Adhyaya 28

Verse 1

श्रीसूत उवाच । कोटितीर्थं महापुण्यं सेवित्वा केवलं नरः । स्नातुं जितेंद्रियस्तीर्थं ततः साध्यामृतं व्रजेत्

শ্ৰী সূত ক’লে: মহাপুণ্য কোটিতীৰ্থক কেৱল সেৱা কৰি, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী মানুহে সেই তীৰ্থত স্নান কৰিব; তাৰ পাছত সাধ্যমৃতলৈ গমন কৰিব।

Verse 2

साध्यामृतं महातीर्थ महापुण्यफलप्रदम् । महादुःखप्रशमनं गन्धमादनपर्वते

সাধ্যমৃত এক মহাতীৰ্থ, যি মহাপুণ্যৰ ফল প্ৰদান কৰে। ই গন্ধমাদন পৰ্বতত অৱস্থিত আৰু মহাদুঃখ প্ৰশমিত কৰে।

Verse 3

अस्ति पापहरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नुयात्

এনে এক পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে, যি মানুহৰ পাপ হৰণ কৰে আৰু সকলো অভীষ্ট ফল প্ৰদান কৰে। তাত ভক্তিভাৱে স্নান কৰিলে নৰে নিজৰ সকলো কামনা-সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 4

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । गतिं तां न लभेन्मर्त्यो यां साध्यामृतमज्जनात्

তপস্যা, ব্ৰহ্মচৰ্য, যজ্ঞ বা দান কৰিলেও মর্ত্য মানুহে সেই গতি লাভ নকৰে, যি সাধ্যমৃতৰ জলে নিমজ্জনেৰে লাভ হয়।

Verse 5

स्पृष्टानि येषामंगानि साध्यामृतजलैः शुभैः । तेषां देहगतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

যিসকলৰ অঙ্গ সাধ্যমৃতৰ শুভ জলে স্পৰ্শিত হয়, তেওঁলোকৰ দেহত থকা পাপ সেই ক্ষণতেই বিনাশ হয়।

Verse 6

साध्यामृतजले यस्तु साघमर्षणकृन्नरः । स विधूयेह पापानि विष्णुलोके महीयते

কিন্তু যি নৰে সাধ্যমৃতৰ জলে পাপ-মৰ্ষণকাৰী প্ৰায়শ্চিত্ত আচার কৰে, সি ইয়াতেই পাপ ধুই বিষ্ণুলোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 7

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि यो नरः । पश्चात्साध्यामृतं सेवेत्पश्चात्तापसमन्वितः

যি নৰে পূৰ্ব বয়সত পাপকর্ম কৰি পেলায়, সি যদি পাছত সাধ্যমৃতৰ শৰণ লয় আৰু তাৰ পাছত তপস্যাযুক্ত জীৱন যাপন কৰে—

Verse 8

अन्ते वयसि मुक्तः स्यात्स नरो नात्र संशयः । साध्यामृते नरः स्नात्वा देहबंधाद्विमुच्यते

জীৱনৰ অন্তিম বয়সত সেই নৰ নিশ্চিতভাৱে মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সাধ্যামৃতত স্নান কৰি মানুহে দেহ-বন্ধনৰ পৰা বিমুক্ত হয়।

Verse 9

साध्यामृतजले स्नाता मनुष्याः पापक र्मिणः । अनेकक्लेशघोराणि नरकाणि न यांति हि

সাধ্যামৃতৰ জলে স্নান কৰিলে—পাপকর্মী মানুহো—বহু ক্লেশে ভৰা ভয়ংকৰ নৰকসমূহলৈ নাযায়।

Verse 10

साध्यामृतजले स्नानात्पुंसां या स्याद्गतिर्द्विजाः । न सा गतिर्भवेद्यज्ञैर्न वेदैः पुण्यकर्मभिः

হে দ্বিজসকল! সাধ্যামৃতৰ জলে স্নান কৰি মানুহে যি গতি লাভ কৰে, সেই গতি যজ্ঞেৰে, নিতান্ত বেদ-পাঠ/অধ্যয়নেৰে, বা আন পুণ্যকৰ্মেৰে সমান নহয়।

Verse 11

यावदस्थि मनुष्याणां साध्यामृतजले स्थितम् । तावद्वर्षाणि तिष्ठंति शिवलोके सुपूजिताः

যিমান দিন মানুহৰ অস্থি-অৱশেষ সাধ্যামৃতৰ জলে অৱস্থিত থাকে, সিমান বছৰ তেওঁলোক শিৱলোকে মহাসন্মানেৰে বাস কৰে।

Verse 12

अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः । तथा साध्यामृतस्नायी भित्त्वा पापानि राजते

যেনেকৈ উদয়সূৰ্য তীব্ৰ অন্ধকাৰ অপসাৰণ কৰি দীপ্ত হয়, তেনেকৈ সাধ্যামৃতত স্নান কৰা জনে পাপ ভেদ কৰি তেজস্বী হৈ প্ৰকাশ পায়।

Verse 13

वांछितांल्लभते कामानत्र स्नातो नरः सदा । यत्र स्नात्वा महापुण्ये पुरा राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्

যি নৰ ইয়াত স্নান কৰে, সি সদায় নিজৰ বাঞ্ছিত কামনা লাভ কৰে। এই মহাপুণ্যময় তীৰ্থত পূৰ্বে ৰজা পুৰূৰৱাই স্নান কৰি, তুম্বুৰুৰ শাপৰ পৰা উৎপন্ন উৰ্বশীৰ সৈতে হোৱা বিচ্ছেদ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 14

ऋषय ऊचुः । कथं सूत महाभाग सहोर्वश्यामरस्त्रिया

ঋষিসকলে ক’লে: “হে মহাভাগ সূত! সেই দেৱলোকীয়া অপ্সৰা উৰ্বশী—অমৰ-স্ত্ৰী—ৰ সৈতে (ৰজা পুৰূৰৱা) কেনেকৈ একেলগে হ’ল?”

Verse 15

प्रथमं लब्धवान्योगं मर्त्यो राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्

মৰ্ত্য হয়েও ৰজা পুৰূৰৱাই প্ৰথমে (তাইৰ সৈতে) যোগ-সংযোগ লাভ কৰিলে; আৰু তুম্বুৰুৰ শাপৰ পৰা উৎপন্ন উৰ্বশীৰ সৈতে হোৱা বিচ্ছেদ সি দূৰ কৰিলে।

Verse 16

हेतुना केन राजानं शशाप तुंबुरुर्मुनिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मुनिपुंगव

কোন কাৰণে মুনি তুম্বুৰুৱে ৰজাক শাপ দিলে? হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! এই সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে ক’বা।

Verse 17

सूत उवाच । आसीत्पुरूरवानाम शक्रतुल्यपराक्रमः । राजराजसमो राजा पुरा ह्यमरपूजितः

সূতে ক’লে: “পূৰ্বে পুৰূৰৱা নামৰ এজন ৰজা আছিল, যাৰ পৰাক্ৰম ইন্দ্ৰৰ তুল্য আছিল। সি ৰজাসকলৰ মাজত ৰজাৰ দৰে আছিল, আৰু সেই সময়ত অমৰদেৱতাসকলেও তাক সন্মান কৰিছিল।”

Verse 18

धर्मतः पालयामास मेदिनीं स नृपोत्तमः । ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्ददौ दानानि सर्वदा

সেই নৃপশ্ৰেষ্ঠে ধৰ্ম অনুসাৰে মেদিনী ৰক্ষা কৰিছিল। তেওঁ বহু যজ্ঞ সম্পাদন কৰিছিল আৰু সদায় দান-ধৰ্মৰ উপহাৰ বিতৰণ কৰিছিল।

Verse 19

प्रशासति महीं सर्वां राज्ञि तस्मिन्महामतौ । मित्रावरुणशापेन भुवं प्रापोर्वशी द्विजाः

সেই মহামতি ৰজাই যেতিয়া সমগ্ৰ পৃথিৱী শাসন কৰিছিল, হে দ্বিজসকল, মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ শাপৰ ফলত উৰ্বশী ভুবনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।

Verse 20

सा चचारोर्वशी तत्र राज्ञस्तस्य पुरांतिके । कोकिलालापमधुरवीणयोपवने जगौ

তাত উৰ্বশী ৰজাৰ নগৰৰ ওচৰে-পাজৰে বিচৰণ কৰিছিল। কোকিলৰ কণ্ঠৰ দৰে মধুৰ বীণাৰ সুৰে সৈতে উপবনত তেওঁ গীত গাইছিল।

Verse 21

स राजोपवने रंतुं कदाचिद्धृतकौतुकः । आरूढतुरगः प्रायाल्ललनाशतसंवृतः

এদিন ৰমণৰ আনন্দত উৎসুক হৈ ৰজাই কৌতুক ধৰি ৰাজ-উপবনত ক্ৰীড়া কৰিবলৈ ওলাই গ’ল। তেওঁ ঘোঁৰাত আৰূঢ় আছিল আৰু শতাধিক ললনাৰে বেষ্টিত আছিল।

Verse 22

तादृशीमुर्वशीं तत्र करसम्मितमध्यमाम् । उवाच चैनां राजासौ भार्या मम भवेति वै

তাত তেওঁ উৰ্বশীক দেখিলে—হাতৰ মাপে যেন সুকোমল মধ্যদেশ। তেতিয়া ৰজাই তাইক ক’লে, “নিশ্চয় তুমি মোৰ পত্নী হোৱা।”

Verse 23

सापि कामातुरा तत्र राजानं प्रत्यभाषत । भवत्वेवं नरश्रेष्ठ समयं यदि मे भवान्

তেওঁও কামাতুৰ হৈ তাত ৰজাক ক’লে: “হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, তেনেহ’লে তেনেই হওক—যদি আপুনি মোৰ শর্ত আৰু নিৰ্ধাৰিত নিয়ম মানি লয়।”

Verse 24

करिष्यति तवाभ्याशे वत्स्यामि धृतकौतुका । करिष्ये समयं सुभ्रु तवाहमिति सोऽब्रवीत्

“মই তোমাৰ ওচৰতেই বাস কৰিম, উত্সুক আৰু দৃঢ় সংকল্পেৰে।” তেতিয়া সি ক’লে: “হে সুন্দৰ ভ্ৰূৱালা, মই তোমাৰ শর্ত পালন কৰিম—এই মোৰ প্ৰতিজ্ঞা।”

Verse 25

अथोर्वशी बभाषे तं पुरूरवसमुत्सुका । पुत्रभूतं मम यदि रक्षस्युरणकद्वयम्

তাৰ পাছত উৰ্বশী উত্সুক হৈ পুৰূৰৱাক ক’লে: “যদি তুমি মোৰ দুটা মেষৰক্ষা কৰা, যি মোৰ বাবে পুত্ৰসম…”

Verse 26

न नग्नो दृश्यसे राजन्कदापि यदि वै तथा । नोच्छिष्टं मम दद्याश्चेत्तदा वत्स्ये तवांतिके

“হে ৰাজন, কেতিয়াও তুমি নগ্ন হৈ দেখা নেদিবা; আৰু মোক উচ্ছিষ্ট—খোৱা-অৱশিষ্ট অপবিত্ৰ—নিদিবা; তেতিয়াহে মই তোমাৰ কাষত বাস কৰিম।”

Verse 27

घृतमात्राशना चाहं भविष्यामि नृपोत्तम । एवमस्त्विति राजोक्तां तां निनाय निजं गृहम्

“আৰু মই কেৱল ঘৃতেই আহাৰ কৰিম, হে নৃপোত্তম।” ৰজাই ক’লে, “তেনেই হওক,” আৰু তেওঁ তাইক নিজৰ গৃহলৈ লৈ গ’ল।

Verse 28

अलकायां स भूपालस्तथा चैत्ररथे वने । रेमे सरस्वतीतीरे पद्मखण्डमनोरमे

সেই ভূ-পাল আলকা নগৰীত আৰু চৈত্রৰথ বনতো আনন্দেৰে ক্ৰীড়া কৰিলে; সৰস্বতী নদীৰ তীৰত, মনোহৰ পদ্মখণ্ড উপবনত ৰমণ কৰি থাকিল।

Verse 29

एकषष्टिं स वर्षाणि रममाणस्तयानयत् । तेनोर्वशी प्रतिदिनं वर्धमानानुरागिणी

একষষ্টি বছৰ সি তাইৰ সৈতে ৰমণ কৰি কটালে; সেই কাৰণে উৰ্বশীৰ অনুৰাগ প্ৰতিদিনে অধিক বাঢ়ি গ’ল।

Verse 30

स्पृहां न देवलोकेऽपि चकार तनुमध्यमा । नाभवद्रमणीयोऽसौ देवलोकस्तया विना

তনুমধ্যমা সেই নাৰীয়ে দেৱলোকৰ প্ৰতিও কোনো স্পৃহা নকৰিলে; তেওঁৰ বিনা দেৱলোকো তাইৰ বাবে ৰমণীয় নাছিল।

Verse 31

अतस्तामानयिष्यामि देवलोकमिति द्विजाः । विश्वावसुर्विचार्यैवं भूर्लोकमगमत्क्षणात्

“সেয়ে মই তাক দেৱলোকলৈ উভতাই আনিম,” হে দ্বিজসকল, এইদৰে চিন্তা কৰি বিশ্বাৱসু তৎক্ষণাৎ ভূ-লোকলৈ গ’ল।

Verse 32

उर्वश्याः समयं राज्ञा विश्वावसुरयं सह । विदित्वा सह गन्धर्वैः समवेतो निशांतरे

উৰ্বশী আৰু ৰজাৰ মাজৰ সময়-চুক্তি জানি, এই বিশ্বাৱসু গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে নিশাৰ অন্তিম প্ৰহৰত একত্ৰিত হ’ল।

Verse 33

उर्वश्याः शयनाभ्याशाज्जग्राहोरणकं जवात् । आकाशे नीयमानस्य तस्य श्रुत्वोर्वशी पतिम्

উৰ্বশীৰ শয্যাৰ ওচৰৰ পৰা গন্ধৰ্বে তৎক্ষণাৎ মেষটোক কঢ়িয়াই নিলে। আকাশপথে নিয়া যাওঁতে উৰ্বশীয়ে নিজৰ স্বামী পুৰূৰৱাৰ ধ্বনি শুনিলে।

Verse 34

अब्रवीन्मत्सुतः केन गृह्यते त्यज्यतामयम् । अनाथा शरणं यामि कं नरं गतचेतना

তাই ক’লে, “মোৰ পুত্ৰক কোনে ধৰি লৈছে? এয়া এৰি দিয়া হওক! মই অনাথ, চেতনাহীন—কোন নৰৰ শৰণলৈ যাম?”

Verse 35

पुरूरवाः समाकर्ण्य वाक्यं तस्या निशांतरे । मां न नग्नं निरीक्षेत देवीति न ययौ तदा

নিশাৰ মাজত তাইৰ বাক্য শুনি পুৰূৰৱাই তৎক্ষণাৎ নাযায়; ভাবিলে—“দেৱীয়ে মোক নগ্ন অৱস্থাত নেদেখক।”

Verse 36

अथान्यमप्युरणकं गन्धर्वाः प्रतिगृह्य ते । ययुस्तस्योरणस्यापि शब्दं शुश्राव चोर्वशी

তাৰ পাছত সেই গন্ধৰ্বসকলে আন এটা মেষো ধৰি লৈ গ’ল; আৰু উৰ্বশীয়ে সেই মেষৰো কাতৰ ধ্বনি শুনিলে।

Verse 37

अनाथाया मम सुतो गृह्यते तस्करैरिति । चुक्रोश देवी परुषं कं यामि शरणं नरम्

“মই অনাথা—চোৰে মোৰ পুত্ৰক লৈ গৈছে!” এইদৰে দেৱীয়ে কঠোৰ স্বৰে চিঞৰি ক’লে, “কোন নৰৰ শৰণলৈ যাম?”

Verse 38

अमर्षवशमापन्नः श्रुत्वा तद्वचनं नृपः । तिमिरेणावृतं सर्वमिति मत्त्वा स खङ्गधृक्

তাইৰ বাক্য শুনি নৃপতি ক্ৰোধৰ বশত পৰিল। “সকলো তিমিৰে আৱৃত,” বুলি ভাবি, খড়্গধাৰী হৈ তেওঁ আগবাঢ়িবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 39

दुष्टदुष्ट कुतो यासीत्यभ्यधावद्वचो वदन् । तावत्सौदामिनी दीप्ता गन्ध र्वैर्जनिता भृशम्

“দুষ্ট, দুষ্ট—ক’লৈ যাস?” বুলি চিঞৰি তেওঁ দৌৰি গ’ল। তেতিয়াই গন্ধৰ্বসকলে অতি তীব্ৰভাৱে উৎপন্ন কৰা বিদ্যুতৰ দীপ্ত ঝলক দেখা দিল।

Verse 40

तत्प्रभामंडलैर्देवी राजानं विगतांबरम् । दृष्ट्वा निवृत्तसमया तत्क्षणादेव निर्ययौ

সেই দীপ্তিৰ মণ্ডলসমূহে দেৱীয়ে নৃপতিক নিৰ্বস্ত্ৰ ৰূপে দেখিলে। তাতে তেওঁৰ নিৰ্ধাৰিত সময় ভংগ হ’ল আৰু তেওঁ সেই ক্ষণতেই প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 41

त्यक्त्वा ह्युरणकौ तत्र गंधर्वा अपि निर्ययुः । राजा मेषौ समादाय हृष्टः स्वशयनांतिकम्

সেই ঠাইত দুটা মেষ ত্যাগ কৰি গন্ধৰ্বসকলেও প্ৰস্থান কৰিলে। ৰজাই দুটা মেষ লৈ আনন্দিত হৈ নিজৰ শয্যাৰ কাষলৈ উভতি আহিল।

Verse 42

आगतो नोर्वशीं तत्र ददर्शायतलोचनाम् । तां चापश्यन्विवस्त्रश्च बभ्रामोन्मत्तवद्भुवि

উভতি আহি তেওঁ তাত দীঘল-প্ৰশস্ত নয়না উৰ্বশীক নেদেখিলে। তেওঁক নেদেখি—আৰু নিজে নিৰ্বস্ত্ৰ অৱস্থাত—পৃথিৱীত উন্মত্তৰ দৰে ঘূৰি ফুৰিলে।

Verse 43

कुरुक्षेत्रं गतो राजा तटाके पद्मसंकुले । चतुर्भिरप्सरस्त्रीभिः क्रीडमाना ददर्श ताम्

কুৰুক্ষেত্ৰলৈ গৈ ৰজাই পদ্মেৰে ভৰা এটা পুখুৰীত, চাৰিগৰাকী অপ্সৰা-নাৰীৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰা তাইক দেখা পালে।

Verse 44

हे जाये तिष्ठ मनसा घोरेति व्याहरन्मुहुः । एवं बहुप्रकारं वै स सूक्तं प्रालपन्नृपः

ৰজাই বাৰে বাৰে ক’লে—“হে পত্নী, মনত দৃঢ় হৈ থাক; হায়, কিমান ভয়ংকৰ!” এইদৰে নানা প্ৰকাৰৰ বাক্য তেওঁ পুনৰ পুনৰ উচ্চাৰণ কৰি থাকিল।

Verse 45

अब्रवीदुर्वशी तं च क्रीडती साप्सरोगणैः । महाराजालमेतेन चेष्टितेन तवानघ

অপ্সৰাগণৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি থকা উৰ্বশীয়ে তাক ক’লে—“হে মহাৰাজ, যথেষ্ট হ’ল তোমাৰ এই আচৰণ; হে নিৰ্দোষ।”

Verse 46

त्वत्तो गर्भिण्यहं पूर्वमब्दांते भवतात्र वै । आगंतव्यं कुमारस्ते भविष्यत्यतिधार्मिकः

“তোমাৰ দ্বাৰাই মই আগতেই গৰ্ভৱতী হৈছিলোঁ। বছৰৰ অন্তত তুমি নিশ্চয় ইয়ালৈ আহিবা; তোমাৰ পুত্ৰ জন্মিব—অতি ধৰ্মপৰায়ণ।”

Verse 47

एकां विभावरीं राजंस्त्वया वत्स्यामि वै तदा । इत्युक्तो नृपतिर्हृष्टः स्वपुरीं प्राविशद्द्विजाः

“হে ৰাজন, তেতিয়া মই তোমাৰ সৈতে এটা ৰাতি বাস কৰিম।” এই কথা শুনি নৃপতি আনন্দিত হ’ল আৰু, হে দ্বিজসকল, নিজৰ নগৰীত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 48

तासामप्सरसां सा तु कथयामास तं नृपम् । अयं स पुरुषश्रेष्ठो येनाहं कामरूपिणा

তাৰ পাছত তাই সেই অপ্সৰাসকলক সেই নৃপতিৰ কথা ক’লে: “এইজনেই সেই পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ, যাৰ বাবে মই—ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণ কৰিব পৰা—(তাঁৰ সৈতে জড়িত হ’লোঁ)।”

Verse 49

एतावंतं महाकालमनुरागवशातुरा । उषितास्मि सहानेन सख्यो नृपतिना चिरम्

“অনুৰাগৰ বশত ব্যাকুল হৈ, ইমান দীঘল মহাকাল ধৰি মই তেওঁৰ সৈতে—মোৰ সখা সেই নৃপতিৰ সৈতে—দীৰ্ঘদিন বাস কৰিছোঁ।”

Verse 50

एवमुक्तास्ततः सख्यस्तामूचुः साधुसाध्विति । अनेन साकमास्यामः सर्वकालं वयं सखि

এই কথা শুনি সখীসকলে ক’লে, “সাধু, সাধু!” আৰু ক’লে, “হে সখী, আমিও তেওঁৰ সৈতে সৰ্বকাল থাকিম।”

Verse 51

इत्यूचुरुर्वशीं तत्र सखीमप्सरसस्तदा । अब्देऽथ पूर्णे राजापि तटाकांति कमाययौ

সেই ঠাইত অপ্সৰাসকলে সখী উৰ্বশীক এইদৰে ক’লে। তাৰ পাছত বছৰ পূৰ্ণ হোৱাত, ৰজাও তটাকৰ তীৰলৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰি আহিল।

Verse 52

आगतं नृपतिं दृष्ट्वा पुरूरवसमुर्वशी । कुमारमायुषं तस्मै ददौ संप्रीतमानसा

নৃপতি পুৰূৰৱস অহা দেখি, উৰ্বশীয়ে আনন্দে ভৰা মনৰে তেওঁৰ পুত্ৰ—কুমাৰ আয়ুষ—তাঁক দান কৰিলে।

Verse 53

तेन साकं निशामेकामुषिता सानु रागिणी । पंचपुत्रप्रदं गर्भं तस्मादापाशु सोर्वशी

তেওঁৰ সৈতে এটা মাত্ৰ ৰাতি কটাই, স্নেহ-অনুৰাগে ভৰপূৰ উৰ্বশীয়ে তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ পৰা পঞ্চ-পুত্ৰ-প্ৰদ গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 54

उवाच चैनं राजानमुर्वशी परमांगना । वरं दास्यंति गन्धर्वा मत्प्रीत्या तव भूपते

তেতিয়া উৰ্বশী, নাৰীশ্ৰেষ্ঠা, সেই ৰজাক ক’লে— “হে ভূপতে, মোৰ প্ৰীতিত গন্ধৰ্বসকলে তোমাক এক বৰ দান কৰিব।”

Verse 55

भवतां प्रार्थ्यतां तेभ्यो वरो राजर्षिसत्तम । इत्युक्तः स तया राजा प्राह गन्धर्वसत्तमान्

তাই শুনি, ৰাজর্ষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই ৰজাই তেওঁলোকৰ পৰা বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ অগ্ৰগণ্যসকলক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 56

अहं संपूर्णकोशश्च विजिताराति मंडलः । सलोकतां विनोर्वश्याः प्राप्तव्यं नान्यदस्ति मे

“মোৰ কোষ সম্পূৰ্ণ, আৰু মই শত্রুমণ্ডল জয় কৰিছোঁ। মোৰ আন একো কামনা নাই—কেৱল উৰ্বশীৰ সমান লোকপ্ৰাপ্তি হে মোৰ অভিলাষ।”

Verse 57

अतस्तया सहोर्वश्या कालं नेतुमहं वृणे । एवमुक्ते नृपेणाथ गन्धर्वास्तुष्ट मानसाः । अग्निस्थालीं प्रदायास्मै प्रोचुश्चैनं नृपं तदा

“সেয়ে মই উৰ্বশীৰ সৈতে একেলগে কাল কটাবলৈ বাছোঁ।” নৃপতিয়ে এইদৰে ক’লে গন্ধৰ্বসকল মনত সন্তুষ্ট হ’ল; তেওঁলোকে তেওঁক অগ্নিস্থালী (অগ্নিপাত্ৰ) দি তেতিয়া ৰজাক উপদেশ দিলে।

Verse 58

गन्धर्वा ऊचुः । अग्निं वेदानुसारी त्वं त्रिधा कृत्वा नृपोत्तम

গন্ধৰ্বসকলে ক’লে: “হে নৃপোত্তম, বেদানুসাৰে পবিত্ৰ অগ্নিক ত্ৰিধা কৰি বিভাজন কৰা।”

Verse 59

इष्ट्वा यज्ञेन चोर्वश्याः सालोक्यं याहि भूपते । इतीरितस्तैरादाय स्थालीमग्नेर्ययौ नृपः

“যজ্ঞেৰে পূজা কৰি, হে ভূপতে, উৰ্বশীৰ সালোখ্যলৈ যোৱা।” তেওঁলোকে এইদৰে ক’লে; তেতিয়া নৃপে অগ্নিস্থালী লৈ আগবাঢ়িল।

Verse 60

अहो बतातिमूढोहमिति मध्ये वनं नृपः । उर्वशी न मया लब्धा वह्निस्थाल्या तु किं फलम्

বনৰ মাজত নৃপে বিলাপ কৰিলে: “হায়, মই কিমান অতি মূঢ়! উৰ্বশী মই নাপালোঁ—তেন্তে এই অগ্নিস্থালীৰ ফল কি?”

Verse 61

निधायैव वने स्थालीं स्वपुरं प्रययौ नृपः । अर्धरात्रे व्यतीतेऽसौ विनिद्रोऽचिंतयत्स्वयम्

বনত স্থালী থৈ নৃপে নিজৰ নগৰলৈ উভতি গ’ল। আধা ৰাতি পাৰ হ’লে তেওঁ নিদ্ৰাহীন হৈ নিজে নিজে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 62

उर्वशीलोकसिद्ध्यर्थं मम गन्धर्वपुंगवैः । अग्निस्थाली संप्रदत्ता सा च त्यक्ता मया वने

“উৰ্বশীৰ লোক লাভৰ বাবে গন্ধৰ্বপুংগৱসকলে মোক অগ্নিস্থালী দিছিল—কিন্তু মই তাক বনত ত্যাগ কৰি আহিলোঁ।”

Verse 63

आहरिष्ये पुनः स्थालीमित्युत्थाय ययौ वनम् । नाग्निस्थालीं ददर्शासौ वने तत्र पुरूरवाः

“মই পুনৰ অগ্নিস্থালী আনিম,” বুলি ভাবি পুৰূৰৱা উঠি বনলৈ গ’ল। কিন্তু সেই অৰণ্যত তাত পবিত্ৰ অগ্নিৰ স্থালী তেওঁ দেখা নাপালে।

Verse 64

शमीगर्भमथाश्वत्थमग्निस्थाने विलोक्य सः । व्यचिंतयन्मया स्थाली निक्षिप्तात्र वने पुरा

তাৰ পিছত অগ্নিস্থানত শমীৰ গৰ্ভৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অশ্বত্থ গছ দেখি সি চিন্তা কৰিলে: “আগতে এই বনত মই নিজেই ইয়াত স্থালী থৈছিলোঁ।”

Verse 65

सा चाश्वत्थः शमीगर्भः समभूदधुना त्विह । तस्मादेनं समादाय वह्निरूपमहं पुरम्

“এতিয়া ইয়াত সেই অগ্নিয়েই শমীৰ গৰ্ভত অশ্বত্থ হৈ উঠিছে। সেয়ে এই কাঠ লৈ মই অগ্নিৰূপ প্ৰকাশ কৰি নগৰলৈ উভতি যাম।”

Verse 66

गत्वा कृत्वारणीं सम्यक्तदुत्पन्नाग्निमादरात् । उपास्यामीति निश्चित्य स्वपुरं गतवान्नृपः

সেখানে গৈ সি সঠিকভাৱে অৰণী সাজি, তাতৰ পৰা উৎপন্ন অগ্নিক আদৰেৰে প্ৰজ্বলিত কৰিলে। “মই ইয়াৰে উপাসনা কৰিম,” বুলি স্থিৰ কৰি ৰজা নিজৰ নগৰলৈ উভতি গ’ল।

Verse 67

रमणीयारणीं चक्रे स्वांगुलैः प्रमिता मसौ । निर्माणसमये राजा गायत्रीमजपद्द्विजाः

সি নিজৰ আঙুলিৰ মাপে মনোৰম অৰণী গঢ়িলে। নিৰ্মাণৰ সময়ত, হে দ্বিজসকল, ৰজাই গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ জপ কৰিলে।

Verse 68

गायत्र्याः पठ्यमानाया यानि संत्यक्षराणि हि । तावदंगुलिमर्यादामकरोदरणीं नृपः

গায়ত্ৰী পাঠ চলি থাকোঁতে যিমান আখৰ (অক্ষৰ) আছে, সেই সংখ্যাৰ আঙুলিৰ মাপ অনুসৰি নৃপতিয়ে অৰণীৰ সীমা-পরিমাপ স্থিৰ কৰিলে।

Verse 69

तत्र निर्मथनादग्नित्रयमुत्पाद्य भूपतिः । उर्वशीलोकसंप्राप्तिफलमुद्दिश्य कांक्षितम्

তাত অৰণী মথি নৃপতিয়ে ত্ৰয় পবিত্ৰ অগ্নি উৎপন্ন কৰিলে; উৰ্বশী-লোক লাভৰ ফল উদ্দেশ্য কৰি, কাম্য সিদ্ধি আকাঙ্ক্ষা কৰিলে।

Verse 70

वेदानुसारी नृपतिर्जुहावाग्नित्रयं मुदा । तेनैव चाग्निविधिना बहून्यज्ञानथातनोत्

বেদানুসাৰী নৃপতিয়ে আনন্দে অগ্নি-ত্রয়ত আহুতি দিলে; সেই একে অগ্নিবিধিৰ দ্বাৰাই তেওঁ বহু যজ্ঞ বিস্তাৰ কৰিলে।

Verse 71

तेन गन्धर्वलोकांश्च संप्राप्य जगतीपतिः । सहोर्वश्या चिरं रेमे देवलोके द्विजोत्तमाः

সেই পুণ্যবলে জগতীপতিয়ে গন্ধৰ্বলোকসমূহ লাভ কৰিলে; আৰু উৰ্বশীৰ সৈতে দেৱলোকে দীৰ্ঘকাল আনন্দে ৰমণ কৰিলে, হে দ্বিজোত্তম।

Verse 72

अथ सर्वामरोपेतः कदाचिद्बलवृत्रहा । नृत्यं सुरांगनानां वै व्यलोकयत संसदि

তাৰ পাছত কেতিয়াবা, সকলো দেৱতাৰে পৰিবেষ্টিত বলৱান বৃত্ৰহা ইন্দ্ৰই সভাত দেৱ-অঙ্গনাসকলৰ নৃত্য দৰ্শন কৰিলে।

Verse 73

पुरूरवा नृपोप्यायात्तदा देवेंद्रसंसदम् । द्रष्टुं सुरांगनानृत्यं मनोहारि दिवौकसाम्

তেতিয়া নৃপতি পুৰূৰৱাও দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ সভামণ্ডপলৈ আহিল, স্বৰ্গবাসীসকলক মোহিত কৰা সুৰাঙ্গনাসকলৰ মনোহৰ নৃত্য দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি।

Verse 74

एकैकशस्ताः शक्रस्य ननृतुः पुरतोंऽगनाः । अथोर्वशी समागत्य ननर्त पुरतो हरेः

একে একে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ সন্মুখত সেই সুৰাঙ্গনাসকলে নৃত্য কৰিলে। তাৰ পাছত উৰ্বশী আহি হৰিৰ সন্মুখত নাচিবলৈ ধৰিলে।

Verse 75

नृत्ताभिनयसामर्थ्यगर्वयुक्ता तदोर्वशी । तं पुरूरवसं दृष्ट्वा जहासातिमनोहरा

তেতিয়া নৃত্য-অভিনয়ৰ সামৰ্থ্যৰ গৰ্বে পূৰ্ণ উৰ্বশীয়ে পুৰূৰৱাক দেখি হাঁহি উঠিল; সি আছিল অতিশয় মনোহৰ।

Verse 76

जहास तत्र राजापि तां विलोक्य तदोर्वशीम् । हाससंकुपितस्तत्र नाट्याचार्योऽथ तुंबुरुः । शशाप तावुभौ कोपादुर्वशीं च नृपोत्तमम्

তাত ৰজাও উৰ্বশীক দেখি হাঁহিলে। সেই হাঁহিত ক্ৰুদ্ধ হৈ নাট্যাচাৰ্য তুম্বুৰুৱে ক্ৰোধবশত দুয়োকে শাপ দিলে—উৰ্বশীক আৰু শ্ৰেষ্ঠ নৃপক।

Verse 77

तुंबुरुरुवाच । अनेकदेवसंपूर्णसभायामत्र यत्कृतम्

তুম্বুৰুৱে ক’লে: “বহু দেৱতাৰে পৰিপূৰ্ণ এই সভাত ইয়াত যি কাৰ্য কৰা হ’ল…”

Verse 78

युवाभ्यां हसितं नृत्तमध्ये निष्कारणं वृथा । तस्माज्झटिति राजेंद्र वियोगो युवयोः क्षणात्

তোমালোক দুয়োজনে নৃত্যৰ মাজতে অকাৰণে বৃথাই হাঁহিলা। সেয়েহে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, ক্ষণমাত্ৰতে তোমালোকৰ দুয়োৰে হঠাৎ বিচ্ছেদ ঘটিব।

Verse 79

भूयादिति शशापैनं सर्वदैवतसंनिधौ । अथ शप्तो नृपस्तत्र नाट्याचार्येण दुःखितः

‘ভূয়াদ’ বুলি কৈ সি সকলো দেৱতাৰ সান্নিধ্যত তাক শাপ দিলে। তাৰ পিছত নাট্যাচাৰ্যৰ শাপে শপ্ত হোৱা ৰজা তাতেই শোকাকুল হ’ল।

Verse 80

जगाम शरणं तत्र पाहिपाहीति वज्रिणम् । उवाच दीनया वाचा पुरुहूतं पुरूरवाः

তাতে সি বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰৰ শৰণ ল’লে আৰু ‘ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা’ বুলি কাতৰে চিঞৰিলে। দীন কণ্ঠে পুৰূৰৱাই পুৰুহূত (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে।

Verse 81

उर्वश्या सह सालोक्यसिद्ध्यर्थमहमिष्टवान् । अतस्तस्मा वियोगो मेऽसह्यः स्यात्पाकशासन

উৰ্বশীৰ সৈতে একেলগে সালোখ্য-সিদ্ধিৰ অৰ্থে মই পূজা-ইষ্টি কৰিছিলোঁ। সেয়েহে, হে পাকশাসন (ইন্দ্ৰ), তাইৰ পৰা মোৰ বিচ্ছেদ মোৰ বাবে অসহ্য হ’ব।

Verse 82

इत्युक्तवंतं तं प्राह सहस्राक्षः शचीपतिः । शापमोक्षं प्रवक्ष्यामि मा भैषीस्त्वं नृपोत्तम

এইদৰে কোৱা শুনি সহস্ৰাক্ষ, শচীপতিয়ে তাক ক’লে: “মই শাপমোচনৰ উপায় ক’ম; ভয় নকৰিবা, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।”

Verse 83

दक्षिणांभोनिधौ पुण्ये गंधमादनपर्वते । साध्यामृतमिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम्

দক্ষিণ সাগৰৰ পবিত্ৰ তীৰত, গন্ধমাদন পৰ্বতৰ ওপৰত, ‘সাধ্যামৃত’ নামে খ্যাত এক অতি মহৎ তীৰ্থ আছে।

Verse 84

सेवितं सर्वदेवैश्च सिद्धचारणकिन्नरैः । सनकादि महायोगिमुनिवृंदनिषेवितम्

সেই তীৰ্থ সকলো দেৱতাই, সিদ্ধ, চাৰণ আৰু কিন্নৰসকলে সেৱা কৰে; লগতে সনক আদি মহাযোগী মুনিগণৰ বৃন্দেও সদা নি-সেৱিত।

Verse 85

भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् । अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप

হে নৃপ! তাত এক তীৰ্থ আছে, যি মানুহক ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে আৰু সকলো শাপৰ পৰা মুক্ত কৰে। ত্বৰিত গমন কৰা।

Verse 86

सर्वेषाममृतं स्नानादत्र साध्यं यतस्ततः । साध्यामृतमिति ख्यातं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

কাৰণ ইয়াত স্নান কৰিলে সকলোৰে বাবে অমৃতসম ফল সিদ্ধ হয়; সেয়েহে ই ‘সাধ্যামৃত’ নামে খ্যাত আৰু সকলো লোকত বিশ্ৰুত।

Verse 87

तत्र स्नानात्तवोर्वश्याः पुनर्योगो भविष्यति । मम लोके निवासश्च भविष्यति न संशयः

তাত স্নান কৰিলে তোমাৰ উৰ্বশীৰ সৈতে পুনৰ মিলন হ’ব; আৰু মোৰ লোকতো তোমাৰ নিবাস হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 88

इति प्रतिसमादिष्टो नृपः संप्रीतमानसः । साध्यामृतं महातीर्थं समुद्दिश्य ययौ क्षणात्

এইদৰে উত্তৰত উপদেশ পাই, আনন্দে ভৰা মন লৈ নৃপতি ক্ষণমাত্ৰতে সাঢ্যামৃত নাম মহাতীৰ্থৰ উদ্দেশে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 89

सस्नौ साध्यामृते तत्र महापातकनाशने । तत्र स्नानान्नृपो विप्राः सद्यः शापेन मोचितः

তাত তেওঁ সাঢ্যামৃতত স্নান কৰিলে, যি মহাপাপ বিনাশক। হে বিপ্ৰসকল, সেই স্নানৰ ফলত নৃপতি তৎক্ষণাৎ শাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 90

स्नानानंतरमेवासावुर्वश्या सह संगतः । तया सह विमानस्थः प्रययावमरावतीम्

স্নান শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ উৰ্বশীৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হ’ল। তাইৰ সৈতে বিমানত আৰূঢ় হৈ তেওঁ অমৰাৱতীৰ পানে গমন কৰিলে।

Verse 91

रेमे पुनस्तया सार्धं देववद्देवमंदिरे । एवंप्रभावं तत्तीर्थं साध्यामृतमनुत्तमम्

পুনৰ তেওঁ তাইৰ সৈতে দেৱতাৰ দৰে দেৱমন্দিৰত আনন্দ উপভোগ কৰিলে। এইদৰেই অনুত্তম তীৰ্থ সাঢ্যামৃতৰ মহাপ্ৰভাৱ।

Verse 92

पुरूरवा सहोर्वश्या यत्र स्नानेन संगतः । अतोऽत्र तीर्थे यः स्नायान्महापातकनाशने

য’ত পুৰূৰৱা স্নানৰ দ্বাৰা উৰ্বশীৰ সৈতে মিলিত হৈছিল, সেয়ে এই মহাপাপ-নাশক তীৰ্থত যি কোনোবাই স্নান কৰে…

Verse 93

वांछितांल्लभते कामान्यास्यति स्वर्गमुत्तमम् । निष्कामः स्नाति चेद्वि प्रा मोक्षमाप्नोति मानवः

যি ইয়াত স্নান কৰে, সি যি কামনা কৰে সেই ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে আৰু সৰ্বোত্তম স্বৰ্গলৈ গমন কৰে। কিন্তু হে ব্ৰাহ্মণসকল, যদি কোনো মানুহ নিষ্কামভাৱে স্নান কৰে, তেন্তে সি মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 94

इमं पवित्रं पापघ्नमध्यायं पठते तु यः । शृणुयाद्वा मनुष्योऽसौ वैकुंठे लभते स्थितिम्

যি কোনোবাই এই পবিত্ৰ, পাপনাশক অধ্যায় পাঠ কৰে—অথবা কেৱল শুনে—সেই মানুহে বৈকুণ্ঠত স্থিতি লাভ কৰে।

Verse 95

एवं वः कथितं विप्रा वैभवं पापनाशनम् । साध्यामृतस्य तीर्थस्य विस्तराच्छ्रद्धया मया

এইদৰে, হে ব্ৰাহ্মণসকল, মই শ্ৰদ্ধাৰে সাঽধ্যামৃত তীৰ্থৰ মহিমা—যি পাপ বিনাশ কৰে—বিস্তাৰে তোমালোকক ক’লোঁ।

Verse 96

यत्पुरा सनकादिभ्यः प्रोक्तवांश्चतुराननः

সেই কথাই, যি প্ৰাচীন কালত চতুৰানন প্ৰভু ব্ৰহ্মাই সনক আদি ঋষিসকলক উপদেশ দিছিল।