Adhyaya 33

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । अत्यद्भुततरं गुह्यं सर्वलोकैकपावनम्

শ্ৰী সূত ক’লে: মই পুনৰ ধনুষ্কোটীৰ বৈভৱ ঘোষণা কৰিম—অতি আশ্চৰ্য, গভীৰ গুহ্য, আৰু সকলো লোকৰ একমাত্ৰ পাৱনকাৰী।

Verse 2

पुरा परावसुर्नाम ब्राह्मणो वेदवित्तमः । अज्ञानात्पितरं हत्वा ब्रह्महत्यामवाप्तवान् । सोऽपि स्नात्वा धनुष्कोटौ तद्दोषा न्मुमुचे क्षणात्

পুৰাতন কালত পৰাৱসু নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল, বেদ-বিদ্যাত অতি শ্ৰেষ্ঠ। অজ্ঞানবশতঃ তেওঁ পিতৃবধ কৰি ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ লাভ কৰিলে। তথাপি ধনুষ্কোটীত স্নান কৰি তেওঁ সেই দোষৰ পৰা ক্ষণমাত্ৰতে মুক্ত হ’ল।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । पितरं हतवान्पूर्वं कथं सूत परावसुः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত! পূৰ্বে পৰাৱসুৱে কেনেকৈ পিতৃবধ কৰিলে?

Verse 4

कथं वा धनुषः कोटौ मुक्तिस्तस्याप्यभून्मुने । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

আৰু হে মুনি! ধনুষঃ-কোটীত তেওঁৰো মুক্তি কেনেকৈ হ’ল? আমি শ্ৰদ্ধাৱানসকলৰ বাবে এই কথা বিস্তাৰে ক’বলৈ আপুনি যোগ্য।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । आसीद्राजा बृहद्द्युम्नश्चक्रवर्ती महाबलः । धर्मेण पालयामास सागरांतां वसुन्धराम्

শ্ৰী সূতে ক’লে: বृहদ্যুম্ন নামৰ এজন ৰজা আছিল, মহাবলী চক্রৱৰ্তী। ধৰ্মৰ দ্বাৰা তেওঁ সাগৰ-সীমাবদ্ধ বসুধৰাক শাসন-পালন কৰিছিল।

Verse 6

अयजत्सत्रयागेन देवानिंद्रपुरोगमान् । याजकस्तस्य रैभ्योऽभूद्विद्वान्परमधार्मिकः

তেওঁ সত্রযাগেৰে ইন্দ্ৰ-প্ৰমুখ দেৱতাসকলক পূজা কৰিলে। তেওঁৰ যাজক আছিল ৰৈভ্য—বিদ্বান আৰু পৰম ধৰ্মনিষ্ঠ।

Verse 7

आस्तां पुत्रावुभौ तस्याप्यर्वावसु परावसू । षडंगवेदविदुषौ श्रौतस्मार्तेषु कोविदौ

তেওঁৰ দুজন পুত্ৰো আছিল—অৰ্ৱাৱসু আৰু পৰাৱসু; দুয়ো ছয় অঙ্গসহ বেদত পাৰদৰ্শী, আৰু শ্ৰৌত যজ্ঞক্ৰিয়া আৰু স্মাৰ্ত ধৰ্মকৰ্মত কুশলী আছিল।

Verse 8

काणादे जैमिनीये च सांख्ये वैयासिके तथा । गौतमे योगशास्त्रे च पाणिनीये च कोवि दौ

কাণাদ আৰু জৈমিনিৰ উপদেশত, সাঙ্ক্য আৰু ব্যাস-পরম্পৰাত, গৌতমৰ দৰ্শনত, যোগশাস্ত্ৰত আৰু পাণিনীৰ ব্যাকৰণতো দুয়ো কুশলী আছিল।

Verse 9

मन्वादिस्मृतिनिष्णातौ सर्वशास्त्रविशारदौ । सत्रयागे सहायार्थं बृहद्द्युम्नेन याचितौ

মনু আদি স্মৃতিত নিপুণ আৰু সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ সেই দুয়োকে, সত্র-যাগত সহায়ৰ বাবে ৰজা বৃহদ্যুম্নে অনুৰোধ কৰিছিল।

Verse 10

भ्रातरौ समनुज्ञातौ पित्रा रैभ्येण जग्मतुः । बृहद्द्युम्नस्य सत्रं तावश्विनाविव रूपिणौ

পিতা ৰৈভ্যৰ অনুমতি পাই দুয়ো ভ্ৰাতা ৰজা বৃহদ্যুম্নৰ সত্রলৈ গ’ল; দীপ্তিত যেন অশ্বিনী যুগলৰূপে প্ৰকাশিত হৈছিল।

Verse 11

अतिष्ठदाश्रमे रैभ्यः स्नुषया ज्येष्ठया सह । तौ गत्वा भ्रातरौ तत्र राज्ञः सत्रमनुत्तमम्

ৰৈভ্য জ্যেষ্ঠ বোৱাৰীৰ সৈতে আশ্ৰমতে থাকিল। তাত গৈ দুয়ো ভ্ৰাতা ৰজাৰ অতুলনীয় সত্র-যাগলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 12

याज यामासतुः सत्रे बृहद्द्युम्नं महीपतिम् । नाभवत्स्खलनं भ्रात्रोः सत्रे सांगेषु कर्मसु

সেই সত্রযজ্ঞত তেওঁলোকে পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজা বৃহদ্যুম্নৰ বাবে যাজনা কৰিলে; আৰু অঙ্গ-উপাঙ্গসহ যজ্ঞক্ৰিয়াসমূহত দুই ভ্ৰাতৃৰ ফালৰ পৰা একো স্খলন নঘটিল।

Verse 13

सत्रे संतन्यमानेऽस्मिन्बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः । मुनयो भ्यागमन्सर्वे राज्ञाहूता निरीक्षितुम्

ৰজা বৃহদ্যুম্নৰ এই সত্রযজ্ঞ চলি থাকোঁতে, ৰজাই আহ্বান কৰাত সকলো মুনি তাক চাবলৈ আৰু সাক্ষী হ’বলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 14

वसिष्ठो गौतमश्चात्रिर्जाबालिरथ कश्यपः । क्रतुर्दक्षः पुलस्त्यश्च पुलहो नारदो मुनिः

বসিষ্ঠ, গৌতম আৰু অত্রি, জাবালি আৰু কশ্যপ; ক্ৰতু, দক্ষ, পুলস্ত্য, পুলহ আৰু মুনি নারদ—

Verse 15

मार्कंडेयः शतानंदो विश्वामित्रः पराशरः । भृगुः कुत्सोऽथ वाल्मीकिर्व्यासधौम्यादयोऽपरे

মাৰ্কণ্ডেয়, শতানন্দ, বিশ্বামিত্ৰ আৰু পৰাশৰ; ভৃগু, কুৎস, তাৰপিছত বাল্মীকি—সঙ্গে ব্যাস, ধৌম্য আদি আন আন মুনি—

Verse 16

शिष्यैः प्रशिष्यैर्बहुभिरसंख्यातैः समावृताः । तानागतान्समालोक्य बृहद्द्युम्नो महीपतिः

অসংখ্য শিষ্য-প্ৰশিষ্যৰে বেষ্টিত হৈ তেওঁলোক আহি উপস্থিত হোৱাত, তেওঁলোকক আহি থকা দেখি পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজা বৃহদ্যুম্নে—

Verse 17

अर्घ्यादिना मुनीन्सर्वान्पूजयामास सादरम् । नाना दिग्भ्यः समायाताश्चतुरंगबलैर्युताः

অৰ্ঘ্য আদি উপহাৰে তেওঁ সকলো মুনিক সাদৰে পূজা কৰিলে। নানা দিশৰ পৰা চতুৰঙ্গ সেনাসহ তেওঁলোক আহি উপস্থিত হৈছিল।

Verse 18

उपदासहिता भूपास्सत्रं वीक्षितुमादरात् । वैश्याः शूद्रास्तथा वर्णाश्चत्वरोऽपि समागताः

উপদাসসহ ভূপসকলেও সাদৰে সত্র-যজ্ঞ চাবলৈ আহিল। বৈশ্য আৰু শূদ্ৰসহ চাৰিও বৰ্ণ একেলগে তাত সমবেত হ’ল।

Verse 19

वर्णिनोऽथ गृहस्थाश्च वानप्रस्थाश्च भिक्षवः । सत्रं निरीक्षितुं तस्य बृहद्द्युम्नस्य चाययुः

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মচাৰী, গৃহস্থ, বানপ্ৰস্থ আৰু ভিক্ষুসকলেও—ৰাজা বৃহদ্দ্যুম্নৰ সেই সত্র-যজ্ঞ চাবলৈ আহিল।

Verse 20

तान्सर्वान्पूजयामास यथार्हं राजसत्तमः । ददौ चान्नानि सर्वेभ्यो घृतसूपादिकांस्तथा

সেই ৰাজসত্তমে সকলোকে যোগ্য মতে সন্মান কৰিলে। লগতে সকলোকে আহাৰ দিলে—ঘী, সূপ আদি আৰু আন উপকৰণসহ।

Verse 21

वस्त्राणि च सुवर्णानि हाररत्नान्यनेकशः । एवं सत्कारयामास राजा सत्रे समागतान्

তেওঁ বস্ত্ৰ আৰু সোণ, আৰু বহু হাৰ-ৰত্নো দান কৰিলে। এইদৰে ৰজাই সত্রত সমাগতসকলক সৎকাৰ কৰিলে।

Verse 22

रैभ्यपुत्रो तदा विप्रा अर्वावसुपरावसू । अध्वरादीनि कर्माणि चक्रतुः स्खलितं विना

তেতিয়া ৰৈভ্যৰ দুজন ব্ৰাহ্মণ পুত্ৰ—অৰ্বাৱসু আৰু পৰাৱসু—অধ্বৰ আদি যজ্ঞকর্মসমূহ কোনো স্খলন বা দোষ নোহোৱাকৈ নিখুঁতভাৱে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 23

तद्दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे कौशलं रैभ्यपुत्रयौः । श्लाघंते सशिरःकम्पं वसिष्ठप्रमुखास्तदा

ৰৈভ্যৰ দুজন পুত্ৰৰ সেই কৌশল দেখি সকলো মুনিয়ে তেওঁলোকক প্ৰশংসা কৰিলে; তেতিয়া বশিষ্ঠ আদি অগ্ৰগণ্য ঋষিসকলে মূৰ কঁপাই সন্মতি প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 24

कर्माणि कानि चित्तत्र कारयित्वा परावसुः । तृतीयसवनस्यांते गृहकृत्यं निरीक्षितुम्

তাত কিছুমান কৰ্ম সম্পন্ন কৰাই পৰাৱসু তৃতীয় সৱনৰ অন্তত গৃহকাৰ্য পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ গ’ল।

Verse 25

प्रययौ स्वाश्रमं सायं विनैवार्वावसुं द्विजाः । तस्मिन्नवसरे रैभ्यं कृष्णाजिनसमावृतम्

সন্ধিয়া বেলাত দ্বিজ পৰাৱসু অৰ্বাৱসুক তাতেই এৰি নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল। সেই সময়তে ৰৈভ্য কৃষ্ণাজিনে আৱৃত হৈ তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 26

वने चरंतं पितरं दृष्ट्वा स मृगशंकया । निद्राकलुषितो रात्रावंधे तमसि संकुले

বনত পিতৃক চলাফেরা কৰা দেখি সি নিদ্ৰাৰ মলিনতাৰে আচ্ছন্ন হৈ, ৰাত্ৰিৰ ঘন অন্ধকাৰত মৃগ বুলি সন্দেহ কৰিলে।

Verse 27

आत्मानं हंतुमायाति मृगोऽयमिति चिंतयन् । जघान पितरं सोऽयं महारण्ये परावसुः

“এই মৃগে মোক বধ কৰিবলৈ আহিছে” বুলি ভাবি, মহা-অৰণ্যত পৰাৱসুৱে নিজৰেই পিতৃক আঘাত কৰি নিধন কৰিলে।

Verse 28

रिरक्षुणा शरीरं स्वं तेनाकामनया पिता । रजन्यां हिंसितो विप्रा महापातककारिणा

কেৱল নিজৰ দেহ ৰক্ষা কৰিবলৈ, অনিচ্ছাসত্ত্বেও তেওঁ ৰজনীত পিতৃক আঘাত কৰিলে; হে বিপ্ৰসকল, তেনে কৰি তেওঁ মহাপাতকৰ কৰ্তা হ’ল।

Verse 29

अंतिकं स समागत्य व्यलोकयत तं हतम् । ज्ञात्वा स्वपितरं रात्रौ शुशोच व्यथितेंद्रियः

ওচৰলৈ আহি তেওঁ নিধন হোৱা দেহটো দেখিলে; ৰজনীত সেয়া নিজৰ পিতৃ বুলি চিনাক্ত কৰি, ইন্দ্ৰিয় ব্যথিত হৈ তেওঁ শোকত বিলাপ কৰিলে।

Verse 30

प्रेतकार्यं ततः कृत्वा पितुः सर्वं परावसुः । भूयोपि नृपतेः सत्रं परावसुरुपाययौ

তাৰ পাছত পৰাৱসুৱে পিতৃৰ সকলো প্ৰেতকাৰ্য তথা অন্ত্যেষ্টি-বিধি সম্পন্ন কৰিলে; তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ নৃপতিৰ সত্র-যজ্ঞলৈ গ’ল।

Verse 31

स्वचेष्टितं तु तत्सर्वमनुजाय ततोऽब्रवीत् । मृतं स्वपितरं श्रुत्वा सोऽपि शोकाकुलोऽभवत्

তাৰ পাছত তেওঁ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতাক সকলো ঘটনা ক’লে; পিতৃৰ মৃত্যু শুনি সিও শোকত আকুল হৈ পৰিল।

Verse 32

ज्येष्ठोऽनुजं ततः प्राह वचनं द्विजसत्तमाः । महत्सत्रं समारब्धं बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः

তেতিয়া জ্যেষ্ঠজনে কনিষ্ঠজনক ক’লে—হে দ্বিজশ্রেষ্ঠসকল: “ৰজা বৃহদ্দ্যুম্নৰ দ্বাৰা এক মহান সত্ৰ-যজ্ঞ আৰম্ভ কৰা হৈছে।”

Verse 33

वोढुत्वशक्तिर्नास्त्यस्य कर्मणो बालकस्य ते । जनकश्च हतो रात्रौ मयापि मृगशंकया

“এই ল’ৰাজনৰ সেই যজ্ঞৰ কামৰ বোজা বহন কৰাৰ শক্তি নাই। আৰু দেউতাকো ৰাতি ময়েই হৰিণ বুলি ভুল কৰি হত্যা কৰিলোঁ।”

Verse 34

प्रायश्चित्तं च कर्त्तव्यं ब्रह्महत्या विशुद्धये । मदर्थं व्रतचर्यां त्वं चर तात कनिष्ठक

“ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা আৱশ্যক। মোৰ বাবে, হে মৰমৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ, তুমি ব্ৰত পালন কৰা।”

Verse 35

एकाकी धुरमुद्वोढुं शक्तोऽहं सत्रकर्मणः । अर्वावसुरिति प्रोक्तो ज्येष्ठेन स तमभ्य धात्

তেওঁ ক’লে: “মই অকলেই সত্ৰ-যজ্ঞৰ বোজা বহন কৰিবলৈ সক্ষম।” জ্যেষ্ঠজনৰ দ্বাৰা এইদৰে কোৱাত তেওঁ উত্তৰ দিলে।

Verse 36

तथा भवत्वहं ज्येष्ठ चरिष्ये व्रतमुत्तमम् । ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं त्वं सत्रधुरमावह

“সেয়ে হওক, জ্যেষ্ঠ। মই ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা শুদ্ধিৰ বাবে উত্তম ব্ৰত পালন কৰিম; আপুনি সত্ৰৰ বোজা বহন কৰক।”

Verse 37

इत्युक्त्वा सोनुऽजो ज्येष्ठं तस्मात्सत्राद्वि निर्ययौ । कारयामास कर्माणि ज्येष्ठस्तस्मिन्गते कतौ

এইদৰে কৈ কনিষ্ঠ পুত্ৰে জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাক সম্বোধি সেই সত্র-যাগৰ আসৰ এৰি ওলাই গ’ল। তেওঁ গ’লত জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাই যাগৰ কৰ্ম-কর্তব্য বিধিমতে চলাই থাকিল।

Verse 38

द्वादशाब्दं कनिष्ठोपि ब्रह्महत्याव्रतं द्विजाः । चरित्वा सत्रयागेऽस्मिन्नाजगाम पुनर्मुदा

হে দ্বিজসকল! কনিষ্ঠ ভ্ৰাতাইও বাৰ বছৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-ব্ৰত পালন কৰি আনন্দেৰে এই সত্র-যাগলৈ পুনৰ আহিল।

Verse 39

तं दृष्ट्वा भ्रातरं ज्येष्ठो बृहद्द्युम्नमुवाच ह । अयं ते ब्रह्महा सत्रमर्वावसुरुपागतः

ভ্ৰাতাক দেখি জ্যেষ্ঠই বृहদ্দ্যুম্ন ৰজাক ক’লে— “এই অৰ্বাৱসু, ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষে কলুষিত, তোমাৰ সত্র-যাগত উপস্থিত হৈছে।”

Verse 40

एनमुत्सारयाशु त्वमस्मात्सत्रान्नृपो त्तम । अन्यथा सत्रयागस्य फलहानिर्भविष्यति

“হে নৃপোত্তম! ইহঁতক শীঘ্ৰে এই সত্রৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা; নচেৎ সত্র-যাগৰ পুণ্যফল হানি হ’ব।”

Verse 41

इतीरितः स स्वप्रेष्यैर्यागात्तमुदवासयत् । उद्वास्यमानो राजानमर्वावसुरथाब्रवीत्

এইদৰে কোৱা হ’লে ৰজাই নিজৰ প্ৰেষ্যসকলৰ দ্বাৰা তাক যাগৰ পৰা উলিয়াই দিলে। উলিয়াই দিয়া সময়ত অৰ্বাৱসুৱে তেতিয়া ৰজাক ক’লে।

Verse 42

न मया ब्रह्महत्येयं बृहद्द्युम्न कृतानघ । किन्तु ज्येष्ठेन मे सा हि ब्रह्महत्या कृता विभो

হে নিষ্পাপ ৰাজা বৃহদ্যুম্ন! এই ব্ৰাহ্মণ-হত্যা মই কৰা নাই; ই মোৰ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাই কৰিছে, হে প্ৰভু।

Verse 43

ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं तदर्थं च मया धुना । एवमुक्तोपि राजासौ वचसा स परावसोः

সেই কাৰণেই মই এতিয়া ব্ৰহ্মহত্যা-প্ৰায়শ্চিত্তৰ ব্ৰত পালন কৰিলোঁ। এইদৰে কোৱা সত্ত্বেও, পৰাৱসুৰ বাক্যত সেই ৰজা দৃঢ়ই থাকিল।

Verse 44

अर्वावसुं निजात्सत्रादुदवासयदाशु वै । धिक्कृतो ब्राह्मणैश्चायं ययौ तूष्णीं वनं तदा

নিশ্চয়েই তেওঁ সোনকালে নিজৰ সত্র-যজ্ঞৰ পৰা অৰৱাৱসুক বহিষ্কাৰ কৰিলে। ব্ৰাহ্মণসকলে ধিক্কাৰ দিয়া পাছত, অৰৱাৱসু তেতিয়া নীৰৱে বনলৈ গ’ল।

Verse 45

मुनिवृन्दसमाकीर्णं तपोवनमुपेत्य सः । अर्वावसुस्तपश्चक्रे देवैरपि सुदुष्करम्

মুনিসমূহে পৰিপূৰ্ণ তপোবনত প্ৰৱেশ কৰি, অৰৱাৱসুৱে এনে কঠোৰ তপস্যা কৰিলে, যি দেবতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ।

Verse 46

तपः कुर्वंस्तथादित्यमुपतस्थे समा हितः । मूर्तिमांस्तपसा तस्य महताऽदुष्टधीः स्वयम्

তপস্যা কৰি থাকোঁতে তেওঁ একাগ্ৰচিত্তে আদিত্য (সূৰ্য)ৰ উপাসনা কৰিলে। তেতিয়া তেওঁৰ মহাতপস্যাৰ প্ৰভাৱত, শুদ্ধবুদ্ধি সেইজনৰ আগত সূৰ্যদেৱ স্বয়ং সাকার ৰূপে প্ৰকাশ পালে।

Verse 47

आविरासीत्स्वया दीप्त्या भासयञ्जगतीतलम् । कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्भास्करो देवताग्रणीः

তেতিয়া সূৰ্য—দেৱগণৰ অগ্ৰণী, জগতৰ চকু আৰু সকলো কৰ্মৰ সাক্ষী—নিজ দীপ্তিৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ আলোকিত কৰি প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 48

आविर्बभूवुर्देवाश्च पुरस्कृत्य शचीपतिम् । इन्द्रादयस्ततो देवाः प्रोचुरर्वावसुं द्विजाः

আৰু দেৱতাসকল প্ৰকাশিত হ’ল, শচীপতি ইন্দ্ৰক অগ্ৰভাগত স্থাপন কৰি। তেতিয়া ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলে, হে দ্বিজ, অৰ্বাৱসুক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 49

अर्वावसो त्वं प्रवरस्तपसा ब्रह्म चर्यतः । आचारेण श्रुतेनापि वेदशास्त्रादिशिक्षया

‘হে অৰ্বাৱসু, তপস্যা, ব্ৰহ্মচৰ্য, সদাচাৰ, শ্ৰুতি-বিদ্যা আৰু বেদ-শাস্ত্ৰ আদি শিক্ষাৰ দ্বাৰা তুমি সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ।’

Verse 50

निराकृतोवमानेन त्वं परावसुना बहु । तथापि क्षमया युक्तो न कुप्यति भवान्यतः

‘পৰাৱসুৱে অপমান কৰি তোমাক বহুবার ত্যাগ-তাচ্ছিল্য কৰিছে; তথাপি তুমি ক্ষমাশীল, সেয়ে তুমি কেতিয়াও ক্ৰুদ্ধ নহওঁ—এইয়াই তোমাৰ স্বভাৱ।’

Verse 51

यस्माज्ज्येष्ठोऽवधीत्तातं न हिंसीस्त्वं महामते । ब्रह्महत्याव्रतं यस्मात्तदर्थं चरितं त्वया

‘যিহেতু জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাই পিতাক বধ কৰিলে, হে মহামতে, তুমি হিংসাৰে প্ৰতিশোধ লোৱা নাছিলা; আৰু সেই কাৰণেই তুমি ব্ৰহ্মহত্যাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-ৱ্ৰত পালন কৰিলা।’

Verse 52

अतः स्वीकुर्म हे त्वां तु पराकुर्मः परावसुम् । उक्त्वैवं बलभिन्मुख्याः सर्वे च त्रिदिवालयाः

“সেয়ে আমি তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ, আৰু পৰাৱসুক দূৰ কৰোঁ।” এইদৰে ক’লে, বল-বিদাৰক ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত ত্ৰিদিৱৰ সকলো বাসিন্দাই নিজৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰিলে।

Verse 53

तं ते प्रवरयामासुर्निरासुश्च परावसुम् । पुनरिंद्रादयो देवाः पुरोधाय दिवाकरम्

তেওঁলোকে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ বুলি বাছি ল’লে আৰু পৰাৱসুক বহিষ্কাৰ কৰিলে। তাৰ পাছত ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাই সূৰ্যদেৱক পথপ্ৰদৰ্শক কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 54

अर्वावसुं प्रोचुरिदं वरं त्वं वरयेति वै । स चापि प्रार्थयामास जनकस्योत्थितिं पुन

তেওঁলোকে অৰ্ৱাৱসুক ক’লে, “এটা বৰ বাছি লোৱা—যি ইচ্ছা, সেয়াই প্ৰাৰ্থনা কৰা।” তেতিয়া সিও পুনৰ নিজৰ পিতৃৰ পুনৰুত্থান বিচাৰিলে।

Verse 55

वधे चास्मरणं देवानात्मनो जनकस्य वै । तथास्त्विति सुराः प्रोचुः पुनरूचुरिदं वचः

“আৰু সেই বধৰ বিষয়ে দেৱতাসকলৰ কোনো স্মৰণ নাথাকক, আৰু মোৰ পিতৃও তাৰ বোজাৰ পৰা মুক্ত হওক।” দেৱতাই ক’লে, “তথাস্তु,” আৰু পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 56

वरं चान्यं प्रदास्यामो वरय त्वं महामते । एवमुक्तः सुरैः सोयमर्वावसुरभाषत

দেৱতাই ক’লে, “আমি তোমাক আন এটা বৰো দিম; বাছি লোৱা, হে মহামতি।” দেৱতাসকলৰ এই কথাত অৰ্ৱাৱসু তেতিয়া উত্তৰ দিলে।

Verse 57

मम भ्रातुरदुष्टत्वं भवतु त्रिदशालयाः । अर्वावसोर्वचः श्रुत्वा त्रिदशाः पुनरब्रुवन्

অৰ্ৱাৱসুৰ বাক্য শুনি—“হে স্বৰ্গবাসী ত্ৰিদশগণ, মোৰ ভ্ৰাতা পাপমুক্ত হওক”—দেৱতাসকলে পুনৰ উত্তৰ দিলে।

Verse 58

ब्राह्मणस्य पितुर्घातान्महान्दोषः परावसोः । न ह्यन्यकृतपापस्य परेणानुष्ठितेन वै

“ব্ৰাহ্মণৰ পিতৃঘাতৰ কাৰণে পৰাৱসুৰ ওপৰত মহাদোষ আছে; কিয়নো এজনৰ কৃত পাপ আন এজনৰ অনুষ্ঠান-কৰ্মে নিশ্চয় নাশ নহয়।”

Verse 59

प्रायश्चित्तेन शांतिः स्यान्महापातकपंचके । पितुर्ब्राह्मणहंतुस्तु सुतरां नास्ति निष्कृतिः

“পাঁচ মহাপাতকৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায়শ্চিত্তে শান্তি লাভ হ’ব পাৰে; কিন্তু ব্ৰাহ্মণৰ পিতৃহন্তাৰ বাবে ত অধিককৈ কোনো সত্য নিষ্কৃতি নাই।”

Verse 60

आत्मनानुष्ठितेनापि व्रतेन न हि दुष्कृतिः । परावसोस्तव भ्रातुरतो नैवास्ति निष्कृतिः

“নিজে পালন কৰা ব্ৰতেও এই দুষ্কৃত নাশ নহয়; সেয়ে তোমাৰ ভ্ৰাতা পৰাৱসুৰ বাবে সাধাৰণ উপায়ে নিষ্কৃতি নাই।”

Verse 61

अतोऽस्माभिरदुष्टत्वमस्मै दातुं न शक्यते । अर्वावसुः पुनःप्राह देवानिंद्रपुरोगमान्

“সেয়ে আমি-সকলে তাক পাপমুক্তি দান কৰিব নোৱাৰোঁ।” তাৰ পিছত অৰ্ৱাৱসুৱে ইন্দ্ৰ-অগ্ৰগণ্য দেৱতাসকলক পুনৰ সম্বোধন কৰিলে।

Verse 62

तथापि युष्मन्माहात्म्यात्प्रसादाद्भवतां तथा । पितुर्ब्राह्मणहंतुर्मे भ्रातुस्त्रिदशसत्तमाः

অৰ্ৱাৱসুৱে ক’লে: “তথাপি, তোমালোকৰ মাহাত্ম্য আৰু প্ৰসাদৰ বলত, হে ত্ৰিদশশ্ৰেষ্ঠসকল—মোৰ ভ্ৰাতৃৰ বিষয়ে কওক, যি ব্ৰাহ্মণৰ পিতৃ-হন্তা।”

Verse 63

यथा स्यान्निष्कृतिर्ब्रूत तथैव कृपया युताः । एवमर्वावसोः श्रुत्वा वचस्ते त्रिदशालयाः

“কৃপাসহ কওক—যেনেকৈ প্ৰায়শ্চিত্ত সম্ভৱ হয়, ঠিক তেনেকৈ।” এইদৰে অৰ্ৱাৱসুৰ বাক্য শুনি, স্বৰ্গবাসী ত্ৰিদশসকলে—

Verse 64

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं विनिश्चित्येदमबुवन् । उपायं ते प्रवक्ष्यामस्तत्पातकनिवारणम्

তেওঁলোকে বহু সময় ধ্যান কৰি, তাৰ পাছত সিদ্ধান্ত কৰি ক’লে: “আমি তোমাক এটা উপায় ক’ম—যি সেই পাপ নিবারণ কৰে।”

Verse 65

दक्षिणांबुनिधौ पुण्ये रामसेतौ विमुक्तिदे । धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति विमुक्तिदम्

“দক্ষিণ সাগৰৰ পুণ্য জলত, মুক্তিদাতা ৰামসেতুত, ধনুষ্কোটি নামে খ্যাত এটা তীৰ্থ আছে, যি মুক্তি দান কৰে।”

Verse 66

ब्रह्महत्यासुरापानस्वर्णस्तेयविनाशनम् । गुरुतल्पगसंसर्गदोषाणामपि नाशनम्

“ই ব্ৰহ্মহত্যা, সুৰাপান আৰু স্বৰ্ণচৌৰ্যৰ পাপ বিনাশ কৰে; লগতে গুৰুৰ শয্যাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অবৈধ সঙ্গমৰ দোষো নাশ কৰে।”

Verse 67

अकामेनापि यः स्नायादपवर्गफलप्रदम् । दुःस्वप्ननाशनं धन्यं नरकक्लेशनाशनम्

যি কোনো ব্যক্তি বিশেষ কামনা নকৰিলেও তাত স্নান কৰে, সি মোক্ষফল লাভ কৰে। ই দুঃস্বপ্ন নাশ কৰে, মঙ্গলময় আৰু ধন্য, আৰু নৰকৰ ক্লেশ দূৰ কৰে।

Verse 68

कैलासादिपदप्राप्तिकारणं परमार्थदम् । सर्वकाममिदं पुंसामृणदारिद्र्यनाशनम्

ই কাইলাস আদি পদ লাভৰ কাৰণ হয় আৰু পৰমাৰ্থ—সৰ্বোচ্চ কল্যাণ—দান কৰে। পুৰুষসকলৰ সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰি ঋণ আৰু দাৰিদ্ৰ্য নাশ কৰে।

Verse 69

धनुष्कोटिर्धनु ष्कोटिर्धनुष्कोटिरितीरणात् । स्वर्गापवर्गदं पुंसां महापुण्यफलप्रदम्

‘ধনুষ্কোটি, ধনুষ্কোটি, ধনুষ্কোটি’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিলেই মানুহে স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ লাভ কৰে, আৰু মহাপুণ্যৰ ফল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 70

तत्र गत्वा तव भ्राता स्नायाद्यदि परावसुः । तत्क्षणादेव ते ज्येष्ठो मुच्यते ब्रह्महत्यया

যদি তোমাৰ ভ্ৰাতা পৰাৱসু তাত গৈ স্নান কৰে, তেন্তে সেই ক্ষণতেই তোমাৰ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 71

इदं रहस्यं सुमहत्प्रायश्चित्तमुदीरितम् । उक्त्वेत्यर्वावसुं देवाः प्रययुः स्वपुरीं प्रति

এই অতি মহান গোপন কথা—অসাধাৰণ প্ৰায়শ্চিত্ত—এইদৰে অৰৱাৱসুক ক’লে, দেৱতাসকল নিজৰ ধামলৈ গুচি গ’ল।

Verse 72

तत अर्वावसुर्ज्येष्ठं समादाय परावसुम् । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रययौ मुक्तिदायिनीम्

তেতিয়া অৰ্ৱাৱসুৱে জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা পৰাৱসুক লগত লৈ ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটী—মুক্তিদায়িনী তীৰ্থ—অভিমুখে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 73

सेतौ संकल्पमुक्त्वा तु नियमेन परावसुः । सह भ्रात्रा धनुष्कोटौ सस्नौ पातकशुद्धये

সেতুত পৰাৱসুৱে সংকল্প কৰি নিয়ম পালন কৰি, ভ্ৰাতৃসহ ধনুষ্কোটীত পাপশুদ্ধিৰ বাবে স্নান কৰিলে।

Verse 74

स्नात्वोत्थितं धनुष्कोटौ तं प्रोवाचाशरीरिणी । परावसो विनष्टा ते पितुर्ब्राह्मणघातजा

ধনুষ্কোটীত স্নান কৰি উঠাৰ পাছত, এক অশৰীৰী বাণীয়ে ক’লে: “হে পৰাৱসু, তোমাৰ পিতাৰ ব্ৰাহ্মণঘাতজনিত পাপ নাশ হৈছে।”

Verse 75

ब्रह्महत्या महा घोरा नरकक्लेशकारिणी । इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी

“ব্ৰাহ্মণহত্যা অতি ভয়ংকৰ, নৰকৰ ক্লেশ আনয়নকাৰী।” এইদৰে কৈ সেই অশৰীৰী বাণী নীৰৱ হ’ল।

Verse 76

परावसुस्तदा विप्राः कनिष्ठेन समन्वितः । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रणम्य च सभक्तिकम्

তেতিয়া পৰাৱসুৱে—হে ব্ৰাহ্মণসকল—কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃসহ ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটীক ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 77

रामनाथं महादेवं नत्वा भक्तिपुरःसरम् । विमुक्तपातको विप्राः प्रययौ पितुराश्रमम्

হে বিপ্ৰসকল, ভক্তিক আগত ৰাখি ৰামনাথ মহাদেৱক প্ৰণাম কৰি, পাপমুক্ত হৈ তেওঁ পিতৃৰ আশ্ৰমলৈ গমন কৰিলে।

Verse 78

मृत्वोत्थितस्तदा रैभ्यो दृष्ट्वा पुत्रौ समागतौ । संतुष्टहृदयो ह्यास्ते पुत्राभ्यां स्वाश्रमे तदा

তেতিয়া ৰৈভ্য যেন মৃত্যুৰ পৰা উঠি অহা, নিজৰ দুজন পুত্ৰক উভতি অহা দেখি; সন্তুষ্ট হৃদয়ে তেওঁলোকৰ সৈতে নিজৰ আশ্ৰমতে অৱস্থান কৰিলে।

Verse 79

रामचन्द्रधनुष्कोटौ स्नानेन हतपातकम् । एनं परावसुं सर्वे स्वीचक्रुर्मुनयस्तदा

ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটীত স্নান কৰি তেওঁৰ পাপ নাশ হ’ল; তেতিয়া সকলো মুনিয়ে এই পৰাৱসুক পুনৰ নিজৰ মাজত গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 80

एवं परावसोरुक्तं ब्रह्महत्याविमोक्षणम् । स्नानमात्राद्धनुष्कोटौ युष्माकं मुनिपुंगवाः

এইদৰে পৰাৱসুৰ ব্ৰহ্মহত্যা-পাপৰ পৰা মুক্তিৰ কথা কোৱা হ’ল; হে মুনিপুঙ্গৱসকল, ধনুষ্কোটীত কেৱল স্নান-মাত্ৰতেই (এনে উদ্ধাৰ লাভ হয়)।

Verse 82

महापातकसंघाश्च नश्येयुर्मज्जनादिह । य इमं पठतेऽध्यायं ब्रह्महत्याविमोक्षणम्

ইয়াত মজ্জন কৰিলেই মহাপাপৰ সমূহো নাশ হয়; আৰু যিয়ে ব্ৰহ্মহত্যা-বিমোক্ষণ বিষয়ক এই অধ্যায় পাঠ কৰে, সি শুদ্ধিৰ পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 83

ब्रह्महत्या विनश्येत तत्क्षणान्नास्ति संशयः । सुरापानादयोऽप्यस्य शांतिं गच्छेयुरंजसा

সেই ক্ষণতেই ব্ৰহ্মহত্যা বিনাশ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সুৰাপান আদি পাপসমূহো তাৰ বাবে সহজে শান্তি লাভ কৰে।

Verse 91

सुरा पानादयो विप्रा नश्यंत्येवात्र मज्जनात् । सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते

হে বিপ্ৰসকল, ইয়াত মজ্জন কৰিলে সুৰাপান আদি পাপ নিশ্চয় নাশ হয়। ‘সত্য, সত্য—পুনৰ সত্য!’—বাহু উত্তোলন কৰি এই ঘোষণা কৰা হয়।