथा विनीतवत् । कृपावान्स महर्षिस्तु पुत्रं ते दास्यति ध्रुवम्

“হে ৰাজন, বিনীতভাৱে তেওঁৰ ওচৰত নিজৰ সমান পুত্ৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা। দয়ালু সেই মহর্ষিয়ে নিশ্চয় তোমাক পুত্ৰ দান কৰিব।”

Verse 63

इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षसंफुल्ललोचनः । मंत्रिणा तेन संयुक्तस्तस्यागादाश्रमं मुनेः

সেই বাক্য শুনি আনন্দত ফুলি উঠা নয়নেৰে ৰজাই, সেই মন্ত্ৰীৰ সৈতে মিলি, মুনিৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 64

तमाश्रमे समासीनं प्रणनाम महीपतिः । शांडिल्यस्तु महातेजा राजानं प्राप्तमाश्रमम्

আশ্ৰমত আসীন মুনিক ৰজাই প্ৰণাম কৰিলে। মহাতেজস্বী শাণ্ডিল্যই ৰজাক আশ্ৰমলৈ অহা দেখি বুজিলে।

Verse 65

दृष्ट्वा पाद्यादिभिः पूज्य स्वागतं व्याजहार सः । शांडिल्य उवाच । शतानीक किमर्थं त्वमाश्रमं प्राप्तवान्मम

তেওঁক দেখি মুনিয়ে পাদ্য আদি স্বাগত-কৰ্মেৰে সন্মান কৰি কুশল-মঙ্গল ক’লে। শাণ্ডিল্য ক’লে— “শতানীক, কিহেতু তুমি মোৰ আশ্ৰমলৈ আহিলা?”

Verse 66

यत्कर्तव्यमिदानीं ते तद्वदस्व करोम्यहम् । मुनिमेवं वदंतं तं प्रत्यवादीद्युगंधरः

“এতিয়া তোমাৰ বাবে যি কৰ্তব্য, সেয়া কোৱা; মই তাক কৰিম।” মুনিয়ে এইদৰে কওঁতে যুগন্ধৰে তেওঁক উত্তৰ দিলে।

Verse 67

भगवन्नेष वै राजा पुत्रालाभेन कर्षितः । भवंतं शरणं प्राप्तः सांप्रतं पुत्रकारणात्

“ভগৱন, এই ৰজা পুত্ৰলাভ নোহোৱাৰ দুখে ক্লান্ত। এতিয়া পুত্ৰপ্ৰাপ্তিৰ কাৰণ বিচাৰি আপোনাৰ শৰণ লৈ আহিছে।”

Verse 68

अस्यापुत्रत्वजं दुःखं त्वमपाकर्तुमर्हसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा शांडिल्यो मुनिसत्तमः

“পুত্ৰহীনতাৰ পৰা জন্মা এই দুখ তুমি দূৰ কৰিবই উচিত।” এই বাক্য শুনি, মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ শাণ্ডিল্যই (উত্তৰ দিলে)।

Verse 69

पुत्रलाभवरं तस्मै प्रतिजज्ञे नृपाय वै । स राज्ञो वरदः श्रीमान्कौशांबीमेत्य सादरम्

সেই ৰজালৈ তেওঁ নিশ্চয় পুত্ৰলাভৰ বৰ দিম বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে। সেই শ্ৰীমান বৰদাতা ৰজাৰ নিমিত্তে সাদৰে কৌশাম্বীলৈ আহিল।

Verse 70

पुत्रेष्ट्या पुत्रकामस्य याजकोऽभून्महामुनिः । ततो मुनिप्रसादेन राजा दशरथोपमः

পুত্ৰকাম ৰজাৰ বাবে মহামুনিয়ে পুত্ৰেষ্ঠী যজ্ঞৰ যাজক হ’ল। তাৰ পাছত মুনিৰ কৃপাৰে ৰজা দশৰথসম (সন্তানধন্য) হ’ল।

Verse 71

यज्वा राममिव प्राप सहस्रानीकमात्मजम् । एवं विधूमः संजज्ञे शतानीकान्नृपोत्तमात्

যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি তেওঁ ৰামৰ দৰে সহস্ৰানীক নামৰ পুত্ৰ লাভ কৰিলে। এইদৰে উত্তম ৰজা শতানীকৰ পৰা বিধূম জন্মিল।

Verse 72

अत्रांतरे मंत्रिवरस्सेनानीस्तु महीपतेः । द्विजो नर्मवयस्यश्च पुत्रान्प्रापुः कुलोचितान्

ইতিমধ্যে ৰজাৰ শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰী আৰু সেনাপতি, লগতে এজন দ্বিজ আৰু ৰসিক সঙ্গীয়েও নিজ নিজ কুলৰ যোগ্য পুত্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 73

पुत्रो युगंधरस्यासीन्माल्यवान्नाम भृत्यकः । यौगंधरायणो नाम्ना मन्त्रशास्त्रेषु कोविदः

যুগন্ধৰৰ পুত্ৰ মাল্যৱান নামৰ এজন ভৃত্য আছিল; তেওঁ যৌগন্ধৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত, মন্ত্ৰ-নীতি আৰু ৰাজকাৰ্যৰ শাস্ত্ৰত কুশলী আছিল।

Verse 74

विप्रतीकस्य तनयः पुष्पदन्तो बभूव ह । रुमण्वानिति विख्यातः परसैन्यविमर्दनः

বিপ্ৰতীকৰ পুত্ৰ পুষ্পদন্ত জন্মিল; তেওঁ ৰুমণ্বান নামেৰে বিখ্যাত, শত্রুসেনা দমনকাৰী আছিল।

Verse 75

वल्लभस्य तदा जज्ञे तनयो वै बलोत्कटः । वसंतक इति ख्यातो नर्मकर्मसु कोविदः

তাৰ পাছত বল্লভৰ এজন পুত্ৰ জন্মিল, যাৰ বল অতি প্ৰচণ্ড আছিল; তেওঁ বসন্তক নামেৰে খ্যাত, নৰ্ম-কৰ্ম আৰু বিনোদনকলাত কুশলী আছিল।

Verse 76

अथ ते ववृधुः सर्वे राजपुत्रपुरोगमाः । पञ्चहायनतां तेषु यातेषु तदनंतरम्

তাৰ পাছত ৰাজপুত্ৰৰ নেতৃত্বত তেওঁলোক সকলোৱে বৃদ্ধি পালে; আৰু তেওঁলোক পঞ্চবছৰীয়া হোৱাত, তাৰ অনন্তৰ পৰৱৰ্তী ঘটনা ঘটিল।

Verse 77

अलंबुसापि स्वर्वेश्या भूपतेः कृतवर्मणः । अयोध्यायां महापुर्यां कन्या जाता मृगावती

আলম্বুসা নামৰ স্বৰ্গীয় অপ্সৰাও ভূপতি কৃতৱৰ্মণৰ ওচৰলৈ আহিল; অযোধ্যা মহাপুৰীত এক কন্যা জন্মিল—মৃগাৱতী।

Verse 78

एवं विधूममुख्यास्ते जज्ञिरे क्षितिमण्डले । अत्रांतरे महासत्त्वो दुष्टसानुचरो बली

এইদৰে বিধূমমুখ আদি সেই মুখ্যসকল পৃথিৱীৰ মণ্ডলত জন্মিল। সেই অৱসৰত দুষ্ট অনুচৰসহ বলবান এক মহাসত্ত্ব উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 79

अहिदंष्ट्र इति ख्यातो महादैत्यो बलोत्कटः । युक्तः स्थूलशिरोनामा सहायेन दुरात्मना

অহিদংষ্ট্ৰ নামে খ্যাত এক মহাদৈত্য, বলত ভয়ংকৰ, প্ৰসিদ্ধ হ’ল। তাৰ সৈতে স্থূলশিৰস নামৰ দুষ্ট সহায়কো যুক্ত হ’ল।

Verse 80

रुरोध देवनगरं बबाध विबुधानपि । वर्तमाने दिवि महासमरे सुररक्षसाम्

সিয়ে দেৱনগৰ অৱৰোধ কৰিলে আৰু বিবুধসকলকো পীড়া দিলে। সেই সময়ত স্বৰ্গত দেৱ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ মহাসমৰ চলি আছিল।

Verse 81

आनिनाय शतानीकं सहायार्थं पुरंदरः । स यौवराज्ये तनयं विधाय विधिना नृपः

পুৰন্দৰে (ইন্দ্ৰই) সহায়ৰ্থে শতানীকক আনিলে। সেই ৰজাই বিধিমতে নিজৰ পুত্ৰক যৌৱৰাজ্যত স্থাপন কৰিলে।

Verse 82

प्रतस्थे रथमास्थाय युद्धाय दितिजैः सह । नीतो मातलिनाभ्येत्य सादरं स धनुर्धरः

সেই ধনুৰ্ধৰে ৰথ আৰোহণ কৰি দিতিজসকলৰ সৈতে যুদ্ধলৈ প্ৰস্থান কৰিলে। মাতলীয়ে ওচৰলৈ আহি সাদৰে তাক আগবঢ়াই নিলে।

Verse 83

विधाय प्रेक्षकान्देवाञ्जघान दितिजान्रणे । अथ दैत्याधिपः सोऽपि निहतः समरे दिवि

দেৱতাসকলক সাক্ষী কৰি তেওঁ ৰণত দিতি-জাত দানৱসকলক সংহাৰ কৰিলে। তাৰ পাছত দিৱ্য সমৰত দৈত্যাধিপতিও নিহত হ’ল।

Verse 84

ततः शक्रस्य वचसा परेतं नृपपुंगवम् । रथमारोप्य सहसा कौशांबीं मातलिर्ययौ

তাৰ পাছত শক্ৰৰ আদেশত মাতলিয়ে সেই পৰলোকগামী নৃপপুঙ্গৱক তৎক্ষণাৎ ৰথত উঠাই কৌশাম্বীলৈ গ’ল।

Verse 85

नीत्वा महीतलमसौ तत्सुताय न्यवेदयत् । ततः सहस्रानीकोपि विलप्य वहुदुखितः

তেওঁক পৃথিৱীত নামাই আনি সেই ৰজাৰ পুত্ৰক জনালে। তেতিয়া সহস্ৰানীকো গভীৰ দুখত বিলাপ কৰিলে।

Verse 86

मंत्रिभिः सह संभूय प्रेतकार्यं न्यवर्तयत् । मृतं ज्ञात्वा पतिं राज्ञी सहैवानुममार च

মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে একেলগে মিলি তেওঁ বিধিমতে প্ৰেতকাৰ্য সম্পন্ন কৰিলে। স্বামীৰ মৃত্যু জানি ৰাণীয়েও তেওঁৰ সৈতে একেলগে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 87

महिष्या सह संप्राप्ते भूपाले कीर्तिशेषताम् । भेजे राज्यं शतानीकतनयो मंत्रिणां गिरा

যেতিয়া ভূপাল মহিষীৰ সৈতে কেৱল কীৰ্তিশেষ অৱস্থালৈ গ’ল, তেতিয়া মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শত শতানীকৰ পুত্ৰই ৰাজ্য গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 88

युगन्धरे विप्रतीके वल्लभे च मृते सति । यौगन्धरायणमुखास्तत्पुत्राः सर्व एव हि

যুগন্ধৰ, বিপ্ৰতীক আৰু বল্লভ মৃত্যুবৰণ কৰাৰ পিছত, যৌগন্ধৰায়ণ আদি তেওঁৰ সকলো পুত্ৰ নিশ্চয়েই অৱশিষ্ট থাকিল, ৰাজকৰ্তব্য বহন কৰিবলৈ।

Verse 89

शतानीक सुतस्यास्य तत्तत्कार्यमकुर्वत । एवं स पालयामास महीं राजसुतो बली

তেওঁলোকে শতানীকৰ এই পুত্ৰৰ বাবে প্ৰত্যেকটো কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিছিল। এইদৰে সেই বলৱান ৰাজপুত্ৰে পৃথিৱী শাসন কৰি ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 90

याते काले महेन्द्रेण सनन्दनमहोत्सवे । निमंत्रितस्तत्कथितां भाविनीमशृणोत्कथाम्

সময় গ’লত, যেতিয়া মহেন্দ্ৰে সনন্দনৰ মহোৎসৱ পাতিলে, তেওঁক তাত নিমন্ত্ৰণ কৰা হ’ল আৰু তেওঁ তাৰ পৰা ভবিষ্যতে ঘটিবলগীয়া কথাৰ বৃত্তান্ত শুনিলে।

Verse 91

स्वर्योषिद्ब्रह्मणः शापादयोध्यायायामलंबुसा । जाता मृगावती कन्या भूपतेः कृतवर्मणः

ব্ৰহ্মাৰ শাপৰ ফলত স্বৰ্গীয় অপ্সৰা অলম্বুসা অযোধ্যাত মৃগাৱতী নামৰ কন্যা ৰূপে জন্মিল, যি আছিল ভূপতি কৃতৱৰ্মনৰ জীয়ৰী।

Verse 92

विधूम नामा च वसुस्त्वं नाकललनां पुरा । तामेव ब्रह्मसदने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम्

পূৰ্বে তুমি বিধূম নামৰ এজন বসু আছিলা, আৰু সেয়া আছিল স্বৰ্গীয় ললনা। ব্ৰহ্মাৰ সদনত সেই একেই জনীক দেখিলে—যাৰ বস্ত্ৰাংশ বায়ুৱে উৰুৱাই লৈ গৈছিল—তোমাৰ অন্তৰ কঁপ উঠিল।

Verse 93

तदैव मादनाक्रांतः शापान्मर्त्यत्वमागतः । सैव ते दयिता राजन्भाविनी न चिरात्सखे

সেই মুহূর্ততে মোহে আচ্ছন্ন হৈ তুমি শাপৰ ফলত মর্ত্যত্ব লাভ কৰিলা। হে ৰাজন, হে সখা, সেই একেই নাৰী অচিৰেই তোমাৰ দয়িতা হ’ব।

Verse 94

यदा त्वमात्मनः पुत्रं राज्ये संस्थाप्य भूपते । मृगावत्या स्त्रिया सार्द्धं दक्षिणस्योदधेस्तटे

যেতিয়া তুমি, হে ভূপতে, নিজৰ পুত্ৰক ৰাজ্যত সিংহাসনত প্রতিষ্ঠা কৰি, মৃগাৱতী নাৰীৰ সৈতে দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰলৈ উপস্থিত হ’বা—

Verse 95

चक्रतीर्थे महापुण्ये फुल्लग्रामसमीपतः । स्नानं करिष्यसि तदा शापान्मुक्तो भविष्यसि

ফুল্লগ্ৰাম গাঁৱৰ ওচৰত, মহাপুণ্য চক্রতীৰ্থত তুমি তেতিয়া স্নান কৰিবা; তেতিয়াই তুমি শাপৰ পৰা মুক্ত হ’বা।

Verse 96

इति प्रोवाच भगवन्सत्यलोके पितामहः । इतींद्रवचनं श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः

এইদৰে সত্যলোকত ভগৱান পিতামহ (ব্ৰহ্মা) কৈছিল। ইন্দ্ৰৰ এই বাক্য শুনি, সহস্ৰানীক ভূপতিয়ে—

Verse 97

तथोद्वाहकृतोत्साहः समामंत्र्य शचीपतिम् । कौशांबीं प्रस्थितो हृष्टः स तिलोत्तमया पथि

তেনে বিবাহ সম্পন্ন কৰাৰ উৎসাহে, শচীপতি (ইন্দ্ৰ)ক বিদায় জনাই, আনন্দিত হৈ সি তিলোত্তমাৰ সৈতে পথত কৌশাম্বীৰ পিনে ৰাওনা হ’ল।

Verse 98

स्मरन्किमपि तां कांतां भाषमाणामनन्यधीः । ध्यायञ्छतक्रतुवचो नालुलोके महीपतिः

তাই কথা কৈ থাকোঁতে, ৰজা—মন একান্তে তাইত নিবদ্ধ—অন্য এক প্ৰেয়সীক স্মৰণ কৰিলে; আৰু শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ)ৰ বাক্যত নিমগ্ন হৈ পৃথিৱীপতিয়ে তাইলৈ চাওঁকো নাচালে।

Verse 99

सा शशाप नृपं सुभ्रूरनादरतिर स्कृता । आहूयमानोपि मया सहस्रानीक भूपते

অনাদৰে ত্যাজ্য হৈ সুভ্ৰূ (সুন্দৰ ভ্ৰূৱালা) নাৰীয়ে ৰজাক শাপ দিলে: “হে সহস্ৰানীক ভূপতে, সহস্ৰ বাহিনীৰ নাথ! মই মাতি থাকোঁতে তুমি কাণ নধৰিলা।”

Verse 100

मृगावतीं हृदा ध्यायन्किमर्थं मामुपेक्षसे । सौभाग्यमत्ता मानिन्यो न सहंतेऽवधीर णाम्

“হৃদয়ে মৃগাৱতীক ধ্যান কৰি তুমি মোক কিয় অৱহেলা কৰিছা? সৌভাগ্য-মত্ত মানিনী নাৰীসকলে অপমান সহিব নোৱাৰে।”

Verse 101

मामवज्ञाय यां राजन्हृदा ध्यायसि सांप्रतम् । तया चतुर्दशसमा वियुक्तस्त्वं भविष्यसि

“হে ৰাজন, মোক অৱজ্ঞা কৰি যাক তুমি এতিয়া হৃদয়ে ধ্যান কৰিছা, তাইৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ তুমি চৌদ্দ বছৰ থাকিব লাগিব।”

Verse 102

इति शप्तवतीं राजा तामु वाच तिलोत्तमाम् । तामेव यदि लभ्येयं तनुजां कृतवर्मणः

এইদৰে শাপ দিয়া শেষ কৰোঁতে, ৰজাই তিলোত্তমাক ক’লে: “যদি মই তাইকেই লাভ কৰিব পাৰোঁ—কৃতৱৰ্মণৰ কন্যাক!”

Verse 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

“চৌদাহ বছৰ ধৰি মই বিচ্ছেদ-জন্মা দুখ সহিম।” এইদৰে কৈ, তাইৰ ওপৰত মন স্থিৰ কৰি, ৰজাই নিজৰ নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 104

ततः कालेन तनया भूपतेः कृतवर्मणः । तमाससाद दयिता सर्वस्वं पुष्पधन्वनः

তাৰ পাছত সময়ৰ গতিত, ভূপতি কৃতবর্মণৰ কন্যা তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল—যি পুষ্পধন্বন (কামদেৱ)ৰ প্ৰিয়া, তেওঁৰ সৰ্বস্ব আছিল।

Verse 105

मृगावती समासाद्य विला सतरुवल्लरीम् । विभ्रमांभोधिलहरीं ननंद मदनद्युतिः

মৃগাৱতীক লাভ কৰি—যেন ক্ৰীড়া-বৃক্ষত আনন্দৰ লতা, যেন কৃপা-সমুদ্ৰত ঢৌ—মদনৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল হৈ তেওঁ আনন্দিত হ’ল।

Verse 106

सा तस्माद्गर्भमाधत्त भवानीवेंदुशेखरात् । पांडिम्ना शशिलेखेव पीपूषक्षालिता बभौ

তেওঁৰ পৰা তাই গৰ্ভধাৰণ কৰিলে—যেন ভৱানীয়ে চন্দ্ৰশেখৰ শিৱৰ পৰা। কোমল পাণ্ডুৰতাৰে তাই দীপ্ত হ’ল—যেন সূৰ্যৰ কিৰণে ধোৱা চন্দ্ৰকলাৰ দৰে।

Verse 107

सुन्दरी दौर्हृदव्यक्तेरथ पौरंदरीव दिक् । रराज राजमहिषी रजनीकरगर्भिणी

তাৰ পাছত, গৰ্ভাৱস্থাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ পোৱা লগে লগে, সুন্দৰী ৰাজমহিষী উজ্জ্বল হ’ল—যেন পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) অধিষ্ঠিত পূৰ্ব দিশ—অন্তৰত ৰজনীকৰ (চন্দ্ৰ) ধৰি।

Verse 108

सा दौर्हृदवशाद्राज्ञी यंयं काममकाम यत् । सुदुर्लभमपिप्रेम्णा तत्तत्सर्वं समाहरत्

দৌৰ্হৃদৰ বশত ৰাণীৰ হৃদয়ত যি যি কামনা জাগে, সেয়া অতি দুৰ্লভ হলেও, ৰজাই প্ৰেমবশে একোটা একোটা কৰি সকলো সংগ্ৰহ কৰি আনিছিল।

Verse 109

पत्यौ समीहितकरे सा कदाचिन्मृगावती । स्वेच्छया वै मतिं चक्रे रक्तवापीनिमज्जने

স্বামী ইচ্ছাপূৰণকাৰী হ’লেও, মৃগাৱতীয়ে এদিন নিজ ইচ্ছাৰে ৰক্তবৰ্ণ জলাশয়ত ডুবি স্নান কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 110

अभिलाषं सविज्ञाय मृगावत्या महीपतिः । कौसुम्भसलिलैः पूर्णां क्षणाद्वापीमकारयत्

মৃগাৱতীৰ অভিলাষ বুজি মহীপতিয়ে ক্ষণমাত্ৰতে কৌসুম্ভ-ৰঙা জলৰে পূৰ্ণ এক জলাশয় নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 111

तस्मिन्रक्तजले राज्ञी स्नानं सादरमातनोत् । ततस्तां रक्ततोयार्द्रां फुल्लकिंशुकसन्निभाम्

সেই ৰক্তজলত ৰাণীয়ে সাদৰে স্নান কৰিলে; তাৰ পিছত ৰক্ততোয়ত ভিজা অৱস্থাত, ফুলি উঠা কিঞ্চুক ফুলৰ দৰে উজ্জ্বল দেখাল।

Verse 112

राजस्त्रीमामिषधिया सुपर्णकुलसंभवः । जहार विकटः पक्षी मुग्धां दग्धविधेर्वशात्

ৰাজস্ত্ৰীক মাংস বুলি ভুল ধৰি, সুপৰ্ণ বংশজাত এক বিকট পক্ষীয়ে—দগ্ধ বিধিৰ প্ৰবল বশত—সেই নিৰ্দোষিনীকে উৰুৱাই লৈ গ’ল।

Verse 113

नीत्वा विहायसा दूरं स तामचलसन्निभः । तत्याजमोहविवशामुदयाचलकंदरे

আকাশপথে তাই দূৰলৈ লৈ গৈ, পৰ্বতসম সেই পক্ষীয়ে মোহে আচ্ছন্ন হৈ, পূৰ্ব পৰ্বতৰ গুহাত তাইক ত্যাগ কৰিলে।

Verse 114

लब्धसंज्ञा शनैः कंपविलोलतनुवल्लरी । दृग्भ्यामुत्पलतुल्याभ्यां मुहुरश्रूण्यवर्तयत्

ধীৰে ধীৰে সঞ্জ্ঞান লাভ কৰি, তাইৰ সুকোমল দেহ লতাৰ দৰে কঁপি দুলিল; আৰু পদ্মসম নয়নে তাই বাৰে বাৰে অশ্ৰু বোৱালে।

Verse 115

हा नाथ मंदभाग्याहं त्वद्वियोगेनपीडिता । का गतिः क्व नु गच्छामि द्रक्ष्यामि त्वन्मुखं कदा

“হা নাথ! মই মন্দভাগিনী, তোমাৰ বিৰহে পীড়িত। মোৰ আশ্ৰয় কি—মই ক’লৈ যাম? কেতিয়া পুনৰ তোমাৰ মুখ দৰ্শন কৰিম?”

Verse 116

इत्युक्त्वा गजसिंहानां पुरोभूद्वधकांक्षिणी । सा सर्वकेसरिगजैस्त्यक्ता न निधनं गता

এইদৰে কৈ, মৃত্যুক কামনা কৰি তাই হাতী-সিংহৰ আগত গৈ থিয় হ’ল; কিন্তু সেই সকলো সিংহ আৰু হাতীয়ে ত্যাগ কৰিলেও তাইৰ মৃত্যু নহ’ল।

Verse 117

आपत्काले नृणां नूनं मरणं नैव लभ्यते । अतिदीनं समाकर्ण्य तस्याः क्रंदितमुन्मुखाः

নিশ্চয়েই, আপদকালত মানুহে মৃত্যুও সহজে নাপায়। তাইৰ অতি দীন ক্ৰন্দন শুনি, সিহঁতে মুখ উলটাই তাইৰ ফালে চালে।

Verse 118

मृगा निष्पंदगतयो न तृणान्यप्यभक्षयन् । ततस्तां करुणासिंधुर्मुनिपुत्रस्तथास्थिताम्

হৰিণবোৰ নিস্পন্দ হৈ পৰিল আৰু ঘাঁহৰ তৃণো নাখালে। তেতিয়া মুনিপুত্ৰ, কৰুণাৰ সাগৰস্বৰূপ, সেই অৱস্থাত থিয় হৈ থকা ৰাণীক লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 119

रुदतीं कृपया राज्ञीं समानीय स्वमाश्रमम् । न्यवेदयच्च तां राज्ञीं गुरवे जमदग्नये । जमदग्निस्तु धर्मात्मा तामाश्वासयदंतिके

দয়াৰে প্ৰেৰিত হৈ তেওঁ কান্দি থকা ৰাণীক নিজৰ আশ্ৰমলৈ আনিলে আৰু গুৰুক—জমদগ্নিক—সেই ৰাণীৰ কথা জনালে। ধৰ্মাত্মা জমদগ্নিয়ে ওচৰত বহি তাইক সান্ত্বনা দিলে।

Verse 120

जमदग्निरुवाच । तथा जानीहि मां भद्रे कृतवर्मा यथा तव

জমদগ্নিয়ে ক’লে: “হে ভদ্ৰে, মোক তোৰ বাবে তেনেকুৱাই জান, যেনেকৈ কৃতৱৰ্মা তোৰ বাবে।”

Verse 121

एवमाश्वासिता तत्र कृपया जमदग्निना । चक्रे तत्रैव सा वासमाश्रमे मुनिसंकुले

এইদৰে জমদগ্নিৰ দয়াৰে তাত সান্ত্বনা পাই, তাই মুনিসমূহে ভৰপূৰ আশ্ৰমতে তেনেই বাস কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 122

ततस्स्वल्पेन कालेन विशाखमिव पार्वती । असूत तनयं बाला शौर्यधैर्यगुणान्वितम्

তাৰ পাছত অলপ সময়ৰ ভিতৰতে, যেনেকৈ পাৰ্বতীয়ে বিশাখক জন্ম দিছিল, তেনেকৈ সেই যুৱতীয়ে এক পুত্ৰ প্ৰসৱ কৰিলে—যি শৌৰ্য আৰু ধৈৰ্যৰ গুণে বিভূষিত আছিল।

Verse 123

सूतिकागृहकृत्यानि यानि कार्याणि बंधुभिः । चक्रिरे मातृवत्तानि मृगावत्या मुनिस्त्रियः

মুনিসকলৰ পত্নীসকলে মৃগাৱতীৰ বাবে, যেন তেওঁলোকৰ নিজ মাতৃ, সূতিকাগৃহত আত্মীয়ে কৰা সকলো কৰ্তব্য ভক্তিভাৱে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 124

तं सुजातं नृपसुतं कापि वागशरीरिणी । उदयाचलजातत्वाच्चकारोदयनाभिधम्

সেই সুজাত ৰাজপুত্ৰৰ বাবে ক’ৰবাত এশৰীৰী বাণী উঠিল; উদয়াচলৰ ওচৰত জন্ম হোৱা হেতুকে তাক ‘উদয়ন’ নামে নামকৰণ কৰিলে।

Verse 125

आश्रमे स मुनीन्द्रेण कृतचूडादिकव्रतः । जग्राह सकला विद्या जमदग्नेर्महामुनेः

আশ্ৰমত মুনীন্দ্ৰে তাৰ চূড়া আদি সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰাই দিলে; তাৰ পাছত সি মহামুনি জমদগ্নিৰ পৰা সকলো বিদ্যা আয়ত্ত কৰিলে।

Verse 126

युवा नृपसुतः सोऽयं कदाचिन्मृगयापरः । अपश्यदेकं भुजगं व्याधेन दृढसंयतम्

এদিন সেই যুৱ ৰাজপুত্ৰ মৃগয়াত আসক্ত হৈ আছিল; সি দেখিলে এজন ব্যাধে দৃঢ়কৈ বাঁধি থোৱা এটা ভুজংগ।

Verse 127

उवाच स कृपायुक्तो व्याध मुंच भुजंगमम् । किं करिष्यस्यनेन त्वं नैनं हिंसितुर्महसि

কৃপাৰে ভৰা হৈ সি ক’লে— “হে ব্যাধ, এই ভুজংগটোক মুকলি দে। তই ইয়াক লৈ কি কৰিবি? ইয়াক আঘাত কৰা তোৰ উচিত নহয়।”

Verse 128

तमुवाच ततो व्याधः सर्पेणानेन पूरुष । धनधान्यादिकं लप्स्ये ग्रामेषु नगरेषु च

তেতিয়া ব্যাধে সেই পুৰুষক ক’লে: “এই সাপটোৰ জৰিয়তে মই গাঁও আৰু নগৰত ধন-ধান্য, ঐশ্বৰ্য আদি লাভ কৰিম।”

Verse 129

अतोहं जीविकामेनं नैव मोक्ष्ये कथंचन । इत्युक्त्वा पेटिकायां तं वबंध शबराधमः

“সেয়ে মোৰ জীৱিকাৰ কাৰণে মই একেবাৰে কোনোপধ্যেই ইয়াক মুকলি নকৰোঁ।” এইদৰে কৈ সেই নীচ শবৰে তাক সৰু পেটিকাত বান্ধি থ’লে।

Verse 130

बद्धमालोक्य भुजगं शबराय धनार्थिने । अमोचयत्स्वजननीदत्तं दत्त्वा स कंकणम्

বান্ধি থোৱা ভুজঙ্গটোক দেখি, ধনৰ লোভী শবৰক মাতৃদত্ত কঙ্কণ দান কৰি সি সাপটোক মুকলি কৰি দিলে।

Verse 131

मोचितस्तेन सर्पोऽसौ नरो भूत्वा कृतांजलिः । सख्यं कृत्वा च सहसा तं पातालं निनाय वै

তেওঁ মুকলি কৰাত সেই সাপটো মানুহ হৈ কৰজোড়ে নমস্কাৰ কৰিলে। তৎক্ষণাৎ সখ্য স্থাপন কৰি সি নিশ্চয় তাক পাতাললৈ লৈ গ’ল।

Verse 132

किन्नराख्येन नागेन धृतराष्ट्रसुतेन सः । पातालं प्राविशत्तत्र न्यवसत्पूजितस्सुखम्

ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পুত্ৰ ‘কিন্নৰ’ নামৰ নাগৰ সৈতে সি পাতালত প্ৰৱেশ কৰিলে। তাত সি পূজিত হৈ সুখে বাস কৰিলে।

Verse 133

धृतराष्ट्रस्य तनयां भगिनीं किन्नरस्य च । ललिताख्यां गुणोपेतां प्रियां भेजे नृपात्मजः

ৰাজপুত্ৰই ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ কন্যা আৰু কিন্নৰৰ ভগ্নী, গুণসম্পন্ন ললিতা নামৰ প্ৰিয়াক বাছি ল’লে।

Verse 134

सा तस्माज्जनयामास पुत्रमप्रतिमौजसम् । ततः सा ललिता प्राह त्वरितोदयनं प्रति

তেওঁৰ পৰা তাই অতুল্য তেজস্বী পুত্ৰ জন্ম দিলে। তাৰ পাছত ললিতাই ত্বৰিতোদয়নক ক’লে।

Verse 135

ललितोवाच । अहं विद्या धरी पूर्वं सुकर्णी नाम नामतः । शापात्सर्पत्वमाप्तास्मि शापांतो गर्भ एष मे

ললিতাই ক’লে: “পূৰ্বতে মই বিদ্যাধৰী আছিলোঁ, নাম আছিল সুকৰ্ণী। শাপৰ ফলত সৰ্পত্ব লাভ কৰিলোঁ; এই গৰ্ভই মোৰ শাপৰ অন্ত।”

Verse 136

ततोऽमुं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रमप्रतिमौजसम् । तांबूलीं स्रजमम्लानां वीणां घोषवतीमपि

সেয়ে, এই অতুল্য তেজস্বী পুত্ৰক গ্ৰহণ কৰা; লগতে তাম্বূল, কেতিয়াও নুমৰোৱা মালা আৰু ধ্বনিময় বীণাও গ্ৰহণ কৰা।

Verse 137

तथेति प्रतिजग्राह तत्सर्वं नृपनंदनः । पश्यतां सर्वसर्पाणां साप्यगच्छद्विहायसम्

“তথাস্তु” বুলি কৈ ৰাজপুত্ৰই সেই সকলো গ্ৰহণ কৰিলে। সকলো সৰ্পে চাই থকা অৱস্থাত তাইও আকাশলৈ উৰি গ’ল।

Verse 138

ततः सोऽपि गृहीत्वा तु वीणां मालां च पुत्रकम् । दुःखितामात्मजननीं द्रषुकामस्त्वरान्वितः

তেতিয়া সিও বীণা, মালা আৰু নিজৰ সৰু পুত্ৰক লৈ, দুখেৰে ব্যাকুল মাতৃক দেখা পাবলৈ ব্যগ্ৰ হৈ ত্বৰিতে আগবাঢ়িল।

Verse 139

श्वशुरादीननुज्ञाप्य सहसा स्वाश्रमं ययौ । जननीं शोकसंतप्तामाश्वस्तां जमदग्निना

শ্বশুৰ আদি সকলৰ অনুমতি লৈ সি সহসাই নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল; তাত জামদগ্নিয়ে শোকে দগ্ধ মাতৃক সান্ত্বনা দিছিল।

Verse 140

समेत्य तोषयामास वृत्तं चास्यै न्यवेदयत् । तदा प्रहृष्टहृदया सा बभूव मृगावती

তেওঁক লগ পাই সি মাতৃক সান্ত্বনা দিলে আৰু যি যি ঘটিছিল সকলো বৃত্তান্ত জনালে; তেতিয়া মৃগাৱতীৰ হৃদয় আনন্দেৰে উল্লসিত হ’ল।

Verse 141

अत्रांतरे स शबरः कौशांब्यां वणिजं ययौ । सहस्रानीकनामांकं विक्रेतुं मणिकंकणम्

ইফালে সেই শবৰ কৌশাম্বীত এজন বণিকৰ ওচৰলৈ গ’ল, সহস্ৰানীক নামাঙ্কিত মণিকঙ্কণ বিক্ৰী কৰিবলৈ।

Verse 142

राजमुद्रां समालोक्य कंकणे स वणिग्वरः । शबरेण समं गत्वा सर्वं राज्ञे न्यवेदयत्

কঙ্কণত ৰাজমুদ্ৰা দেখি সেই শ্ৰেষ্ঠ বণিকে শবৰক লগত লৈ গৈ সকলো কথা ৰজাক নিবেদন কৰিলে।

Verse 143

ततः सहस्रानीकोऽयं तत्प्राप्य मणिकंकणम् । मृगावतीविप्रयोगविषाग्निपरिपीडितः

তাৰ পাছত সহস্ৰানীক ৰজাই সেই মণিময় কংকণ লাভ কৰি, মৃগাৱতীৰ বিৰহৰ বিষ-অগ্নিয়ে দগ্ধ হৈ গভীৰ যন্ত্রণাত থাকিল।

Verse 144

तद्बाहुसंगपीयूष शीकरासारशीतलम् । कंकणं हृदये न्यस्य विललाप सुदुःखितः

তেওঁ সেই কংকণখন হৃদয়ত থৈ দিলে—তাই যেন তাইৰ আলিঙ্গনৰ অমৃতময় ছিটাৰ দৰে শীতল—আৰু অতি দুঃখেৰে বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 145

उवाच च कथं लब्धं कंकणं शबर त्वया । स चैवमुक्तस्तत्प्राप्ति क्रमं तस्मै न्यवेदयत्

তেওঁ ক’লে, “হে শবৰ, এই কংকণ তুমি কেনেকৈ পালা?” এইদৰে কোৱা হ’লে শবৰে লাভৰ সমগ্ৰ ক্ৰম তেওঁক জনালে।

Verse 146

शबरस्य वचः श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः । प्रतस्थे मंत्रिभिः सार्द्धं प्रियालोकनकौतुकी

শবৰৰ বাক্য শুনি সহস্ৰানীক নৃপতি, প্ৰিয়াৰ দৰ্শনৰ আশাত উৎকণ্ঠিত হৈ, মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 147

यत्रेंदुभास्क रमुखा लभंते सहसोदयम् । तमेव गिरिमुद्दिश्य सहसा सोऽभ्यगच्छत

য’ত চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য একেলগে উদয় হয় বুলি কোৱা হয়, সেই পৰ্বতক লক্ষ্য কৰি তেওঁ তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিতে আগবাঢ়ি গ’ল।

Verse 148

किंचिन्मार्गं समुल्लंघ्य तस्थौ विश्रांतसैनिकः । तस्मिन्विनिद्रे दयितासंगमध्यानतत्परे

অল্প পথ অতিক্ৰম কৰি তেওঁ থমকি ৰ’ল; সৈন্যসকল বিশ্ৰাম ল’লে। তাতে তন্দ্ৰা নামি আহোঁতেই তেওঁৰ মন প্ৰেয়সীৰ সৈতে মিলনৰ ধ্যানত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 149

वसंतको विचित्रास्तु कथयामास वै कथाः । तत्कथाश्रवणेनैव तां रात्रिं स निनाय वै

তাৰ পিছত বসন্তকে নানা বিচিত্ৰ আশ্চৰ্য কাহিনী ক’লে। সেই কাহিনী শুনিয়েই তেওঁ সমগ্ৰ ৰাতিটো কটালে।

Verse 150

ततः कालेन ककुभं प्राप्य जंभारिपालिताम् । जमदग्न्याश्रमं गत्वा निर्वैरहरिकुंजरम्

তাৰ পিছত সময়মতে তেওঁ ককুভা নগৰত উপস্থিত হ’ল, যি জম্ভাৰিৰ (ইন্দ্ৰৰ) ৰক্ষাত আছিল। তাৰপিছত তেওঁ জমদগ্নি মুনিৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল—য’ত সিংহ আৰু হাতীও বৈৰবিহীনভাৱে বাস কৰে।

Verse 151

तपस्यंतं मुनिं दृष्ट्वा शिरसा प्रणनाम सः । आशीर्वादेन स मुनिः प्रतिजग्राह तं नृपम्

তপস্যাত নিমগ্ন মুনিক দেখি তেওঁ মূৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰিলে। মুনিয়েো আশীৰ্বাদ দি সেই ৰজাক সাদৰে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 152

विधिवत्पूजयामास पाद्यार्घ्याचमनीयकैः । उवाच च महीपालं धर्मार्थसहितं वचः

তাৰ পিছত তেওঁ বিধিমতে পাদ্য, অৰ্ঘ্য আৰু আচমনীয় জল দি পূজা কৰিলে। আৰু ধৰ্ম-অৰ্থসহিত উপদেশময় বাক্য সেই মহীপালক ক’লে।

Verse 154

भविष्यति दिशां जेता सिंहसंहननो युवा । पौत्र एष महाभाग तथा द्युदयनात्मजः

হে মহাভাগ্যৱান! তোমাৰ এই পৌত্ৰ—দ্যুদয়নৰ পুত্ৰ—যুৱ অৱস্থাত সিংহসম দেহধাৰী হৈ দিশাসমূহৰ জয়ী হ’ব।

Verse 155

इयं मृगावती भार्या पाति व्रत्यपरायणा । तदेतांस्त्रीन्महाराज प्रतिगृह्णीष्व मा चिरम्

এই মৃগাৱতী পত্নী, ব্ৰত-নিয়মত পৰায়ণা; সেয়ে, হে মহাৰাজ, এই নাৰীজনীক বিলম্ব নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰক।

Verse 156

उक्त्वैवं मुनिना दत्तांस्तान्गृहीत्वा महीपतिः । प्रियासहायः स्वपुरीं प्रतस्थे मंत्रिभिर्वृतः

মুনিয়ে এইদৰে কোৱাৰ পাছত, ৰজাই ঋষিয়ে দিয়া সেই দানসমূহ গ্ৰহণ কৰিলে; প্ৰিয়াসহ আৰু মন্ত্ৰীসকলে ঘেৰাও কৰি, তেওঁ নিজৰ নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 157

ततः प्रविश्य कौशांबीं नगरीं स नृपोत्तमः । स्मरञ्छक्रस्य वचनं मानुषं जन्म कुत्सयन्

তাৰ পাছত সেই উত্তম নৃপতি কৌশাম্বী নগৰীত প্ৰৱেশ কৰিলে; ইন্দ্ৰৰ বচন স্মৰণ কৰি, মানৱ জন্মৰ অৱস্থাক তুচ্ছ জ্ঞান কৰিলে।

Verse 158

महीमुदयनायैव ददौ पुत्राय धीमते । तस्मिन्नुदयने पुत्र राज्यपालनदक्षिणे

তেওঁ ধীমান পুত্ৰ উদয়নকেই ৰাজ্য-ভূমি অৰ্পণ কৰিলে। আৰু যেতিয়া সেই পুত্ৰ উদয়ন ৰাজ্য ৰক্ষাত দক্ষ আছিল,

Verse 159

राज्यभारं विनिक्षिप्य स शापविनिवृत्तये । वसंतकरुमण्वद्भ्यां मृगावत्या च भार्यया

ৰাজ্যভাৰৰ বোজা এৰি, শাপ-নিবৃত্তিৰ কামনাৰে তেওঁ বসন্তকৰুমণ্ব আৰু পত্নী মৃগাৱতীৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 160

यौगन्धरायणेनापि मंत्रिपुत्रेण संयुतः । चक्रतीर्थे महापुण्ये दक्षिणस्योदधेस्तटे

মন্ত্ৰীৰ পুত্ৰ যৌগন্ধৰায়ণো তেওঁৰ সৈতে আছিল; আৰু তেওঁলোকে দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰত থকা মহাপুণ্য চক্রতীৰ্থলৈ গ’ল।

Verse 161

स्नानं कर्तुं ययौ तूर्णं सर्वतीर्थोत्त मोत्तमे । वाहनैर्वातरंहोभिरचिराल्लवणोदधिम्

পবিত্ৰ স্নান কৰিবলৈ তেওঁ তৎক্ষণাৎ সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম সেই তীৰ্থলৈ গ’ল; বতাহৰ দৰে দ্ৰুত বাহনত চৰি অচিৰেই লৱণ সাগৰত উপনীত হ’ল।

Verse 162

संप्राप्य चक्रतीर्थं च स्नानं चक्रुर्यथाविधि । तेषु च स्नातमात्रेषु चक्रतीर्थे नृपादिषु

চক্রতীৰ্থত উপনীত হৈ তেওঁলোকে বিধি অনুসাৰে স্নান কৰিলে; আৰু চক্রতীৰ্থত ৰজা আদি স্নান কৰা মাত্ৰেই…

Verse 163

विनष्टं तत्क्षणादेव मानुष्यमतिकुत्सितम् । ततो विधूतपापास्ते स्वं रूपं प्रतिपेदिरे

সেই ক্ষণতেই তেওঁলোকৰ নিন্দনীয় মানৱ অৱস্থা লুপ্ত হ’ল; তাৰ পাছত পাপ ধুই পেলাই তেওঁলোকে নিজৰ সত্য ৰূপ পুনৰ লাভ কৰিলে।

Verse 164

दिव्यांबरधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । विमानानि महार्हाणि समारुह्य विभूषिताः

সকলোয়ে দিব্য বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, স্বৰ্গীয় মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপনেৰে অলংকৃত হৈ, অতি মূল্যবান আৰু শোভাময় বিমানত আৰোহণ কৰি দীপ্তিময় হৈ উঠিল।

Verse 165

तत्तीर्थं बहु मन्वानाः स्वशापच्छेदकारणम् । पश्यतां सर्वलोकानां स्वर्गलोकं ययुस्तदा

সেই তীৰ্থক নিজৰ শাপচ্ছেদৰ কাৰণ বুলি গভীৰভাৱে মান্য কৰি, সকলো লোকৰ দৃষ্টিৰ সন্মুখতে তেওঁলোকে তেতিয়া স্বৰ্গলোকলৈ গমন কৰিলে।

Verse 166

तदाप्रभृति ते सर्वे ज्ञात्वा तत्तीर्थवैभवम् । पावने चक्रतीर्थेऽस्मिन्स्नानं कुर्वंति सर्वदा

সেই সময়ৰ পৰা তেওঁলোকে তীৰ্থৰ মহিমা জানি, এই পাৱন চক্ৰতীৰ্থত সদায় স্নান কৰে।

Verse 167

एवं प्रभावं तत्तीर्थं ये समागत्य मानवाः । स्नानं सकृच्च कुर्वंति ते सर्वे स्वर्गवासिनः

সেই তীৰ্থৰ এনে প্ৰভাৱ: যিসকল মানুহ তাত আহি একবাৰো স্নান কৰে, তেওঁলোক সকলোৱে স্বৰ্গবাসী হয়।

Verse 168

एवं वः कथितं विप्रा विधूमचरितं महत् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । यं यं कामयते कामं तं सर्वं शीघ्रमाप्नुयात्

এইদৰে, হে বিপ্ৰসকল, বিধূমৰ এই মহান চৰিত্ৰ তোমালোকক কোৱা হ’ল। যি একাগ্ৰচিত্তে এই অধ্যায় পাঠ কৰে বা শ্ৰৱণ কৰে, সি যি যি কামনা কৰে, সেয়া সকলো অতি শীঘ্ৰে সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰে।

Verse 193

नरनाथ मृगावत्यां जातोऽयं तनयस्तव । यशोनिधिर्महातेजा रामचंद्र इवापरः

হে নৰনাথ, মৃগাৱতীৰ গৰ্ভত তোমাৰ এই পুত্ৰ জন্মিল—যশৰ সাগৰ, মহাতেজস্বী, যেন অন্য এক ৰামচন্দ্ৰ।