
এই অধ্যায়ত সূত আৰু ঋষিসকলৰ সংলাপৰ জৰিয়তে ধৰ্মোপদেশ দিয়া হৈছে। ‘দুৰাচাৰ’ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণৰ দৃষ্টান্তে ‘সঙ্গ-ধৰ্ম’ বুজাইছে—মহাপাতকীৰ দীঘলীয়া সান্নিধ্যত ব্ৰাহ্মণ্য-পুণ্য আৰু মৰ্যাদা ক্ৰমে ক্ষয় হয়; একেলগে বাস, ভোজন আৰু শয়নৰ ফলত পাপৰ সমতা পৰ্যন্ত ঘটে। তাৰ পাছত ধনুষ্কোটী তীৰ্থৰ শক্তি বৰ্ণিত—শ্ৰীৰামচন্দ্ৰৰ ধনুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই তীৰ্থক মহাপাতক-নাশিনী বুলি কোৱা হৈছে। তাত স্নান কৰিলে তৎক্ষণাৎ পাপমোচন হয় আৰু বেতালৰ জোৰজবৰদস্তি আৱেশ/ধৰণো আঁতৰি যায়—এই কথা কাহিনীৰে প্ৰকাশ পায়। পিছলৈ ভাদ্ৰপদ কৃষ্ণপক্ষত মহালয় শ্ৰাদ্ধৰ কালবিধান, তিথি-ভেদে ফল, আৰু অৱহেলাৰ দোষ উল্লেখ কৰা হৈছে। সামৰ্থ্য অনুসাৰে বেদজ্ঞ, সদাচাৰী ব্ৰাহ্মণক ভোজন দান কৰাটো মুখ্য বুলি জোৰ দিয়া হৈছে। শেষত ধনুষ্কোটীৰ মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ/জ্ঞান পাপনাশক আৰু মুক্তিত সহায়ক—এনে ফলশ্ৰুতি দিয়া হৈছে।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । धनुष्कोटेस्तु माहात्म्यं भूयोऽपि प्रब्रवीम्यहम् । दुराचाराभिधो यत्र स्नात्वा मुक्तो भवद्द्विजाः
শ্ৰী সূত ক’লে: ধনুষ্কোটীৰ মাহাত্ম্য মই পুনৰো একবাৰ ঘোষণা কৰোঁ; য’ত ‘দুৰাচাৰ’ নামেৰে পৰিচিত এজন মানুহ স্নান কৰি, হে দ্বিজ ঋষিসকল, মুক্তি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
मुनय ऊचुः । दुराचाराभिधः कोऽसौ सूत तत्त्वार्थकोविद । किंच पापं कृतं तेन दुराचारेण वै मुने
মুনিসকলে ক’লে: হে সূত, তত্ত্ব আৰু অৰ্থৰ কুশলী, ‘দুৰাচাৰ’ নামেৰে সেইজন কোন? আৰু হে মুনি, সেই দুষ্কৰ্মীয়ে কি পাপ কৰিছিল?
Verse 3
कथं वा पातका न्मुक्तो धनुष्कोटौ निमज्जनात् । एतच्छुश्रूषमाणानां विस्तराद्वद नो मुने
ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰি সি কেনেকৈ পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল? আমি এই কথা শুনিবলৈ আগ্ৰহী; হে মুনি, বিস্তাৰকৈ কওক।
Verse 4
श्रीसूत उवाच । मुनयः श्रूयतां तस्य दुराचारस्य पातकम् । स्नानेन धनुषः कोटौ यथा मुक्तश्च पातकात्
শ্ৰী সূত ক’লে: হে মুনিসকল, সেই ‘দুৰাচাৰ’ৰ পাপৰ কথা শুনক; আৰু ধনুষ্কোটীত স্নান কৰি সি কেনেকৈ পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল সেয়াও শুনক।
Verse 5
दुराचाराभिधो विप्रो गौतमीतीरमाश्रितः । कश्चिदस्ति द्विजाः पापी क्रूरकर्मरतः सदा
গৌতমীৰ তীৰত দুঃআচাৰ নামে এজন ব্ৰাহ্মণ বাস কৰিছিল। হে দ্বিজসকল, সি পাপী আছিল আৰু সদায় নিষ্ঠুৰ কৰ্মত ৰত আছিল।
Verse 6
ब्रह्मघ्नैश्च सुरापैश्च स्तेयिभिर्गुरुतल्पगैः । तदा संसर्गदुष्टोऽसौ तैः साकं न्यवसद्विजाः
তাৰ পাছত, হে দ্বিজসকল, সি ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী পাপী, সুৰাপায়ী, চোৰ আৰু গুৰুশয্যা লঙ্ঘনকাৰীসকলৰ সৈতে একেলগে বাস কৰিলে। তেনে সঙ্গদোষে দুষিত হৈ সি তেওঁলোকৰ সংগতে থাকিল।
Verse 7
महापातकिसंसर्गं दोषेणास्य द्विजस्य वै । ब्राह्मण्यं सकलं नष्टं निःशेषेण द्विजोत्तमाः
নিশ্চয়ই, মহাপাতকীসকলৰ সঙ্গদোষে সেই দ্বিজজনৰ সমগ্ৰ ব্ৰাহ্মণ্য নিঃশেষে বিনষ্ট হ’ল, হে দ্বিজোত্তমসকল।
Verse 8
महापातकिभिः सार्द्धं दिनमेकं तु यो द्विजः । निवसेत्सादरं तस्य तत्क्षणाद्वै द्विजन्मनः
কিন্তু যি কোনো দ্বিজ মহাপাতকীসকলৰ সংগতে আদৰেৰে এক দিনো বাস কৰে, সেই ব্যক্তিৰ দ্বিজত্বৰ এক অংশ তৎক্ষণাৎ সেই মুহূৰ্তৰ পৰাই ক্ষয় হয়।
Verse 9
ब्राह्मणस्य तुरीयांशो नश्यत्येव न संशयः । द्विदिनं सेवनात्स्पर्शाद्दर्शनाच्छयनात्तथा
ব্ৰাহ্মণত্বৰ এক চতুৰ্থাংশ নিশ্চয়েই নষ্ট হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই—দুই দিন সেবা কৰাত, স্পৰ্শত, দৰ্শনত আৰু তেনেদৰে একেলগে শয়নতও।
Verse 10
भोजनात्सह पंक्तौ च महापातकिभिर्द्विजाः । द्वितीयभागो नश्येत ब्राह्मणस्य न संशयः
হে দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকল, যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে মহাপাতকী পাপীৰ সৈতে একে পংক্তিত বহি ভোজন কৰে, তেন্তে তাৰ ধৰ্ম-পুণ্যৰ দ্বিতীয় অংশ নিশ্চয়েই নষ্ট হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 11
त्रिदिनाच्च तृतीयांशो नश्यत्येव न संशयः । चतुर्दिनाच्चतुर्थांशो विलयं याति हि ध्रुवम्
তিনিদিনৰ পাছত তৃতীয় অংশো নিশ্চয়েই নষ্ট হয়—সন্দেহ নাই। চাৰিদিনৰ পাছত চতুৰ্থ অংশো ধ্ৰুৱভাৱে লয় পায়।
Verse 12
अतः परं तु तैः साकं शयनासनभोजनैः । तत्तुल्यपातकी भूयान्महापातकसंभवात्
ইয়াৰ পাছত, যদি কোনোবাই তেওঁলোকৰ সৈতে একেলগে শয়ন, আসন আৰু ভোজন ভাগ-বতৰা কৰে, তেন্তে মহাপাপ উদ্ভৱ হোৱাৰ কাৰণে সি তেওঁলোকৰ সমান পাপী হৈ পৰে।
Verse 13
तेन ब्राह्मण्यहीनोऽयं दुराचाराभिधो द्विजाः । ग्रस्तोऽभवद्भीषणेन वेतालेन बलीयसा
সেই কাৰণেই, হে দ্বিজসকল, ‘দুৰাচাৰ’ নামে পৰিচিত এই মানুহজন সত্য ব্ৰাহ্মণ্য-ধৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত হ’ল আৰু ভয়ংকৰ, শক্তিশালী বেতালে তাক গ্ৰাস কৰিলে।
Verse 14
असौ परवशस्तेन वेतालेनातिपीडितः । देशाद्देशं भ्रमन्विप्रा वनाच्चैव वनांतरम्
সেই বেতালৰ অধীনত অসহায় হৈ অতি পীড়িত অৱস্থাত, হে ব্ৰাহ্মণসকল, সি দেশেদেশে ঘূৰি ফুৰিলে আৰু এক বন পৰা আন বনলৈ ভ্ৰমণ কৰিলে।
Verse 15
पूर्वपुण्यविपाकेन दैवयोगेन स द्विजः । रामचंद्रधनुष्कोटिं महापातकनाशनीम्
পূৰ্বপুণ্যৰ বিপাক আৰু দৈৱ-যোগৰ মিলনত সেই দ্বিজে ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটিলৈ উপস্থিত হ’ল—যি মহাপাপ বিনাশিনী।
Verse 16
अनुद्रुतः पिशाचेन तेनाविष्टो ययौ द्विजाः । न्यमज्जयत्स वेतालो धनुष्कोटिजले त्वमुम्
সেই পিশাচে খেদি আহি তাতে আৱিষ্ট হৈ সেই দ্বিজ আগবাঢ়িল, হে বিপ্ৰসকল। তেতিয়া সেই বেতালে তাক ধনুষ্কোটিৰ জলে ডুবাই দিলে।
Verse 17
धनुष्कोटिजले सोऽयं वेतालेन प्रवेशितः । उदतिष्ठत्क्षणादेव वेतालेन विमोचितः
ধনুষ্কোটিৰ জলে বেতালে ঠেলি দিয়া এই মানুহজন, ক্ষণমাত্ৰতে উঠি আহিল—সেই বেতালৰ পৰা মুক্ত হৈ।
Verse 18
उत्थितोऽसौ द्विजो विप्रा धनुष्कोटिजलात्तदा । स्वस्थो व्यचिंतयत्कोऽयं देशो जलधितीरतः
তেতিয়া সেই দ্বিজ, হে বিপ্ৰসকল, ধনুষ্কোটিৰ জলৰ পৰা উঠি সুস্থ হ’ল। তাৰ পাছত ভাবিলে—‘সাগৰৰ তীৰত এই কোন দেশ?’
Verse 19
कथं मयागतमिह गौतमीतीरवासिना । इति चिंताकुलः सोऽयं धनुष्कोटिनिवासिनम्
‘মই গৌতমীৰ তীৰত বাস কৰোঁ, তেন্তে কেনেকৈ ইয়ালৈ আহিলোঁ?’—এই দুশ্চিন্তাত ব্যাকুল হৈ সি ধনুষ্কোটিৰ এজন নিবাসীৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 20
दत्तात्रेयं महात्मानं योगिप्रवरमुत्तमम् । समागम्य प्रणम्यासौ दुराचारोऽभ्यभाषत
মহাত্মা, যোগীসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আৰু পৰম দত্তাত্ৰেয়ৰ ওচৰলৈ গৈ দুঃআচাৰে প্ৰণাম কৰি তাৰ পাছত ক’লে।
Verse 21
न जाने भगवन्देशः कतमोऽयं वदाधुना । गौतमीतीरनिलयो दुराचाराभिधो ह्यहम्
“হে ভগৱান, এই দেশ কোনখন মই নাজানো—এতিয়াই কওক। মই গৌতমীৰ তীৰত বাস কৰোঁ, আৰু মোৰ নাম দুঃআচাৰ বুলিয়েই জনা যায়।”
Verse 22
कृपया ब्रूहि मे ब्रह्मन्मयात्र कथमागतम् । इति पृष्टो मुनिस्तेन दुराचारेण सुव्रतः
“কৃপা কৰি, হে ব্ৰাহ্মণ-মুনি, মই কেনেকৈ ইয়ালৈ আহিলোঁ সেয়া কওক।” দুঃআচাৰে সুধিলে, সু-ব্ৰতধাৰী মুনিয়ে উত্তৰ দিলে।
Verse 23
ध्यात्वा मुहूर्तमवदद्दुराचारं घृणानिधिः । महापातकिसंसर्गे दुराचार कृते पुरा
ক্ষণেক ধ্যান কৰি, কৰুণাৰ নিধিয়ে দুঃআচাৰক ক’লে: “পূৰ্বে, হে দুঃআচাৰ, মহাপাতকীসকলৰ সঙ্গতিত…”
Verse 24
ब्राह्मण्यं नष्टमभवद्वेतालस्त्वां ततोऽग्रहीत् । तेनाविष्टस्त्वमायातो विवशोऽत्र विमूढधीः
“তোৰ ব্ৰাহ্মণ্য-পবিত্ৰতা নষ্ট হ’ল; তাৰ পাছত এটা বেতালে তোক ধৰি ল’লে। তাৰ অধীন হৈ তই অসহায়ভাৱে ইয়ালৈ আহিলি, তোৰ বুদ্ধি সম্পূৰ্ণ মোহগ্ৰস্ত হ’ল।”
Verse 25
न्यमज्जयत्त्वां वेतालो धनुष्कोटिजलेऽत्र तु । तत्र मज्जनमात्रेण विमुक्तः पातकाद्भवान्
ইয়াত বেতালে তোমাক ধনুষ্কোটীৰ জলত ডুবাই দিলে। সেই মাত্ৰ স্নানতেই তুমি পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লা।
Verse 26
धनुष्कोटौ तु ये स्नानं पुण्ये कुर्वंति मानवाः । तेषां नश्यंति वै सत्यं पंचपातकसंचयाः
ধনুষ্কোটীৰ পুণ্যময় তীৰ্থত যিসকল মানুহে স্নান কৰে, তেওঁলোকৰ পঞ্চ মহাপাতকৰ সঞ্চিত পাপ সত্যই নাশ হয়।
Verse 27
रामचंद्रधनुष्कोटावत्र मज्जनमात्रतः । महापातकिसंसर्गदोषस्ते विलयं ययौ
ইয়াত ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটীত কেৱল মাত্ৰ ডুব স্নান কৰাতেই মহাপাতকীৰ সঙ্গৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দোষ তোমাৰ বাবে লয় গ’ল।
Verse 28
तन्नाशादेव वेतालस्त्वां मुक्त्वा विलयं गतः । त्वामग्रहीद्यो वेतालः पुरायं ब्राह्मणोऽभवत्
সেই দোষ নাশ হোৱাতেই বেতালে তোমাক এৰি নিজে লয় গ’ল। যি বেতালে তোমাক ধৰি লৈছিল, সি পূৰ্বে এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল।
Verse 29
सोऽयं भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् । पार्वणेन विधानेन पितॄणां नाकरोन्मुदा
এই মানুহজনেই ভাদ্ৰপদ মাহত, কৃষ্ণপক্ষৰ মহালয় সময়ত, পাৰ্বণ বিধি অনুসাৰে পিতৃসকলৰ বাবে আনন্দৰে শ্ৰাদ্ধ নকৰিলে।
Verse 30
तेन स्वपितृभिः शप्तो वेतालत्वमगादयम् । सोपि चास्य धनुष्कोटेरवलोकनमात्रतः
নিজ পিতৃসকলৰ শাপে এই ব্যক্তি বেতালত্বত পতিত হ’ল। তথাপি এই ধনুৰ অগ্ৰভাগ মাত্ৰ দৰ্শন কৰাতেই সি সেই অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 31
वेतालत्वं विहायेह विष्णुलोकम वाप्तवान् । अतो भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्
ইয়াতেই বেতালত্ব ত্যাগ কৰি সি বিষ্ণুলোক লাভ কৰিলে। সেয়ে ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষে মহালয় কৰ্ম সম্পাদন কৰা উচিত।
Verse 32
उद्दिश्य स्वपितॄन्ये तु न कुर्वन्त्यतिलोभतः । महालोभयुतास्तेऽद्धा वेतालाः स्युर्न संशयः
যিসকলে নিজৰ পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰিও অতিলোভত কৰ্ম নকৰে, মহালোভেৰে পূৰ্ণ সেইসকল নিঃসন্দেহে বেতাল হয়।
Verse 33
तस्माद्भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् । पितॄनुद्दिश्य शक्त्या ये ब्राह्मणान्वेदपारगान्
সেয়ে ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষে মহালয়ত, যিসকলে নিজৰ পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি সামৰ্থ্য অনুসাৰে বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলক…
Verse 34
भोजयेयुर्महान्नेन न ते विंदंति दुर्गतिम् । यस्तु भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्
…মহান্নেৰে তেওঁলোকক ভোজন কৰায়; তেনে লোক দুৰ্গতি নাপায়। কিন্তু যি কোনো ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষে মহালয়ত…
Verse 35
स्वशक्त्यनुगुणं विप्रमेकं द्वौ त्रीनकिंचनः । भोजयेन्नहि दौर्गत्यं भवेदस्य कदाचन
দৰিদ্ৰ মানুহেও নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে এজন ব্ৰাহ্মণক—বা দুজন তিনিজনক—ভোজন কৰাব লাগে; তেনেহ’লে তাৰ ওপৰত কেতিয়াও দুৰ্ভাগ্য নপৰে।
Verse 36
अयं भाद्रपदे मासे पितॄणामनुपासनात् । ययौ वेतालतां विप्रो यस्त्वां जग्राह पापिनम्
ভাদ্ৰপদ মাহত পিতৃ-পূজাৰ অৱহেলাৰ ফলত, যি ব্ৰাহ্মণে তোমাক—পাপীক—ধৰি লৈছিল, সেই ব্ৰাহ্মণ ভেতাল অৱস্থালৈ গ’ল।
Verse 37
कालो भाद्रपदमासमारभ्य वृश्चिकावधि । महालयस्य कथितो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে মহালয়ৰ কাল ভাদ্ৰপদ মাহৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বৃশ্চিক পৰ্যন্ত বিস্তৃত বুলি ঘোষণা কৰিছে।
Verse 38
मासो भाद्रपदः कालस्तत्रापि हि विशिष्यते । कृष्ण पक्षो विशिष्टः स्याद्दुराचारक तत्र वै
সেই সময়সমূহৰ ভিতৰত ভাদ্ৰপদ মাহ বিশেষভাবে মহিমান্বিত; আৰু তাতো কৃষ্ণপক্ষ অতি বিশেষ—হে দুঃআচাৰী, নিশ্চয়।
Verse 39
तस्मिञ्छुभे कृष्णपक्षे प्रथमायां तथा तिथौ । श्राद्धं महालयं कुर्याद्यो नरो भक्तिपूर्वकम्
সেই শুভ কৃষ্ণপক্ষত, প্ৰথম তিথিতো, যি নৰে ভক্তিপূৰ্বক মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি যথাযথভাৱে কৰে আৰু পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 40
तस्य प्रीणाति भगवान्पावकः सर्वपावनः । स वह्निलोकमाप्नोति वह्निना सह मोदते
তেওঁত সৰ্বপাৱন ভগৱান অগ্নিদেৱ সন্তুষ্ট হয়। তেনে ব্যক্তি অগ্নিলোক লাভ কৰি অগ্নিৰ সঙ্গত তাত আনন্দেৰে বিভোৰ হয়।
Verse 41
तस्मै च ज्वलनो देवः सर्वैश्वर्यं ददात्यपि । प्रथमायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
তাক জ্বলনদেৱ (অগ্নি) সকলো প্ৰকাৰৰ ঐশ্বৰ্যও দান কৰে। কিন্তু যি মৰ্ত্য প্ৰথমা তিথিত মহালয় কৰ্ম নকৰে…
Verse 42
वह्निर्गृहं दहेत्तस्य श्रियं क्षेत्रादिकं तथा । वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते प्रथमायां महालये
অগ্নিয়ে তাৰ ঘৰ দগ্ধ কৰে আৰু তাৰ শ্ৰী-সম্পদ, ভূমি আদি সম্পত্তিও নাশ কৰে—যদি প্ৰথমা তিথিৰ মহালয়ত বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাইও সি বিধিমতে আচৰণ নকৰে।
Verse 43
दश कल्पसहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम् । द्वितीयायां तु यो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
দশ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত পিতৃগণ তৃপ্তি লাভ কৰে। আৰু যি ব্যক্তি দ্বিতীয়া তিথিত ভক্তিভাৱে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে…
Verse 44
तस्य प्रीणाति भगवान्भवानीपतिरीश्वरः । स कैलासमवाप्नोति शिवेन सह मोदते
তেওঁত ভৱানীপতি ঈশ্বৰ সন্তুষ্ট হয়। সি কৈলাস লাভ কৰি শিৱৰ সঙ্গত তাত আনন্দেৰে বিভোৰ হয়।
Verse 45
विपुलां संपदं तस्मै प्रीतो दद्यान्महेश्वरः । द्वितीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
প্ৰসন্ন হৈ মহেশ্বৰে তাক বিপুল ধন-সম্পদ দান কৰে। কিন্তু যি মৰ্ত্যই দ্বিতীয়া তিথিত মহালয় কৰ্ম নকৰে…
Verse 46
तस्य वै कुपितः शंभुर्नाशयेद्ब्रह्मवर्चसम् । रौरवं कालसूत्राख्यं नरकं चास्य दास्यति
তেওঁৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ শম্ভুৱে তাৰ ব্ৰাহ্মণীয় তেজ-গৌৰৱ নাশ কৰে। লগতে ৰৌৰৱ আৰু কালসূত্ৰ নামৰ নৰকলৈও তাক নিক্ষেপ কৰে।
Verse 47
वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते द्वितीयायां महालये । विंशत्कल्प सहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम्
দ্বিতীয়া তিথিৰ মহালয়ত যেতিয়া বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰোৱা হয়, তেতিয়া পিতৃগণ বিশ হাজাৰ কল্পলৈ তৃপ্তি লাভ কৰে।
Verse 48
अनुग्रहात्पितॄणां च संततिश्चास्य वर्द्धते । तृतीयायां नरो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
পিতৃগণৰ অনুগ্ৰহত তাৰ সন্ততিো বৃদ্ধি পাই সমৃদ্ধ হয়। সেয়ে তৃতীয়া তিথিত (তৃতীয়া) নৰে ভক্তিৰে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 49
तस्य प्रीणाति भगवांल्लोकपालो धनाधिपः । महापद्मादिनिधयो वर्तंते तस्य वै वशे
তাত ধনাধিপতি লোকপাল ভগৱান (কুবেৰ) প্ৰসন্ন হয়। মহাপদ্ম আদি মহা-নিধিসমূহ তাৰ বশত অধীন হয়।
Verse 50
तस्यानुगास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
তাঁৰ অনুশাসক তিন দেবতা—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ। তৃতীয়া তিথিত যি মৰ্ত্য মহালয় কৰ্ম নকৰে, সি তেওঁলোকৰ দণ্ড-বিধানৰ অধীন হয়।
Verse 51
धनदो भगवांस्तस्य संपदं हरति क्षणात् । दारिद्यं च ददात्यस्मै बहुदुःखसमाकुलम्
ধনৰ অধিপতি ভগৱান ধনদ (কুবেৰ) ক্ষণতে তাৰ সম্পদ হৰণ কৰে, আৰু বহু দুখেৰে ভৰপূৰ দাৰিদ্ৰ্য তাক দান কৰে।
Verse 52
तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । तृप्यंति पितरस्तस्य त्रिंशत्कल्पसहस्रकम्
তৃতীয়া তিথিত যি মৰ্ত্য মহালয় কৰে, তাৰ পিতৃগণ তৃপ্ত হয়; ত্ৰিশ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত তেওঁলোক সন্তুষ্ট থাকে।
Verse 53
चतुर्थ्यां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्य प्रीणाति भगवान्हेरंबः पार्वतीसुतः
কিন্তু চতুৰ্থী তিথিত যি নৰ ভক্তিভাৱে মহালয়-শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ ওপৰত ভগৱান হেৰম্ব—পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ—প্ৰসন্ন হয়।
Verse 54
तस्य विघ्नाश्च नश्यंति गजवक्त्रप्रसादतः । चतुर्थ्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
গজবক্ত্ৰ প্ৰভুৰ কৃপাতে তাৰ সকলো বিঘ্ন নাশ হয়। কিন্তু চতুৰ্থী তিথিত যি মৰ্ত্য মহালয় নকৰে…
Verse 55
विघ्नेशो भगवांस्तस्य सदा विघ्नं करोति हि । चण्डकोलाहलाभिख्ये नरके च पतत्यथ
তেনে জনৰ বাবে ভগৱান বিঘ্নেশ সদায় বাধা সৃষ্টি কৰে; তাৰ পাছত সি ‘চণ্ডকোলাহল’ নামে পৰিচিত নৰকত পতিত হয়।
Verse 56
चतुर्थ्यां वै तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । पितरः कल्पसाहस्रं चत्वारिंशत्प्रहर्षिताः
চতুৰ্থী তিথিত যি মর্ত্যই মহালয় সম্পাদন কৰে, সি পিতৃলোকক আনন্দিত কৰে; তেওঁলোক চল্লিশ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত প্ৰহৰ্ষিত থাকে।
Verse 57
बहून्पुत्रान्प्रदास्यंति श्राद्धकर्तुर्निरंतरम् । पंचम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
শ্ৰাদ্ধকাৰীৰ বাবে পিতৰসকলে নিৰন্তৰ বহু পুত্ৰ দান কৰে। কিন্তু পঞ্চমী তিথিত যি ভক্তিভাৱে মহালয় নকৰে…
Verse 58
तस्य लक्ष्मीर्भगवती परित्यजति मंदिरम् । अलक्ष्मीः कलहाधारा तस्य प्रादुर्भवेद्गृहे
তাৰ গৃহ ভগৱতী লক্ষ্মীয়ে পৰিত্যাগ কৰে; আৰু কলহ-আধাৰা অলক্ষ্মী তাৰ ঘৰত প্ৰকাশ পায়।
Verse 59
पचम्यां तु तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । तस्य तृप्यंति पितरः पंचकल्पसहस्रके
কিন্তু পঞ্চমী তিথিত যি মর্ত্যই মহালয় কৰে, তাৰ পিতৰসকল তৃপ্ত হয়; তেওঁলোক পাঁচ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত সন্তুষ্ট থাকে।
Verse 60
संततिं चाप्यविच्छिन्नामस्मै दास्यंति तर्पिताः । पार्वती च प्रसन्ना स्यान्महदैश्वर्यदायिनी
যেতিয়া পিতৃগণ অৰ্ঘ্য-তৰ্পণে তৃপ্ত হয়, তেতিয়া তেওঁলোকে তাক অবিচ্ছিন্ন বংশধাৰা দান কৰে; আৰু দেৱী পাৰ্বতীও প্ৰসন্ন হৈ মহৎ ঐশ্বৰ্য আৰু ৰাজভাগ্য প্ৰদান কৰে।
Verse 61
षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्य प्रीणाति भगवान्षण्मुखः पार्वती सुतः
ষষ্ঠী তিথিত যি নৰ ভক্তিভাৱে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ ভগৱান ষণ্মুখ প্ৰসন্ন হয়।
Verse 62
तस्य पुत्राश्च पौत्राश्च षण्मुखस्य प्रसादतः । ग्रहैर्वालग्रहैश्चैव न बाध्यंते कदाचन
ষণ্মুখৰ কৃপাৰে তাৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰসকল কেতিয়াও গ্ৰহ-প্ৰভাৱ বা বালগ্ৰহ আদি দুষ্টগ্ৰহৰ দ্বাৰা পীড়িত নহয়।
Verse 63
षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम् । तस्य स्कन्दो महासेनो विमुखः स्यान्न संशयः
কিন্তু ষষ্ঠী তিথিত যি নৰ ভক্তিভাৱে মহালয় কৰ্ম নকৰে, তাৰ প্ৰতি মহাসেন স্কন্দ নিশ্চয়েই বিমুখ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 64
गर्भान्निर्गतमात्रैव प्रजा तस्य विनश्यति । पूतनादिग्रहकुलैर्बाध्यते च निरंतरम्
তাৰ সন্তান গৰ্ভৰ পৰা ওলাই মাত্ৰেই বিনষ্ট হয়; আৰু পূতনা আদি গ্ৰহ-দলৰ দ্বাৰা সি নিৰন্তৰ পীড়িত হয়।
Verse 65
वह्निज्वालाप्रवेशाख्ये नरके च पतत्यधः । षष्ठ्यां तिथौ यः श्रद्धावान्कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
যি অধৰ্মত লিপ্ত হয়, সি ‘অগ্নিজ্বালাত প্ৰৱেশ’ নামৰ নৰকত অধঃপতিত হয়; কিন্তু যি শ্ৰদ্ধাৱান ষষ্ঠী তিথিত মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি মঙ্গলময় ফল লাভ কৰে।
Verse 66
षष्टिकल्पसहस्रं तु पितरो यामति तृप्तताम् । पुत्रानपि प्रदास्यंति संपदं विपुलां तथा
ষাঠি হাজাৰ কল্পলৈকে পিতৃগণ তৃপ্তি লাভ কৰে; আৰু তেওঁলোকে পুত্ৰ-প্ৰাপ্তিৰ বৰ দান কৰে, তদুপৰি বিপুল ধন-সম্পদো প্ৰদান কৰে।
Verse 67
सप्तम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । हिरण्यपाणिर्भगवानादित्यस्तस्य तुष्यति
সপ্তমী তিথিত যদি কোনো মৰ্ত্য ভক্তিভাৱে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, তেন্তে ‘হিৰণ্যপাণি’ ভগৱান আদিত্য—সূৰ্যদেৱ—তাৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হন।
Verse 68
अरोगो दृढगात्रः स्याद्भास्करस्य प्रसादतः । हिरण्यपाणिर्भगवान्हिरण्यं पाणिना स्वयम्
ভাস্কৰৰ কৃপাতে সি নিৰোগী আৰু দৃঢ় দেহধাৰী হয়; আৰু ‘হিৰণ্যপাণি’ ভগৱান নিজ হাতে মহালয় শ্ৰাদ্ধকাৰীক সোণ দান কৰে।
Verse 69
महालयश्राद्धकर्त्रे ददाति प्रीतमानसः । सप्तम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
মহালয় শ্ৰাদ্ধকাৰীক তেওঁ আনন্দচিত্তে এই দানসমূহ প্ৰদান কৰে; কিন্তু যি সপ্তমী তিথিত ভক্তিভাৱে মহালয় নকৰে, সি তাৰ বিপৰীত ফল ভোগ কৰে।
Verse 70
व्याधिभिः क्षयरोगाद्यै बाध्यते स दिवानिशम् । तीक्ष्णधारास्त्रशय्याख्ये नरके च पतत्यधः
ক্ষয়ৰোগ আদি ব্যাধিয়ে তেওঁ দিন-ৰাতি পীড়িত হয় আৰু ‘তীক্ষ্ণধাৰ অস্ত্ৰৰ শয্যা’ নামৰ নৰকত অধঃপতিত হয়।
Verse 71
सप्तम्यां यो नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । सप्ततिं कल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै
যি নৰে সপ্তমীত ভক্তিৰে মহালয় শ্রাদ্ধ কৰে, তেওঁৰ পিতৃগণ নিশ্চয় সত্তৰ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত সন্তুষ্ট থাকে।
Verse 72
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा । अष्टम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महाल यम्
পিতৃগণে সদায় তেওঁক অবিচ্ছিন্ন সন্ততি-ধাৰা দান কৰে। আৰু অষ্টমী তিথিত মর্ত্য নৰে মহালয় শ্রাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 73
मृत्युंजयः कृत्तिवासास्तस्य प्रीणाति शंकरः । करस्थं तस्य कैवल्यं शंकरस्य प्रसादतः
মৃত্যুঞ্জয়, কৃত্তিবাসা শংকৰ তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হয়; শংকৰৰ কৃপায় কৈবল্য যেন সহজে লাভ হোৱা দৰে তেওঁৰ হাততে স্থিত হয়।
Verse 74
महालयेन श्राद्धेन तुष्टे साक्षात्त्रि यंबके । चतुर्दशसु लोकेषु दुर्लभं तस्य किं भवेत्
মহালয় শ্রাদ্ধে সाक्षাৎ ত্ৰ্যম্বক (শিৱ) সন্তুষ্ট হলে, চৌদ্দ লোকত তেওঁৰ বাবে কিহে দুৰ্লভ থাকিব?
Verse 75
महालयं न कुर्याद्वै योऽष्टम्यां मूढचेतनः । संसारसागरे घोरे सदा मज्जति दुःखितः
যি মোহগ্ৰস্ত চিত্তে অষ্টমীত মহালয় কৰ্ম নকৰে, সি দুখিত হৈ ভয়ংকৰ সংসাৰ-সাগৰত সদায় ডুবি থাকে।
Verse 76
कदाचिदपि तस्येष्टं नैव सिद्ध्यति भूतले । वैतरिण्याख्यनरके पतत्याचंद्रतारकम्
ভূমিত কেতিয়াও তাৰ ইষ্ট সিদ্ধ নহয়; আৰু চন্দ্ৰ-তাৰা থাকিলৈকে সি ‘বৈতৰিণী’ নামৰ নৰকত পতিত হয়।
Verse 77
योऽष्टम्यां श्रद्धया श्राद्धं नरः कुर्यान्महालयम् । अशीतिकल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै
যদি কোনো নৰে অষ্টমীত শ্ৰদ্ধাৰে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, তেন্তে তাৰ পিতৃগণ অশী হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত তৃপ্ত হয়।
Verse 78
आशीर्भिर्वर्द्धयंत्येनं विघ्नश्चास्य व्यपोहति । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा
তেওঁলোকে আশীৰ্বাদেৰে তাক বৃদ্ধি কৰে, আৰু তাৰ জীৱনৰ বিঘ্ন দূৰ হয়; পিতৃগণে সদায় তাক অবিচ্ছিন্ন সন্ততি-ধাৰাও দান কৰে।
Verse 79
नवम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । दुर्गादेवी भगवती तस्य प्रीणाति शांभवी
নৱমী তিথিত মর্ত্য নৰে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত; তেতিয়া ভগৱতী দুৰ্গাদেৱী—স্বয়ং শাম্ভৱী—তাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হয়।
Verse 80
क्षयापस्मारकुष्ठा दीन्क्षुद्रप्रेतपिशाचकान् । नाशयेत्तस्य सन्तुष्टा दुर्गा महिषमर्दिनी
তাঁৰ বিধিত সন্তুষ্ট হৈ মহিষমৰ্দিনী দুৰ্গাই ক্ষয়, অপস্মাৰ, কুষ্ঠ, দীনতা আৰু ক্ষুদ্ৰ প্ৰেত-পিশাচজনিত উপদ্ৰৱ নাশ কৰে।
Verse 81
नवम्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम् । अपस्मारेण पीड्येत तथैव ब्रह्मरक्षसा
নৱমী তিথিত যি মর্ত্যই মহালয় কৰ্ম নকৰে, সি অপস্মাৰে পীড়িত হয়; তদ্ৰূপে ব্ৰহ্মৰাক্ষসেও তাক কষ্ট দিয়ে।
Verse 82
अभिचारार्थकृत्याभिर्वाध्येत च निरन्तरम् । नवम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
অভিচাৰ আৰু বৈৰী কৃত্যৰ দ্বাৰা সি নিৰন্তৰ পীড়িত হ’ব; সেয়ে নৱমী তিথিত মর্ত্যই মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 83
नवतिं कल्पसाहस्रं तृप्यन्ति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा
নব্বই হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত তাৰ পিতৃসকল নিশ্চয় তৃপ্ত থাকে; আৰু পিতৃগণ সদায় তাক অবিচ্ছিন্ন সন্ততি-ধাৰা দান কৰে।
Verse 84
दशम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्यामृतकलश्चन्द्रः षोडशात्मा प्रसीदति
দশমী তিথিত মর্ত্যই মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত; তেতিয়া অমৃতকলশ সদৃশ, ষোড়শকলাধাৰী চন্দ্ৰ প্ৰসন্ন হয়।
Verse 85
औषधीनामधीशेऽस्मिञ्छ्राद्धेनानेन तोषिते । व्रीह्यादीनि तु धान्यानि दद्युरोषधयः सदा
এই শ্ৰাদ্ধে ঔষধিসকলৰ অধীশ সন্তুষ্ট হ’লে, ঔষধিসকলে সদায় ধান-চাউল আদি শস্য দান কৰে।
Verse 86
यो न कुर्याद्दशम्यां तु महालयमनुत्तमम् । ओषध्यो निष्फलास्तस्य कृषिश्चाप्यस्य निष्फला
যি জনে দশমীত মহালয়ৰ অনুত্তম কৰ্ম নকৰে, তাৰ ঔষধিসকল নিষ্ফল হয় আৰু তাৰ কৃষিকাৰ্যও নিষ্ফল হয়।
Verse 87
दशम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धंकुर्यान्महालयम् । शतकल्पसहस्राणि तृप्यंति पितरोऽस्य वै
দশমী তিথিত যি মর্ত্যই মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ পিতৃসকল শত-সহস্ৰ কল্প পৰ্যন্ত তৃপ্ত হয়।
Verse 88
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा । एकादश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
পিতৃগণ সদায় অবিচ্ছিন্ন সন্ততি দান কৰে; আৰু একাদশীত নৰে ভক্তিভাৱে মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 89
संहर्ता सर्वलोकस्य तस्य रुद्रः प्रसीदति । रुद्रस्य सर्वसंहर्तुः प्रसादेन जगत्पतेः
তাৰ প্ৰতি ৰুদ্ৰ—সৰ্বলোকৰ সংহাৰক—প্ৰসন্ন হয়; আৰু সৰ্বসংহাৰক জগত্পতি ৰুদ্ৰৰ কৃপাতে অনুগ্ৰহ লাভ হয়।
Verse 90
शत्रून्पराजय त्येष श्राद्धकर्ता निरन्तरम् । ब्रह्महत्यायुतं चापि तस्य नश्यति तत्क्षणात्
যি নিতান্তভাৱে সদায় শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি নিশ্চয় শত্রুক পৰাজিত কৰে; আৰু তাৰ ওপৰত ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ অগণিত পাপৰ ভাৰো সেই ক্ষণতে বিনাশ হয়।
Verse 91
अग्निष्टोमादियज्ञानां फलमाप्नोति पुष्कलम् । एकादश्यां नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
সি অগ্নিষ্টোম আদি যজ্ঞসমূহৰ সমান প্ৰচুৰ ফল লাভ কৰে; কিন্তু একাদশী তিথিত ভক্তিসহ মহালয় কৰ্ম নকৰা মানুহে কৰ্তব্যত ব্যৰ্থ হয়।
Verse 92
तस्य वै विमुखो रुद्रो न प्रसीदति कर्हिचित् । सर्वतो वर्धमानाश्च बाधन्ते शत्रवो ह्यमुम्
এনেকুৱা মানুহৰ প্ৰতি ৰুদ্ৰ বিমুখ হয় আৰু কেতিয়াও প্ৰসন্ন নহয়; আৰু সকলো দিশৰ পৰা বৃদ্ধি পোৱা শত্রুবোৰে নিশ্চয় তাক পীড়া দিয়ে।
Verse 93
अग्निष्टोमादिका यज्ञाः कृताश्च बहुदक्षिणाः । निष्फला एव तस्य स्युर्भस्मनि न्यस्तहव्यवत्
অগ্নিষ্টোম আদি যজ্ঞসমূহ বহু দক্ষিণাসহ সম্পন্ন হলেও, তাৰ বাবে সিহঁত নিষ্ফল হয়—যেন ভস্মৰ ওপৰত হব্য নিক্ষেপ কৰা।
Verse 94
ब्रह्मवातकतुल्यः स्याच्छ्राद्धाकरणदोषतः । एकादश्यां तिथौ यस्तु श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
শ্ৰাদ্ধ নকৰাৰ দোষত মানুহ ‘ব্ৰহ্ম-ৱাতক’ সদৃশ ঘোৰ পাপীৰ সমান হয়; কিন্তু যি একাদশী তিথিত মহালয় শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি সেই দোষ-কলংকৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 95
द्विशतं कल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृ गणाः सदा
তেওঁৰ পিতৃসকল দু’লাখ কল্প পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকে; আৰু পিতৃ-গণ সদায় তেওঁক অবিচ্ছিন্ন বংশধাৰা দান কৰে।
Verse 96
द्वादश्यां तु तिथौ मर्त्यः कुर्याच्छ्राद्धं महालयम् । तस्य लक्ष्मीपतिः साक्षात्प्रसीदति जनार्दनः
দ্বাদশী তিথিত যদি কোনো মর্ত্য মহালয় শ্রাদ্ধ কৰে, তেন্তে লক্ষ্মীপতি জনাৰ্দন সাক্ষাতে তাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হয়।
Verse 97
प्रसन्ने सति देवेशे देवदेवे जनार्दने । चराचरं जगत्सर्वं प्रीतमेव न संशयः
যেতিয়া দেবেশ, দেবদেব জনাৰ্দন প্ৰসন্ন হয়, তেতিয়া চল-অচল সমগ্ৰ জগত প্ৰীত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 98
भूमिर्हरिप्रिया चास्य सस्यं संवर्द्धयत्यपि । लक्ष्मीश्च वर्द्धते तस्य मंदिरे हरिवल्लभा
ভূমি, হৰিৰ প্ৰিয়া, তেওঁৰ শস্যো বৃদ্ধি কৰে; আৰু হৰিবল্লভা লক্ষ্মীও তেওঁৰ গৃহত নিত্য বৃদ্ধি পায়।
Verse 99
गदा कौमोदकी नाम नारायणकरस्थिता । अपस्मारादिभूतानि नाशयत्येव सर्वदा
নাৰায়ণৰ হাতে অৱস্থিত ‘কৌমোদকী’ নামৰ গদাই অপস্মাৰ আদি ভূত-উপদ্ৰৱ আৰু ব্যাধি সদায় বিনাশ কৰে।
Verse 100
तीक्ष्णधारं तथा चक्रं शत्रूनस्य दहत्यपि । यातुधानपिशाचादीञ्छंखश्चास्य व्यपोहति
তেওঁৰ তীক্ষ্ণধাৰ চক্রে শত্রুকো দগ্ধ কৰে; আৰু তেওঁৰ শঙ্খধ্বনিয়ে যাতুধান, পিশাচ আদি অশুভ সত্তাক দূৰ কৰি দিয়ে।
Verse 110
सहस्रकल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितॄगणास्तदा
হাজাৰ হাজাৰ কল্প পৰ্যন্ত তেওঁৰ পিতৃসকল নিশ্চয়েই সন্তুষ্ট থাকে; তেতিয়া পিতৃগণে তেওঁক অবিচ্ছিন্ন সন্ততি-ধাৰা দান কৰে।
Verse 120
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणास्तदा । अमायां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
তেতিয়া পিতৃগণে অবিচ্ছিন্ন সন্ততি-ধাৰা দান কৰে। সেয়ে অমাৱস্যাৰ দিনা মানুহে ভক্তিভাৱে মহালয় শ্রাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 130
अस्मानुद्दिश्य मत्पुत्रा भोजयेयुर्द्विजोत्तमान् । तेन नो नरकक्लेशो न भविष्यति दारुणः
‘আমাক উদ্দেশ্য কৰি, মোৰ পুত্ৰসকলে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক ভোজন কৰাওক; তেনেহ’লে আমাৰ নৰকৰ দাৰুণ যন্ত্ৰণা নহ’ব।’
Verse 140
पार्वणेन विधानेन कुर्याच्छ्राद्धे महालयम् । नरो महालयश्राद्धे पितृवंश्यान्पितॄनिव
পাৰ্বণ বিধান অনুসাৰে মহালয় শ্রাদ্ধ কৰা উচিত। মহালয় শ্রাদ্ধত মানুহে পিতৃবংশীয় সকলোকে পিতৃসকলৰ দৰেই মান্য কৰিব লাগে।
Verse 150
नकुर्याद्यद्यपि श्राद्धं मातापित्रोर्मृतेऽहनि । कुर्यान्महालयश्राद्धमस्मरन्नेव बुद्धिमान्
যদিও মাতৃ-পিতৃৰ মৃত্যু-তিথিত শ্ৰাদ্ধ নকৰে, তথাপি বুদ্ধিমান লোকে বিস্মৃতি নকৰাকৈ মহালয় শ্ৰাদ্ধ অৱশ্য পালন কৰিব লাগে।
Verse 160
क्षमध्वं मम तद्यूयं भवंतो हि दयापराः । दरिद्रो रोदनं कुर्यादेवं काननभूमिषु
সেয়ে আপোনালোক মোৰ সেই দোষ ক্ষমা কৰক; আপোনালোক নিশ্চয় দয়াপৰায়ণ। দৰিদ্ৰ মানুহে বনভূমিত এনেদৰে কান্দে।
Verse 170
एवं वै वरयेद्विप्राश्चतुरस्तु महालये । ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्सुशीलान्वरयेत्सुधीः
এইদৰে মহালয়ত চাৰিজন বিপ্ৰক নিমন্ত্ৰণ কৰিব লাগে; সুবুদ্ধি লোকে বেদবিদ্যাৰে সম্পন্ন আৰু সুশীল ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰিব লাগে।
Verse 180
नश्यंति तत्क्षणादेव भूतान्यन्यानि वै तथा । महालयस्यकरणाद्विपुलां श्रियमश्नुते
সেই ক্ষণতেই আন আন হানিকাৰক ভূত-প্ৰাণীও নাশ হয়; আৰু মহালয় পালন কৰিলে বিপুল শ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ হয়।
Verse 190
हत्वा तु रावणं संख्ये सीतां पुनरवाप्तवान् । महालयस्य करणाद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ৰণত ৰাৱণক বধ কৰি তেওঁ সীতাক পুনৰ লাভ কৰিলে; আৰু মহালয় পালন কৰাৰ দ্বাৰা ধৰ্মপুত্ৰ যুধিষ্ঠিৰেও সফলতা লাভ কৰিলে।
Verse 200
तस्माद्भाद्र पदे मासे दुराचार पितॄन्प्रति । ब्राह्मणान्भोजयान्नेन षड्रसेन सभक्तिकम्
সেয়ে ভাদ্ৰপদ মাহত, যদি কোনোবাই পিতৃসকলৰ (পূৰ্বপুৰুষ) প্ৰতি দুষ্কাৰ্য কৰি থাকে, তেন্তে ভক্তিসহ ছয় ৰসযুক্ত আহাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক শ্ৰদ্ধাৰে ভোজন কৰাব লাগে।
Verse 210
तान्यप्यत्र विनश्यंति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । शूद्रेण पूजितं लिंगं विष्णुं वा यो नमेद्द्विजः
সেই দোষসমূহো ইয়াত ধনুষ্কোটিত নিমজ্জনে নাশ হয়। আৰু যি দ্বিজে শূদ্ৰে পূজিত লিঙ্গ বা বিষ্ণুক নমস্কাৰ কৰে, সি দোষৰ ভাগী হয়।
Verse 219
एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि
হে বিপ্ৰসকল, ধনুষ্কোটিৰ বৈভৱ এইদৰে তোমালোকক কোৱা হ’ল; ইয়াক শুনিলে পৃথিৱীত থকা মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।