Adhyaya 39

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि कपितीर्थस्य वैभवम् । तत्तीर्थं सकलैः पूर्वं गंधमादनपर्वते

শ্ৰী সূত ক’লে: এতিয়া মই কপিতীৰ্থৰ বৈভৱ সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিম—সেই পবিত্ৰ তীৰ্থ, যি প্ৰাচীন কালত গন্ধমাদন পৰ্বতত সকলোৰে পৰিচিত আছিল।

Verse 2

सर्वेषामुपकाराय कपिभिर्निर्मितं द्विजाः । रावणादिषु रक्षःसु हतेषु तदनंतरम्

হে দ্বিজসকল, সকলোৰে উপকাৰৰ বাবে এই তীৰ্থ কপিসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল—ৰাৱণ আদি ৰাক্ষসসকল নিধন হোৱাৰ তৎক্ষণাৎ পাছত।

Verse 3

तीर्थं निर्माय तत्रैव सस्नुस्ते कपयो मुदा । तीर्थाय च वरं प्रादुः कपयः कामरूपिणः

তীৰ্থ স্থাপন কৰি, তাতেই কপিসকলে আনন্দেৰে স্নান কৰিলে; আৰু কামৰূপী কপিসকলে সেই তীৰ্থকেই এক বৰ প্ৰদান কৰিলে।

Verse 4

अस्मिंस्तीर्थे निमग्ना ये भक्तिप्रवणचेतसः । ते सर्वे मुक्तिभाजः स्युर्महापातकमोचिताः

এই তীৰ্থত যিসকলে ভক্তিভাৱনাৰে নম্ৰচিত্তে নিমজ্জিত হয়, তেওঁলোক সকলোৱে মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হৈ মুক্তিৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 5

अत्र तीर्थे निमग्नानां न स्यान्नरकजं भयम् । अत्र स्नाता नराः सर्वे दारिद्रयं नाप्नुवंति हि

এই তীৰ্থত নিমজ্জিত হোৱা লোকৰ নৰকজনিত ভয় নাথাকে। ইয়াত স্নান কৰা সকলো মানুহে দাৰিদ্ৰ্য কেতিয়াও নাপায়।

Verse 6

अत्र तीर्थे निमग्नानां यमपीडापि नो भवेत् । कपितीर्थं प्रयास्येऽहमिति यः सततं ब्रुवन्

এই তীৰ্থত নিমজ্জিত হোৱা লোকৰ ওপৰত যমৰ যন্ত্ৰণাও নাহে। আৰু যিয়ে সদায় কয়, ‘মই কপিতীৰ্থলৈ যাম,’ …

Verse 7

व्रजेच्छतपदं विप्राः स यायात्परमं पदम् । एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

হে বিপ্ৰসকল, সি যদি মাত্ৰ এশ খোজো আগবাঢ়ে, তথাপি সি পৰম পদ লাভ কৰে। এই তীৰ্থৰ সমান তীৰ্থ নাছিল, নাহিব।

Verse 8

एवं वरं तु ते दत्त्वा तीर्थायास्मै कपीश्वराः । रामं दाशरथिं सर्वे प्रणम्याथ ययाचिरे

এইদৰে এই তীৰ্থক বৰ দান কৰি, বানৰসকলৰ সকলো অধিপতি কপীশ্বৰসকলে দাশৰথি ৰামক প্ৰণাম কৰি তাৰপিছত নিবেদন কৰিলে।

Verse 9

स्वामिंस्त्वयास्मै तीर्थाय दीयतां वरमद्भुतम् । कपिभिः प्रार्थितो विप्रा रामचंद्रोऽतिहर्षितः

‘হে স্বামী, আপোনাৰ দ্বাৰাই এই তীৰ্থক এক আশ্চৰ্য বৰ দিয়া হওক।’ কপিসকলে এনেদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰাত, হে বিপ্ৰসকল, ৰামচন্দ্ৰ অতিশয় আনন্দিত হ’ল।

Verse 10

तत्तीर्थाय वरं प्रादात्कपीनां प्रीतिकारणात् । अत्र तीर्थे निमग्नानां गंगास्नानफलं लभेत्

কপিসকলৰ প্ৰীতিৰ কাৰণে ৰামে সেই তীৰ্থক বৰ দান কৰিলে। এই তীৰ্থত যি নিমজ্জিত হয়, সি গঙ্গাস্নানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 11

प्रयागस्नानजं पुण्यं सर्वतीर्थफलं तथा । अग्निष्टोमादियागानां फलं भूयादनुत्तमम्

ইয়াত প্ৰয়াগস্নানজনিত পুণ্য, সকলো তীৰ্থৰ ফল, আৰু অগ্নিষ্টোম আদি যাগৰ অনুত্তম ফলো লাভ হয়।

Verse 12

गायत्र्यादिमहामंत्रजपपुण्यं तथा भवेत् । गोसहस्रप्रदनृणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

ইয়াত গায়ত্ৰী আদি মহামন্ত্ৰৰ জপৰ পুণ্য উদ্ভৱ হয়; আৰু হাজাৰ গৰু দান কৰা লোকসকলে যি ফল পায়, সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ হয়।

Verse 13

चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं लभेत् । ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवपूजाफलं लभेत्

ইয়াত চাৰিওটা বেদৰ পাৰায়ণৰ ফল লাভ হয়; আৰু ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ আদি দেৱতাৰ পূজাৰ ফলো লাভ হয়।

Verse 14

कपितीर्थाय रामोयं प्रादादेवं वरं द्विजाः । एवं रामेण दत्ते तु वरे तत्र कुतूहलात्

হে দ্বিজসকল, এইদৰে ৰামে কপিতীৰ্থক তেনে বৰ দান কৰিলে। ৰামে সেই বৰ দিয়া মাত্ৰে তাত কৌতূহল জাগি উঠিল।

Verse 15

षडर्धनयनो ब्रह्मा सहस्राक्षो यमस्तथा । वरुणोग्निस्तथा वायुः कुबेरश्चंद्रमा अपि

তাত বহুনয়ন ব্ৰহ্মা, সহস্ৰনয়ন যম, লগতে বৰুণ, অগ্নি, বায়ু, কুবেৰ আৰু চন্দ্ৰদেৱো উপস্থিত হ’ল।

Verse 16

आदित्यो निरृतिश्चैव साध्याश्च वसवस्तथा । अन्येऽपि त्रिदशाः सर्वे विश्वेदेवादयस्तथा

আদিত্য, নিৰৃতি, সাধ্য আৰু বসুসকল; আৰু আন সকলো ত্ৰিদশ দেবতা, বিশ্বেদেৱ আদি সহ, তাতো আহিল।

Verse 17

अत्रिर्भृगुस्तथा कुत्सो गौतमश्च पराशरः । कण्वोऽगस्त्यः सुतीक्ष्णश्च विश्वामित्रादयोऽपरे

অত্ৰি, ভৃগু, কুৎস, গৌতম আৰু পৰাশৰ; কণ্ব, অগস্ত্য, সুতীক্ষ্ণ; আৰু আনসকল—বিশ্বামিত্ৰ আদি—সকলো তাত আহিল।

Verse 18

योगिनः सनकाद्याश्च नारदाद्याः सुरर्षयः । रामदत्तवरं तीर्थं श्लाघंते बहुधा तदा

সনক আদি যোগী আৰু নাৰদ আদি দেৱঋষিসকলে তেতিয়া ৰামদত্ত বৰপ্ৰাপ্ত সেই তীৰ্থক নানা প্ৰকাৰে প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 19

सस्नुश्च तत्र तीर्थे ते सर्वाभीष्टप्रदायिनि । कपिभिर्निर्मितं यस्मादेतत्तीर्थमनुत्तमम्

তেওঁলোকে তাত সেই তীৰ্থত স্নান কৰিলে, যি সকলো অভীষ্ট ফল দান কৰে। আৰু যিহেতু এই অনুত্তম তীৰ্থ বানৰসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল, সেয়ে ই পৰম শ্ৰেষ্ঠ বুলি খ্যাত।

Verse 20

कपितीर्थमिति ख्यातिमतो लोके प्रयास्यति । इत्यप्यवोचंस्ते सर्वे देवाश्च मुनयस्तथा

“ই লোকত ‘কপিতীৰ্থ’ নামে ই খ্যাতি লাভ কৰিব।” এইদৰে সকলোয়ে—দেৱতাসকলেও আৰু মুনিসকলেও—একেলগে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 21

तस्मादवश्यं गंतव्यं कपितीर्थं मुमुक्षुभिः । रंभा कौशिकशापेन शिलाभूता पुरा द्विजाः

সেয়ে মুক্তিলাভ কামনা কৰা সকলোৱে নিশ্চয় কপিতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত। হে দ্বিজসকল, পূৰ্বতে ৰম্ভা কৌশিকৰ শাপে শিলাত পৰিণত হৈছিল।

Verse 22

तत्र स्नात्वा निजं रूपं प्रपेदे च दिवं ययौ । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते

তাত স্নান কৰি তাই নিজৰ সত্য ৰূপ পুনৰ লাভ কৰিলে আৰু স্বৰ্গলৈ গ’ল। এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য মই সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰোঁ।

Verse 23

मुनय ऊचुः । रंभां किमर्थमशपत्कौशिकः सूतनंदन । कथं गता शिलाभूता कपितीर्थं सुरांगना । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरान्मुनिसत्तम

মুনিসকলে ক’লে: “হে সূতনন্দন, কৌশিকে কিয় ৰম্ভাক শাপ দিলে? আৰু সেই সুৰাঙ্গনা—শিলাভূতা হৈ—কেনেকৈ কপিতীৰ্থলৈ গ’ল? হে মুনিসত্তম, এই সকলো আমাৰ আগত বিস্তাৰে কওক।”

Verse 24

श्रीसूत उवाच । विश्वामित्राभिधो राजा प्रागभूत्कुशिकान्वये

শ্ৰী সূতে ক’লে: “পূৰ্বতে কুশিক বংশত বিশ্বামিত্ৰ নামৰ এজন ৰজা আছিল।”

Verse 25

स कदाचिन्महाराजः सेनापरिवृतो बली । मेदिनीं परिचक्राम राज्यवीक्षणकौतुकी

এদিন মহাবলী মহাৰাজ সেনাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, ৰাজ্য পৰিদৰ্শনৰ কৌতূহলে পৃথিৱীজুৰি পৰিভ্ৰমণ কৰিলে।

Verse 26

अटित्वा स बहून्देशान्वसिष्ठस्याश्रमं ययौ । आतिथ्याय वृतः सोऽयं वसिष्ठेन महात्मना

বহু দেশত ভ্ৰমণ কৰি তেওঁ বশিষ্ঠ মুনিৰ আশ্ৰমলৈ আহিল। মহাত্মা বশিষ্ঠে তেওঁক আতিথ্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিলে।

Verse 27

तथास्त्वित्यब्रवीत्सोयं दंडवत्प्रणतो नृपः । कामधेनुप्रभावेन विश्वामित्राय भूभुजे

নৃপতিয়ে দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি ক’লে, “তথাস্তु।” আৰু কামধেনুৰ আশ্চৰ্য প্ৰভাৱত পৃথিৱীৰ অধিপতি বিশ্বামিত্ৰলৈ আতিথ্য সম্পন্ন হ’ল।

Verse 28

आतिथ्यमकरोद्विप्रा वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । कामधेनुप्रभावं वै ज्ञात्वा कुशिकनंदनः

হে বিপ্ৰসকল! ব্ৰহ্মাৰ আনন্দস্বৰূপ বশিষ্ঠে আতিথ্য সম্পন্ন কৰিলে। আৰু কুশিক-নন্দন (বিশ্বামিত্ৰে) কামধেনুৰ অসাধাৰণ প্ৰভাৱ জানি…

Verse 29

वसिष्ठं प्रार्थयामास कामधेनुमभीष्टदाम् । प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन प्रचकर्ष च तां बलात्

তেওঁ বশিষ্ঠক কামধেনু—ইচ্ছিত বৰদান দানকাৰিণী—বিচাৰিলে। বশিষ্ঠে অস্বীকাৰ কৰাতো, তেওঁ বলপূৰ্বক তাইক টানি লৈ গ’ল।

Verse 30

कामधेनुविसृष्टैस्तु म्लेच्छाद्यैः स पराजितः । महादेवं समाराध्य तस्मादस्त्राण्यवाप्य च

কামধেনুৰ পৰা নিৰ্গত ম্লেচ্ছ আদি সৈন্যদ্বাৰা সি পৰাজিত হ’ল। তাৰ পাছত সি মহাদেৱক আৰাধনা কৰি, তেখেতৰ পৰা দিৱ্য অস্ত্ৰসমূহো লাভ কৰিলে।

Verse 31

वसिष्ठस्याश्रमं गत्वा व्यसृजच्छरसंचयान् । सर्वाण्यस्त्राणि मुमुचे ब्रह्मास्त्रं च नृपोत्तमः

বসিষ্ঠৰ আশ্ৰমলৈ গৈ, নৃপশ্ৰেষ্ঠই শৰবৃষ্টি বৰষালে। তেওঁ সকলো অস্ত্ৰ মুকলি কৰিলে, ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ পৰ্যন্তো।

Verse 32

तानि सर्वाणि चास्त्राणि वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । एकेन ब्रह्मदंडेन निजघ्न स्वतपोबलात्

সেই সকলো অস্ত্ৰ বসিষ্ঠ—ব্ৰাহ্মণ্যৰ আনন্দ—নিজ তপোবলে একেটি ব্ৰহ্মদণ্ডেৰে বিনাশ কৰিলে।

Verse 33

ततः पराजितो विप्रा विश्वामित्रोऽतिलज्जितः । ब्राह्मण्यावाप्तये स्वस्य तपः कर्तुं वनं ययौ

তাৰ পাছত, হে ব্ৰাহ্মণসকল, পৰাজিত আৰু অতিশয় লজ্জিত বিশ্বামিত্ৰে নিজৰ বাবে ব্ৰাহ্মণ্য লাভ কৰিবলৈ তপস্যা কৰিবলৈ বনলৈ গ’ল।

Verse 34

पूर्वासु पश्चिमांतासु त्रिषु दिक्षु तपोऽचरत् । प्रादुर्भूतमहा विघ्नस्तत्तद्दिक्षु स कौशिकः

সেই কৌশিকে পূৰ্ব দিশা আৰু সুদূৰ পশ্চিমসহ তিনিও দিশাত তপস্যা কৰিলে; কিন্তু প্ৰতিটো দিশাতেই তেওঁৰ সন্মুখত মহা বিঘ্ন উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 35

उत्तरां दिशमासाद्य हिमवत्पर्वतेऽमले । कौशिक्यास्सरितस्तीरे पुण्ये पापविनाशिनि

উত্তৰ দিশলৈ গৈ, নিৰ্মল হিমৱত পৰ্বতত, কৌশিকী নদীৰ পবিত্ৰ তীৰত—পাপ বিনাশিনী—তেওঁ অৱস্থান কৰিলে।

Verse 36

दिव्यं वर्षसहस्रं तु निराहारो जितेंद्रियः । निरालोको जितश्वासो जितक्रोधः सुनिश्चलः

এহেজাৰ দিব্য বছৰৰ বাবে তেওঁ নিৰাহাৰ হৈ, ইন্দ্ৰিয়জয়ী আছিল; নিৰ্বিঘ্ন ধ্যানত, শ্বাস নিয়ন্ত্ৰিত, ক্ৰোধ জয় কৰি সম্পূৰ্ণ অচল ৰৈছিল।

Verse 37

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थः शिशिरे वारिषु स्थितः । वर्षास्वाकाशगो नित्यमूर्ध्वबाहुर्निराश्रयः

গ্ৰীষ্মত পাঁচ অগ্নিৰ মাজত থিয় হৈ থাকিল; শীতত পানীত অৱস্থান কৰিলে; বৰ্ষাত সদায় আকাশত উন্মুক্ত—উৰ্ধ্ববাহু, নিৰাশ্ৰয়।

Verse 39

ब्राह्मण्यसिद्धयेऽत्युग्रं चचार सुमहत्तपः । उद्विग्नमनसस्तस्य त्रिदशास्त्रिदिवालयाः । जंभारिणा च सहिता रंभां प्रोचुरिदं वचः

ব্ৰাহ্মণ্য সিদ্ধিৰ বাবে তেওঁ অতি উগ্ৰ আৰু মহৎ তপস্যা আচৰিলে। তাত উদ্বিগ্নচিত্ত স্বৰ্গবাসী ত্ৰিদশগণে, জম্ভাৰি (ইন্দ্ৰ)সহ, ৰম্ভাক এই বাক্য ক’লে।

Verse 40

विश्वामित्रं तपस्यंतं विलोभय विचेष्टितैः । यथा तत्तपसो विघ्नो भविष्यति तथा कुरु

“বিশ্বামিত্ৰ তপস্যা কৰি থাকোঁতে, তোৰ ভঙ্গিমা আৰু কলাৰে তেওঁক মোহিত কৰ; যেন তেওঁৰ তপস্যাত বিঘ্ন ঘটে, তেনেকৈ কৰ।”

Verse 41

एवमुक्ता तदा रंभा देवैरिंद्रपुरोगमैः । प्रत्युवाच सुरान्सर्वान्प्रांजलिः प्रणता तदा

ইন্দ্ৰৰ অগ্ৰগামী দেৱসকলৰ এইদৰে সম্বোধন পোৱা ৰম্ভাই তেতিয়া প্ৰাঞ্জলি হৈ, নম্ৰভাৱে নতশিৰে সকলো সুৰক উত্তৰ দিলে।

Verse 42

रंभोवाच । अतिक्रूरो महाक्रोधो विश्वामित्रो महामुनिः । स शप्स्यते मां क्रोधेन बिभेम्यस्मादहं सुराः

ৰম্ভাই ক’লে—মহামুনি বিশ্বামিত্ৰ অতি নিষ্ঠুৰ, মহাক্ৰোধী। ক্ৰোধত তেওঁ মোক শাপ দিব; সেয়ে, হে সুৰসকল, মই তেওঁৰ পৰা ভয় কৰোঁ।

Verse 43

त्रायध्वं कृपया यूयं मां युष्मत्परिचारिकाम् । इत्युक्तो रंभया तत्र जंभारिस्ताम भाषत

সেয়া ক’লে—“কৃপা কৰি আপোনালোকে মোক, আপোনালোকৰ পৰিচাৰিকা, ৰক্ষা কৰক।” ৰম্ভাৰ এই কথাত তাত জংভাৰি (ইন্দ্ৰ)য়ে তাইক ক’লে।

Verse 44

इन्द्र उवाच । रंभे त्वया न भीः कार्या विश्वामित्रात्तपोधनात् । अहमप्यागमिष्यामि त्वत्सहायः समन्मथः

ইন্দ্ৰই ক’লে—“হে ৰম্ভা, তপোধন বিশ্বামিত্ৰৰ পৰা ভয় নকৰিবা। মইও তোমাৰ সহায় হৈ আহিম, মনমথসহ।”

Verse 45

कोकिलालापमधुरो वसन्तोऽप्यागमिष्यति । अतिसुंदररूपा त्वं प्रलोभय महामुनिम्

“কোকিলাৰ মধুৰ কূজনৰে ৰসাল বসন্তো আহিব। তুমি অতি সুন্দৰ ৰূপৱতী—যোৱা, সেই মহামুনিক মোহিত কৰা।”

Verse 46

इतींद्रकथिता रंभा विश्वामित्राश्रमं ययौ । तद्दृष्टिगोचरा स्थित्वा ललितं रूपमास्थिता

ইন্দ্ৰৰ উপদেশ অনুসৰি ৰম্ভা বিশ্বামিত্ৰৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল। মুনিৰ দৃষ্টিগোচৰত থিয় হৈ তাই ললিত, মনোহৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 47

सा मुनिं लोभयामास मनोहरविचेष्टितः । पिकोपि तस्मिन्समये चुकूजानंदयन्मनः

মনোহৰ ভঙ্গী-চেষ্টাৰে তাই মুনিক লোভাবলৈ ধৰিলে। সেই সময়তেই পিক (কোকিল)ো কূজন কৰি মন আনন্দিত কৰিলে।

Verse 48

श्रुत्वा पिकस्वरं रंभां दृष्ट्वा च मुनिपुंगवः । संशयाविष्टहृदयो विदित्वा शक्रकर्म तत् । शशाप रंभां क्रोधेन विश्वामित्रस्तपोधनः

পিকৰ সুৰ শুনি আৰু ৰম্ভাক দেখি, মুনিপুঙ্গৱৰ হৃদয় সন্দেহে আচ্ছন্ন হ’ল। ই শক্র (ইন্দ্ৰ)ৰ কৌশল বুলি বুজি, তপোধন বিশ্বামিত্ৰে ক্ৰোধেৰে ৰম্ভাক শাপ দিলে।

Verse 49

विश्वामित्र उवाच । यस्मात्कोपयसे रंभे मां त्वं कोपजयैषिणम्

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: “হে ৰম্ভে! তুমি মোক কিয় ক্ৰোধিত কৰিছা—মই তো ক্ৰোধ জয় কৰিবলৈ প্ৰয়াসী।”

Verse 50

शिला भवात्र तस्मात्त्वं रंभे वर्षशतायुतम् । तदंतरे ब्राह्मणेन रक्षिता मोक्षमाप्स्यसि

“সেয়েহে, হে ৰম্ভে, তুমি ইয়াত দশ লক্ষ বছৰ শিলা হৈ থাকিবা। সেই অন্তৰত এজন ব্ৰাহ্মণে ৰক্ষা কৰিলে তুমি মোক্ষ লাভ কৰিবা।”

Verse 51

विश्वामित्रस्य शापेन तदंते सा शिलाऽभवत् । बहुकालं शिलाभूता तस्थौ तस्याश्रमे द्विजाः

বিশ্বামিত্ৰৰ শাপত অৱশেষত সি শিলা হৈ পৰিল। হে দ্বিজসকল, বহুদিন ধৰি শিলা-ৰূপে সি সেই আশ্ৰমতে স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 52

विश्वामित्रोपि धर्मात्मा पुनस्तप्त्वा महत्तपः । लेभे वसिष्ठवाक्येन ब्राह्मण्यं दुर्लभं नृपैः

ধৰ্মাত্মা বিশ্বামিত্ৰেও পুনৰ মহাতপস্যা কৰিলে। বসিষ্ঠৰ বাক্যৰ দ্বাৰা তেওঁ ব্ৰাহ্মণ্য পদ লাভ কৰিলে—যি নৃপসকলৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 53

बहुकालं शिलाभूता रंभाप्यासीत्तदाश्रमे । तस्मिन्नेवाश्रमे पुण्ये शिष्योऽगस्त्यस्य संमतः

বহুদিন ধৰি ৰম্ভাও সেই আশ্ৰমত শিলা-ৰূপে আছিল। সেই পুণ্য আশ্ৰমতেই অগস্ত্যৰ এজন শিষ্য আছিল, যাক অতি সন্মান কৰা হৈছিল।

Verse 54

श्वेतोनाम मुनिश्चक्रे मुमुक्षुः परमं तपः । चिरकालं तपस्तस्मिन्प्रकुर्वति महामुनौ

শ্বেত নামৰ এজন মুনি, মুক্তিৰ আকাঙ্ক্ষাৰে, পৰম তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। সেই মহামুনিয়ে দীঘল সময় ধৰি সেই তপ অব্যাহত ৰাখিলে।

Verse 55

अंगारकेति विख्याता राक्षसी काचिदागता । तस्याश्रममतिक्रूरा मेघस्वनमहास्वना

অঙ্গাৰকী নামে বিখ্যাত এগৰাকী ৰাক্ষসী তাত আহিল। সি অতি নিষ্ঠুৰ, মেঘগর্জনৰ দৰে ভয়ংকৰ মহাধ্বনি কৰি সেই আশ্ৰমৰ ফালে আগবাঢ়িল।

Verse 56

मूत्ररक्तपुरीषाद्यैर्दूषयामास भीषणा । उपद्रवैस्तथा चान्यैर्बाधयामास तं मुनिम्

ভয়ংকৰ ৰাক্ষসীয়ে মূত্ৰ, ৰক্ত, বিষ্ঠা আদি দি সেই স্থান অপবিত্ৰ কৰিলে; আৰু তেনে উপদ্ৰৱ তথা আন আন কষ্টে সেই মুনিক পীড়া দিলে।

Verse 57

अथ क्रुद्धो मुनिः श्वेतो वायव्यास्त्रेण योजयन् । शप्तां कुशिकपुत्रेण राक्षस्यै प्राक्षिपच्छिलाम्

তেতিয়া ক্ৰুদ্ধ মুনি শ্বেতই বায়ব্য অস্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰি, কুশিক-পুত্ৰ (বিশ্বামিত্ৰ)ৰ শাপে শপ্ত শিলাখন সেই ৰাক্ষসীৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 58

राक्षसी सा प्रदुद्राव वायव्यास्त्रेण योजिता । वायव्यास्त्रप्रयुक्तेन दृषदानुद्रुता च सा

বায়ব্য অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত সেই ৰাক্ষসী দৌৰি পলাই গ’ল; আৰু বায়ব্য অস্ত্ৰৰ প্ৰচোদনাত শিলাখনো তাইৰ পিছে পিছে ধাৱিত হ’ল।

Verse 59

दक्षिणांबुनिधेस्तीरं धावति स्म भयार्दिता । धावन्तीमनुधावन्ती सा शिलास्त्रप्रयोजिता

ভয়াক্ৰান্ত হৈ তাই দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰলৈ দৌৰিছিল; তাই দৌৰোঁতে, একবাৰ নিক্ষিপ্ত শিলা-অস্ত্ৰও তাইৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰি ধাৱিত হৈছিল।

Verse 60

पपातोपरि राक्षस्या मज्जंत्याः कपितीर्थके । मृता सा राक्षसी तत्र शिलापातात्स्वमूर्द्धनि

কপিতীৰ্থকত, ৰাক্ষসী ডুবি যাঁওতে, শিলাখন তাইৰ ওপৰত পৰিল; তাতেই নিজৰ মূৰত শিলাপাতে আঘাত পাই সেই ৰাক্ষসী মৃত্যুবৰণ কৰিলে।

Verse 61

विश्वामित्रेण शप्ता सा कपितीर्थे निमज्जनात् । शिलारूपं परित्यज्य रंभारूपमुपेयुषी

বিশ্বামিত্ৰৰ শাপত পতিতা সেই নাৰী কপিতীৰ্থত নিমজ্জন কৰি শিলাৰূপ ত্যাগ কৰিলে আৰু পুনৰ ৰম্ভাৰূপ লাভ কৰিলে।

Verse 62

देवैः कुसुमधाराभिरभिवृष्टा मनोरमा । दिव्यं विमानमारूढा दिव्यांबरविराजिता

সেই মনোৰমা দেবতাসকলৰ ফুলৰ ধাৰাৰে অভিষিক্ত হ’ল; তাই দিৱ্য বিমানত আৰূঢ় হৈ দিৱ্য বস্ত্ৰে দীপ্তিময় হৈ উঠিল।

Verse 63

हारकेयूरकटकनासाभरणभूषिता । उर्वश्याद्यप्सरोभिश्च सखिभिः परिवारिता

হাৰ, কেয়ূৰ, কটক আৰু নাসাভৰণে ভূষিতা হৈ, উৰ্বশী আদি অপ্সৰাসখীসকলৰ দ্বাৰা তাই পৰিবেষ্টিতা হ’ল।

Verse 64

कपितीर्थस्य माहात्म्यं प्रशंसन्ती पुनःपुनः । निषेव्य रामनाथं च शंकरं शशिभूषणम्

কপিতীৰ্থৰ মাহাত্ম্য পুনঃপুনঃ প্ৰশংসা কৰি, তাই ৰামনাথ—শশিভূষণ শংকৰ প্ৰভু—ক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 65

आखण्डलपुरीं रम्यां प्रययावमरावतीम् । राक्षसी सापि शापेन कुम्भजस्य महौजसः

তাই আখণ্ডলৰ মনোৰম নগৰী অমৰাৱতীলৈ গ’ল; কিন্তু মহাতেজস্বী কুম্ভজ (অগস্ত্য)ৰ শাপত সেয়ো ৰাক্ষসী হৈ পৰিছিল।

Verse 66

घृताची देववेश्या हि राक्षसीरूपमागता । साप्यत्र कपितीर्थाप्सु स्नानात्स्वं रूपमाययौ

ঘৃতাচী, দেৱলোকৰ অপ্সৰা-বেশ্যা, ৰাক্ষসীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। ইয়াত কপিতীৰ্থৰ পবিত্ৰ জলত স্নান কৰি সি পুনৰ নিজৰ সত্য ৰূপ লাভ কৰিলে।

Verse 67

एवं रंभाघृताच्यौ ते कपितीर्थे निमज्जनात् । अगस्त्यशिष्यश्वेतस्य प्रसादाद्द्विजसत्तमाः

এইদৰে ৰম্ভা আৰু ঘৃতাচী—কপিতীৰ্থত নিমজ্জনৰ দ্বাৰা—অগস্ত্যৰ শিষ্য শ্বেতৰ কৃপাতে (মুক্ত হ’ল), হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 68

राक्षसीत्वं शिलात्वं च हित्वा स्वं रूपमागते । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नातव्यं कपितीर्थके

ৰাক্ষসীত্ব আৰু শিলাত্ব দুয়ো ত্যাগ কৰি সিহঁতে নিজৰ ৰূপলৈ উভতি আহিল। সেয়ে সকলো প্ৰয়াসে কপিতীৰ্থত স্নান কৰা উচিত।

Verse 69

यः शृणोतीममध्यायं पठते वापि मानवः । प्राप्नोति कपितीर्थस्य स्नानजं फलमुत्तमम्

যি মানুহে এই অধ্যায় শুনে বা পঢ়েও, সি কপিতীৰ্থত স্নানৰ পৰা জন্মা উত্তম ফল লাভ কৰে।