Adhyaya 40
Brahma KhandaSetubandha MahatmyaAdhyaya 40

Adhyaya 40

অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে সূতে মুনিসকলক কয় যে গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতী‑পৰম্পৰাৰ শ্ৰৱণ‑কীৰ্তন মুক্তিদায়ক আৰু পাপনাশক। যি আনন্দচিত্তে গায়ত্ৰী‑সৰস্বতী তীৰ্থত স্নান কৰে, সি গৰ্ভবাসৰ দুখ পুনৰ নাভোগে আৰু নিশ্চিত মোক্ষ লাভ কৰে। মুনিসকলে সোধে—গন্ধমাদন পৰ্বতত গায়ত্ৰী‑সৰস্বতীৰ সন্নিধান কিয়? সূতে কাৰণকথা কয়—প্ৰজাপতি ব্ৰহ্মা নিজৰ কন্যা বাক্‌ৰ প্ৰতি মোহিত হয়; বাক্‌ হৰিণীৰূপ ধৰি পলাই যায় আৰু ব্ৰহ্মা তাইৰ পিছে দৌৰে। দেৱতাসকলে এই নিষিদ্ধ আচৰণ নিন্দা কৰে। তেতিয়া শিৱ ব্যাধৰূপে ব্ৰহ্মাক বাণেৰে বিদ্ধ কৰে; সেই দেহৰ পৰা মহাজ্যোতি উদ্ভৱ হৈ মৃগশীৰ্ষ নক্ষত্ৰ হয়, আৰু শিৱৰ অনুসৰণ আকাশীয় প্ৰতীকৰূপে বৰ্ণিত। ব্ৰহ্মাৰ পতনত ব্যথিত গায়ত্ৰী‑সৰস্বতীয়ে স্বামীৰ পুনঃস্থাপনৰ বাবে গন্ধমাদনত কঠোৰ তপ কৰে—উপবাস, ইন্দ্ৰিয়সংযম, শিৱধ্যান আৰু পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্রজপ। স্নানাৰ্থে তেওঁলোকে নিজৰ নামত দুটা কুণ্ড/তীৰ্থ সৃষ্টি কৰি ত্ৰিসবন স্নান কৰে। প্ৰসন্ন শিৱ পাৰ্বতী আৰু দেৱগণসহ প্ৰত্যক্ষ হৈ বৰ দিয়ে; ব্ৰহ্মাৰ শিৰসমূহ সংযোজিত কৰি তেওঁক পুনৰ চতুৰ্মুখ স্ৰষ্টাৰূপে স্থাপন কৰে। ব্ৰহ্মাই দোষ স্বীকাৰ কৰি ভবিষ্যতে নিষিদ্ধ কৰ্মৰ পুনৰাবৃত্তিৰ পৰা ৰক্ষা বিচাৰে; শিৱে প্ৰমাদ ত্যাগৰ উপদেশ দিয়ে। শেষত শিৱে দ্বিকুণ্ডৰ নিত্য তাৰক মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰে—সেখানে স্নানে শুদ্ধি, মহাপাতকনাশ, শান্তি আৰু ইষ্টসিদ্ধি লাভ হয়; বেদাধ্যয়ন বা নিত্যকৰ্ম নথকা লোকেও সমফল পায়। ফলশ্ৰুতি মতে, ভক্তিভাৱে এই অধ্যায় শ্ৰৱণ বা পাঠ কৰিলে দুয়ো তীৰ্থস্নানৰ ফল লাভ হয়।

Shlokas

Verse 1

।श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि मुनयो लोकपावनम् । गायत्र्या च सरस्वत्या माहात्म्यं मुक्तिदं नृणाम्

শ্ৰী সূতে ক’লে: এতিয়া, হে মুনিসকল, মই লোকপাৱন সেই বিষয় বৰ্ণনা কৰিম—গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীৰ মাহাত্ম্য, যি মানুহক মুক্তি দান কৰে।

Verse 2

शृण्वतां पठतां चैव महापातकनाशनम् । महापुण्यप्रदं पुंसा नरकक्लेशनाशनम्

যিসকলে এই কথা শোনে আৰু পাঠ কৰে, তেওঁলোকৰ মহাপাতক নাশ হয়; ই মানুহক মহাপুণ্য দান কৰে আৰু নৰকৰ ক্লেশ দূৰ কৰে।

Verse 3

गायत्र्यां च सरस्वत्यां ये स्नांति मनुजा मुदा । न तेषां गर्भवासः स्यात्किं तु मुक्तिर्भवेद्ध्रुवम्

যিসকলে আনন্দৰে গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীৰ তীৰ্থত স্নান কৰে, তেওঁলোকৰ পুনৰ গৰ্ভবাস নহয়; বৰং নিশ্চিতভাৱে মুক্তি লাভ হয়।

Verse 4

सरस्वत्याश्च गायत्र्या गन्धमादनपर्वते । ब्रह्मपत्न्योः सन्निधानात्तन्नाम्ना कथिते इमे

গন্ধমাদন পৰ্বতত সৰস্বতী আৰু গায়ত্ৰী—ব্ৰহ্মাৰ পত্নী দুয়োৰ—সন্নিধান থকাৰ বাবে, এই তীৰ্থ/স্থানসমূহ তেওঁলোকৰ নামেই কোৱা হয়।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । गायत्र्याश्च सरस्वत्या गन्धमादनपर्वते । किमर्थं संनिधानं वै सूताभूत्तद्वदस्व नः

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত! গন্ধমাদন পৰ্বতত গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীৰ সন্নিধান কিয় হ’ল? সেই কথা আমাক কোৱা।”

Verse 6

सूत उवाच । प्रजापतिः पुरा विप्राः स्वां वै दुहितरं मुदा । वाङ्नाम्नीं कामुको भूत्वा स्पृहयामास मोहनः

সূতে ক’লে: “পূৰ্বকালত, হে বিপ্ৰসকল, প্ৰজাপতি মোহিত হৈ কামুক হ’ল আৰু ‘বাক্’ নামৰ নিজৰেই কন্যাৰ প্ৰতি আকাঙ্ক্ষা কৰিলে।”

Verse 7

अथ प्रजापतेः पुत्री स्वस्मिन्वै तस्य कामिताम् । विलोक्य लज्जिता भूत्वा रोहिद्रूप दधार सा

তেতিয়া প্ৰজাপতিৰ কন্যাই, নিজৰ প্ৰতিয়েই তেওঁৰ কামনা নিবদ্ধ হোৱা দেখি, লাজত নত হৈ ৰোহিণী মৃগীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 8

ब्रह्मापि हरिणो भूत्वा तया रन्तुमनास्तदा । गच्छतीमनुयातिस्म हरिणीरूपधारिणीम्

তেতিয়া ব্ৰহ্মাও হৰিণ হৈ, তাইৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিবলৈ মনস্থ কৰি, মৃগীৰূপ ধাৰণ কৰা তাই যেতিয়া গৈছিল তেতিয়া তাইৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 9

तं दृष्ट्वा देवताः सर्वाः पुत्रीगमनसादरम् । करोत्यकार्यं ब्रह्मायं पुत्रीगमनलक्षणम्

তেওঁক নিজৰ কন্যাৰ পিছে অতি আগ্ৰহেৰে ধাৱমান দেখি, সকলো দেৱতাই ক’লে— ‘এই ব্ৰহ্মাই অনুচিত কৰ্ম কৰিছে; নিজৰ কন্যাৰ পিছে যোৱা কৰ্মই ইয়াৰ লক্ষণ।’

Verse 10

इति निन्दंति तं विप्राः स्रष्टारं जगतां पतिम् । निषिद्धकृत्यनिरतं तं दृष्ट्वा परमेष्ठिनम्

এইদৰে, হে ব্ৰাহ্মণসকল, তেওঁলোকে জগতৰ স্ৰষ্টা, লোকপতি হ’লেও, পৰমেষ্ঠিনক নিষিদ্ধ কৰ্মত নিমগ্ন দেখি তেওঁৰ নিন্দা কৰিলে।

Verse 11

हरः पिनाकमादाय व्याधरूपधरः प्रभुः । आकर्णपूर्ण कृष्टेन पिनाकधनुषा शरम्

তেতিয়া প্ৰভু হৰে পিনাক গ্ৰহণ কৰি, ব্যাধৰূপ ধাৰণ কৰিলে; পিনাক ধনুৰে কাণলৈকে টানি পূৰ্ণকৈ শৰ সঁজালে।

Verse 12

संयोज्य वेधसं तेन विव्याध निशितेन सः । त्रिपुरांतक बाणेन विद्धोऽसौ न्यपतद्भुवि

বেধস (ব্ৰহ্মা)ক লক্ষ্য কৰি সি তীক্ষ্ণ শৰৰে বিদ্ধ কৰিলে; ত্ৰিপুৰান্তক শিৱৰ বাণত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ সি পৃথিৱীত লুটি পৰিল।

Verse 13

तस्य देहादथोत्थाय महज्ज्योतिर्महाप्रभम् । आकाशे मृगशीर्षाख्यं नक्षत्रमभवत्तदा

তাৰ দেহৰ পৰা তেতিয়া এক মহাজ্যোতি, অতি প্ৰভাময় দীপ্তি উঠি আকাশত ‘মৃগশীৰ্ষ’ নামে নক্ষত্ৰ হৈ পৰিল।

Verse 14

आर्द्रानक्षत्ररूपी सन्हरोऽप्यनुजगाम तम् । पीडयन्मृगशीर्षाख्यं नक्षत्रं ब्रह्मरूपिणम्

হৰ (শিৱ)ো আর্দ্ৰা নক্ষত্ৰৰ ৰূপ ধৰি তাক অনুসৰণ কৰিলে, আৰু ব্ৰহ্মাৰূপী ‘মৃগশীৰ্ষ’ নক্ষত্ৰক পীড়া দিছিল।

Verse 15

अधुनापि मृगव्याधरूपेण त्रिपुरांतकः । अंबरे दृश्यते स्पष्टं मृगशीर्षांतिके द्विजाः

আজিো, হে দ্বিজসকল, ত্ৰিপুৰান্তক মৃগব্যাধ (শিকারী)ৰ ৰূপে আকাশত মৃগশীৰ্ষৰ ওচৰত স্পষ্ট দেখা যায়।

Verse 16

एवं विनिहते तस्मिञ्च्छंभुना परमेष्ठिनि । अनंतरं तु गायत्रीसरस्वत्यौ शुचार्पिते

এইদৰে শম্ভু (শিৱ)য়ে পৰমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)ক বিনিহত কৰাত, তৎক্ষণাৎ গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতী শোকত আচ্ছন্ন হৈ পৰিল।

Verse 17

भर्तृहीने मुनिश्रेष्ठा भर्तृजीवनकांक्षया । किं करिष्यावहे ह्यावामित्यन्योयं विचार्य तु

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল! স্বামীহীন হৈ, স্বামীৰ জীৱন পুনৰ লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে, সেই দুয়ো পৰস্পৰে চিন্তা কৰিলে—‘আমি এতিয়া কি কৰিম?’

Verse 18

स्वपतिप्राणसिद्ध्यर्थं गायत्री च सरस्वती । सर्वोत्कृष्टं शिवस्थानं गन्धमादनपर्वतम्

স্বামীৰ প্ৰাণ পুনৰ সিদ্ধ কৰিবলৈ গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে শিৱৰ সৰ্বোত্তম ধাম—গন্ধমাদন পৰ্বত—নিৰ্বাচন কৰিলে।

Verse 19

सर्वाभीष्टप्रदं पुंसां तपः कर्तुं समुद्यते । जग्मतुर्नियमोपेतं तपः कर्तुं शिवं प्रति

মানুহৰ সকলো ইচ্ছিত ফল দান কৰা তপস্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকে উদ্যত হ’ল; নিয়ম-সংযমেৰে যুক্ত হৈ, শিৱৰ উদ্দেশ্যে তপ কৰিবলৈ দুয়ো আগবাঢ়িল।

Verse 20

स्नानार्थमात्मनो विप्रा गायत्री च सरस्वती । तीर्थद्वयं स्वनाम्ना वै चक्रतुः पापनाशनम्

হে ব্ৰাহ্মণসকল! নিজৰ স্নানাৰ্থে গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে নিজ নিজ নামত দুটা তীৰ্থ স্থাপন কৰিলে—যি পাপনাশক।

Verse 21

तत्र त्रिषवणस्नानं प्रत्यहं चक्रतुर्मुदा । बहुकालमनाहारे कामक्रोधादिवर्जिते

তাত তেওঁলোকে আনন্দেৰে প্ৰতিদিন ত্ৰিষৱণ স্নান কৰিলে; বহুদিন অনাহাৰে থাকি, কাম-ক্রোধ আদি পৰা মুক্ত হৈ থাকিল।

Verse 22

अत्युग्रनियमो पेते शिवध्यानपरायणे । पंचाक्षरमहामन्त्रजपैकनियते शुभे

তাই অতি উগ্ৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰিলে, শিৱধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ; শুভ পঞ্চাক্ষৰ মহামন্ত্ৰ জপৰ একমাত্ৰ ব্ৰত পালন কৰিলে।

Verse 23

स्वपतेर्जीवनार्थं वै गायत्री च सरस्वती । महादेवं समुद्दिश्य तप एवं प्रचक्रतुः

স্বামীৰ জীৱনৰ হিতৰ বাবে গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে মহাদেৱক উদ্দেশ্য কৰি এইদৰে তপস্যা কৰিলে।

Verse 24

तयोरथ तपस्तुष्टो महादेवो महेश्वरः । सन्निधत्ते महामूर्तिस्तपसां फलदित्सया

তেওঁলোকৰ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ মহাদেৱ মহেশ্বৰে তপৰ ফল দান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি নিজৰ মহামূর্তি প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 25

ततः सन्निहितं शंभुं पार्वतीरमणं शिवम् । गणेशकार्त्तिकेयाभ्यां पार्श्वयोः परिसेवितम

তেতিয়া তেওঁলোকে সন্মুখত শম্ভুক—পাৰ্বতীৰ প্ৰিয় শিৱক—দেখিলে; দুয়োফালে গণেশ আৰু কাৰ্ত্তিকেয়ৰ দ্বাৰা পৰিসেৱিত।

Verse 26

दृष्ट्वा संतुष्टचित्ते ते गायत्री च सरस्वती । स्तोत्रैस्तुष्टुवतुः स्तुत्यं महादेवं घृणा निधिम्

তাঁক দেখি গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীৰ চিত্ত আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল; আৰু স্তোত্ৰেৰে স্তৱন কৰিলে সেই স্তুতিযোগ্য, কৰুণানিধি মহাদেৱক।

Verse 27

गायत्रीसरस्वत्यावूचतुः । नमो दुर्वारसंसारध्वांतध्वंसैकहेतवे । ज्वलज्ज्वालावलीभीमकालकूटविषादिने

গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে ক’লে: হে প্ৰভু, তোমাক নমস্কাৰ—সংসাৰৰ অদম্য অন্ধকাৰ ধ্বংস কৰাৰ একমাত্ৰ কাৰণ! জ্বলন্ত জ্বালামালাৰে ভয়ংকৰ কালকূট বিষ গ্ৰাস কৰা জনক নমো।

Verse 28

जगन्मोहन पंचास्त्रदेहनाथैकहेतवे । जगदंतकरक्रूर यमांतक नमोऽस्तु ते

তোমাক নমস্কাৰ—জগত মোহন কৰা পঞ্চাস্ত্ৰধাৰী দেহনাথৰ একমাত্ৰ অধিপতি কাৰণ! হে যমান্তক, জগতৰ অন্ত আনোতা ক্ৰূৰ যমকো দমন কৰা জন, তোমাক নমো।

Verse 29

गंगातरंगसंपृक्तजटामण्डलधारिणे । नमस्तेस्तु विरूपाक्ष बाल शीतांशुधारिणे

গঙ্গাৰ তৰংগেৰে সংপৃক্ত জটামণ্ডল ধাৰণ কৰা জনক নমস্কাৰ। হে বিৰূপাক্ষ, কুমলীয়া চন্দ্ৰকলাধাৰী, তোমাক নমো।

Verse 30

पिनाकभीमटंकारत्रासितत्रिपुरौकसे । नमस्ते विविधाकारजगत्स्रष्टृशिरश्छिदे

পিনাক ধনুৰৰ ভয়ংকৰ টংকাৰত ত্ৰিপুৰবাসী কঁপাই তোলা জনক নমস্কাৰ। বহুৰূপী, জগতৰ স্ৰষ্টাৰ মূৰ ছেদন কৰা জন, তোমাক নমো।

Verse 31

शांतामलकृपादृष्टिसंरक्षितमृ कण्डुज । नमस्ते गिरिजानाथ रक्षावां शरणागते

মৃকণ্ডুৰ পুত্ৰক ৰক্ষা কৰা জন—তোমাৰ শান্ত, নিৰ্মল কৰুণাদৃষ্টিয়ে যাক সুৰক্ষিত কৰিলে—তোমাক নমস্কাৰ। হে গিৰিজানাথ, শৰণাগতক ৰক্ষক হোৱা।

Verse 32

महादेव जगन्नाथ त्रिपुरांतक शंकर । वामदेव महादेव रक्षावां शरणागते

হে মহাদেৱ, জগন্নাথ! হে ত্ৰিপুৰান্তক, হে শংকৰ, হে বামদেৱ! হে মহান প্ৰভু, আমি শৰণাগত—আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 33

इति ताभ्यां स्तुतः शम्भुर्देवदेवो महेश्वरः । अब्रवीत्प्रीतिसंयुक्तो गायत्रीं च सरस्वतीम्

এইদৰে সেই দুয়োৰা স্তৱ কৰা হেতু, শম্ভু—দেৱদেৱ মহেশ্বৰ—আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীক ক’লে।

Verse 34

महादेव उवाच । भोः सरस्वति गायत्रि प्रीतोऽस्मि युवयोरहम् । वरं वरयतं मत्तो यद्वा मनसि वर्तते

মহাদেৱে ক’লে: “হে সৰস্বতী, হে গায়ত্ৰী, তোমালোক দুয়োৰ ওপৰত মই প্ৰসন্ন। মোৰ পৰা বৰ বিচাৰা—যি ইচ্ছা তোমালোকৰ মনত আছে।”

Verse 35

इत्युक्ते ते तु गायत्रीसरस्वत्यौ हरेण वै । अब्रूतां पार्वतीकांतं महादेवं घृणानिधिम्

এনেদৰে কোৱা হ’লে, গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে হৰাক—পাৰ্বতীৰ প্ৰিয় মহাদেৱক, কৰুণাৰ নিধানক—উত্তৰ দিলে।

Verse 36

गायत्रीसरस्वत्यावूचतुः । भगन्नावयोर्देव भर्त्तारं चतुराननम् । सप्राणं कुरु सर्वेश कृपया करुणाकर

গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীয়ে ক’লে: “হে ভগৱান, হে দেৱ! আমাৰ স্বামী চতুৰানন ব্ৰহ্মাক পুনৰ সজীৱ কৰা। হে সৰ্বেশ, কৃপা কৰা—হে কৰুণাকৰ!”

Verse 37

त्वमावयोः पिता देव तवाप्यावां सुते उभे । रक्षावां पतिदानेन तस्मात्त्वं त्रिपुरांतक

হে দেৱ! তুমি আমাৰ পিতা, আৰু আমি দুয়ো তোমাৰ কন্যা। সেয়ে, হে ত্ৰিপুৰান্তক, আমাৰ স্বামীক পুনৰ দান কৰি আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 38

स एवं प्रार्थितः शम्भुस्ताभ्यां ब्राह्मणपुंगवाः । एवमस्त्विति संप्रोच्य गायत्रीं च सरस्वतीम्

এইদৰে সেই দুয়োগৰাকীৰ প্ৰাৰ্থনা শুনি শম্ভু—ব্ৰাহ্মণীয় বিধিৰে আৰাধিতসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতীক ক’লে, “এনেদৰেই হওক।”

Verse 39

तदेव वेधसः कायं शिरसा योक्तुमुत्सुकः । तत्रैव वेधसः कायं शिरोभिः सहसुव्रताः

বেধস (ব্ৰহ্মা)ৰ সেই একে দেহখন মূৰৰ সৈতে পুনৰ জোৰিবলৈ উৎসুক হৈ, তাতেই—হে সুব্ৰতাসকল—বেধসৰ দেহ বহু মূৰৰ সৈতে একেলগে কৰা হ’ল।

Verse 40

भूतैरानाययामास नंदिभृंगिमुखैस्तदा । शिरांसि तान्यनेकानि कायेन सह शंकरः

তেতিয়া শংকৰে নন্দী, ভৃঙ্গী আদি নিজৰ ভূতসকলৰ দ্বাৰা বহু মূৰ সেই দেহৰ সৈতে একেলগে আনিবলৈ ক’লে।

Verse 41

क्षणात्संधारयामास वाणीगायत्रिसंनिधौ । संधितोऽथ हरेणासौ चतुर्वक्त्रो जगत्पतिः

বাণী (সৰস্বতী) আৰু গায়ত্ৰীৰ সান্নিধ্যত তেওঁ ক্ষণতে সেয়া জোৰি দিলে। তাৰ পাছত হৰে জোৰা লগাই সেই চতুৰ্মুখ জগত্পতি (ব্ৰহ্মা)ক পুনৰ স্থাপন কৰিলে।

Verse 42

उत्तस्थौ तत्क्षणादेव सुप्तोत्थित इव द्विजाः । ततः प्रजापतिर्दृष्ट्वा शंकरं शशिभूषणम् । तुष्टाव वाग्भिरग्र्याभिर्भार्याभ्यां च समन्वितः

সেই ক্ষণতেই দ্বিজ ব্ৰহ্মা যেন নিদ্ৰাৰ পৰা জাগি উঠাৰ দৰে উঠি দাঁড়াল। তাৰ পাছত প্ৰজাপতিয়ে চন্দ্ৰভূষিত শংকৰক দেখি, নিজৰ দুয়ো পত্নীৰ সৈতে, উৎকৃষ্ট আৰু পবিত্ৰ বাক্যৰে তেওঁৰ স্তৱনা কৰিলে।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । नमस्ते देवदेवेश करुणाकर शंकर

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে দেবদেৱেশ, হে কৰুণাৰ আধাৰ শংকৰ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 44

पाहि मां करुणासिंधो निषिद्धाचरणात्प्रभो । मम त्वत्कृपया शंभो निषिद्धाचरणे क्वचित्

হে প্ৰভু, কৰুণাসিন্ধু! নিষিদ্ধ আচৰণৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা। হে শম্ভো, তোমাৰ কৃপাৰে মই কেতিয়াও নিষিদ্ধ কৰ্মত নপৰোঁ।

Verse 45

मा प्रवृत्तिर्भवेद्भूयो रक्ष मां त्वं तथा सदा । तथैवास्त्विति संप्राह ब्रह्माणं गिरिजापतिः

“এনে প্ৰবৃত্তি পুনৰ যেন নুঠে; তেনেদৰে সদায় মোক ৰক্ষা কৰা।” এইদৰে ব্ৰহ্মাই ক’লে। গিৰিজাপতি (শিৱ) উত্তৰ দিলে, “তথাস্তु—তেনেই হওক।”

Verse 46

इतः परं प्रमादं त्वं मा कुरुष्व विधे पुनः । उत्पथं प्रतिपन्नानां पुंसां शास्तास्मि सर्वदा

“ইয়াৰ পাছত, হে বিধাতা (ব্ৰহ্মা), পুনৰ কেতিয়াও প্ৰমাদ নকৰিবা। যিসকল মানুহে কুপথ গ্ৰহণ কৰে, মই সদায় তেওঁলোকৰ শাস্তাকাৰী আৰু পথপ্ৰদৰ্শক।”

Verse 47

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रं महादेवो द्विजोत्तमाः । सरस्वतीं च गायत्रीं प्रोवाच प्रीणयन्गिरा

এইদৰে কৈ মহাদেৱে চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাক সম্বোধন কৰিলে; হে দ্বিজোত্তম, তাৰ পাছত মধুৰ বাক্যৰে সন্তুষ্ট কৰি সৰস্বতী আৰু গায়ত্ৰীক ক’লে।

Verse 48

महादेव उवाच । युवयोर्मत्प्रसादेन हे गायत्रि सरस्वति । अयं भर्ता समायातः सप्राणश्चतुराननः

মহাদেৱে ক’লে: হে গায়ত্ৰী, হে সৰস্বতী, মোৰ অনুগ্রহে তোমালোকৰ স্বামী—চতুৰানন—প্ৰাণসহ ইয়ালৈ উভতি আহিল।

Verse 49

सहानेन ब्रह्मलोकं यातं मा भूद्विलंबता । युवयोः संनिधानेन सदा कुंडद्वयेऽत्र वै

তেওঁৰ সৈতে ব্ৰহ্মলোকলৈ যোৱা; বিলম্ব নহওক। আৰু তোমালোকৰ সান্নিধ্যত এই ঠাইৰ দুয়োটা পবিত্ৰ কুণ্ডত সদায় অৱস্থান কৰা।

Verse 50

भविष्यति नृणां मुक्तिः स्नानात्सायुज्यरूपिणी । युष्मन्नाम्ना च गायत्रीसर स्वत्याविति द्वयम्

মানুহৰ বাবে ইয়াত স্নানৰ দ্বাৰা সায়ুজ্য-স্বৰূপ মুক্তি উদ্ভৱ হ’ব। আৰু এই দুয়োটা কুণ্ড তোমালোকৰ নামেই ‘গায়ত্ৰী’ আৰু ‘সৰস্বতী’ বুলি খ্যাত হ’ব।

Verse 51

इदं तीर्थं सर्वलोके ख्यातिं यास्यति शाश्वतीम् । सर्वेषामपि तीर्थानामिदं तीर्थद्वयं सदा

এই তীৰ্থ সকলো লোকত শাশ্বত খ্যাতি লাভ কৰিব। নিশ্চয়েই, সকলো তীৰ্থৰ মাজত এই তীৰ্থ-দ্বয় সদায় শ্ৰেষ্ঠ হৈ থাকিব।

Verse 52

शुद्धिप्रदं तथा भूयान्महापातकनाशनम् । महाशांतिकरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम्

ই সম্পূৰ্ণ শুদ্ধি দান কৰে আৰু মহাপাতকো বিনাশ কৰে। ই মানুহক মহাশান্তি প্ৰদান কৰে আৰু সকলো অভীষ্ট কামনা পূৰ্ণ কৰে।

Verse 53

मम प्रसादजननं विष्णुप्रीतिकरं तथा । एतत्तीर्थद्वयसमं न भूतं न भविष्यति

ই মোৰ কৃপা উদ্ভৱ কৰায় আৰু বিষ্ণুকো সন্তুষ্ট কৰে। এই তীৰ্থ-যুগলৰ সমান অতীতে নাছিল, ভৱিষ্যতেও নহ’ব।

Verse 54

अत्र स्नानाद्धि सर्वेषां सर्वाभीष्टं भविष्यति । इदं कुंडद्वयं लोके भवतीभ्यां कृतं महत्

নিশ্চয়, ইয়াত স্নান কৰিলে সকলো লোকৰ সকলো অভীষ্ট সিদ্ধ হ’ব। এই জগতত এই মহৎ কুণ্ড-যুগল তোমালোক দুয়োগৰাকী (দেৱী)য়ে স্থাপন কৰিছা।

Verse 55

युष्मन्नाम्ना प्रसिद्धं च भविष्यति विमुक्तिदम् । गायत्र्युपास्तिरहिता वेदाभ्यासविवर्जिताः

ই তোমালোকৰ নামেই প্ৰসিদ্ধ হ’ব আৰু মুক্তি দান কৰিব। যিসকল গায়ত্ৰী উপাসনাহীন আৰু বেদ অধ্যয়নৰ পৰা বঞ্চিত—

Verse 56

औपासनविहीनाश्च पंचयज्ञविवर्जिताः । युष्मत्कुंडद्वये स्नानात्तत्त त्फलमवाप्नुयुः

আৰু যিসকলৰ ঔপাসন অগ্নিকৰ্ম নাই আৰু পঞ্চমহাযজ্ঞ ত্যাগ কৰিছে—তোমালোকৰ কুণ্ড-যুগলত স্নান কৰিলে তেওঁলোকে সেই সেই ফল লাভ কৰিব।

Verse 57

अन्ये च ये पातकिनो नित्यानुष्ठानवर्जिताः । स्नात्वा कुंडद्वये तत्र शुद्धाः स्युर्द्विजसत्तमाः

আন আন পাপীসকল, যিসকলে নিত্য অনুষ্ঠান ত্যাগ কৰিছে—তাত সেই দুটা কুণ্ডত স্নান কৰি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁলোক শুদ্ধ হয়।

Verse 58

सरस्वतीं च गाय त्रीमेवमुक्त्वा महेश्वरः । क्षणादंतरधात्तत्र सर्वेषामेव पश्यताम्

এইদৰে সৰস্বতী আৰু গায়ত্ৰীক সম্বোধন কৰি মহেশ্বৰ ক’লে; তাৰ পাছত সকলোৰে চকুৰ আগতেই তেওঁ ক্ষণমাত্ৰতে তাত অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 59

पतिं लब्ध्वाऽथ गायत्रीसरस्वत्यौ मुदान्विते । तेन साकं ब्रह्मलोकं जग्म तुर्द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত গায়ত্ৰী আৰু সৰস্বতী, স্বামী লাভ কৰি আনন্দেৰে পূৰ্ণ হৈ, তেওঁৰ সৈতে একেলগে ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 60

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा गंधमादनपर्वते । संनिधानं सरस्वत्या गायत्र्याश्च सहेतुकम्

শ্ৰী সূত ক’লে: হে বিপ্ৰসকল, গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত সৰস্বতী আৰু গায়ত্ৰীৰ পবিত্ৰ সন্নিধানৰ কাৰণ-সহ বিৱৰণ মই এইদৰে তোমালোকক ক’লোঁ।

Verse 61

यः शृणोतीममध्यायं पठते वा सभक्तिकम् । एतत्तीर्थद्वयस्नानफलमाप्नोत्यसंशयः

যি কোনোবাই এই অধ্যায় শুনে বা ভক্তিভাৱে পাঠ কৰে, তেওঁ নিঃসন্দেহে এই দুয়োটা তীৰ্থত স্নানৰ ফল লাভ কৰে।