Adhyaya 47

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसस्य वधात्सूत रावणस्य महामुने । ब्रह्महत्या कथमभूद्राघवस्य महात्मनः

ঋষিসকলে ক’লে—হে সূত, হে মহামুনে! ৰাক্ষস ৰাৱণক বধ কৰাৰ পাছত মহাত্মা ৰাঘৱৰ (ৰামৰ) ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল?

Verse 2

ब्राह्मणस्य वधात्सूत ब्रह्महत्याभिजायते । न ब्राह्मणो दशग्रीवः कथं तद्वद नो मुने

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত! ব্ৰাহ্মণ বধ কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যাৰ মহাপাপ জন্মে। কিন্তু দশগ্ৰীৱ (ৰাৱণ) ব্ৰাহ্মণ নাছিল—তেন্তে একে দোষ কেনেকৈ প্ৰযোজ্য হয়? হে মুনি, আমাক বুজাই কোৱা।”

Verse 3

ब्रह्महत्या भवेत्क्रूरा रामचंद्रस्य धीमतः । एतन्नः श्रद्दधानानां वद कारुण्यतोऽधुना

“বুদ্ধিমান ৰামচন্দ্ৰৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে ভয়ংকৰ পাপ কেনেকৈ লাগিব পাৰে? দয়াৰে, আমি যিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে শুনো, আমাক এতিয়া কোৱা।”

Verse 4

इति पृष्टस्ततः सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तेषां प्रश्नस्योत्तरमुत्तमम्

এইদৰে নৈমিষাৰণ্যবাসীসকলৰ প্ৰশ্ন শুনি, সূতে তেতিয়া তেওঁলোকক সেই অনুসন্ধানৰ উত্তম উত্তৰ ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 5

।श्रीसूत उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजाः पुलस्त्योनाम वै द्विजाः । बभूव तस्य पुत्रोऽभूद्विश्रवा इति विश्रुतः

শ্ৰী সূতে ক’লে: “ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, মহাতেজস্বী পুলস্ত্য নামৰ এজন দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ ‘বিশ্ৰৱা’ নামে খ্যাত হৈছিল।”

Verse 6

तस्य पुत्रः पुलस्त्य स्य विश्रवा मुनिपुंगवाः । चिरकालं तपस्तेपे देवैरपि सुदुष्करम्

“পুলস্ত্যৰ পুত্ৰ বিশ্ৰৱা—মুনিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—দীৰ্ঘকাল তপস্যা কৰিলে, এনে তপস্যা যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ।”

Verse 7

तपः कुर्वति तस्मिंस्तु सुमाली नाम राक्षसः । पाताललोकाद्भूलोकं सर्वं वै विचचार ह

তেওঁ তপস্যাত নিমগ্ন থাকোঁতে, সুমালী নামৰ এজন ৰাক্ষস পাতাললোকৰ পৰা উঠি আহি সমগ্ৰ ভূ-লোকত ঘূৰি ফুৰিলে।

Verse 8

हेमनिष्कांगदधरः कालमेघनिभच्छविः । समादाय सुतां कन्यां पद्महीनामिव श्रियम्

সোনাৰ নিষ্ক আৰু বাহুবন্ধ ধাৰণ কৰি, বৰষুণ-মেঘৰ দৰে শ্যামবৰ্ণ, তেওঁ নিজৰ কন্যা—এগৰাকী কুমাৰী—ক লগত লৈ গ’ল; যেন পদ্মবিহীন শ্ৰী।

Verse 9

विचरन्स महीपृष्ठे कदाचित्पुष्पकस्थितम् । दृष्ट्वा विश्रवसः पुत्रं कुबेरं वै धनेश्वरम्

পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত ঘূৰি ফুৰোঁতে, এদিন তেওঁ পুষ্পকত আসীন বিশ্ৰৱাৰ পুত্ৰ কুবেৰক—ধনৰ অধিপতিক—দেখিলে।

Verse 10

चिंतयामास विप्रेंद्राः सुमाली स तु राक्षसः । कुबेरसदृशः पुत्रो यद्यस्माकं भविष्यति

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! সেই ৰাক্ষস সুমালীয়ে মনে মনে চিন্তা কৰিলে—‘যদি আমাৰ বংশত কুবেৰ সদৃশ পুত্ৰ জন্মে…’

Verse 11

वयं वर्द्धामहे सर्वे राक्षसा ह्यकुतोभयाः । विचार्यैवं निजसुतामब्रवीद्राक्षसेश्वरः

‘তেন্তে আমি সকল ৰাক্ষস বৃদ্ধি পাব, কোনো দিশৰ পৰা ভয় নাথাকিব।’ এইদৰে ভাবি, ৰাক্ষসাধিপতিয়ে নিজৰ কন্যাক ক’লে।

Verse 12

सुते प्रदानकालोऽद्य तव कैकसि शोभने । अद्य ते यौवनं प्राप्तं तद्देया त्वं वराय हि

হে শোভনা কাইকসী, মোৰ কন্যা—আজি তোমাক বিবাহত দান কৰাৰ উপযুক্ত সময়। আজি তুমি যৌৱন লাভ কৰিছা; সেয়ে তোমাক নিশ্চয়েই যোগ্য বৰলৈ দিয়া উচিত।

Verse 13

अप्रदानेन पुत्रीणां पितरो दुःखमाप्नुयुः । किं च सर्वगुणोत्कृष्टा लक्ष्मीरिव सुते शुभे

কন্যাসকলক বিবাহত দান নকৰিলে পিতাসকল দুখত পৰে। আৰু হে শুভ কন্যা, তুমি সকলো গুণতে উৎকৃষ্টা—স্বয়ং লক্ষ্মীৰ দৰে।

Verse 14

प्रत्याख्यानभयात्पुंभिर्न च त्वं प्रार्थ्यसे शुभे । कन्यापितृत्वं दुःखाय सर्वेषां मानकांक्षिणाम्

হে শুভে, প্রত্যাখ্যানৰ ভয়ত পুৰুষসকলে তোমাৰ হাতো নাখোজে। মান-প্ৰতিষ্ঠা কামনা কৰা সকলোৰে বাবে অবিবাহিতা কন্যাৰ পিতৃত্ব দুখৰ কাৰণ হয়।

Verse 15

न जानेऽहं वरः को वा वरयेदिति कन्यके । सा त्वं पुलस्त्यतनयं मुनिं विश्रवसं द्विजम्

হে কন্যকে, মই নাজানো তোমাৰ বৰ কোন হ’ব বা কোনে তোমাক বৰিব। সেয়ে তুমি পুলস্ত্যৰ পুত্ৰ, দ্বিজ মুনি বিশ্ৰৱসকেই বৰি লোৱা।

Verse 16

पितामहकुलोद्भूतं वरयस्व स्वयंगता । कुबेरतुल्यास्तनया भवेयुस्ते न संशयः

তুমি নিজে গৈ তাক বৰি লোৱা—যি পিতামহৰ খ্যাতিমান কুলত জন্ম। নিঃসন্দেহে তোমাৰ পুত্ৰসকল কুবেৰসম হ’ব, ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 17

कैकसी तद्वचः श्रुत्वा सा कन्या पितृगौरवात् । अंगीचकार तद्वाक्यं तथास्त्विति शुचिस्मिता

সেই বাক্য শুনি কন্যা কৈকসীয়ে পিতৃ-গৌৰৱৰ বাবে সেই উপদেশ গ্ৰহণ কৰিলে; শুচি মৃদু হাসি মেলি ক’লে, “তথাস্ত্ব—এনেকৈয়ে হওক।”

Verse 18

पर्णशालां मुनिश्रेष्ठा गत्वा विश्रवसो मुनेः । अतिष्ठदंतिके तस्य लज्जमाना ह्यधोमुखी

মুনিশ্ৰেষ্ঠ বিশ্ৰৱসৰ পৰ্ণশালালৈ গৈ সেই শ্ৰেষ্ঠ কন্যা তেওঁৰ কাষতে থিয় হ’ল—লাজত মুখ নত কৰি।

Verse 19

तस्मिन्नवसरे विप्राः पुलस्त्यतनयः सुधीः । अग्निहोत्रमुपास्ते स्म ज्वलत्पावकसन्निभः

সেই সময়তে, হে বিপ্ৰসকল, পুলস্ত্যৰ জ্ঞানী পুত্ৰ অগ্নিহোত্ৰ উপাসনাত নিমগ্ন আছিল—জ্বলা পাৱকৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 20

संध्याकालमतिक्रूरमविचिंत्य तु कैकसी । अभ्येत्य तं मुनिं सुभ्रूः पितुर्वचनगौरवात्

কিন্তু কৈকসী, সুন্দৰ ভ্ৰূৱতী, সন্ধ্যাকালৰ কঠোৰতা নাভাবি, পিতৃবচনৰ গৌৰৱৰ বাবে সেই মুনিৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 21

तस्थावधोमुखी भूमिं लिखत्यंगुष्ठकोटिना । विश्रवास्तां विलोक्याथ कैकसीं तनुमध्यमाम् । उवाच सस्मितो विप्राः पूर्णचंद्रनिभाननाम्

তাই মুখ নত কৰি থিয় হৈ থাকিল, বুঢ়া আঙুলিৰ আগটিয়ে মাটিত আঁকি থাকিল। তেতিয়া বিশ্ৰৱসে কৈকসীক দেখি—সৰু কঁকাল, পূৰ্ণচন্দ্ৰ সদৃশ মুখ—হে বিপ্ৰসকল, মৃদু হাসি সহ ক’লে।

Verse 22

विश्रवा उवाच । शोभने कस्य पुत्री त्वं कुतो वा त्वमिहागता

বিশ্ৰৱাই ক’লে: “হে শুভলক্ষণীয়া, তুমি কাৰ কন্যা, আৰু ক’ৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছা?”

Verse 23

कार्यं किं वा त्वमुद्दिश्य वर्तसेऽत्र शुचिस्मिते । यथार्थतो वदस्वाद्य मम सर्वमनिंदिते

“হে শুচি-হাস্যৱতী, কি উদ্দেশ্যে তুমি ইয়াত অৱস্থান কৰিছা? হে নিৰ্দোষা, আজি মোক সকলো সত্য যথাৰ্থকৈ কোৱা।”

Verse 24

इतीरिता कैकसी सा कन्या बद्धांजलिर्द्विजाः । उवाच तं मुनिं प्रह्वा विनयेन समन्विता

এইদৰে কোৱা হ’লে, হে দ্বিজসকল, সেই কন্যা কৈকসী ভক্তিভাৱে অঞ্জলি বদ্ধ কৰি; নম্ৰতাৰে নত হৈ বিনয়েৰে সেই মুনিক ক’লে।

Verse 25

तपः प्रभावेन मुने मदभिप्रायमद्य तु । वेत्तुमर्हसि सम्यक्त्वं पुलस्त्यकुलदीपन

“হে মুনে, তোমাৰ তপস্যাৰ প্ৰভাৱত তুমি আজিো মোৰ অভিপ্ৰায় যথাযথভাৱে জানিব পাৰা—হে পুলস্ত্যকুল-দীপক!”

Verse 26

अहं तु कैकसी नाम सुमालिदुहिता मुने । मत्तातस्याज्ञया ब्रह्मंस्तवांतिकमुपागता

“হে মুনে, মোৰ নাম কৈকসী; মই সুমালীৰ কন্যা। হে ব্ৰাহ্মণদেৱ, পিতাৰ আজ্ঞাত মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।”

Verse 27

शेष त्वं ज्ञानदृष्ट्याद्य ज्ञातुमर्हस्यसंशयः । क्षणं ध्यात्वा मुनिः प्राह विश्रवाः स तु कैकसीम्

“অৱশিষ্ট সকলো তুমি আজি জ্ঞান-দৃষ্টিৰে নিঃসন্দেহে জানিব পাৰিবা।” ক্ষণেক ধ্যান কৰি মুনি বিশ্ৰৱাই কাইকসীক ক’লে।

Verse 28

मया ते विदितं सुभ्रूर्मनोगतमभीप्सितम् । पुत्राभिलाषिणी सा त्वं मामगाः सांप्रतं शुभे

“হে সুন্দৰ ভ্ৰূৱতী, তোমাৰ মনৰ ভিতৰত থকা কামনা মোৰ বিদিত। পুত্ৰলাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তুমি এতিয়া মোৰ ওচৰলৈ আহিছা, হে শুভে।”

Verse 29

सायंकालेऽधुना क्रूरे यस्मान्मां त्वमुपागता । पुत्राभिलाषिणी भूत्वा तस्मात्त्वां प्रब्रवीम्यहम्

“কাৰণ তুমি এতিয়া সন্ধ্যাকালত—অমঙ্গল সময়ত—পুত্ৰলাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মোৰ ওচৰলৈ আহিছা; সেয়ে মই তোমাক এই কথা ক’ম।”

Verse 30

शृणुष्वावहिता रामे कैकसी त्वमनिंदिते । दारुणान्दारुणाकारान्दारुणाभिजनप्रियान्

“হে ৰামে, হে কাইকসী, হে অনিন্দিতা, মনোযোগে শুনা। তুমি ভয়ংকৰ সন্তান জন্ম দিবা—ভয়াল আকৃতিৰ, আৰু ভয়ংকৰ বংশৰ প্ৰিয়।”

Verse 31

जनयिष्यसि पुत्रांस्त्वं राक्षसान्क्रूरकर्मणः । श्रुत्वा तद्वचनं सा तु कैकसी प्रणिपत्य तम्

“তুমি পুত্ৰ জন্ম দিবা—ৰাক্ষস, ক্ৰূৰ কৰ্মৰ। সেই বাক্য শুনি কাইকসী তেঁওক প্ৰণিপাত কৰিলে।”

Verse 32

पुलस्त्यतनयं प्राह कृतांजलिपुटा द्विजाः । भगवदीदृशाः पुत्रास्त्वत्तः प्राप्तुं न युज्यते

কৃতাঞ্জলি হৈ ব্ৰাহ্মণসকলে পুলস্ত্যৰ পুত্ৰ (বিশ্ৰৱা)ক ক’লে: “হে ভগৱন! আপোনাৰ দৰে দিৱ্য স্বভাৱৰ পুত্ৰ এইদৰে লাভ কৰা উচিত নহয়।”

Verse 33

इत्युक्तः स मुनिः प्राह कैकसीं तां सुमध्यमाम् । मद्वंशानुगुणः पुत्रः पश्चिमस्ते भविष्यति

এইদৰে কোৱা হ’লে সেই মুনিয়ে সুমধ্যমা কৈকসীক ক’লে: “তোমাৰ শেষ পুত্ৰ মোৰ বংশৰ অনুৰূপ হ’ব।”

Verse 34

धार्मिकः शास्त्रविच्छांतो न तु राक्षसचेष्टितः । इत्युक्ता कैकसी विप्राः काले कतिपये गते

“সেই পুত্ৰ ধৰ্মিষ্ঠ হ’ব, শাস্ত্ৰবিদ আৰু সংযমী; ৰাক্ষসীয় আচৰণত লিপ্ত নহ’ব।” এইদৰে কৈকসীক কোৱা হ’ল, হে ব্ৰাহ্মণসকল, আৰু কিছু কাল অতিবাহিত হ’ল…

Verse 35

सुषुवे तनयं क्रूरं रक्षोरूपं भयंकरम् । द्विपंचशीर्षं कुमतिं विंशद्बाहुं भयानकम्

তাই ক্ৰূৰ পুত্ৰ জন্ম দিলে, ৰাক্ষস-ৰূপে ভয়ংকৰ—দশ শিৰবিশিষ্ট, কুবুদ্ধি, আৰু বিশ বাহুতে আতংকজনক।

Verse 36

ताम्रोष्ठं कृष्णवदनं रक्तश्मश्रु शिरोरुहम् । महादंष्ट्रं महाकायं लोकत्रासकरं सदा

তাম্ৰবৰ্ণ ওঁঠ, কৃষ্ণ মুখ, ৰক্ত দাড়ি আৰু কেশ; বৃহৎ দংশনদাঁত, মহাকায়—সদায় লোকসমূহক ত্ৰাস দিয়া।

Verse 37

दशग्रीवाभिधः सोऽभूत्तथा रावण नामवान् । रावणानंतरं जातः कुम्भकर्णाभिधः सुतः

সেইজন দশগ্ৰীৱ নামে পৰিচিত হ’ল, আৰু ৰাৱণ নামেও খ্যাতি লাভ কৰিলে। ৰাৱণৰ পিছত কুম্ভকৰ্ণ নামে এক পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 38

ततः शूर्पणखा नाम्ना क्रूरा जज्ञे च राक्षसी । ततो बभूव कैकस्या विभीषण इति श्रुतः

তাৰ পিছত শূৰ্পণখা নামে এক নিষ্ঠুৰ ৰাক্ষসী জন্মিল। তাৰপিছত কাইকসীৰ গৰ্ভে বিভীষণ নামে খ্যাত এক পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 39

पश्चिमस्तनयो धीमान्धार्मिको वेदशास्त्रवित् । एते विश्रवसः पुत्रा दशग्रीवादयो द्विजाः

সৰ্বশেষ পুত্ৰজন বুদ্ধিমান, ধৰ্মনিষ্ঠ আৰু বেদ-শাস্ত্ৰবিদ আছিল। হে দ্বিজসকল, এইসকলেই বিশ্ৰৱসৰ পুত্ৰ—দশগ্ৰীৱ আদি।

Verse 40

अतो दशग्रीववधात्कुम्भकर्णवधादपि । ब्रह्महत्या समभवद्रामस्याक्लिष्टकर्मणः

সেয়ে দশগ্ৰীৱৰ বধৰ পৰা, আৰু কুম্ভকৰ্ণৰ বধৰ পৰাও, কলুষহীন কৰ্মসম্পন্ন ৰামৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 41

अतस्तच्छांतये रामो लिंगं रामेश्वराभिधम् । स्थापयामास विधिना वैदिकेन द्विजोत्तमाः

সেই দোষ শান্ত কৰিবলৈ ৰামে ‘ৰামেশ্বৰ’ নামে এক লিঙ্গ বৈদিক বিধি অনুসাৰে স্থাপন কৰিলে, হে দ্বিজোত্তমসকল।

Verse 42

एवं रावणघातेन ब्रह्महत्यासमुद्भवः । समभूद्रामचंद्रस्य लोककांतस्य धीमतः

এইদৰে ৰাৱণ-বধৰ ফলত, লোকপ্ৰিয় ধীমান ৰামচন্দ্ৰৰ ওপৰত কৰ্মফলস্বৰূপে ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 43

तत्सहैतुकमाख्यातं भवतां ब्रह्मघातजम् । पापं यच्छांतये रामो लिंगं प्रातिष्ठिपत्स्वयम्

ইয়াৰ কাৰণ—ব্ৰহ্মঘাতজনিত পাপ—মই তোমালোকক কৈ দিলোঁ। সেই দোষ শান্ত কৰিবলৈ ৰামে নিজেই শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 44

एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य रामचन्द्रोऽतिधार्मिकः । मेने कृतार्थमात्मानं ससीता वरजो द्विजाः

এইদৰে লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, অতিধাৰ্মিক ৰামচন্দ্ৰে—সীতা আৰু কনিষ্ঠ ভ্ৰাতাসহ—নিজক কৃতাৰ্থ বুলি ভাবিলে, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল।

Verse 45

ब्रह्महत्या गता यत्र रामचंद्रस्य भूपतेः । तत्र तीर्थमभूत्किंचिद्ब्रह्महत्याविमोचनम्

য’ত ভূপতি ৰামচন্দ্ৰৰ পৰা ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষ আঁতৰি গ’ল, তাত এটা তীৰ্থ উদ্ভৱ হ’ল—‘ব্ৰহ্মহত্যা-বিমোচন’ নামে।

Verse 46

तत्र स्नानं महापुण्यं ब्रह्महत्याविनाशनम् । दृश्यते रावणोऽद्यापि छायारूपेण तत्र वै

তাত স্নান মহাপুণ্যদায়ক আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষ বিনাশক। সঁচাকৈ, আজিও তাত ৰাৱণ ছায়াৰূপে দেখা যায়।

Verse 47

तदग्रे नागलोकस्य बिलमस्ति महत्तरम् । दशग्रीववधोत्पन्नां ब्रह्महत्यां बलीयसीम्

তাৰ আগফালে নাগলোকলৈ যোৱা এক অতি বৃহৎ বিল আছে; দশগ্ৰীৱ (ৰাৱণ) বধৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা প্ৰবল ব্ৰহ্মহত্যাৰ ছায়া তাত সংলগ্ন।

Verse 48

तद्बिलं प्रापयामास जानकीरमणो द्विजाः । तस्योपरि बिलस्याथ कृत्वा मण्डपमुत्तमम्

হে দ্বিজসকল, জানকীৰ প্ৰিয় (ৰাম) তেওঁক সেই বিললৈ পোৱাই দিলে; তাৰ পাছত সেই বিলৰ ওপৰত এক উত্তম মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 49

भैरवं स्थापयामास रक्षार्थं तत्र राघवः । भैरवाज्ञापरित्रस्ता ब्रह्महत्या भयंकरी

তাত ৰাঘৱে ৰক্ষাৰ্থে ভৈৰৱক স্থাপন কৰিলে। ভৈৰৱৰ আজ্ঞাত আতংকিত হৈ ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মহত্যা সংযমিত হ’ল।

Verse 50

नाशक्नोत्तद्बिलादूर्ध्वं निर्गंतुं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्नेव बिले तस्थौ ब्रह्महत्या निरुद्यमा

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সি সেই বিলৰ পৰা ওপৰলৈ ওলাই আহিব নোৱাৰিলে। সেই একে বিলে ব্ৰহ্মহত্যা নিষ্ক্ৰিয় হৈ থাকিল।

Verse 51

रामनाथमहालिंगं दक्षिणे गिरिजा मुदा । वर्तते परमानंदशिवस्यार्धशरीरिणी

দক্ষিণে ৰামনাথৰ মহালিঙ্গত গিৰিজা আনন্দেৰে অৱস্থিত—সেই গিৰিজাই পৰমানন্দ শিৱৰ অৰ্ধশৰীৰিণী।

Verse 52

आदित्यसोमौ वर्तेते पार्श्वयोस्तत्र शूलिनः । देवस्य पुरतो वह्नी रामनाथस्य वर्तते

সেই পবিত্ৰ তীৰ্থত শূলধাৰী প্ৰভু শিৱৰ দুয়ো কাষে আদিত্য আৰু সোম অৱস্থিত। দেৱতাৰ সন্মুখত অগ্নিদেৱ সদা ৰামনাথৰ আগত নিবাস কৰে।

Verse 53

आस्ते शतक्रतुः प्राच्यामाग्नेयां च तथाऽनलः । आस्ते यमो दक्षिणस्यां रामनाथस्य सेवकः

পূৰ্ব দিশত শতক্ৰতু ইন্দ্ৰ আসীন, আৰু আগ্নেয় কোণত অনল অগ্নি অৱস্থিত। দক্ষিণ দিশত যম ৰামনাথৰ সেৱক হৈ স্থিত থাকে।

Verse 54

नैरृते निरृतिर्विप्रा वर्तते शंकरस्य तु । वारुण्यां वरुणो भक्त्या सेवते राघवेश्वरम्

হে বিপ্ৰসকল, দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত নিৰৃতি শংকৰৰ সেৱাত অৱস্থিত। পশ্চিম দিশত বৰুণ ভক্তিভাৱে ৰাঘৱেশ্বৰ (ৰাঘৱে স্থাপিত ৰামেশ্বৰ)ক সেৱা কৰে।

Verse 55

वायव्ये तु दिशो भागे वायुरास्ते शिवस्य तु । उत्तरस्यां च धनदो रामनाथस्य वर्तते

উত্তৰ-পশ্চিম দিশাংশত বায়ু শিৱৰ সেৱাত আসীন। আৰু উত্তৰ দিশত ধনদ (কুবেৰ) ৰামনাথৰ সন্মুখে উপস্থিত থাকে।

Verse 56

ईशान्येऽस्य च दिग्भागे महेशो वर्तते द्विजाः । विनायक कुमारौ च महादेवसुतावुभौ

হে দ্বিজসকল, এই ঈশান কোণত মহেশ অৱস্থিত। আৰু বিনায়ক আৰু কুমাৰো—মহাদেৱৰ দুয়ো পুত্ৰ—সেই ঠাইতে উপস্থিত।

Verse 57

यथाप्रदेशं वर्तेते रामनाथालयेऽधुना । वीरभद्रादयः सर्वे महेश्वरगणेश्वराः

আজিও ৰামনাথৰ মন্দিৰত তেওঁলোক সকলোৱে নিজ নিজ নিৰ্ধাৰিত স্থানত অৱস্থিত—বীৰভদ্ৰ আদি, মহেশ্বৰ-গণসমূহৰ সকলো অধিপতি।

Verse 58

यथाप्रदेशं वर्तंते रामनाथालये सदा । मुनयः पन्नगाः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसां गणाः

ৰামনাথৰ মন্দিৰত সদায়ে, নিজ নিজ স্থানত, মুনি, নাগ-সত্তা, সিদ্ধ আৰু গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলৰ গণসমূহ বাস কৰে।

Verse 59

संतुष्यमाणहृदया यथेष्टं शिवसन्निधौ । वर्तंते रामनाथस्य सेवार्थं भक्तिपूर्वकम्

হৃদয় সন্তুষ্ট কৰি, শিৱৰ সন্নিধানত, যেথা ইচ্ছা তেথা তেওঁলোক থাকে—ৰামনাথৰ সেৱাৰ্থে ভক্তিভাৱে নিবিষ্ট।

Verse 60

रामनाथस्य पूजार्थं श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्बहून् । रामेश्वरे रघुपतिः स्थापयामास पूजकान्

ৰামনাথৰ পূজাৰ্থে ৰঘুপতি (ৰাম) ৰামেশ্বৰত বহু শ্ৰোত্ৰিয়, বেদ-প্ৰশিক্ষিত ব্ৰাহ্মণক পূজক পুৰোহিত ৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 61

रामप्रतिष्ठितान्विप्रान्हव्यकव्यादिनार्चयेत् । तुष्टास्ते तोषिताः सर्वा पितृभिः सहदेवताः

ৰামে প্ৰতিষ্ঠিত সেই বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণসকলক হব্য-কব্য আদি অৰ্পণ কৰি সন্মান কৰা উচিত। তেওঁলোক সন্তুষ্ট হ’লে পিতৃসকলসহ সকলো দেৱতা তৃপ্ত হয়।

Verse 62

तेभ्यो बहुधनान्ग्रामान्प्रददौ जानकीपतिः । रामनाथमहादेव नैवेद्यार्थमपि द्विजाः

সেই ব্ৰাহ্মণসকলক জানকীপতি ৰামে বহু ধনসম্পন্ন গাঁও দান কৰিলে, যাতে শ্ৰী ৰামনাথ মহাদেৱৰ বাবে নৈবেদ্য কেতিয়াও অভাৱ নহয়, হে দ্বিজসকল।

Verse 63

बहून्ग्रामान्बहुधनं प्रददौ लक्ष्मणाग्रजः । हारकेयूरकटकनिष्काद्याभरणानि च

লক্ষ্মণৰ অগ্ৰজ ৰামে বহু গাঁও আৰু অপাৰ ধন দান কৰিলে, লগতে হাৰ, কেয়ূৰ, কটক, নিষ্ক আদি অলংকাৰো প্ৰদান কৰিলে।

Verse 64

अनेकपट्ट वस्त्राणि क्षौमाणि विविधानि च । रामनाथाय देवाय ददौ दशरथात्मजः

দশৰথৰ পুত্ৰ ৰামে দেৱ ৰামনাথক নানা প্ৰকাৰ বস্ত্ৰ দান কৰিলে—পট্ট (ৰেশম) আৰু বিভিন্ন খৌম (তন্তু/লিনেন) বস্ত্ৰ।

Verse 65

गंगा च यमुना पुण्या सरयूश्च सरस्वती । सेतौ रामेश्वरं देवं भजंते स्वाघशांतये

পুণ্যময়ী গঙ্গা, যমুনা, সৰয়ূ আৰু সৰস্বতী—সেতুত দেৱ ৰামেশ্বৰক ভজে, নিজৰ পাপ-মল শান্ত হ’বলৈ।

Verse 66

एतदध्यायपठनाच्छ्रवणादपि मानवः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सायुज्यं लभते हरेः

এই অধ্যায় পাঠ কৰিলে—অথবা কেৱল শুনিলেও—মানৱ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু হৰিৰ সায়ুজ্য (ঐক্য) লাভ কৰে।