Adhyaya 30

Verse 1

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

শ্ৰী সূত ক’লে: অতি-পাৱন সৰ্বতীৰ্থত বিধি অনুসাৰে স্নান সম্পন্ন কৰি মর্ত্য মানুহে তাৰ পাছত ধনুষ্কোটিলৈ যাব লাগে, যি ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ বিনাশিনী।

Verse 2

यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्तः स्यान्मानवो भुवि । धनुष्कोटिं प्रपश्यंति स्नांति वा कथयंति ये

যাৰ কেৱল স্মৰণমাত্ৰে পৃথিৱীত মানুহ মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। যিসকলে ধনুষ্কোটিক দৰ্শন কৰে, বা তাত স্নান কৰে, বা তাৰ মহিমা উচ্চাৰে, তেওঁলোকেও সেই ফল লাভ কৰে।

Verse 3

अष्टाविंशतिभेदांस्ते नरकान्नोपभुंजते । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरवरौरवौ

তেওঁলোকে অষ্টাৱিংশতি প্ৰকাৰ নৰকৰ ভোগ নকৰে—তামিস্ৰ, অন্ধতামিস্ৰ, মহাৰৌৰৱ আৰু ৰৌৰৱ আদি।

Verse 4

कुम्भीपाकं कालसूत्रमसिपत्रवनं तथा । कृमिभक्षोंऽधकूपश्च संदंशं शाल्मली तथा

তেওঁলোকে কুম্ভীপাক, কালসূত্ৰ, অসিপত্ৰবন আদি নৰকো নোভোগে; কৃমিভক্ষ, অন্ধকূপ, সন্দংশ আৰু শাল্মলীও নহয়।

Verse 5

सूर्मिर्वैतरणी प्राणरोधो विशसनं तथा । लालाभक्षोऽप्यवीचिश्च सारमेयादनं तथा

তেওঁলোকে সূৰ্মি, বৈতৰণী, প্ৰাণৰোধ আৰু বিশসন নোভোগে; লালাভক্ষ, অৱীচি আৰু সাৰমেয়াদনো নহয়।

Verse 6

तथैव वज्रकणकं क्षारकर्दमपातनम् । रक्षोगणाशनं चापि शूलप्रोतं वितोदनम्

তদ্ৰূপে আন আন নৰকো আছে—বজ্ৰকণক; ক্ষাৰকৰ্দমপাতন (ক্ষাৰযুক্ত কাদাত পেলাই দিয়া); ৰক্ষোগণাশন (য’ত ৰাক্ষসগণৰ দল পাপীক ভক্ষণ কৰে); আৰু শূলপ্ৰোত আৰু বিতোদন (য’ত শূলত গাঁথি পুনঃপুনঃ বিদ্ধ কৰা হয়)।

Verse 7

दंदशूकाशनं चापि पर्यावर्तनसंज्ञितम् । तिरोधानाभिधं विप्रास्तथा सूचीमुखाभिधम्

আৰু আছে দন্দশূকাসন (য’ত সাপবোৰে ভক্ষণ কৰে); লগতে পৰ্যাৱর্তন নামে (ঘূৰি উলটি যোৱা) নৰক; আৰু হে বিপ্ৰসকল, তিৰোধান (আৱৰণ/অন্ধকাৰ) নামৰ নৰক, তদুপৰি সূচীমুখ (সুঁই-মুখ) নামে পৰিচিত নৰক।

Verse 8

पूयशोणितभक्षं च विषाग्निपरिपीडनम् । अष्टाविंशतिसंख्याकमेवं नरकसंचयम्

আৰু আছে পূয়শোণিতভক্ষ (য’ত পুঁজ আৰু ৰক্ত খুৱোৱা হয়) আৰু বিষাগ্নিপৰিপীড়ন (য’ত বিষ আৰু অগ্নিৰে যন্ত্ৰণা দিয়া হয়)। এইদৰে নৰকৰ সমষ্টি অষ্টাৱিংশতি, অৰ্থাৎ আঠাইশ সংখ্যাৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 9

न याति मनुजो विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वित्तापत्यकलत्राणां योऽन्येषामपहारकः

হে বিপ্ৰসকল, যি মানুহে আনৰ ধন, সন্তান বা পত্নী হৰণ কৰে, সি ধনুষ্কোটিত নিমজ্জন কৰিলেই (পাপফলৰ পৰা) ৰক্ষা নাপায়।

Verse 10

स कालपाशनिर्बद्धो यमदूतैर्भयानकैः । तामिस्रनरके घोरे पात्यते बहुवत्सरम्

সি কালপাশে আবদ্ধ হৈ, যমৰ ভয়ংকৰ দূতসকলে ধৰি, ঘোৰ তামিস্ৰ নৰকত বহু বছৰলৈ নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 11

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो निहत्य तु भर्तारं भुंक्ते तस्य धनादिकान्

যদিও তেওঁ ধনুষ্কোটিত স্নান কৰে, তথাপিও তেওঁক সেই নৰকত পেলোৱা হয় - যিগৰাকীয়ে নিজৰ স্বামীক হত্যা কৰি তেওঁৰ ধন-সম্পত্তি ভোগ কৰে।

Verse 12

पात्यते सोंऽधतामिस्रे महादुःखसमाकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

তেওঁক অন্ধতামিস্ৰত পেলোৱা হয়, যি অত্যন্ত দুখেৰে ভৰপূৰ; যদিও তেওঁ ধনুষ্কোটিত স্নান কৰে, তথাপিও তেওঁক সেই নৰকত পেলোৱা হয়।

Verse 13

भूतद्रोहेण यो मर्त्यः पुष्णाति स्वकुटुंबकम् । स तानिह विहायाशु रौरवे पात्यते ध्रुवम्

যি মৰ্ত্যলোকলৈ জীৱক হিংসা কৰি নিজৰ পৰিয়াল পোহপাল দিয়ে - তেওঁলোকক ইয়াত এৰি থৈ, তেওঁক শীঘ্ৰে আৰু নিশ্চিতভাৱে ৰৌৰৱ নৰকত পেলোৱা হয়।

Verse 14

विषोल्बणमहासर्पसंकुले यमपूरुषैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

বিষেৰে ভৰা ভয়ংকৰ সাপ আৰু যমৰ সেৱকসকলেৰে ভৰা সেই ঠাইত - যদিও তেওঁ ধনুষ্কোটিত স্নান কৰে, তথাপিও তেওঁক তাত পেলোৱা হয়।

Verse 15

यः स्वदेहंभरो मर्त्यो भार्यापुत्रादिकं विना । स महारौरवे घोरे पात्यते निजमांसभुक्

যি মৰ্ত্যলোকে কেৱল নিজৰ শৰীৰৰ বাবে জীয়াই থাকে - পত্নী, সন্তান আদিৰ কথা চিন্তা নকৰাকৈ - তেওঁক ভয়ংকৰ মহাৰৌৰৱত পেলোৱা হয়, য'ত তেওঁ নিজৰ মাংস খাবলগীয়া হয়।

Verse 16

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मि न्नासौ निपात्यते । यः पशून्पक्षिणो वापि सप्राणान्निरुणद्धि वै

যদি কোনোবাই সেতুত ধনুৰৰ আগজোখমান স্নান কৰে, তথাপিও সি তাত পতনৰ পৰা ৰক্ষা নাপায়, যদি সি প্ৰাণ থকা অৱস্থাত পশু বা পক্ষীক নিৰ্দয়ভাৱে আবদ্ধ কৰি ৰাখে।

Verse 17

कृपालेशविहीनं तं क्रव्यादैरपि निंदितम् । कुंभीपाके तप्ततैले पात यंति यमानुगाः

যি দয়াৰ এক লেশো নাথাকে, যাক মাংসভোজী জন্তুবোৰেও ধিক্কাৰ দিয়ে, তাক যমৰ অনুচৰসকলে কুম্ভীপাক নৰকত—উফনি উঠা তপ্ত তেলত—নিক্ষেপ কৰে।

Verse 18

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । मातरं पितरं विप्रान्यो द्वेष्टि पुरुषाधमः

যদি সি সেতুত ধনুৰৰ আগজোখমান স্নান কৰে, তথাপিও সি তাতেই পতিত হয়—সেই অধম ব্যক্তি, যি মাতৃ, পিতৃ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক ঘৃণা কৰে।

Verse 19

स कालसूत्र नरके विस्तृतायुतयोजने । अधस्तादग्निसंतप्त उपर्यर्कमरीचिभिः

তাক কালসূত্ৰ নামৰ নৰকলৈ পঠোৱা হয়, যি দহ হাজাৰ যোজন জুৰি বিস্তৃত; তলফালে অগ্নিৰ তাপে দগ্ধ, ওপৰফালে সূৰ্যৰ কিৰণে দাহিত।

Verse 20

खले ताम्रमये विप्राः पात्यते क्षुधयार्दितः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

হে ব্ৰাহ্মণসকল, তাক তাম্ৰময় তপ্ত পাটত পেলাই দিয়া হয় আৰু ক্ষুধাই কাতৰ কৰি তোলা হয়; সেতুত ধনুৰৰ আগজোখমান স্নান কৰিলেও সি তাত পতনৰ পৰা নাবাচে।

Verse 21

यो वेदमार्गमुल्लंघ्य वर्तते कुपथे नरः । सोऽसिपत्रवने घोरे पात्यते यमकिंकरैः

যি নৰ বেদ-মাৰ্গ উলংঘি কুপথত চলে, যমৰ কিঙ্কৰসকলে তাক ভয়ংকৰ অসিপত্ৰ-বনত নিক্ষেপ কৰে।

Verse 22

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो राजा राजभृत्यो वा ह्यदंड्ये दंडमाचरेत्

ধনুৰ কোটাৰ পৰিমাণে সেতুত স্নান কৰিলেও সি পতিত হয়—ৰাজা হওক বা ৰাজভৃত্য—যি অদণ্ড্যক দণ্ড দিয়ে।

Verse 23

शरीरदंडं विप्रे वा स शूकरमुखे द्विजाः । पात्यते नरके घोरे इक्षुवद्यंत्रपीडितः

হে দ্বিজসকল! যি বিপ্ৰৰ ওপৰত শৰীৰদণ্ড আৰোপ কৰে, সি ভয়ংকৰ ‘শূকৰমুখ’ নৰকত নিক্ষিপ্ত হয়, ইক্ষুৰ দৰে যন্ত্ৰত পিষ্ট হয়।

Verse 24

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । ईश्वराधीनवृत्तीनां हिंसां यः प्राणिनां चरेत्

ধনুৰ কোটাৰ পৰিমাণে সেতুত স্নান কৰিলেও সি পতিত হয়—যি ঈশ্বৰ-আধীন জীৱিকাসম্পন্ন প্ৰাণীৰ ওপৰত হিংসা কৰে।

Verse 25

तैरेव पीड्यमानोऽयं जंतुभिः स्वेन पीडितैः । अंधकूपे महाभीमे पात्यते यमकिंकरैः

যিসকল জীৱক সি নিজে পীড়া দিছিল, সিহঁতৰ দ্বাৰাই পীড়িত হৈ, যমৰ কিঙ্কৰসকলে তাক মহাভয়ংকৰ অন্ধকূপ—‘অন্ধ কুঁৱা’—ত নিক্ষেপ কৰে।

Verse 26

तत्रांधकारबहुले विनिद्रो निर्वृतश्चरेत् । चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

তাত ঘোৰ অন্ধকাৰ-বহুল দেশত সি নিদ্ৰাহীন আৰু অশান্ত হৈ ঘূৰি ফুৰে; কিন্তু ধনুষ-কোটী নামৰ সেই পবিত্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰিলে, সি সেই দুঃগতিৰ পাতে নপৰে।

Verse 27

योऽश्नाति पंक्तिभेदेन सस्यसूपादिकं नरः । अकृत्वा पंचयज्ञं वा भुंक्ते मोहेन स द्विजाः

হে দ্বিজসকল! যি মানুহে পংক্তিভেদ কৰি শস্য, সূপ আদি আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, অথবা পঞ্চযজ্ঞ নকৰাকৈ মোহত ভোজন কৰে, সি পাপৰ ভাগী হয়।

Verse 28

प्रपात्यते यमभटैर्नरके कृमिभोजने । भक्ष्यमाणः कृमिशतैर्भक्षयन्कृमिसंच यान्

যমৰ ভটসকলে তাক ‘কৃমিভোজন’ নামৰ নৰকত নিক্ষেপ কৰে; তাত শত শত কৃমিয়ে তাক ভক্ষণ কৰে, আৰু সিও কৃমিৰ ৰাশি ভক্ষণ কৰি থাকে।

Verse 29

स्वयं च कृमिभूतः संस्तिष्ठेद्यावदघक्षयम् । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

নিজেই কৃমি হৈ সি পাপ ক্ষয় নোহোৱা পৰ্যন্ত সেই অৱস্থাত থাকে; কিন্তু ধনুষ-কোটীত স্নান কৰিলে সি সেই অৱস্থালৈ নপৰে।

Verse 30

यो हरेद्विप्रवित्तानि स्तेयेन बलतोऽपि वा । अन्येषामपि वित्तानि राजा तत्पुरुषोऽपि वा

যি কোনোবাই ব্ৰাহ্মণৰ ধন চুৰি কৰি বা বলপূৰ্বক হৰণ কৰে, অথবা আনৰ ধনো হৰণ কৰে—ৰাজা হওক বা ৰজাৰ কৰ্মচাৰী হওক—সি মহাপাপৰ ভাগী হয়।

Verse 31

अयस्मयाग्निकुंडेषु संदंशैः सोऽतिपीडितः । संदंशे नरके घोरे पात्यते यमपूरुषैः

লোহাৰ চিমটাৰে জ্বলা অগ্নিকুণ্ডত তেওঁ অতিশয় পীড়িত হয়; যমৰ দূতসকলে তেওঁক ভয়ংকৰ ‘সন্দংশ’ নৰকত নিক্ষেপ কৰে।

Verse 32

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । अगम्यां योभिगच्छेत स्त्रियं वै पुरुषाधमः

যদি তেওঁ ধনুষ-কোটীত স্নান কৰে, তেন্তে তাত নিক্ষিপ্ত নহয়; কিন্তু যি নীচতম পুৰুষে অগম্য (যৌনভাৱে অনুপযুক্ত) স্ত্ৰীক অভিগমন কৰে, সি মহাপাপৰ ভাগী হয়।

Verse 33

अगम्यं पुरुषं योषिदभिगच्छेत वा द्विजाः । तावयस्मयनारीं च पुरुषं चाप्ययस्मयम्

হে দ্বিজসকল, যদি কোনো স্ত্ৰীয়ে নিজৰ বাবে অগম্য পুৰুষক অভিগমন কৰে, তেন্তে দুয়ো—লোহাৰ নাৰী আৰু লোহাৰ পুৰুষ—তদনুযায়ী দুঃখ ভোগ কৰে।

Verse 34

तप्तावालिंग्य तिष्ठंतौ यावच्चंद्रदिवाकरौ । सूर्म्याख्ये नरके घोरे पात्येते बहुकंटके

জ্বলি উঠি পৰস্পৰে আলিঙ্গন কৰি তেওঁলোকে চন্দ্ৰ-সূৰ্য যিমান দিন থাকে সিমান দিন তেনেকৈয়ে থাকে; বহু কাঁটাৰে ভৰা ভয়ংকৰ ‘সূৰ্ম্যা’ নৰকত তেওঁলোকক নিক্ষেপ কৰা হয়।

Verse 35

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । बाधते सर्वजंतून्यो नानो पायैरुपद्रवैः

যদি তেওঁ ধনুষ-কোটীত স্নান কৰে, তেন্তে তাত নিক্ষিপ্ত নহয়; কিন্তু যি জনে সকলো জীৱক বহু নিষ্ঠুৰ উপায়ে উপদ্ৰৱ কৰি কষ্ট দিয়ে, সি ভয়ংকৰ ফল ভোগ কৰে।

Verse 36

शाल्मलीनरके घोरे पात्यते बहुकंटके । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

সেয়া বহু কাঁইটাৰে ভৰা ভয়ংকৰ শাল্মলী নৰকত নিক্ষিপ্ত হয়। সেতুত ‘ধনুষ-কোটি’ নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰিলেও সেয়া তাতেই পতিত হয়।

Verse 37

राजा वा राजभृत्यो वा यः पाषंडमनुव्रतः । भेदको धर्मसेतूनां वैतरण्यां निपात्यते

ৰাজা হওক বা ৰাজভৃত্য হওক—যি পাষণ্ড পথ অনুসৰণ কৰে আৰু ধৰ্মৰ সেতুবোৰ ভাঙে, সেয়া বৈতৰণীত নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 38

स्नानि चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । वृषलीसंगदुष्टो यः शौचाद्याचारवर्जितः

সেতুৰ ধনুষ-কোটিত স্নান কৰিলেও সেয়া তাতেই নিক্ষিপ্ত হয়—যি নীচ সঙ্গতিত দুষিত আৰু শৌচ আদি সদাচাৰ ত্যাগ কৰিছে।

Verse 39

त्यक्तलज्जस्त्यक्तवेदः पशुचर्यारत स्तथा । स पूयविष्ठामूत्रासृक्छ्लेष्मपित्तादिपूरिते

যিয়ে লজ্জা ত্যাগ কৰিছে, বেদ ত্যাগ কৰিছে, আৰু পশুসদৃশ আচাৰত ৰত—সেয়া পুঁজ, বিষ্ঠা, মূত্ৰ, ৰক্ত, কফ, পিত্ত আদি ভৰ্তি স্থানত বাস কৰিবলৈ বাধ্য হয়।

Verse 40

अतिबीभत्सनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

যমৰ কিঙ্কৰসকলে সেয়াক অতি ঘৃণিত নৰকত নিক্ষেপ কৰে। সেতুৰ ধনুষ-কোটিত স্নান কৰিলেও সেয়া সেই একে স্থানতেই পতিত হয়।

Verse 41

अश्मभिर्मृगयुर्हन्याद्बाणै र्वा बाधते मृगान् । स विध्यमानो बाणौघैः परत्र यमकिंकरैः

যি মৃগয়ুৰে শিলাৰে মাৰে বা বাণেৰে মৃগক কষ্ট দিয়ে, সি পৰলোকত যমৰ কিঙ্কৰসকলে বাণৰ ধাৰাৰে বিদ্ধ কৰে।

Verse 42

प्राणरोधाख्यनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

যমৰ কিঙ্কৰসকলে তাক ‘প্ৰাণৰোধ’ নামৰ নৰকত পেলাই দিয়ে। সেতুৰ ধনুষ-কোটিত স্নান কৰিলেও সি তাতেই নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 43

दांभिको यः पशून्यज्ञे विध्यनुष्ठानवर्जितः । हंत्यसौ परलोकेषु वैशसे नरके द्विजाः

হে দ্বিজসকল! যি দম্ভী জনে বিধি-অনুষ্ঠান ত্যাগ কৰি যজ্ঞত পশু বধ কৰে, সি পৰলোকত ‘বৈশস’ নৰকত নিপাতিত হয়।

Verse 44

कृन्त्यमानो यमभटैः पात्यते दुःखसंकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

যমৰ ভটসকলে তাক টুকুৰা টুকুৰা কৰি দুঃখেৰে ভৰা লোকত পেলাই দিয়ে। সেতুৰ ধনুষ-কোটিত স্নান কৰিলেও সি তাতেই নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 45

आत्मभार्यां सवर्णां यो रेतः पाययते तु सः । परत्र रेतःपायी सन्रेतःकुंडे निपात्यते

যি জনে নিজৰেই সৱৰ্ণ ধৰ্মপত্নীক ৰেতঃ পান কৰায়, সি ‘ৰেতঃপায়ী’ বুলি পৰলোকত ‘ৰেতঃ-কুণ্ড’ নামৰ গহ্বৰত নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 46

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो दस्युमार्ग माश्रित्य गरदो ग्रामदाहकः

যদি কোনোবাই ধনুষ্কোটীত স্নান কৰে, তেন্তে সি সেই অধঃপতনত নপৰে। দস্যুপথ আশ্ৰয় কৰা বিষদাতা বা গাঁও জ্বলাই দিয়া লোকেও সেই স্নানৰ পুণ্যবলে তেনে পতনত নপৰে।

Verse 47

वणिग्द्रव्यापहारी च स परत्र द्विजोत्तमाः । वज्रदंष्ट्राहिकाभिख्ये नरके पात्यते चिरम्

হে দ্বিজোত্তমাসকল, যি বণিকৰ ধন-দ্ৰব্য চুৰি কৰে, সি পৰলোকত ‘বজ্ৰদংশ্ট্ৰাহিকা’ নামে নৰকত দীঘল সময়লৈ নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 48

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । विद्यंते यानि चान्यानि नरकाणि परत्र वै

যদি কোনোবাই ধনুষ্কোটীত স্নান কৰে, তেন্তে সি তাত সেই পতনত নপৰে; আৰু পৰলোকত যি যি আন নৰক আছে—

Verse 49

तानि नाप्नोति मनुजो धनुष्कोटिनिमज्जनात् । धनुष्कोटौ सकृत्स्ना नादश्वमेधफलं लभेत्

ধনুষ্কোটীত নিমজ্জনৰ ফলত মানুহে সেইবোৰ নৰক নাপায়। ধনুষ্কোটীত এবাৰ মাত্ৰ স্নান কৰিলেই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 50

आत्मविद्या भवेत्साक्षान्मुक्तिश्चापि चतुर्विधा । न पापे रमते बुद्धिर्न भवेद्दुःखमेव वा

আত্মবিদ্যা সाक्षাতে উদয় হয়, আৰু মুক্তিও চাৰিধৰণে লাভ হয়। বুদ্ধি পাপত ৰমে নাহে, আৰু দুখো আগৰ দৰে স্থায়ী নাথাকে।

Verse 51

बुद्धेः प्रीति र्भवेत्सम्यग्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । तुलापुरुषदानेन यत्फलं लभ्यते नरैः

ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে বুদ্ধিত সত্য আনন্দ উদয় হয়। তুলাপুৰুষ-দানৰ দ্বাৰা মানুহে যি ফল লাভ কৰে—

Verse 52

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

সেই একে ফল ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে মানুহে লাভ কৰে। আৰু হাজাৰ গাই দান কৰিলে নৃণাম যি পুণ্য হয়—

Verse 53

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो धनष्कोटौ निमज्जनात् । धर्मार्थकाममोक्षेषु यंयमिच्छति पूरुषः

সেই পুণ্য ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে মর্ত্যই লাভ কৰে। ধৰ্ম-অর্থ-কাম-মোক্ষৰ মাজত পুৰুষে যি যি ইচ্ছা কৰে—

Verse 54

तंतं सद्यः समाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

সেই সেই কামনা ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে তৎক্ষণাৎ লাভ হয়—সেয়া মহাপাতকে লিপ্ত হওক বা সকলো পাপৰ ভাৰ বহন কৰোঁক।

Verse 55

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

হে বিপ্ৰগণ, ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে মানুহ তৎক্ষণাৎ পবিত্ৰ হয়। প্ৰজ্ঞা, লক্ষ্মীসম মঙ্গলময় সমৃদ্ধি, যশ, সম্পদ, আত্মজ্ঞান, ধৰ্ম আৰু বৈরাগ্য—সকলো উদয় হয়।

Verse 56

मनःशुद्धिर्भवेन्नॄणां धनुष्कोटिनिमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं चापि सुरापानायुतं तथा

ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে মানুহৰ মন শুদ্ধ হয়; আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ সমান দহ হাজাৰ কৰ্মৰ বোজা, তদ্ৰূপ সুৰাপানৰ সমান দহ হাজাৰ কৰ্মো নাশ পায়।

Verse 57

अयुतं गुरुदाराणां गमनं पापकारणम् । स्तेयायुतं सुवर्णानां तत्संसर्गश्च कोटिशः

গুৰুৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ দহ হাজাৰবাৰ গমন—যি মহাপাপৰ কাৰণ—আৰু সোণ দহ হাজাৰবাৰ চুৰি, আৰু তেনে কৰ্মৰ সৈতে কোটিবাৰ সংস্পৰ্শ—এই সকলো মহাপাপৰ ভিতৰত গণ্য।

Verse 58

शीघ्रं विलयमाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यासमानानि सुरापानसमानि च

ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে পাপ শীঘ্ৰেই লয় পায়; ব্ৰহ্মহত্যাসমান কৰ্ম আৰু সুৰাপানসমান কৰ্মো তৎক্ষণাৎ বিনাশ হয়।

Verse 59

गुरुस्त्रीगमनेनापि यानि तुल्यानि चास्तिकाः । सुवर्णस्तेयतुल्यानि तत्संसर्गसमानि च

হে আস্থিকসকল, গুৰুৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ গমনৰ সমান যি পাপ, সোণ চুৰিৰ সমান যি পাপ, আৰু তেনে কৰ্মৰ সংস্পৰ্শৰ সমান যি পাপ—সেই সকলোও তাত বিনাশৰ অন্তৰ্গত।

Verse 60

तानि सर्वाणि नश्यंति धनुष्को टि निमज्जनात् । उक्तेष्वेतेषु संदेहो न कर्तव्यः कदाचन

সেই সকলো পাপ ধনুষ্কোটীত নিমজ্জন কৰিলে নাশ হয়। এই ঘোষিত ফলসমূহ বিষয়ে কেতিয়াও সন্দেহ নকৰিবা।

Verse 61

जिह्वाग्रे परशुं तप्तं धारयामि न संशयः । अर्थवादमिमं सर्वं ब्रुवन्वै नारकी भवेत्

মোৰ জিহ্বাৰ আগত তপ্ত পৰশু ধৰি ল’ম—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। যিয়ে এই সকলো প্ৰশংসাক কেৱল অৰ্থবাদ, অতিশয়োক্তিমাত্ৰ বুলি কয়, সি নৰকগামী হয়।

Verse 62

संकरः स हि विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः । अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं द्विजोत्तमाः

এনে লোকক ‘সংকৰ’ বুলি জানিব লাগে—সকলো কৰ্মকাণ্ডৰ পৰা বহিষ্কৃত। হায়, কি মূৰ্খতা! হায়, কি মূৰ্খতা! হায়, কি মূৰ্খতা, হে দ্বিজোত্তমাসকল!

Verse 63

धनुष्कोट्यभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । अद्वैतज्ञानदे पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि

ধনুষ্কোটি নামে তীৰ্থত—যি সকলো পাপ নাশ কৰে—সেই তীৰ্থে মানুহক অদ্বৈত জ্ঞান দান কৰে আৰু ভুক্তি-মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে।

Verse 64

इष्टकाम्यप्रदे नित्यं तथैवाज्ञाननाशने । स्थितेऽपि तद्विहायायं रमतेऽन्यत्र वै जनः

সেই তীৰ্থে সদায় ইষ্ট কামনা পূৰণ কৰে আৰু অজ্ঞান নাশ কৰে; তথাপি মানুহে, সন্মুখতে থাকিলেও, তাক ত্যাগ কৰি আন ঠাইত আনন্দ লয়।

Verse 65

अहो मोहस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । स्नातस्य धनुषः कोटौ नांतकाद्भयमस्ति वै

হায়, মোহৰ মাহাত্ম্য মই বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰোঁ। যিয়ে ধনুষ্কোটি ত স্নান কৰে, তাৰ অন্তক (মৃত্যু)ৰ পৰা সঁচাকৈ কোনো ভয় নাথাকে।

Verse 66

धनुष्कोटिं प्रपश्यंति तत्र स्नांति च ये नराः । स्तुवंति च प्रशंसंति स्पृशंति च नमंति च । न पिबंति हि ते स्तन्यं मातॄणां द्विजपुंगवाः

হে দ্বিজপুঙ্গৱ! যিসকল নৰ ধনুষ্কোটী দৰ্শন কৰে, তাত স্নান কৰে, স্তৱ কৰে, প্ৰশংসা কৰে, ভক্তিভাৱে স্পৰ্শ কৰি নমস্কাৰ কৰে—সেই পুৰুষসকলে পুনৰ মাতৃৰ স্তন্য পান নকৰে; অৰ্থাৎ পুনর্জন্ম নাপায়।

Verse 67

ऋषय ऊचुः । धनुष्कोट्याभिधा तस्य कथं सूत समागता

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত! সেই তীৰ্থৰ ‘ধনুষ্কোটী’ নাম কেনেকৈ হ’ল?”

Verse 68

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

“হে মুনিপুঙ্গৱ! এই সকলো কথা তত্ত্বসহ সত্যকৈ বিস্তাৰৰে কওক।” এইদৰে নৈমিষীয় ঋষিসকলে সুধিলে, সূতে পুনৰ তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 69

श्रीसूत उवाच । रामेण निहते युद्धे रावणे लोककण्टके । बिभीषणे च लंकायां राजनि स्थापिते ततः

শ্ৰী সূতে ক’লে: ৰামে যেতিয়া যুদ্ধত লোকসমূহৰ কণ্টক ৰাৱণক নিধন কৰিলে, আৰু লংকাত বিভীষণক ৰজা হিচাপে স্থাপন কৰা হ’ল, তেতিয়া…

Verse 70

वैदेहीलक्ष्मणयुतो रामो दशरथा त्मजः । सुग्रीवप्रमुखैर्वीरैर्वानरैरपि संवृतः

দশৰথৰ পুত্ৰ ৰাম, বৈদেহী (সীতা) আৰু লক্ষ্মণসহ, আৰু সুগ্ৰীৱ আদি প্ৰধান বীৰ বানৰসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ…

Verse 71

सिद्धचारणगन्धर्वदेवविद्याधरर्षिभिः । अप्सरोभिश्च सततं स्तूयमाननिजाद्भुतः

তেওঁ নিজ স্বভাৱতেই অদ্ভুত মহিমাময়; সিদ্ধ, চাৰণ, গন্ধৰ্ব, দেৱতা, বিদ্যাধৰ, ঋষি আৰু অপ্সৰাসকলৰ দ্বাৰা সদায়েই স্তৱিত হৈ আছিল।

Verse 72

लीलाविधृतकोदण्डस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः । सर्वैः परिवृतो रामो गंधमादनमन्वगात्

লীলা যেন কৰি ধনু ধৰি—ত্ৰিপুৰবধী শিৱৰ দৰে—সকলো সঙ্গীৰে পৰিবৃত ৰাম গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 73

तत्र स्थितं महात्मानं राघवं रावणांतकम् । प्रांजलिः प्रार्थयामास धर्मज्ञोऽथ विभीषणः

তাত অৱস্থিত মহাত্মা ৰাঘৱক—ৰাৱণান্তকক—ধৰ্মজ্ঞ বিভীষণে প্ৰাঞ্জলি হৈ হাত জোৰি প্ৰাৰ্থনা জনালে।

Verse 74

सेतुनानेन ते राम राजानः सर्व एव हि । बलोद्रिक्ताः समभ्येत्य पीडयेयुः पुरीं मम

“হে ৰাম! এই সেতুৰ দ্বাৰাই সকলো ৰজা, বলত উন্মত্ত হৈ, ইয়ালৈ আহি মোৰ নগৰীক পীড়া দিব পাৰে।”

Verse 76

बिभेद धनुषः कोट्या स्वसेतुं रघुनं दनः । अतो द्विजास्ततस्तीर्थं धनुष्कोटिरितिश्रुतम्

ৰঘুনন্দনে ধনুৰ কোটিৰে নিজৰেই সেতু ভাঙিলে। সেয়ে, হে দ্বিজসকল, সেই তীৰ্থ ‘ধনুষ্কোটি’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 77

श्रीरामधनुषः कोट्या यो रेखां पश्यते कृताम् । अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति

যিয়ে শ্ৰী ৰামৰ ধনুৰ আগত কৰা ৰেখাখন দৰ্শন কৰে, সি বহু কষ্টেৰে ভৰা গৰ্ভবাস পুনৰ নেদেখে।

Verse 78

धनुष्कोट्यां कृता रेखा रामेण लवणांबुधौ । तद्दर्शनाद्भवेन्मुक्तिर्न जाने स्नानजं फलम्

ধনুষ্কোটিত লৱণ সাগৰত ৰামে যি ৰেখা কৰিছিল, কেৱল তাৰ দৰ্শনতেই মুক্তি হয়; তেন্তে স্নানৰ ফলৰ কথা ক’বই বা কিয়?

Verse 79

अतः सेतुमिमं भिंधि धनुष्कोट्या रघूद्वह । इति संप्रार्थितस्तेन पौलस्त्येन स राघवः

সেয়ে হে ৰঘুবংশশ্ৰেষ্ঠ, ধনুৰ আগত এই সেতু ভাঙি দিয়া—এইদৰে পৌলস্ত্যই প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; আৰু তেনে অনুৰোধত সেই ৰাঘৱক বিনীতভাৱে অনুনয় কৰা হ’ল।

Verse 80

दानं द्विजाः कुरुक्षेत्रे ब्रह्महत्यादिशोधकम् । तपश्च मरणं दानं धनुष्कोटौ कृतं नरैः

হে দ্বিজসকল, কুৰুক্ষেত্ৰত দান কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপো শোধ হয়; তেনেদৰে ধনুষ্কোটিত মানুহে কৰা তপস্যা, দেহত্যাগ (মৰণ) আৰু দানো পৰম শোধক শক্তিসম্পন্ন।

Verse 81

महापातकनाशाय मुक्त्यै चाभीष्टसिद्धये । भवेत्समर्थं विप्रेंद्रा नात्र कार्या विचारणा

মহাপাতক নাশ, মুক্তি আৰু ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভৰ বাবে ই সম্পূৰ্ণ সমর্থ, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল; ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 82

तावत्संपीड्यते जंतुः पातकैश्चोपपा तकैः । यावन्नालोक्यते राम धनुष्कोटिर्विमुक्तिदा

যেতিয়ালৈকে ৰামৰ মুক্তিদায়িনী ধনুষ্কোটিৰ দৰ্শন নহয়, তেতিয়ালৈকে জীৱ পাপ আৰু উপপাপৰ চাপে পীড়িত হৈ থাকে।

Verse 83

भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते पापकर्माणि धनुष्कोट्यवलो किनः

ধনুষ্কোটিৰ দৰ্শনকাৰীৰ হৃদয়-গ্ৰন্থি ভেদ হয়, সকলো সন্দেহ ছিন্ন হয়, আৰু পাপকর্ম ক্ষয় হৈ নিঃশেষ হয়।

Verse 84

दक्षिणांभोनिधौ सेतौ रामचन्द्रेण निर्मिता । या रेखा धनुषः कोट्या विभीषणहिताय वै

দক্ষিণ সাগৰৰ সেতুত ৰামচন্দ্ৰই ধনুষৰ আগভাগত যি ৰেখা আঁকিছিল, সেয়া নিশ্চয় বিভীষণৰ মঙ্গলাৰ্থেই আছিল।

Verse 85

सैव कैलासपदवीं वैकुण्ठब्र ह्मलोकयोः । मार्गः स्वर्गस्य लोकस्य नात्र कार्या विचारणा

সেই একেই ৰেখাই কৈলাস-পদৱীলৈ, বৈকুণ্ঠ আৰু ব্ৰহ্মলোকলৈ যোৱাৰ পথ; ই স্বৰ্গলোকসমূহলৈ যোৱা ৰাজপথ—ইয়াত সন্দেহৰ স্থান নাই।

Verse 86

तुल्यं यज्ञफलैः पुण्यैर्धनुष्कोट्यवगाहनम् । सर्वमंत्राधिकं पुण्यं सर्वदा नफलप्रदम्

ধনুষ্কোটিত অৱগাহন (স্নান) যজ্ঞৰ পুণ্যফলসমান; ই সকলো মন্ত্রতকৈও অধিক পুণ্য, যাৰ ফল সদায় অচ্যুতভাৱে প্ৰদান হয়।

Verse 87

कायकलेशकरैः पुंसां किं तपोभिः किमध्वरैः । किं वेदैः किमु वा शास्त्रैर्धनुष्कोट्यवलोकिनः

যিসকল মানুহে দেহ-ক্লেশকৰ তপস্যা কৰে, তেওঁলোকৰ তপ, যজ্ঞৰ কি প্ৰয়োজন? বেদ বা শাস্ত্ৰৰো কি দরকাৰ, যিজনে ধনুষ্কোটীৰ দৰ্শন লাভ কৰিছে?

Verse 88

रामचंद्रधनुष्कोटौ स्नानं चेल्लभ्यते नृणाम् । सितासितसरित्पुण्यवारिभिः किं प्रयोजनम्

যদি মানুহে ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটীত স্নান লাভ কৰে, তেন্তে সীতা আৰু অসীতা নদীৰ পুণ্য জলৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 89

रामचंद्रधनुष्कोटिदर्शनं लभ्यते यदि । काश्यां तु मरणान्मुक्तिः प्रार्थ्यते किं वृथा नरैः

যদি ৰামচন্দ্ৰৰ ধনুষ্কোটীৰ দৰ্শন লাভ হয়, তেন্তে কাশীত মৰি মুক্তি পাবলৈ মানুহে কিয় বৃথা প্ৰাৰ্থনা কৰে?

Verse 90

अनिमज्ज्य धनुष्कोटावनुपोष्य दिनत्रयम् । अदत्त्वा कांचनं गां च दरिद्रः स्यान्न संशयः

যদি কোনোবাই ধনুষ্কোটীত স্নান নকৰে, তিনিদিন উপবাস নৰাখে, আৰু সোন আৰু গাই দান নকৰে—তেন্তে সি নিঃসন্দেহে দৰিদ্ৰ হ’ব।

Verse 91

धनुष्कोट्य वगाहेन यत्फलं लभते नरः । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वापि बहुदक्षिणैः

ধনুষ্কোটীত অৱগাহন কৰি মানুহে যি ফল লাভ কৰে, সেয়া বহুদক্ষিণাসহ অগ্নিষ্টোম আদি যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলেও লাভ নহয়।

Verse 92

न तत्फलमवाप्नोति सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । धनुष्कोट्यभिधं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं विदुः

সেই একে ফল তেওঁ নাপায়—সত্য সত্য মই কওঁ। ‘ধনুষ্কোটী’ নামৰ তীৰ্থক সকলো তীৰ্থৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি বিদিত।

Verse 93

दशकोटिसहस्राणि संति तीर्थानि भूतले । तेषां सान्निध्यमस्त्यत्र धनुष्कोटौ द्विजोत्तमाः

ভূমণ্ডলত দশকোটি সহস্ৰ তীৰ্থ আছে; তথাপি, হে দ্বিজোত্তমসকল, সিহঁতৰ সান্নিধ্য ইয়াত ধনুষ্কোটীতেই বিদ্যমান।

Verse 94

अष्टौ वसव आदित्या रुद्राश्च मरुतस्तथा । साध्याश्च सह गन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा

আঠজন বসু, আদিত্যসকল, ৰুদ্ৰসকল আৰু তদ্ৰূপে মৰুতসকল; সাধ্যগণ গন্ধৰ্বসহ, আৰু সিদ্ধ-বিদ্যাধৰসকলো—

Verse 95

एते चान्ये च ये देवाः सान्निध्यं कुर्वते सदा । तीर्थेऽत्र धनुषः कोटौ नित्यमेव पितामहः

এইসকল আৰু আন যিসকল দেৱতা আছে, সিহঁতে সদায় ইয়াত সান্নিধ্য কৰে—এই ধনুষ্কোটী তীৰ্থত; আৰু পিতামহ ব্ৰহ্মা ইয়াত নিত্যই আছেন।

Verse 96

सन्निधत्ते शिवो विष्णुरुमा मा च सरस्वती । धनुष्कोटौ तपस्तप्त्वा देवाश्च ऋषयस्तथा

ইয়াত শিৱ আৰু বিষ্ণু সান্নিধ্য কৰে, উমাও, আৰু সৰস্বতী মাতাও। ধনুষ্কোটীত তপস্যা কৰি দেৱতা আৰু ঋষিসকলেও ইয়াতেই সদা উপস্থিত থাকে।

Verse 97

विपुलां सिद्धिमगमंस्तत्फलेन मुनीश्वराः । स्नायात्तत्र नरो यस्तु पितृदेवांश्च तर्पयेत्

সেই পবিত্ৰ কৰ্মৰ ফলত মুনীশ্বৰসকলে বিপুল সিদ্ধি লাভ কৰিলে। যি নৰে তাত স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ কৰে, সিও সেই পুণ্যৰ অধিকাৰী হয়।

Verse 98

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । अत्रैकं भोजयेद्विप्रं यो नरो भक्तिसंयुतः

সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ মানুহে ব্ৰহ্মলোকত সন্মান লাভ কৰে। ইয়াত ভক্তিযুক্ত যি নৰে এজন ব্ৰাহ্মণকো ভোজন কৰায়, সি এই উৎকৃষ্ট পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 99

इह लोके परत्रापि सोनंतसुखमश्नुते । शाकमूलफले वृत्तिं यो न वर्तयते नरः

ইহলোকত আৰু পৰলোকতো সেই নৰে অনন্ত সুখ ভোগ কৰে—যি কেৱল শাক, মূল আৰু ফলৰ ওপৰত জীৱিকা সীমাবদ্ধ কৰি ধৰ্মাচৰণৰ স্থলাভিষিক্ত নকৰে।

Verse 100

स नरो धनुषःकोटौ स्नायात्त त्फलसिद्धये । अश्वमेधक्रतुं कर्तुं शक्तिर्यस्य न विद्यते

ফলসিদ্ধিৰ বাবে সেই নৰে ধনুষ্কোটীত স্নান কৰিব। বিশেষকৈ যাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পাদন কৰাৰ শক্তি নাই।

Verse 110

स्नात्वांते शिवरात्रौ च निराहारो जितेंद्रियः । कृत्वा जागरणं रात्रौ प्रतियामं विशेषतः

স্নান কৰি, শিৱৰাত্ৰিৰ ৰাতিত নিৰাহাৰ হৈ ইন্দ্ৰিয় সংযম কৰি, ৰাতিভৰ জাগৰণ কৰিব লাগে—বিশেষকৈ প্ৰতিটো যাম বিশেষ যত্নে পালন কৰিব।

Verse 120

तत्र स्नानं द्विजाः पुंसामर्द्धोदयमहोदये । मन्वाद्युक्तं विना सत्यं प्रायश्चित्तं हि पापिनाम्

হে দ্বিজসকল! তাত অর্দ্ধোদয়া আৰু মহোদয়া নাম শুভ সন্ধিক্ষণত কৰা স্নান, মন্বাদি আদি অতিরিক্ত বিধি নকৰিলেও, পাপীৰ বাবে নিশ্চয়েই প্ৰায়শ্চিত্ত স্বৰূপ।

Verse 130

सेतुमूलं धनुष्कोटिं गंधमादनमेव च । ऋणमोक्ष इति ख्यातं त्रिस्थानं देवनिर्मितम्

সেতুমূল, ধনুষ্কোটি আৰু গন্ধমাদন—এই তিনিটা দেব-নির্মিত তীৰ্থ ‘ঋণমোক্ষ’ নামে খ্যাত, যি ঋণ-বন্ধন আৰু দায়বদ্ধতাৰ পৰা মুক্তি দিয়ে।

Verse 133

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां सर्वपापनिबर्हणम्

হে বিপ্ৰসকল! এইদৰে মই তোমালোকক ধনুষ্কোটীৰ বৈভৱ ক’লোঁ—ই মানুহক ভুক্তি আৰু মুক্তি প্ৰদান কৰে আৰু সকলো পাপ বিনাশ কৰে।