Adhyaya 35

Verse 1

यज्ञदेव उवाच । दुर्वासर्षे महाप्राज्ञ परापरविचक्षण । दुर्विनीताभिधः कोऽयं योऽसौ गुर्वंगनामगात्

যজ্ঞদেৱ ক’লে: হে দুৰ্বাসা ঋষি, মহাপ্ৰাজ্ঞ, পৰ-অপৰ তত্ত্বৰ বিচাৰত নিপুণ! ‘দুৰ্বিনীত’ নামৰ এইজন কোন, যি গুৰুৰ স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ গৈছিল?

Verse 2

कस्य पुत्रो धनुष्कोटौ स्नानेन स कथं द्विजः । तत्क्षणान्मुमुचे पापाद्गुरुस्त्रीगमसंभवात् । एतन्मे श्रद्धधानस्य विस्तराद्वक्तुमर्हसि

সেই দ্বিজ কোনৰ পুত্ৰ আছিল, আৰু ধনুষ-কোঁটিত স্নান কৰি গুৰুৰ স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ পৰা উৎপন্ন পাপৰ পৰা সি কেনেকৈ সেই ক্ষণতে মুক্ত হ’ল? মই শ্ৰদ্ধাৰে সুধিছোঁ—অনুগ্ৰহ কৰি এই কথা মোক বিস্তাৰে ক’ব।

Verse 3

दुर्वासा उवाच । पांड्यदेशे पुरा कश्चिद्ब्राह्मणोभूद्बहुश्रुतः

দুৰ্বাসাই ক’লে: পূৰ্বতে পাণ্ড্য দেশত এজন বহুশ্ৰুত, অতি বিদ্বান ব্ৰাহ্মণ বাস কৰিছিল।

Verse 4

इध्मवाहाभिधो नाम्ना तस्य भार्या रुचिंस्तथा । बभूव तस्य तनयो दुर्विनीताभिधो द्विजः

তাঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল ৰুচিংস, আৰু তেওঁ নিজে ইধ্মৱাহা নামে পৰিচিত আছিল। তেওঁৰ এজন পুত্ৰ জন্মিল—দ্বিজ দুৰ্বিনীত নামে।

Verse 5

दुर्विनीतः पितुस्तस्य स कृत्वा चौर्ध्वदैहिकम्

দুৰ্বিনীতে পিতৃৰ ঔৰ্ধ্বদৈহিক ক্ৰিয়া—অন্ত্যেষ্টি আদি সম্পন্ন কৰি,

Verse 6

कंचित्कालं गृहेऽवात्सीन्मात्रा विधवया सह । ततो दुर्भिक्षमभवद्वादशाब्दमवर्षणात्

কিছুদিন তেওঁ বিধবা মাতৃৰ সৈতে ঘৰতে বাস কৰিলে। তাৰ পাছত বাৰ বছৰ বৰষুণ নোহোৱাত ভয়ংকৰ দুৰ্ভিক্ষ দেখা দিলে।

Verse 7

ततो देशांतरमगान्मात्रा साकं द्विजोत्तम । गोकर्णं स समासाद्य सुभिक्षं धान्यसंचयैः

তেতিয়া সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ মাতৃসহ অন্য দেশলৈ গ’ল। গোকৰ্ণত উপস্থিত হৈ, ধান্যৰ সঞ্চয়েৰে পৰিপূৰ্ণ সুভিক্ষ দেখিলে।

Verse 8

उवास सुचिरं कालं मात्रा विधवया सह । ततो बहुतिथे काले दुर्विनीतो गते सति

তেওঁ তেওঁৰ বিধৱা মাতৃৰ সৈতে দীৰ্ঘদিন ধৰি তাত বাস কৰিছিল। তাৰ পিছত, যেতিয়া বহু সময় পাৰ হ’ল আৰু দুৰ্বিনীত ডাঙৰ হ’ল,

Verse 9

पूर्वदुष्कर्मपाकेन मूढबुद्धिरहो बत । अनंगशरविद्धांगो रागाद्विकृतमानसः

পূৰ্বৰ দুষ্কৰ্মৰ ফলত, হায়, তেওঁৰ বুদ্ধি ভ্ৰমাত্মক হৈ পৰিল। কামদেৱৰ শৰত বিদ্ধ হৈ তেওঁৰ অংগবোৰ প্ৰজ্বলিত হৈ উঠিল আৰু তেওঁৰ মন কামনাসক্ত হৈ বিকৃত হ’ল।

Verse 10

मामेति वादिनीमंबां बलादाकृष्य पातकी । बुभुजे काममोहात्मा मैथुनेन द्विजोत्तम

যদিও তেওঁৰ মাক চিঞৰিছিল, 'মই তোৰ মা!', সেই পাপীয়ে তেওঁক জোৰকৈ টানি লৈ গ’ল আৰু কাম আৰু মোহৰ বশৱৰ্তী হৈ তেওঁক ধৰ্ষণ কৰিলে—হে দ্বিজোত্তম।

Verse 11

स खिन्नो दुर्विनीतोऽयं रेतःसेकादनंतरम् । मनसा चिंतयन्पापं रुरोदभृशदुःखितः

তাৰ পিছত, দুৰ্বিনীত অত্যন্ত বিষণ্ণ হৈ পৰিল। সেই কাৰ্যৰ লগে লগে, মনতে নিজৰ পাপৰ কথা চিন্তা কৰি, তেওঁ কান্দি পেলালে—গভীৰ দুখত জৰ্জৰিত হৈ।

Verse 12

अहोतिपापकृदहं महापातकिनां वरः । अगमं जननीं यस्मात्कामबाणवशानुगः

হায়! মই এক অতি জঘন্য পাপ কৰিছো—মই মহাপাপীসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য—কাৰণ মই কামদেৱৰ শৰৰ বশৱৰ্তী হৈ মোৰ নিজৰ মাতৃৰ ওচৰলৈ গৈছিলো।

Verse 13

इति संचित्य मनसा स तत्र मुनिसन्निधौ । जुगुप्तमानश्चात्मानं तान्मुनीनिदमब्रवीत्

এইদৰে মনত চিন্তা সঞ্চয় কৰি, তেওঁ তাত মুনিসকলৰ সান্নিধ্যত থিয় হ’ল। লাজত নিজকে ঢাকিবলৈ বিচাৰি, তেওঁ সেই মুনিসকলক এই বাক্য ক’লে।

Verse 14

गुरुस्त्रीगमपापस्य प्रायश्चित्तं ममद्विजाः । वदध्वं शास्त्रतत्त्वज्ञाः कृपया मयि केवलम्

“হে দ্বিজ মুনিসকল! গুৰুভাৰ্যাৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ পাপৰ মোৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কওক। আপোনালোক শাস্ত্ৰ-তত্ত্বৰ জ্ঞানী—দয়া কৰি কেৱল মোৰ বাবে কওক।”

Verse 15

मरणान्निष्कृतिः स्याच्चेन्मरिष्यामि न संशयः । भवद्भिरुच्यते यत्तु प्रायश्चित्तं ममाधुना

“যদি মৃত্যুৰ দ্বাৰাই এই দোষৰ পৰা মুক্তি হয়, তেন্তে মই নিশ্চয় মৰিম। তথাপি আপোনালোক এতিয়া মোৰ বাবে যি প্ৰায়শ্চিত্ত নিৰ্ধাৰণ কৰিব, মই তাকেই গ্ৰহণ কৰিম।”

Verse 16

करिष्ये तद्द्विजाः सत्यं मरणं वान्यदैव वा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य केचित्तत्रमुनीश्वराः

“হে দ্বিজসকল! মই নিশ্চয় সেইটো কৰিম—মৃত্যু হওক বা আন কোনো বিধান।” তেওঁৰ বাক্য শুনি, তাত থকা কিছুমান মুনীশ্বৰে মনতে বিচাৰ কৰিলে।

Verse 17

अनेन साकं वार्ता तु दोषायेति विनिश्चिताः । मौनित्वं भेजिरे केचिन्मुनयः केचिदा भृशम्

“ইয়াৰ সৈতে কথা পাতিলেও দোষ লাগে”—এইদৰে নিশ্চিত কৰি কিছুমান মুনি মৌন ধাৰণ কৰিলে; আৰু কিছুমান মুনি অতিশয় অস্থিৰ হৈ উঠিল।

Verse 18

दुष्टात्मा मातृगामी त्वं महापातकिनां वरः । गच्छगच्छेतिबहुशो वाचमूचुर्द्विजोत्तमाः

হে দুষ্টাত্মা! তুমি মাতৃগামী, মহাপাতকীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। এইদৰে দ্বিজোত্তমসকলে বাৰে বাৰে কৈ উঠিল—“যা, যা!”

Verse 19

तान्निवार्य कृपाशीलः सर्वज्ञः करुणानिधिः । कृष्णद्वैपायनस्तत्र दुर्विनीतमभाषत

তেওঁলোকক নিবাৰণ কৰি, কৃপাশীল, সৰ্বজ্ঞ, কৰুণাৰ নিধি কৃষ্ণদ্বৈপায়ন (ব্যাস) তাত সেই দুৰ্বিনীত লোকজনক ক’লে।

Verse 20

गच्छाशु रामसेतौ त्वं धनुष्कोटौ सहांबया । मकरस्थे रवौ माघे मासमेकं निरंतरम्

“তুমি শীঘ্ৰে মাতৃসহ ৰামসেতু, ধনুষ্কোটিলৈ যোৱা। সূৰ্য মকৰ ৰাশিত থাকোঁতে, মাঘ মাহত, এক সম্পূৰ্ণ মাহ অবিৰতভাৱে তাত থাকিবা।”

Verse 21

जितेंद्रियो जितक्रोधः परद्रोहविवर्जितः । एकमासं निराहारः कुरु स्नानं सहांबया

“ইন্দ্ৰিয় জয় কৰি, ক্ৰোধ দমন কৰি, পৰদ্ৰোহ পৰিত্যাগ কৰি—একমাহ নিৰাহাৰ হৈ—মাতৃসহ পবিত্ৰ স্নান কৰা।”

Verse 22

पूतो भविष्यस्यद्धा गुरुस्त्री गमदोषतः । यत्पातकं न नश्येत सेतुस्नानेन तन्नहि

“গুৰুপত্নীগমন-দোষৰ পৰা তুমি নিশ্চয় পবিত্ৰ হ’বা। কিয়নো সেতুত স্নান কৰিলে নাশ নোহোৱা পাপ একো নাই।”

Verse 23

श्रुतिस्मृतिपुराणेषु धनुष्कोटिप्रशंसनम् । बहुधा भण्यते पंचमहापातकनाशनम्

শ্ৰুতি, স্মৃতি আৰু পুৰাণসমূহত ধনুষ্কোটীৰ মহিমা বহু প্ৰকাৰৰে ঘোষিত হৈছে; ই পঞ্চ-মহাপাতক নাশক বুলি কোৱা হয়।

Verse 24

तस्मात्त्वं त्वरया गच्छ धनुष्कोटिं सहांबया । प्रमाणं कुरु मद्वाक्यं वेदवाक्यमिव द्विज

সেয়ে, হে দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ), তুমি ত্বৰিত গতিৰে মাতৃসহ ধনুষ্কোটিলৈ যোৱা। মোৰ বাক্যক প্ৰমাণ কৰ—যেনে বেদবাক্যক প্ৰামাণ্য বুলি গ্ৰহণ কৰা হয়।

Verse 25

श्रीरामधनुषः कोटौ स्नातस्य द्विज पुत्रक । महापातककोट्योपि नैव लक्ष्या इतीव हि

হে দ্বিজ-পুত্ৰ, যিজনে শ্ৰীৰামৰ ধনুষৰ কোটিত স্নান কৰে, তাৰ বাবে মহাপাতকৰ কোটি কোটিো যেন একেবাৰে দৃষ্টিগোচৰ নহয়।

Verse 26

प्रायश्चित्तांतरं प्रोक्तं मन्वादिस्मृतिभिः स्मृतौ । तद्गच्छत्वं धनुष्कोटिं महापातक नाशिनीम्

স্মৃতি-পরম্পৰাত মনু আদি স্মৃতিকারসকলে নানাবিধ প্ৰায়শ্চিত্ত বৰ্ণনা কৰিছে; সেয়ে তুমি ধনুষ্কোটিলৈ যোৱা—যি মহাপাতক নাশিনী।

Verse 27

इतीरितोऽथ व्यासेन दुर्विनीतोद्विजोत्तमाः । मात्रा साकं धनुष्कोटिं नत्वा व्यासं च निर्ययौ

এইদৰে ব্যাসে উপদেশ দিয়া কোৱাত, দুৰ্বিনীত—দ্বিজোত্তম—ব্যাসক প্ৰণাম কৰি মাতৃসহ ধনুষ্কোটিলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 28

मकरस्थे रवौ माघे मासमात्रं निरंतरम् । मात्रा सह निराहारो जितक्रोधो जितेंद्रियः

যেতিয়া সূৰ্য মকৰ ৰাশিত আছিল আৰু মাঘ মাহ চলিছিল, তেতিয়া তেওঁ মাতৃসহ একে ধাৰে পূৰ্ণ এক মাহ উপবাসে থাকিল; ক্ৰোধ জয় কৰি আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ দমন কৰি।

Verse 29

श्रीरामधनुषः कोटौ सस्नौ संकल्पपूर्वकम् । रामनाथं नमस्कुर्वं स्त्रिकालं भक्तिपूर्वकम्

শ্ৰী ৰামৰ ধনুৰ কোঁটিত তেওঁ সংকল্পপূৰ্বক স্নান কৰিলে, আৰু ভক্তিভাৱে ৰামনাথক দিনত তিনিবাৰ (ত্ৰিকাল) নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 30

मासांते पारणां कृत्वा मात्रा सह विशुद्धधीः । व्यासांतिकं पुनः प्रायात्तस्मै वृत्तं निवेदितुम्

মাহৰ অন্তত মাতৃসহ পাৰণা সম্পন্ন কৰি, বিশুদ্ধ বুদ্ধিসম্পন্ন হৈ তেওঁ পুনৰ ব্যাসদেৱৰ ওচৰলৈ গ’ল, যি ঘটিছিল সকলো নিবেদন কৰিবলৈ।

Verse 31

स प्रणम्य पुनर्व्यासं दुर्विनीतोऽब्रवीद्वचः

তাৰ পাছত তেওঁ পুনৰ ব্যাসদেৱক প্ৰণাম কৰি, দুঃৰ্বিনীত এই বাক্য ক’লে।

Verse 32

दुर्विनीत उवाच । भगवन्करुणासिंधो द्वैपायन महत्तम । भवतः कृपया रामधनुष्कोटौ सहांबया । माघमासे निराहारो मासमात्रमतंद्रितः

দুঃৰ্বিনীত ক’লে: হে ভগৱন, কৰুণাসিন্ধু, হে মহত্তম দ্বৈপায়ন! আপোনাৰ কৃপাতে মই মাতৃসহ ৰাম-ধনুষ্কোটিত মাঘ মাহত অন্নবিহীন উপবাসে, অলসতা নকৰাকৈ, পূৰ্ণ এক মাহ থাকিলোঁ।

Verse 33

अहं त्वकरवं स्नानं नमस्कुर्वन्महेश्वरम् । इतः परं मया व्यास भगवन्भक्तवत्सल

মই এতিয়া পবিত্ৰ স্নান সম্পন্ন কৰিলোঁ, মহেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰি। এতিয়াৰ পৰা, হে ব্যাস—ভক্তবৎসল ভগৱান—মোক ক’বা, মই কি কৰ্তব্য।

Verse 34

यत्कर्त्तव्यं मुने तत्त्वं ममोपदिश तत्त्वतः । इति तस्य वचः श्रुत्वा दुर्विनीतस्य वै मुनिः । बभाषे दुर्विनीतं तं व्यासो नारायणांशकः

হে মুনি, যি কৰ্তব্য, সেই তত্ত্ব অনুসাৰে মোক সত্যকৈ উপদেশ দিয়া। দুৰ্বিনীতৰ এই বাক্য শুনি, নাৰায়ণৰ অংশস্বৰূপ মুনি ব্যাসে তেতিয়া সেই দুৰ্বিনীতক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 35

व्यास उवाच । दुर्विनीत गतं तेऽद्य पातकं मातृसंगजम्

ব্যাসে ক’লে: হে দুৰ্বিনীত, আজি তোৰ সেই পাপ—মাতৃসঙ্গৰ অনুচিত মিলনৰ পৰা জন্মা—দূৰ হৈ গ’ল।

Verse 36

मातुश्च पातकं नष्टं त्वत्संगतिनिमि त्तजम् । संदेहो नात्र कर्तव्यः सत्यमुक्तं मया तव

তোৰ মাতৃৰ পাপো—তোৰ সঙ্গৰ কাৰণে উদ্ভৱ হোৱা—নষ্ট হৈ গ’ল। ইয়াত কোনো সন্দেহ নকৰিবি; মই তোক সত্য কথাই কৈছোঁ।

Verse 37

बांधवाः स्वजनाः सर्वे तथान्ये ब्राह्मणाश्च ये । सर्वे त्वां संग्रहीष्यंति दुर्विनीतां बया सह

তোৰ সকলো বাঁধৱ-স্বজন, আৰু আন যিসকল ব্ৰাহ্মণ আছে, সকলোৱে তোক গ্ৰহণ কৰিব—হে দুৰ্বিনীত—আগতে তোৰ গাত লাগি থকা ভয় আৰু কলংকসহ।

Verse 38

मत्प्रसादाद्धनुष्कोटौ विशुद्धस्त्वं निमज्जनात् । दारसंग्रहणं कृत्वा गार्हस्थ्यं धर्ममाचर

মোৰ কৃপাৰ বলত ধনুষ্কোটীত নিমজ্জনে তুমি বিশুদ্ধ হ’লা। সেয়ে পত্নী গ্ৰহণ কৰি গাৰ্হস্থ্য ধৰ্ম আচৰণ কৰা।

Verse 39

त्यज त्वं प्राणिहिंसां च धर्मं भज सनातनम् । सेवस्व सज्जनान्नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

প্ৰাণিহিংসা ত্যাগ কৰা আৰু সনাতন ধৰ্ম ভজনা কৰা। ভক্তিযুক্ত চিত্তে সদা সজ্জনসকলৰ সেৱা কৰা।

Verse 40

संध्योपासनमुख्यानि नित्यकर्माणि न त्यज । निगृहीष्वेन्द्रियग्राममर्चयस्व हरं हरिम्

সন্ধ্যোপাসনা আদি নিত্যকৰ্ম কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিবা। ইন্দ্ৰিয়সমূহ সংযম কৰি হৰ (শিৱ) আৰু হৰি (বিষ্ণু)ক আৰাধনা কৰা।

Verse 41

परापवादं मा ब्रूया मासूयां भज कर्हिचित् । अन्यस्याभ्युदयं दृष्ट्वा संतापं कृणु मा वृथा

পৰনিন্দা কেতিয়াও নকৰিবা; ঈৰ্ষা কেতিয়াও নধৰিবা। আনৰ উন্নতি দেখি অকাৰণে নিজকে দুখিত নকৰিবা।

Verse 42

मातृवत्परदा रांश्च त्वन्नित्यमवलोकय । अधीतवेदानखिलान्माविस्मर कदाचन

অন্যৰ পত্নীক সদায় মাতৃবৎ দৃষ্টিৰে চোৱা। আৰু তুমি সম্পূৰ্ণকৈ অধ্যয়ন কৰা বেদসমূহ কেতিয়াও নেভুলিবা।

Verse 43

अतिथीन्मावमन्यस्व श्राद्धं पितृदिने कुरु । पैशून्यं मा वदस्व त्वं स्वप्नेऽप्यन्स्य कर्हिचित्

অতিথিক অৱমাননা নকৰিবা; পিতৃদিনত শ্ৰাদ্ধ সম্পাদন কৰা। পৰনিন্দা নক’বা—কেতিয়াও, কোনো সময়তে, সপোনতো আনৰ বিৰুদ্ধে নহয়।

Verse 44

इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि संततम् । अवलोकय वेदांतं वेदांगानि तथा पुनः

ইতিহাস-পুৰাণ আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰ সদায় অধ্যয়ন কৰা; লগতে বেদান্ত পৰ্যালোচনা কৰা, আৰু পুনৰ বেদাঙ্গসমূহো চোৱা।

Verse 45

हरिशंकरना मानि मुक्तलज्जोऽनुकीर्त्तय । जाबालोपनिषन्मंत्रैस्त्रिपुंड्रोद्धूलनं कुरु

লাজ-সংকোচ ত্যাগ কৰি মুক্তচিত্তে হৰি আৰু শংকৰৰ নাম পুনঃপুনঃ কীৰ্তন কৰা। জাবাল উপনিষদৰ মন্ত্রে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ৰূপে ভস্ম লেপন কৰা।

Verse 46

रुद्राक्षान्धारय सदा शौचाचारपरो भव । तुलस्या बिल्वपत्रैश्च नारायणहरावुभौ

সদায় ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰা আৰু শৌচ-আচাৰত নিবিষ্ট হোৱা। তুলসীপাত আৰু বিল্বপাত অৰ্ঘ্য কৰি নাৰায়ণ আৰু হৰ—উভয়কে পূজা কৰা।

Verse 47

एकं कालं द्विकालं वा त्रिकालं चार्चयस्य भोः । तुलसीदलसंमिश्रं सिक्तं पादोदकेन च

হে প্ৰিয়, একবাৰ, দুবাৰ বা তিনিবাৰো দিনে অৰ্চনা কৰা। তুলসীদল মিশ্ৰিত আৰু পাদোদকে সিক্ত নিবেদন অৰ্পণ কৰা।

Verse 48

नैवेद्यान्नं सदा भुंक्ष्व शंभुनारायणाग्रतः । कुरु त्वं वैश्वदेवाख्यं बलिमन्नविशुद्धये

সদায় শম্ভু আৰু নাৰায়ণৰ সন্মুখত নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি তেতিয়াহে অন্ন গ্ৰহণ কৰিবা। অন্নৰ শুদ্ধিৰ বাবে ‘বৈশ্বদেৱ’ নামে বলি-ভাগ স্থাপন কৰি অৰ্পণ কৰা।

Verse 49

यतीश्वरान्ब्रह्मनिष्ठान्तर्पयान्नैर्गृहागतान् । वृद्धानन्याननाथांश्च रोगिणो ब्रह्मचारिणः

ঘৰলৈ অহা যতি-ঈশ্বৰ আৰু ব্ৰহ্মনিষ্ঠ পূজনীয় সাধুসকলক অন্নেৰে তৃপ্ত কৰা। তদুপৰি বৃদ্ধ, অসহায়-অনাথ, ৰোগী আৰু ব্ৰহ্মচাৰীসকলকো আহাৰ দিয়া।

Verse 50

कुरु त्वं मातृशुश्रूषामौपासनपरो भव । पंचाक्षरं महामंत्रं प्रणवेन समन्वितम्

মাতৃসেৱা-শুশ্ৰূষা কৰা আৰু নিত্য গৃহাগ্নি-উপাসনা (ঔপাসন)ত নিবিষ্ট হোৱা। প্ৰণৱ ‘ওঁ’সহ যুক্ত পঞ্চাক্ষৰ মহামন্ত্ৰো জপ কৰা।

Verse 51

तथैवाष्टाक्षरं मंत्रमन्यमंत्रानपि द्विज । जप त्वं प्रयतो भूत्वा ध्यायन्मंत्राधिदेवताः

তদ্ৰূপে, হে দ্বিজ, অষ্টাক্ষৰ মন্ত্র আৰু আন মন্ত্রসমূহো জপ কৰা। সংযমী আৰু একাগ্ৰ হৈ, সেই মন্ত্রসমূহৰ অধিদেৱতাসকলক ধ্যান কৰি থাকিবা।

Verse 52

एवमन्यांस्तथा धर्मान्स्मृत्युक्तान्त्सर्वदा कुरु । एवं कृतव्रतस्ते स्याद्देहांते मुक्तिरप्यलम्

এইদৰে স্মৃতিত কোৱা আন আন ধৰ্মকৰ্মসমূহো সদায় পালন কৰা। এনেদৰে ব্ৰত সম্পূৰ্ণ হ’ব, আৰু দেহান্তত মুক্তিও নিশ্চয় লাভ হ’ব।

Verse 53

इत्युक्तो व्यासमुनिना दुर्विनीतः प्रणम्य तम् । तदुक्तमखिलं कृत्वा देहांते मुक्तिमाप्तवान्

ব্যাসমুনিৰ উপদেশ শুনি দুৰ্বিনীতাই তেখেতক প্ৰণাম কৰিলে; যি যি আদেশ দিয়া হৈছিল সকলো পালন কৰি, দেহান্তত সি মুক্তি লাভ কৰিলে।

Verse 54

तन्मातापि मृता काले धनुष्कोटिनिमज्जनात । अवाप परमां मुक्तिमपुनर्भवदायिनीम्

আৰু তাৰ মাতৃও, যেতিয়া মৃত্যুৰ সময় আহিল, ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰি পৰম মুক্তি লাভ কৰিলে—যি পুনৰ্জন্ম নোহোৱা কৰে।

Verse 55

दुर्वासा उवाच । एवं ते दुर्विनीतस्य तन्मातुश्च विमोक्षणम् । धनुष्कोट्यभिषेकेण यज्ञदेव मयेरितम्

দুৰ্বাসা ক’লে: “হে যজ্ঞদেৱ, এইদৰে মই তোমাক দুৰ্বিনীত আৰু তাৰ মাতৃৰ বিমোচনৰ কথা ক’লোঁ—ধনুষ্কোটীৰ পবিত্ৰ অভিষেকৰ দ্বাৰাই যি সিদ্ধ হৈছিল।”

Verse 56

पुत्रमेनं त्वमप्याशु ब्रह्महत्याविशुद्धये । समादाय व्रज ब्रह्मन्धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

“তুমিও, হে ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপশুদ্ধিৰ বাবে এই পুত্ৰক শীঘ্ৰে লগত লৈ ধনুষ্কোটিলৈ যোৱা—যি মুক্তিদায়িনী।”

Verse 57

सिंधुद्वीप उवाच । इति दुर्वाससा प्रोक्तो यज्ञदेवो निजं सुतम् । समादाय ययौ राम धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

সিন্ধুদ্বীপ ক’লে: “দুৰ্বাসাৰ এই উপদেশ মতে যজ্ঞদেৱে নিজৰ পুত্ৰক লগত লৈ, হে ৰাম, মুক্তিদায়িনী ধনুষ্কোটিলৈ গ’ল।”

Verse 58

गत्वा निवासमकरोत्षण्मासं तत्र स द्विजः । पुत्रेण साकं नियतो हे सृगालप्लवंगमौ

তাত গৈ সেই দ্বিজে ছয় মাহ তাতেই বাস কৰিলে; পুত্ৰৰ সৈতে নিয়ম-সংযমে স্থিত হৈ থাকিল—হে শৃগাল আৰু প্লৱংগম (বানৰ)।

Verse 59

स सस्नौ च धनुष्कोटौ षण्मासं वै स पुत्रकः । षण्मासांते यज्ञदेवं प्राह वागशरीरिणी

সেই পুত্ৰই ধনুষ্কোটীত নিয়তভাৱে ছয় মাহ স্নান কৰিলে; ছয় মাহৰ অন্তত অশৰীৰী বাণীয়ে যজ্ঞদেৱক ক’লে।

Verse 60

विमुक्ता यज्ञदेवस्य ब्रह्महत्या सुतस्य ते । स्वर्णस्तेयात्सुरापानात्किरातीसंगमात्तथा

“হে যজ্ঞদেৱ, তোমাৰ পুত্ৰৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষ মোচন হ’ল; তদুপৰি সোন চুৰি, সুৰাপান আৰু কিৰাতী-নাৰীৰ সঙ্গমজনিত পাপৰ পৰাও সি মুক্ত।”

Verse 61

अन्येभ्योपि हि पापेभ्यो विमुक्तोयं सुतस्तव । संशयं मा कुरुष्व त्वं यज्ञदेव द्विजोत्तम

“নিশ্চয় তোমাৰ এই পুত্ৰ আন আন পাপৰ পৰাও মুক্ত হৈছে। হে যজ্ঞদেৱ, হে দ্বিজোত্তম, তুমি সন্দেহ নকৰিবা।”

Verse 62

इत्युक्त्वा विररामाथ सा तु वाग शरीरिणी । तदाऽशरीरिणीवाक्यं यज्ञदेवः स शुश्रुवान्

এইদৰে কৈ সেই অশৰীৰী বাণী নীৰৱ হ’ল। তেতিয়া যজ্ঞদেৱে অশৰীৰী বক্তাৰ সেই বাক্য শুনিলে।

Verse 63

संतुष्टः पुत्रसहितो रामनाथं निषेव्य च । धनुष्कोटिं नमस्कृत्य पुत्रेण सहि तस्तदा

সন্তুষ্ট হৈ, পুত্ৰসহিতে তেওঁ ৰামনাথক সেৱা-উপাসনা কৰিলে। তাৰ পাছত পুত্ৰৰ সৈতে ধনুষ্কোটিত নমস্কাৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 64

स्वदेशं प्रययौ हृष्टः स्वग्रामं स्वगृहं तथा । सपुत्रदारः सुचिरं सुखमास्ते सुनिर्वृतः

আনন্দিত হৈ তেওঁ নিজৰ দেশলৈ—নিজ গাঁও আৰু নিজ ঘৰলৈ—উভতি গ’ল। পুত্ৰ আৰু পত্নীসহ তেওঁ বহুদিন সুখেৰে, সম্পূৰ্ণ তৃপ্তচিত্তে বাস কৰিলে।

Verse 65

सिन्धुद्वीप उवाच । गोमायुवानरावेवं युवयोः कथितं मया । यज्ञदेवसुतस्यास्य सुमतेः परिमोक्षणम्

সিন্ধুদ্বীপ ক’লে: “হে শিয়াল আৰু বান্দৰ, এইদৰে মই তোমালোকক যজ্ঞদেৱৰ পুত্ৰ সুমতিৰ সম্পূৰ্ণ মুক্তিৰ বৃত্তান্ত ক’লোঁ।”

Verse 66

पातकेभ्यो महद्भ्यश्च धनुष्कोटौ निमज्जनात् । युवामतो धनुष्कोटिं गच्छतं पापशुद्धये । नान्यथा पापशुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तायुतैरपि

ধনুষ্কোটিত নিমজ্জন কৰিলে মহাপাপৰ পৰাও মুক্তি লাভ হয়। সেয়ে তোমালোক দুয়ো পাপশুদ্ধিৰ বাবে ধনুষ্কোটিলৈ যোৱা; নহ’লে দহ হাজাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিলেও তেনে শুদ্ধি নহয়।

Verse 67

श्रीसूत उवाच । सिन्धुद्वीपस्य वचनमिति श्रुत्वा द्विजो त्तमाः

শ্ৰী সূত ক’লে: সিন্ধুদ্বীপৰ এই বাক্য শুনি উত্তম ব্ৰাহ্মণসকলে মনোযোগেৰে শুনি থাকিল।

Verse 68

सृगालवानरावाशु विलंघितमहापथौ । धनुष्कोटिं प्रयासेन गत्वा स्नात्वा च तज्जले

শৃগাল আৰু বানৰে শীঘ্ৰে মহাপথ অতিক্ৰম কৰিলে; প্ৰয়াসে ধনুষ্কোটী পাই তাৰ জলে স্নান কৰিলে।

Verse 69

विमुक्तौ सर्वपापेभ्यो विमानवरसंस्थितौ । देवैः कुसुमवर्षेण कीर्यमाणौ सुतेजसौ

সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ সেই দুয়ো তেজস্বী উত্তম বিমানে আসীন হ’ল; দেৱতাসকলে কুসুমবৃষ্টিৰে তেওঁলোকক আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 70

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितौ । देवस्त्रीधूयमानाभ्यां चामराभ्यां विराजितौ । गत्वा देवपुरीं रम्यामिंद्र स्यार्द्धासनं गतौ

হাৰ, কেয়ূৰ, মুকুট, কটক আদি অলংকাৰে বিভূষিত হৈ, দেৱস্ত্ৰীসকলৰ চামৰ দোলনাত দীপ্তিমান হৈ, তেওঁলোকে ৰম্য দেৱপুৰীলৈ গৈ ইন্দ্ৰৰ নিকট সন্মানাসন লাভ কৰিলে।

Verse 71

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं सृगालस्य कपेरपि

শ্ৰী সূতে ক’লে: “এইদৰে মই তোমালোকক শৃগালৰ আৰু বানৰৰ কথাও বৰ্ণনা কৰিলোঁ।”

Verse 72

पापाद्विमोक्षणं विप्रा धनुष्कोटौ निमजनात् । भक्त्या य इममध्यायं शृणोति पठतेऽपि वा

হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), ধনুষ্কোটীত নিমজ্জনে পাপমোচন হয়; আৰু যি ভক্তিভাৱে এই অধ্যায় শুনে বা পাঠ কৰে, সিও সেই পুণ্যৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 73

स्नानजं फलमाप्नोति धनुष्कोटौ स मानवः । योगिवृंदैरसुलभां मुक्तिमप्याशु विंदति

যি মানুহ ধনুষ্কোটীত স্নান কৰে, সি তীৰ্থ-স্নানজনিত ফল লাভ কৰে; আৰু যোগীবৃন্দৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য মোক্ষকো সি শীঘ্ৰে প্ৰাপ্ত হয়।