Adhyaya 25

Verse 1

श्रीसूत उवाच । शिवतीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्याविमोक्षणे । स्वपापजालशांत्यर्थं शंखतीर्थं ततो व्रजेत्

শ্ৰী সূত ক’লে: ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্তি দিয়া শিৱতীৰ্থত স্নান কৰি, নিজৰ পাপজাল শান্ত কৰিবলৈ তাৰ পাছত শঙ্খতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত।

Verse 2

यत्र मज्जनमात्रेण कृतघ्नोऽपि विमुच्यते । मातॄः पितॄन्गुरूंश्चापि ये न मन्यंति मोहिताः

য’ত কেৱল ডুব মাৰিলেই কৃতঘ্ন লোকো মুক্ত হয়—সেই মোহগ্ৰস্তসকল, যিসকলে মাতৃ, পিতৃ আৰু গুৰুসকলকো সন্মান নকৰে।

Verse 3

ये चाप्यन्ये दुरात्मानः कृतघ्ना निरपत्रपाः । ते सर्वे शंखतीर्थे स्मिञ्छुद्ध्यंति स्नानमात्रतः

আৰু আন দুষ্টচিত্তসকল—কৃতঘ্ন আৰু নিৰ্লজ্জ—সকলো শঙ্খতীৰ্থত কেৱল স্নানমাত্ৰে শুদ্ধ হয়।

Verse 4

शंखनामा मुनिः पूर्वं गंधमादनपर्वते । अवर्तत तपः कुर्वन्विष्णुं ध्यायन्समाहितः

পূৰ্বতে ‘শঙ্খ’ নামৰ এজন মুনি গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত বাস কৰিছিল। তেওঁ তপস্যা কৰি, একাগ্ৰচিত্তে বিষ্ণুক ধ্যান কৰি সমাহিত আছিল।

Verse 5

स तत्र कल्पयामास स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । शंखेन निर्मितं तीर्थं शंखतीर्थमितीर्यते

তাত তেওঁ স্নানাৰ্থে এক উত্তম তীৰ্থ স্থাপন কৰিলে। শঙ্খে নিৰ্মিত সেই তীৰ্থ ‘শঙ্খতীৰ্থ’ বুলি খ্যাত।

Verse 6

अत्रेतिहासं वक्ष्यामि पुराणं पापनाशनम्

এতিয়া মই ইয়াত এক প্ৰাচীন পুৰাণিক ইতিহাস ক’ম, যি পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 7

यस्य श्रवणमात्रेण नरो मुक्तिमवाप्नुयात् । पुरा बभूव विप्रेंद्रो वत्सनाभो महामुनिः

যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰে মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। পূৰ্বে ব্ৰাহ্মণসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, মহামুনি বৎসনাভ নামৰ এজন আছিল।

Verse 8

सत्यवाञ्छीलवान्वाग्मी सर्वभूतदयापरः । शत्रुमित्रसमो दांतस्तपस्वी विजितेंद्रियः

তেওঁ সত্যবাদী, শীলবান, বাকপটু আৰু সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়াপৰায়ণ আছিল। শত্রু-মিত্ৰত সমদৰ্শী, দমিত, তপস্বী আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী আছিল।

Verse 9

परब्रह्मणि निष्णातस्तत्त्वब्रह्मैकसंश्रयः । एवं प्रभावः स मुनिस्तपस्तेपे निजाश्रमे

পৰব্ৰহ্মত নিপুণ, তত্ত্ব-ব্ৰহ্মক একমাত্ৰ আশ্ৰয় কৰি, সেই মহাপ্ৰভাৱশালী মুনিয়ে নিজ আশ্ৰমত তপস্যা কৰিলে।

Verse 10

स वै निश्चलसर्वांगस्तिष्ठंस्तत्रैव भूतले । परमाण्वंतरं वापि न स्वस्थानाच्चचाल सः

সেই ভূপৃষ্ঠত তেনেই থিয় হৈ, সৰ্বাঙ্গ নिश्चল ৰাখিলে; নিজ স্থানৰ পৰা পৰমাণু-মাত্ৰও নচলিল।

Verse 11

स्थित्वैकत्र तपस्यंतमनेकशतवत्सरान् । तमाचकाम वल्मीकं छादितांगं चकार च

একে ঠাইত থাকি বহু শত বৎসৰ তপস্যা কৰোঁতে, তেঁওৰ ওপৰত এটা উইপোকাৰ ঢিবি উঠিল আৰু অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ ঢাকি পেলালে।

Verse 12

वल्मीकाक्रांतदेहोपि वत्सनाभो महामुनिः । अकरोत्तप एवासौ वल्मीकं न त्वबुद्ध्यत

ৱল্মীকে আচ্ছন্ন দেহ হ’লেও, মহামুনি বৎসনাভ একান্তে তপস্যাই কৰি থাকিল; ৱল্মীককো তেঁও অনুভৱ নকৰিলে।

Verse 13

विसृज्य मेघजालानि वर्षयामास वेगवान्

মেঘজাল মুকলি দি, সেই বেগৱান জনে বৰষুণ বৰষালে।

Verse 14

एवं दिनानि सप्तायं स ववर्ष निरं तरम् । आसारेणातिमहता वृष्यमाणोपि वै मुनिः

এইদৰে সাত দিন ধৰি সি একেৰাহে নিৰন্তৰ বৰষুণ ঢালিলে। অতি ভাৰীৰূপে বৰষুণে তিতি গৈলেও সেই মুনিয়ে ধৈৰ্য ধৰি সহ্য কৰিলে।

Verse 15

तं वर्षं प्रतिजग्राह निमीलितविलोचनः । महता स्तनितेनाशु तदा बधिरयञ्छ्रुती

চকু নিমীলিত কৰি সি সেই বৰষুণ গ্ৰহণ কৰিলে। তেতিয়া মহা গর্জনে তাৰ শ্ৰৱণশক্তি শীঘ্ৰে স্তব্ধ হ’ল, যেন কাণ বধিৰ হৈ পৰিল।

Verse 16

वल्मीकस्योपरिष्टाद्वै निपपात महाशनिः । तस्मिन्वर्षति पर्जन्ये शीतवातातिदुःसहे

নিশ্চয়েই ভাল্মীকৰ ওপৰত মহাশনি পৰি গ’ল। সেই সময় পর্জন্যে বৰষুণ ঢালোঁতে, শীতল বতাহ অতি অসহ্য হৈ উঠিল।

Verse 17

वल्मीकशिखरं ध्वस्तं बभूवाशनिताडि तम् । विशीर्णशिखरे तस्मिन्वल्मीकेऽशनिताडिते

অশনিঘাতে ভাল্মীকৰ শিখৰ ধ্বস্ত হৈ গ’ল। সেই অশনিতাড়িত ভাল্মীকৰ ভগ্ন শিখৰত,

Verse 18

सेहेतिदुःसहां वृष्टिं वत्सनाभो विचिंतयन् । महर्षौ वर्षधाराभिः पीड्यमाने दिवानि शम्

‘সি এই অসহ্য বৰষুণ সহ্য কৰক,’ বুলি বৎসনাভে মনে মনে ভাবিলে। বৰষুণৰ ধাৰাই মহর্ষিক পীড়িত কৰিলেও, তেওঁ শান্তচিত্তে দিন কটাই থাকিল।

Verse 19

धर्मस्य चेतसि कृपा संबभूवातिभूयसी । स धर्मश्चिंतयामास वत्सनाभे तपस्यति

ধৰ্মৰ হৃদয়ত অতিশয় কৰুণা উদয় হ’ল। আৰু ধৰ্মে মনতে চিন্তা কৰিলে—যেতিয়া বৎসনাভ তপস্যাত নিমগ্ন আছিল।

Verse 20

पतत्यप्यतिवर्षेऽयं तपसो न निवर्तते । अहोऽस्य वत्सनाभस्य धर्मैकायत्तचित्तता

মূষলধাৰ বৰষুণ পৰিলেও সি তপস্যাৰ পৰা নুঘূৰে। আহা! বৎসনাভৰ মন কেৱল ধৰ্মতেই সম্পূৰ্ণ আশ্ৰিত।

Verse 21

इति चिंतयतस्तस्य मातिरेवमजायत । अहं वै माहिषं रूपं सुमहांतं मनोहरम्

এইদৰে চিন্তা কৰোঁতে তেওঁৰ মনত এই সংকল্প জাগিল—“মই মহৎ আৰু মনোহৰ মহিষৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিম।”

Verse 22

वर्षधारानिपातानां सोढारं कठिनत्वचम् । स्वीकृत्य माहिषं रूपं स्थास्याम्युपरि योगिनः

“মহিষৰ ৰূপ ধৰি—কঠিন চামৰাৰ, বৰষুণৰ আঘাতী ধাৰা সহিব পৰা—মই যোগীৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিম (তেওঁক আৱৰণ দি)।”

Verse 23

न हि बाधिष्यते वर्षं महावेगयुतं त्वपि । धर्म एवं विनिश्चित्य धाराः पृष्ठेन धारयन्

“মহা বেগে অহা বৰষুণেও (তেওঁক) কষ্ট দিব নোৱাৰে।” এইদৰে স্থিৰ কৰি ধৰ্মে নিজৰ পিঠিত ধাৰাবোৰ বহন কৰিলে।

Verse 24

वत्सनाभोपरि तदा गात्रमाच्छाद्य तस्थिवान् । ततः सप्तदिनांते तु तद्वै वर्षमुपारमत्

তেতিয়া তেওঁ নিজৰ দেহেৰে বৎসনাভক আচ্ছাদিত কৰি থিয় হৈ থাকিল। তাৰ পাছত সাত দিনৰ অন্তত সেই বৰষুণ নিশ্চয়েই থমকি গ’ল।

Verse 25

ततो महिषरूपी स धर्मोऽतिकृपया युतः । तद्वै वल्मीकमुत्सृज्य नातिदूरे ह्यवर्त्तत

তাৰ পাছত ধৰ্ম—মহিষৰূপে থাকিয়েই, মহা কৃপাৰে পৰিপূৰ্ণ—সেই বাল্মীক ত্যাগ কৰি বেছি দূৰ নহয় তাতে অৱস্থান কৰিলে।

Verse 26

ततो निवृते वर्षे तु वत्सनाभो महामुनिः । निवृत्तस्तपसस्तू र्णं दिशः सर्वा व्यलोकयन्

বৰষুণ থমকাত, মহামুনি বৎসনাভে তপস্যাৰ পৰা তৎক্ষণাৎ উঠি চাৰিও দিশলৈ দৃষ্টি মেলিলে।

Verse 27

स्थितोऽहं वृष्टिसंपाते कुर्वन्नद्य महत्तपः । पृथिवी सलिलाक्लिन्ना दृश्यते सर्वतोदिशम्

তেওঁ ক’লে, “বৰষুণৰ প্ৰচণ্ড ধাৰাত থিয় হৈ মই আজি এই মহৎ তপস্যা কৰিলোঁ। জলত ভিজা পৃথিৱী সকলো দিশতে দেখা যায়।”

Verse 28

शिखराणि गिरीणां च वना न्युपवनानि च । आश्रमाणि महर्षीणामाप्लुतानि जलैर्नवैः

পৰ্বতৰ শিখৰসমূহ, বন আৰু উপবনসমূহ, আৰু মহর্ষিসকলৰ আশ্ৰম—সকলো নৱ জলে প্লাৱিত হৈছে।

Verse 29

एवमादीनि सर्वाणि दृष्ट्वा प्रमुदितोऽभवत् । चिंतयामास धर्मात्मा वत्सना भो महामुनिः

এই সকলো ঘটনা দেখি ধৰ্মাত্মা মহামুনি বৎসনাভ আনন্দিত হ’ল; তথাপি হৃদয়ত ধৰ্ম ধৰি তেওঁ গভীৰ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 30

अहमस्मिन्महावर्षे नूनं केनापि रक्षितः । वर्षत्यस्मिन्महावर्षे जीवितं त्वन्यथा कुतः

“এই মহাবৃষ্টিত নিশ্চয় কোনোবাই মোক ৰক্ষা কৰিছে; কিয়নো এনে প্ৰচণ্ড বৰষুণ পৰোঁতে অন্যথা জীৱন কেনেকৈ ৰক্ষা পায়?”

Verse 31

विचिंत्यैवं मुनिश्रेष्ठः सर्वत्र समलोकयत् । ततोऽपश्यन्महाकायमदूरादग्रतः स्थितम्

এনেদৰে ভাবি মুনিশ্ৰেষ্ঠই চাৰিওফালে দৃষ্টি মেলিলে। তেতিয়া তেওঁ আগত, বেছি দূৰ নহয়, এক বিশাল দেহধাৰী সত্তা থিয় হৈ থকা দেখিলে।

Verse 32

महिषं नीलवर्णं च वत्सनाभस्तपोधनः । महिषं तं समुद्दिश्य मनसा समचिंतयत्

তপোধন বৎসনাভে নীলবৰ্ণ এক মহিষ দেখিলে; সেই মহিষক লক্ষ্য কৰি তেওঁ মনত একাগ্ৰ হৈ চিন্তা কৰিলে।

Verse 33

तिर्यग्योनिष्वपि कथं दृश्यते धर्मशीलता । यतो ह्यहं महावर्षान्महिषेणाभिरक्षितः

“তিৰ্যক যোনিৰ জীৱসমূহৰ মাজতো ধৰ্মশীলতা কেনেকৈ দেখা যায়? কিয়নো এই মহাবৃষ্টিৰ পৰা এই মহিষেই মোক ৰক্ষা কৰিছে।”

Verse 34

दीर्घमायुरमुष्यास्तु यन्मां रक्षितवानिह । इत्यादि स विचिंत्यैवं तपसे पुनरुद्ययौ

“যিজনে ইয়াত মোক ৰক্ষা কৰিলে, তেওঁ দীৰ্ঘায়ু হওক।” এইদৰে আদি চিন্তা কৰি তেওঁ পুনৰ তপস্যালৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 35

तं पुनश्च तपस्यंतं दृष्ट्वा महिषरूपधृक् । रोमांचावृतसर्वांगः प्रमोदमगमद्भृशम्

তেওঁক পুনৰ তপস্যাত নিমগ্ন দেখি, মহিষৰূপধাৰী জনৰ সৰ্বাঙ্গ ৰোমাঞ্চে আৱৃত হ’ল আৰু তেওঁ অতিশয় আনন্দত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 36

वत्सनाभस्य हि मुनेः पुनश्चैव तपस्यतः । मनः पूर्ववदेकाग्रं परब्रह्मणि नाभवत्

কিন্তু মুনি বৎসনাভে পুনৰ তপস্যা কৰোঁতে, তেওঁৰ মন আগৰ দৰে পৰব্ৰহ্মত একাগ্ৰ নহ’ল।

Verse 37

स विषण्णमना भूत्वा वत्सनाभो व्यचिंतयत् । न भवेद्यदि नैर्मल्यं तदा स्याच्चंचलं मनः

বিষণ্ণচিত্ত হৈ বৎসনাভে চিন্তা কৰিলে: “যদি নিৰ্মলতা নাথাকে, তেন্তে মন নিশ্চয় চঞ্চল হয়।”

Verse 38

मनश्च पापबाहुल्ये निर्मलं नैव जायते । पापलेशोपि मे नास्ति कथं लोला यते मनः

“পাপ বাঢ়িলে মন কেতিয়াও নিৰ্মল নহয়। কিন্তু মোৰ ত পাপৰ লেশমাত্ৰও নাই—তেন্তে মোৰ মন কিয় লোল হৈ দুলে?”

Verse 39

अचिंतयद्दोषहेतुं वत्सनाभः पुनःपुनः । स विचिंत्य विनिश्चित्य निनिंदात्मानमंजसा

ৱৎসনাভে বাৰে বাৰে নিজৰ দোষৰ কাৰণ চিন্তা কৰিলে; গভীৰভাৱে ভাবি-বিচাৰি দৃঢ় সিদ্ধান্তত উপনীত হৈ সোজাসুজি নিজকে নিন্দা কৰিলে।

Verse 40

धिङ्मामद्य दुरात्मानमहो मूढोस्म्यहं भृशम् । कृतघ्नता महादोषो मामद्य समुपागतः

“ধিক্‌ মোক আজি, এই দুষ্ট-আত্মাক! হায়, মই অতিশয় মূঢ়। আজি মোৰ ওপৰত অকৃতজ্ঞতাৰ মহাদোষ আহি পৰিল।”

Verse 41

यदीदृशान्महावर्षात्त्रातारं महिषोत्तमम् । तिष्ठाम्यपूजयन्नेव ततो मे भूत्कृतघ्नता

“এনে মহাবৃষ্টিৰ পাছতো যদি মই সেই ত্ৰাতা—উত্তম ষাঁড়—ক পূজা-সম্মান নকৰাকৈয়ে থাকোঁ, তেন্তে নিশ্চয় অকৃতজ্ঞতা মোৰেই হ’ল।”

Verse 42

कृतघ्नता महान्दोषः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः । कृतघ्नस्य न वै लोकाः कृतघ्नस्य न बांधवाः

“অকৃতজ্ঞতা মহাদোষ; অকৃতজ্ঞৰ বাবে কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত নাই। অকৃতজ্ঞৰ কোনো পুণ্যলোক নাই, অকৃতজ্ঞৰ কোনো সত্য বান্ধৱো নাই।”

Verse 43

कृतघ्नतादोष वलान्मम चित्तं मलीमसम् । कृतघ्ना नरकं यांति ये च विश्वस्तघातिनः

“অকৃতজ্ঞতাৰ দোষবলত মোৰ চিত্ত মলিন হৈ পৰিল। অকৃতজ্ঞসকল নৰকলৈ যায়—আৰু যিসকলে বিশ্বাসীজনক ঘাত কৰে সিহঁতেও।”

Verse 44

निष्कृतिं नैव पश्यामि कृतघ्नानां कथंचन । ऋते प्राणपरित्यागाद्धर्मज्ञानां वचो यथा

মই কৃতঘ্নসকলৰ বাবে কোনোপধ্যেই প্ৰায়শ্চিত্ত নেদেখোঁ; ধৰ্মজ্ঞসকলৰ বচন অনুসাৰে, প্ৰাণত্যাগ ব্যতীত আন কোনো উপায় নাই।

Verse 45

पित्रोरभरणं कृत्वा ह्यदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । कृतघ्नतां च संप्राप्य मरणांता हि निष्कृतिः

পিতৃ-মাতৃৰ ভৰণ-পোষণৰ বোজা হৈ, আৰু গুৰুদক্ষিণা নেদি, কৃতঘ্নতালৈ পতিত হ’লে—তাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত সত্যই মৃত্যুতেই শেষ হয়।

Verse 46

तस्मात्प्राणान्परित्यज्य प्रायश्चित्तं चराम्यहम् । इति निश्चित्य मनसा वत्सनाभो महामुनिः

সেয়ে মই প্ৰাণ ত্যাগ কৰি প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰিম—এইদৰে মনত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি মহামুনি বৎসনাভে সংকল্প কৰিলে।

Verse 47

तृणीकृत्य निजान्प्राणान्निःसंगेनांतरा त्मना । मेरोः शिखरमारूढः प्रायश्चित्तचिकीर्षया

নিজ প্ৰাণক তৃণসম জ্ঞান কৰি, অন্তৰত নিঃসঙ্গ আৰু আসক্তিহীন হৈ, প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি তেওঁ মেরুৰ শিখৰত আৰূঢ় হ’ল।

Verse 48

सुमेरुशिखरात्तस्मादियेष पतितुं मुनिः । तस्मिन्पतितुमारब्धे मा त्वरिष्ठा इति ब्रुवन् । त्यक्तमाहिषरूपः सन्धर्म एव न्यवारयत्

সুমেরুৰ সেই শিখৰৰ পৰা মুনিয়ে পতিত হ’বলৈ উদ্যত হ’ল। পতিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰোঁতেই ধৰ্ম নিজে—বৃষৰূপ ত্যাগ কৰি—ক’লে, “তোৰা নকৰিবা,” আৰু তেওঁক নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 49

धर्म उवाच । वत्सनाभ महाप्राज्ञ जीवस्व बहुवत्सरान्

ধৰ্মে ক’লে: “হে বৎসনাভ, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! তুমি বহু বছৰ জীয়াই থাকা।”

Verse 50

परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते देहत्यागचिकीर्षया । न हि त्वद्धर्मकक्षायां लोके कश्चित्समोऽस्ति वै

“তোমাৰ মঙ্গল হওক; দেহত্যাগৰ সংকল্প দেখি মই সন্তুষ্ট। নিশ্চয় এই জগতত তুমি যি ধৰ্মপথত প্ৰৱেশ কৰিছা, তাত তোমাৰ সমান কেহ নাই।”

Verse 51

यद्यपि प्राणसंत्यागः कृतघ्ने निष्कृतिर्भवेत् । तथापि धर्मशीलत्वात्तवान्यां निष्कृतिं वदे

“যদিও প্ৰাণত্যাগ কৃতঘ্ন পাপীৰ প্ৰায়শ্চিত্ত হ’ব পাৰে, তথাপি—তুমি ধৰ্মনিষ্ঠ হোৱা বাবে—মই তোমাৰ বাবে আন এক প্ৰায়শ্চিত্ত ক’ম।”

Verse 52

शंखतीर्थाभिधं तीर्थमस्ति वै गंधमादने । शांत्यर्थमस्य पापस्य तत्र स्नाहि समाहितः

“গন্ধমাদনত ‘শঙ্খতীৰ্থ’ নামে এক তীৰ্থ আছে। এই পাপৰ শান্তিৰ বাবে, একাগ্ৰচিত্তে তাত স্নান কৰা।”

Verse 53

प्राप्स्यसे चित्तशुद्धिं त्वमतो विगतकल्मषः । ततश्च लब्धविज्ञानः प्राप्स्यसे शाश्वतं पदम्

“তেতিয়া তুমি চিত্তশুদ্ধি লাভ কৰিবা আৰু তোমাৰ কল্মষ দূৰ হ’ব। তাৰ পাছত সত্য জ্ঞান লাভ কৰি তুমি শাশ্বত পদ প্ৰাপ্ত হ’বা।”

Verse 54

अहं धर्मोस्मि योगीन्द्र सत्यमेव ब्रवीमि ते । इति धर्मवचः श्रुत्वा वत्सनाभो महामुनिः

“হে যোগীন্দ্ৰ! মই ধৰ্ম; তোমাক কেৱল সত্যই কওঁ।” ধৰ্মৰ এই বাক্য শুনি মহামুনি বৎসনাভ…

Verse 55

स्नातुकामः शंखतीर्थे गंधमादनमन्वगात् । शंखतीर्थं च संप्राप्य तत्र सस्नौ महामुनिः

শঙ্খতীৰ্থত স্নান কৰাৰ ইচ্ছাৰে তেওঁ গন্ধমাদনলৈ গ’ল। শঙ্খতীৰ্থত উপস্থিত হৈ মহামুনীয়ে তাত স্নান কৰিলে।

Verse 56

ततो विगतपापस्य मनो निर्मलतां गतम् । ततोऽचिरेण कालेन ब्रह्मभूयमगान्मुनिः

তাৰ পাছত পাপ নাশ হ’ল আৰু মন নিৰ্মলতালৈ গ’ল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে মুনিয়ে ব্ৰহ্মভাৱ—ব্ৰহ্মৰ সৈতে একাত্মতা—লাভ কৰিলে।

Verse 57

एवं वः कथितं विप्राः शंखतीर्थस्य वैभवम् । यत्र हि स्नानमात्रेण कृतघ्नोऽपि विमुच्यते

“এইদৰে, হে বিপ্ৰসকল, মই তোমালোকক শঙ্খতীৰ্থৰ মহিমা ক’লোঁ—য’ত কেৱল স্নানমাত্ৰে কৃতঘ্নোও মুক্ত হয়।”

Verse 58

मातृद्रोही पितृद्रोही गुरुद्रोही तथैव च । अन्ये कृतघ्ननिवहा मुच्यंतेऽत्र निमज्जनात्

“মাতৃদ্ৰোহী, পিতৃদ্ৰোহী, গুৰুদ্ৰোহী, আৰু আন কৃতঘ্নসকলৰ দল—ইয়াত নিমজ্জনে মুক্তি লাভ কৰে।”

Verse 59

अतः कृतघ्नैर्मनुजैः सेवनीयमिदं सदा । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं यत्कृतघ्नोपि मुच्यते

সেয়ে কৃতঘ্ন মানুহেও সদায় এই পবিত্ৰ তীৰ্থৰ আশ্ৰয় লৈ সেৱা কৰা উচিত। আহা, এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আশ্চৰ্য—ইয়াৰ দ্বাৰা কৃতঘ্নো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 60

अकृत्वा भरणं पित्रोरदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । कृतघ्नतां च संप्राप्य मरणांता हि निष्कृतिः

যি পিতৃ-মাতৃৰ ভৰণ-পোষণ নকৰে আৰু গুৰুক যোগ্য দক্ষিণা নেদিয়ে, সি কৃতঘ্নতা লাভ কৰে; তেনে দোষৰ প্ৰায়শ্চিত্ত মৰণ পৰ্যন্ত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 61

इह तु स्नानमात्रेण कृतघ्नस्यापि निष्कृतिः । कृतघ्नतापि तत्तीर्थे स्नानमात्राद्विनश्यति

কিন্তু ইয়াত কেৱল স্নানমাত্ৰেই কৃতঘ্নৰো প্ৰায়শ্চিত্ত হয়। সেই তীৰ্থত স্নানমাত্ৰে কৃতঘ্নতাৰ দাগো নাশ পায়।

Verse 62

अन्येषां तुच्छपापानां सर्वेषां किमुताधुना

তেন্তে আন সকলো তুচ্ছ পাপৰ বিষয়ে এতিয়া আৰু কি ক’ব লাগিব?

Verse 63

अध्यायमेनं पठेद्भक्तियुक्तः कृतघ्नोपि मर्त्याः स पापाद्विमुक्तः । विशुद्धांतरात्मा गतः सत्यलोकं समं ब्रह्मणा मोक्षमप्याशु गच्छेत्

যি মর্ত্য ভক্তিযুক্ত হৈ এই অধ্যায় পঢ়ে—সেয়া কৃতঘ্ন হলেও—সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। অন্তৰাত্মা বিশুদ্ধ কৰি সি সত্যলোকলৈ যায়, ব্ৰহ্মাৰ সমান হৈ, আৰু শীঘ্ৰে মোক্ষও লাভ কৰে।