Adhyaya 24

Verse 1

श्रीसूत उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा शिवतीर्थं ततो व्रजेत् । यत्र हि स्नानमात्रेण महापातककोटयः

শ্ৰী সূতে ক’লে: চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে তাৰ পাছত শিৱতীৰ্থলৈ যাব লাগে; য’ত কেৱল স্নানমাত্ৰেই মহাপাপৰ কোটি কোটি নাশ হয়।

Verse 2

तत्संसर्गाश्च नश्यंति तत्क्षणादेव तापसाः । अत्र स्नात्वा ब्रह्महत्यां मुमुचे कालभैरवः

আৰু সেই (পাপসমূহ)ৰ সংস্পৰ্শজনিত কলুষো সেই ক্ষণতেই নাশ হয়, হে তপস্বীগণ। ইয়াত স্নান কৰি কালভৈৰৱে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্তি পালে।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कालभैरवरुद्रस्य ब्रह्महत्या महामुने । किमर्थमभवत्सूत तन्नो वक्तुमिहार्हसि

ঋষিসকলে ক’লে: হে মহামুনে, কালভৈৰৱ-ৰুদ্ৰৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যা কিয় ঘটিল? হে সূত, ইয়াত সেই কথা আমাক ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 4

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि मुनयः सर्वे पुरावृत्तं विमुक्तिदम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

শ্ৰী সূতে ক’লে: হে সকলো মুনিগণ, মই মুক্তিদায়ক এক প্ৰাচীন বৃত্তান্ত ক’ম; যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি হয়।

Verse 5

प्रजापतेश्च विष्णोश्च बभूव कलहः पुरा । किंचित्कारणमुद्दिश्य समस्तजनसन्निधौ

প্ৰাচীন কালত প্ৰজাপতি আৰু বিষ্ণুৰ মাজত কোনো এটা কাৰণ উপলক্ষে, সমবেত সকলো প্ৰাণীৰ সন্মুখত, কলহ উদ্ভৱ হৈছিল।

Verse 6

अहमेव जगत्कर्ता नान्यः कर्तास्ति कश्चन । अहं सर्वप्रपंचानां निग्रहानुग्रहप्रदः

‘মই একাই জগতৰ কৰ্তা; মোৰ বাহিৰে আন কোনো সৃষ্টিকৰ্তা নাই। মই সকলো প্ৰকাশিত প্ৰপঞ্চলৈ দমন আৰু অনুগ্ৰহ দান কৰোঁ।’

Verse 7

मत्तो नास्त्यधिकः कश्चिन्मत्समो वा सुरेष्वपि । एवं स मनुते ब्रह्मा देवानां सन्निधौ पुरा

‘মোৰ ওপৰত কোনো নাই, আৰু মোৰ সমানো কোনো নাই—দেৱতাসকলৰ মাজতো।’ এইদৰে প্ৰাচীন কালত ব্ৰহ্মাই দেৱসকলৰ সন্মুখত ভাবিছিল।

Verse 8

तदा नारायणः प्राह प्रहसन्द्विजपुंगवाः । किमर्थमेवं ब्रूषे त्वमहंकारेण सांप्रतम्

তেতিয়া নাৰায়ণে হাঁহি মাৰি ক’লে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, ‘এতিয়া অহংকাৰবশত তুমি কিয় এইদৰে কথা কৈছা?’

Verse 9

वाक्यमेवंविधं भूयो वक्तुं नार्हसि वै विधे । अहमेव जगत्कर्ता यज्ञो नारायणो विभुः

‘হে বিধি (ব্ৰহ্মা), এইধৰণৰ বাক্য পুনৰ ক’ব নালাগে। মই একাই জগতৰ কৰ্তা—সৰ্বব্যাপী নাৰায়ণ, যি নিজেই যজ্ঞ-স্বরূপ বিভু।’

Verse 10

मां विनास्य प्रपञ्चस्य जीवनं दुर्लभं भवेत् । मत्प्रसादाज्जगत्सृष्टं त्वया स्थावरजंगमम्

মোৰ অবিহনে এই প্ৰকাশিত প্ৰপঞ্চৰ জীৱন ধাৰণ কৰাটো দুষ্কৰ হ’লেহেঁতেন। মোৰ কৃপাৰে তুমি স্থাৱৰ-জংগমসহ এই জগত সৃষ্টি কৰিলা।

Verse 11

विवादं कुर्वतोरेवं ब्रह्मविष्ण्वोर्जयैषिणोः । देवानां पुरतस्तत्र वेदाश्चत्वार आगताः । प्रोचुर्वाक्यमिदं तथ्यं परमार्थप्रकाशकम्

এইদৰে ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু জয়লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে বিবাদ কৰোঁতে, দেৱসকলৰ সন্মুখত চাৰিওটা বেদ তাত আহি উপস্থিত হ’ল আৰু পৰমাৰ্থ প্ৰকাশক সত্য বাক্য ক’লে।

Verse 12

वेदा ऊचुः । त्वं विष्णो न जगत्कर्ता न त्वं ब्रह्मन्प्रजापते

বেদসকলে ক’লে: “হে বিষ্ণু, তুমি জগতৰ কৰ্তা নহওঁ; আৰু হে ব্ৰহ্মন্ প্ৰজাপতি, তুমিও কৰ্তা নহওঁ।”

Verse 13

किं त्वीश्वरो जगत्कर्ता परात्परतरो विभुः । तन्मायाशक्तिसंक्लृप्तमिदं स्थावरजंगमम्

বৰং ঈশ্বৰেই—সৰ্বব্যাপী, পৰাত্পৰতৰ—জগতৰ কৰ্তা। তেওঁৰ মায়াশক্তিৰ বলত এই স্থাৱৰ-জংগম জগত গঢ়া হৈছে।

Verse 14

सर्वदेवाभिवंद्यो हि सांबः सत्यादिलक्षणः । स्रष्टा च पालको हर्ता स एव जगतां प्रभुः

সত্য আদি লক্ষণে বিভূষিত, সকলো দেৱতাই যাক বন্দনা কৰে সেই সাম্ব (শিৱ) নিজেই স্ৰষ্টা, পালক আৰু সংহাৰক; তেৱেঁই জগতসমূহৰ প্ৰভু।

Verse 15

एवं समीरितं वेदैः श्रुत्वा वाक्यं शुभाक्षरम् । ब्रह्मा विष्णुस्तदा तत्र प्रोचतुर्द्विजपुंगवाः

বেদসমূহে উচ্চাৰিত এই শুভাক্ষৰযুক্ত বাক্য শুনি, তাত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু—দ্বিজসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—সেই ঠাইত তেতিয়া ক’লে।

Verse 16

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः । पार्वत्यालिंगितः शंभुर्मूर्तिमान्प्रमथाधिपः । कथं भवेत्परं ब्रह्म सर्वसंगविवर्जितम्

ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু ক’লে: “শম্ভু পাৰ্বতীৰ আলিঙ্গনত আছে; তেওঁ মূৰ্তিমান আৰু প্ৰমথসকলৰ অধিপতি। তেন্তে সকলো আসক্তিৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বিমুক্ত পৰম ব্ৰহ্ম কেনেকৈ হ’ব পাৰে?”

Verse 17

ताभ्यामितीरिते तत्र प्रणवः प्राह तौ तदा । अरूपो रूपमादाय महता ध्वनिना द्विजाः

তেওঁলোক দুয়ো এইদৰে ক’লে, তেতিয়া সেই ঠাইত প্ৰণৱে তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে—হে দ্বিজসকল—অৰূপ হৈও ৰূপ ধৰি, মহা গম্ভীৰ ধ্বনিত।

Verse 18

प्रणव उवाच । असौ शंभुर्महादेवः पार्वत्या स्वातिरिक्तया । संक्रीडते कदाचिन्नो किं तु स्वात्मस्वरूपया

প্ৰণৱ ক’লে: “সেই শম্ভু মহাদেৱে পাৰ্বতীৰ সৈতে, নিজৰ পৰা পৃথক বুলি ধৰি, কেতিয়াও ক্ৰীড়া নকৰে; বৰং নিজৰেই আত্ম-স্বৰূপা ৰূপে তাইৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰে।”

Verse 19

असौ शंभुरनीशानः स्वप्रकाशो निरंजनः । विश्वाधिको महादेवो विश्वाधिक इति श्रुतः

সেই শম্ভু কোনো অধিপতি-বিহীন, স্বয়ংপ্ৰকাশ আৰু নিৰঞ্জন। মহাদেৱ বিশ্বৰ অতীত; শাস্ত্ৰত তেওঁক ‘বিশ্বাধিক’ বুলিয়েই শ্ৰুত হৈছে।

Verse 20

सर्वात्मा सर्वकर्तासौ स्वतन्त्रः सर्वभावनः । ब्रह्मन्नयं सृष्टिकाले त्वां नियुंक्ते रजोगुणैः

সেই সৰ্বাত্মা, সৰ্বকৰ্তা, স্বতন্ত্ৰ আৰু সকলো ভাবৰ উদ্ভাৱক। হে ব্ৰহ্মা, সৃষ্টিৰ সময়ত ৰজোগুণৰ শক্তিৰে তেওঁ তোমাক তোমাৰ কৰ্মত নিযুক্ত কৰে।

Verse 21

सत्त्वेन रक्षणे शंभुस्त्वां प्रेषयति केशव । तमसा कालरुद्राख्यं संप्रेरयति संहृतौ

ৰক্ষণৰ বাবে, হে কেশৱ, শম্ভুৱে সত্ত্বগুণৰ শক্তিৰে তোমাক প্ৰেৰণ কৰে; আৰু সংহাৰৰ সময়ত তমোগুণৰ শক্তিৰে ‘কালৰুদ্ৰ’ নামে জনাক উদ্দীপিত কৰে।

Verse 22

अतः स्वतन्त्रता विष्णो युवयोर्न कदाचन । नापि प्रजापतेरस्ति किं तु शंभोः स्वतन्त्रता

সেয়ে, হে বিষ্ণু, তোমালোক দুজনৰ কেতিয়াও স্বতন্ত্ৰতা নাই; প্ৰজাপতিৰো নাই। স্বতন্ত্ৰতা কেৱল শম্ভুৰেই।

Verse 23

ब्रह्मन्विष्णो युवाभ्यां तु किमर्थं न महेश्वरः । ज्ञायते सर्वलोकानां कर्ता विश्वाधिकस्तथा

হে ব্ৰহ্মা, হে বিষ্ণু—তেন্তে তোমালোক দুজনৰ বাবে মহেশ্বৰক কিয় নজনোৱা, যি সকলো লোকৰ কৰ্তা আৰু বিশ্বৰো ওপৰত অৱস্থিত?

Verse 24

सापि शक्तिरुमा देवी न पृथक्छंकरात्सदा । शंभोरानंदभूता सा देवी नागंतुकी स्मृता

সেই একে শক্তিয়েই উমা দেৱী; তেওঁ সদায় শংকৰৰ পৰা কেতিয়াও পৃথক নহয়। শম্ভুৰ আনন্দ-স্বরূপা সেই দেৱীক ‘নাগন্তুকী’—অর্থাৎ বাহিৰৰ পৰা আহি লগা নহয়—বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 25

अतो विश्वाधिको रुद्रः स्वतंत्रो निर्विकल्पकः । सर्वदेवैरयं वन्द्यो युवाभ्यामपि शंकरः

সেয়ে ৰুদ্ৰ বিশ্বৰো ওপৰত—স্বতন্ত্ৰ, নিৰ্বিকল্প। এই শংকৰ সকলো দেৱতাৰ দ্বাৰা বন্দনীয়, আৰু তোমালোক দুয়োও ভক্তিভাৱে তাঁক প্ৰণাম কৰা উচিত।

Verse 26

कर्ता नास्यास्ति रुद्रस्य नाधिकोऽस्माच्च विद्यते । न तत्समोऽपि लोकेषु विद्यते शतशस्तथा

ৰুদ্ৰৰ কোনো কৰ্তা নাই; আৰু তেওঁৰ ওপৰত কোনো শ্ৰেষ্ঠও নাই। সৰ্বলোকত তেওঁৰ সমানো কোনো নাই—শত শত কৰিলেও নাই।

Verse 27

अतो मोहं न कुरुतं ब्रह्मविष्णो युवां वृथा । इत्युक्तं प्रणवेनाथ श्रुत्वा ब्रह्मा च केशवः

সেয়ে, হে ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু, বৃথা মোহ নকৰিবা। প্ৰণৱৰ মুখে এই বাক্য শুনি ব্ৰহ্মা আৰু কেশৱ বিস্মিত হ’ল।

Verse 28

मायया मोहितौ शंभोर्नैवाज्ञानममुंचताम् । एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा प्रददर्श महाद्भुतम्

শম্ভুৰ মায়াত মোহিত হৈ, দুয়োজনে তৎক্ষণাৎ অজ্ঞান ত্যাগ নকৰিলে। সেই অন্তৰতেই ব্ৰহ্মাই এক মহা অদ্ভুত দৃশ্য দেখিলে।

Verse 29

व्याप्नुवद्गगनं सर्वमनंतादित्य सन्निभम् । तेजोमण्डलमाकाशमध्यगं विश्वतोमुखम्

সেই জ্যোতি সমগ্ৰ গগন জুৰি ব্যাপি গ’ল, যেন অনন্ত সূৰ্যৰ সদৃশ। আকাশ-মধ্যত অৱস্থিত এক তেজোমণ্ডল, সকলো দিশলৈ মুখ কৰি আছিল।

Verse 30

तन्निरूपयितुं ब्रह्मा ससर्जोर्ध्वगतं मुखम् । तपोबलविसृष्टेन पंचमेन मुखेन सः

সেই গূঢ় তত্ত্ব নিৰূপণ কৰিবলৈ ব্ৰহ্মাই ওপৰলৈ মুখ কৰা এক মুখ সৃষ্টি কৰিলে; তপোবলৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সেই পঞ্চম মুখ তেওঁৰেই আছিল।

Verse 31

निरूपयामास विभुस्तत्तेजोमण्डलं मुहुः । तत्प्रजज्वाल कोपेन मुखं तेजोविलोकनात्

বিভুৱে সেই তেজোমণ্ডলক বাৰে বাৰে নিৰীক্ষণ কৰিলে; সেই অগ্নিসদৃশ দীপ্তি চাওঁতেই ক্ৰোধে মুখখন জ্বলি উঠিল।

Verse 32

अनंतादित्यसंकाशं ज्वलत्तत्पंचमं शिरः । दिधक्षुः प्रलये लोकान्वडवाग्निरिवाबभौ

জ্বলি উঠা সেই পঞ্চম শিৰ অনন্ত সূৰ্যৰ সদৃশ দীপ্ত হ’ল; প্ৰলয়ত লোকসমূহ দগ্ধ কৰিব খোজা যেন, সি বডৱাগ্নিৰ দৰে প্ৰকাশ পালে।

Verse 33

व्यदृश्यत च तत्तेजः पुरुषो नीललोहितः । दृष्ट्वा स्रष्टा तदा ब्रह्मा बभाषे परमेश्वरम्

তাৰ পাছত সেই তেজ নীললোহিত নামৰ এক পুৰুষৰূপে দৃশ্যমান হ’ল। তাক দেখি স্ৰষ্টা ব্ৰহ্মাই পৰমেশ্বৰক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 34

वेदाहं त्वां महादेव ललाटान्मे पुरा भवान् । विनिर्गतोऽसि शंभो त्वं रुद्रनामा ममात्मजः

“মই তোমাক জানো, মহাদেৱ। পূৰ্বে তুমি মোৰ ললাটৰ পৰা প্ৰকাশ পাইছিলা। হে শম্ভু, তুমি মোৰ পুত্ৰ, তোমাৰ নাম ৰুদ্ৰ।”

Verse 35

इति गर्वेण संयुक्तं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कालभैरवनामानं पुरुषं प्राहिणोत्तदा

গৰ্বেৰে সংযুক্ত সেই বাক্য শুনি মহেশ্বৰে তেতিয়া কালভৈৰৱ নামৰ এজন পুৰুষক প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 36

अयुद्ध्यत चिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । महादेवांशसंभूतः शूलटंकगदाधरः

দীৰ্ঘ সময় কালভৈৰৱে ব্ৰহ্মাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে; তেওঁ মহাদেৱৰ অংশৰ পৰা উদ্ভূত, শূল, টংক আৰু গদা ধাৰণকাৰী।

Verse 37

युद्ध्वा तु सुचिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । वदनं ब्रह्मणः शुभ्रं व्यलोकयत पंचमम्

ব্ৰহ্মাৰ সৈতে অতি দীৰ্ঘকাল যুদ্ধ কৰি কালভৈৰৱে ব্ৰহ্মাৰ দীপ্তিময় পঞ্চম মুখখনলৈ দৃষ্টি স্থিৰ কৰিলে।

Verse 38

विलोक्योर्ध्वगतं वक्त्रं पञ्चमं भारतीपतेः । गर्वेण महता युक्तं प्रजज्वालातिकोपितः

ভাৰতীপতিৰ ওপৰলৈ মুখ কৰা পঞ্চম মুখখন দেখি—যি মহা গৰ্বেৰে ভৰপূৰ আছিল—তেওঁ অতি ক্ৰোধেৰে দগ্ধ হৈ উঠিল।

Verse 39

ततस्तत्पंचमं वक्त्रं भैरवः प्राच्छिनद्रुषा । ततो ममार ब्रह्माऽसौ कालभैरवहिंसितः

তেতিয়া ভৈৰৱে ক্ৰোধেৰে সেই পঞ্চম মুখখন নিজৰ ধাৰেৰে কাটি পেলালে; তাৰ পিছত কালভৈৰৱৰ আঘাতে সেই ব্ৰহ্মা পতিত হ’ল।

Verse 40

ईश्वरस्य प्रसादेन प्रपेदे जीवितं पुनः । ततो विलोकयामास शंकरं शशिभूषणम्

ঈশ্বৰৰ প্ৰসাদে তেওঁ পুনৰ জীৱন লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত চন্দ্ৰ-মুকুটধাৰী শংকৰক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 41

वासुक्याद्यष्टभोगींद्रविभूषणविभूषितम् । दृष्ट्वा वेधा महादेवं पार्वत्या सह शंकरम्

বাসুকি আদি অষ্ট ভোগীন্দ্ৰৰ অলংকাৰৰে বিভূষিত, পাৰ্বতীৰ সৈতে মহাদেৱ শংকৰক দেখি বেধা ব্ৰহ্মাই তেঁওক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 42

लेभे माहेश्वरं ज्ञानं महादेवप्रसादतः । ततस्तुष्टाव गिरिशं वरेण्यं वरदं शिवम्

মহাদেৱৰ প্ৰসাদত তেওঁ মাহেশ্বৰ জ্ঞান লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁ গিৰিশ—সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, বৰদাতা শিৱ—ক স্তৱনা কৰিলে।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । मह्यं प्रसीद गिरिश शशांककृतशेखर । यन्मयापकृतं शंभो तत्क्षमस्व दयानिधे

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক, হে গিৰিশ, চন্দ্ৰকৃত-শেখৰ! হে শম্ভু, মই যি অপৰাধ কৰিছোঁ, সেয়া ক্ষমা কৰক, হে দয়ানিধি।”

Verse 44

क्षमस्व मम गर्वं त्वं शंकरेति पुनःपुनः । नमश्चकार सोमं तं सोमार्धकृतशेखरम्

তেওঁ পুনঃপুনঃ ক’লে, “হে শংকৰ, মোৰ গৰ্ব ক্ষমা কৰক,” আৰু সোমাৰ্ধকৃত-শেখৰ সেই প্ৰভুক নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 45

अथ देवः प्रसन्नोऽस्मै ब्रह्मणे स्वांशजाय तु । मा भैरित्यब्रवीच्छंभुर्भैरवं चाभ्यभाषत

তেতিয়া দেৱে নিজৰেই অংশজাত ব্ৰহ্মাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ ক’লে, “ভয় নকৰিবা,” আৰু শম্ভুৱে ভৈৰৱকো সম্বোধন কৰিলে।

Verse 46

ईश्वर उवाच । एष सर्वस्य जगतः पूज्यो ब्रह्मा सनातनः । हतस्यास्य विरिंचस्य धारय त्वं शिरोऽधुना

ঈশ্বৰে ক’লে: “এই সনাতন ব্ৰহ্মা সমগ্ৰ জগতৰ পূজ্য। সেয়ে এই নিহত বিৰিঞ্চাৰ মূৰটো তুমি এতিয়া ধাৰণ কৰা।”

Verse 47

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहकाम्यया । भिक्षामट कपालेन भैरव त्वं ममाज्ञया

ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপশুদ্ধিৰ বাবে আৰু লোকসঙ্গ্ৰহৰ কামনাৰে, হে ভৈৰৱ, মোৰ আজ্ঞাত তুমি কপাল-পাত্ৰ লৈ ভিক্ষা বিচাৰি ঘূৰি ফুৰা।

Verse 48

उक्त्वैवं शंकरो विप्रास्तत्रैवांतरधीयत । नीलकण्ठो महादेवो गिरिजार्द्धतनुस्ततः

এইদৰে কৈ, হে ব্ৰাহ্মণসকল, শংকৰে তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত নীলকণ্ঠ মহাদেৱ—যাৰ অর্ধদেহ গিৰিজা—দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য হ’ল।

Verse 49

भैरवं ग्राहयामास वदनं वेधसो द्विजाः । चरस्व पापशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहणाय वै

হে ব্ৰাহ্মণসকল, ভৈৰৱে বেধস (ব্ৰহ্মা)ৰ মূৰটো উঠাই ল’লে। “পাপশুদ্ধিৰ বাবে আৰু লোকসঙ্গ্ৰহ তথা ৰক্ষা-কল্যাণৰ নিমিত্তে তুমি ঘূৰি ফুৰা”—এইদৰে আদেশ হ’ল।

Verse 50

कपालधारी हस्तेन भिक्षां गृह्णातु भैरवः । इतीरयित्वा गिरिशः कन्यां कांचिद्भयंकरीम्

“কপালধাৰী হাতেৰে ভৈৰৱে ভিক্ষা গ্ৰহণ কৰক” বুলি উচ্চাৰণ কৰি গিৰীশ (শিৱ) এ এগৰাকী ভয়ংকৰ কন্যাক আহ্বান কৰি প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 51

ब्रह्महत्याभिधां क्रूरां वडवानलसन्निभाम् । तां प्रेरयित्वा गिरिशो भैरवं पुनरब्रवीत्

গিৰীশে ব্ৰহ্মহত্যা নামৰ নিষ্ঠুৰ সত্তাক—বডৱানলৰ জ্বালাৰ দৰে—প্ৰেৰণ কৰি, পুনৰ ভৈৰৱক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 52

ईश्वर उवाच । भैरवैतद्व्रतं त्वब्दं ब्रह्महत्याविशुद्धये । चर त्वं सर्वतीर्थेषु स्नाहि शुद्ध्यर्थमात्मनः

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে ভৈৰৱ, ব্ৰহ্মহত্যাৰ কলংক শুদ্ধ কৰিবলৈ তুমি এই ব্ৰত এক বছৰ পালন কৰা। সকলো তীৰ্থত ভ্ৰমণ কৰি, নিজৰ আত্মাৰ শুদ্ধিৰ বাবে স্নান কৰা।”

Verse 53

ततो वाराणसीं गच्छ ब्रह्महत्याप्रशांतये । वाराणसीप्रवेशेन ब्रह्महत्या तवाधमा

“তাৰ পাছত ব্ৰহ্মহত্যা শান্ত কৰিবলৈ বাৰাণসীলৈ যোৱা। কেৱল বাৰাণসীত প্ৰৱেশ কৰিলেই তোমাৰ সেই অধম ব্ৰহ্মহত্যা দমন হয়,”

Verse 54

पादशेषा विनष्टा स्याच्चतुर्थांशो न नश्यति । तस्य नाशं प्रवक्ष्यामि तव भैरव तच्छुणु

“ইয়াৰ তিনি-চতুৰ্থাংশ বিনষ্ট হ’ব, কিন্তু চতুৰ্থাংশ নাশ নহ’ব। হে ভৈৰৱ, সেই অৱশিষ্ট অংশ কেনেকৈ নাশ হ’ব, মই ক’ম—তুমি শুনা।”

Verse 55

दक्षिणांभोनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते । सर्वप्राण्युपकाराय कृतं तीर्थं मया शुभम्

দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰত, গন্ধমাদন পৰ্বতত, সকলো প্ৰাণীৰ উপকাৰৰ বাবে মই এই শুভ তীৰ্থ স্থাপন কৰিলোঁ।

Verse 56

शिवसंज्ञं महापुण्यं तत्र याहि त्वमादरात् । तत्प्रवेशनमात्रेण ब्रह्महत्या तवाशुभा

সেই স্থান ‘শিৱ’ নামে খ্যাত, মহাপুণ্যময়—তুমি আদৰেৰে তাত যোৱা। তাত কেৱল প্ৰৱেশ কৰিলেই তোমাৰ অশুভ ব্ৰহ্মহত্যা দূৰ হয়।

Verse 57

शिवतीर्थस्य माहात्म्यान्निःशेषं नश्यति ध्रुवम् । उक्त्वैवं भैरवं रुद्रः कैलासं प्रययौ क्षणात्

শিৱ-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যত সেয়া নিশ্চিতভাৱে সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হয়। এইদৰে ভৈৰৱক উপদেশ দি ৰুদ্ৰ ক্ষণতে কৈলাসলৈ গ’ল।

Verse 58

ततः कपालपाणिस्तु भैरवः शिवचोदितः । देवदानवयक्षादिलोकेषु विचचार सः

তাৰ পাছত কপালধাৰী ভৈৰৱ, শিৱৰ প্ৰেৰণা পাই, দেৱ-দানৱ-যক্ষ আদি লোকসমূহত ঘূৰি ফুৰিল।

Verse 59

तं यांतमनुयाति स्म ब्रह्महत्यातिभीषणा । भैरवः सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च

সিও য’তে য’তে যায়, অতি ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মহত্যা তাৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰি থাকিল। আৰু ভৈৰৱে সকলো তীৰ্থ আৰু পুণ্যময় পবিত্ৰ আশ্ৰয়স্থানসমূহো ভ্ৰমণ কৰি থাকিল।

Verse 60

चरित्वा लीलया देवस्ततो वाराणसीं ययौ । वाराणसीं प्रविष्टे तु भैरवे शंकरांशजे

লীলা-ময় ভ্ৰমণ কৰি সেই দেৱ ভৈৰৱ তাৰ পাছত বাৰাণসীলৈ গ’ল। শংকৰৰ অংশজাত ভৈৰৱ বাৰাণসীত প্ৰৱেশ কৰোঁতেই, তেতিয়াই পৰৱৰ্তী ঘটনা উদ্ভাসিত হ’ল।

Verse 61

चतुर्थांशं विना नष्टा ब्रह्महत्यातिकुत्सिता । चतुर्थांशेन दुद्राव भैरवं शंकरांशजम्

ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ সেই অতি ভয়ংকৰ, অতি নিন্দিত পাপ চতুৰ্থাংশ বাদে নাশ হ’ল। অৱশিষ্ট সেই চতুৰ্থাংশে শংকৰ-অংশজাত ভৈৰৱক ধাওঁ দি পিছু ল’লে।

Verse 62

ततः स भैरवो देवः शूलपाणिः कपालधृक् । शिवाज्ञया ययौ पश्चाद्गंधमादनपर्वतम्

তেতিয়া সেই দেৱ ভৈৰৱ—শূলপাণি আৰু কপালধাৰী—শিৱৰ আজ্ঞাত পাছত গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 63

शिवतीर्थं ततो गत्वा भैरवः स्नातवान्द्विजाः । स्नानमात्रेण तत्रास्य शिवतीर्थे महत्तरे

হে দ্বিজসকল, তাৰ পাছত ভৈৰৱ শিৱতীৰ্থলৈ গৈ স্নান কৰিলে। সেই অতি মহান শিৱতীৰ্থত কেৱল স্নান-মাত্ৰেই (তাৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ পালে)।

Verse 64

निःशेषं विलयं याता ब्रह्महत्यातिभीषणा । अस्मिन्नवसरे शंभुः प्रादुरासीत्तदग्रतः । प्रादुर्भूतो महादेवो भैरवं वाक्यमब्रवीत्

অতি ভয়ংকৰ ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নিঃশেষে লয় গ’ল। সেই মুহূর্ততে শম্ভু তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল; মহাদেৱ ৰূপে প্ৰকাশ পাই ভৈৰৱক বাক্য ক’লে।

Verse 65

ईश्वर उवाच । निःशेषं ब्रह्महत्या ते शिवतीर्थे निमज्जनात्

ঈশ্বৰে ক’লে: “শিৱতীৰ্থত নিমজ্জন-স্নান কৰাৰ ফলত তোমাৰ ব্ৰহ্মহত্যা নিঃশেষে বিনষ্ট হৈছে।”

Verse 66

नष्टा भैरव नास्त्यत्र संदेहस्तव सुव्रत । इदं कपालं काश्यां त्वं स्थापयस्व क्वचित्स्थले

“হে ভৈৰৱ, ই বিনষ্ট হৈছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই, হে সুৱ্ৰত। এই কপালখন তুমি কাশীত কোনো উপযুক্ত স্থানত স্থাপন কৰা।”

Verse 67

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । भैरवोऽपि तदा विप्रा ब्रह्महत्याविमोचितः

এইদৰে কৈ ভগৱান শম্ভু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু হে বিপ্ৰসকল, ভৈৰৱো তেতিয়া ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 68

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद्ययौ वाराणसीं पुरीम् । कपालं स्थापयामास प्रदेशे कुत्रचिद्द्विजाः । कपालतीर्थमित्याख्यामलभत्तत्स्थलं तदा

শিৱতীৰ্থৰ মাহাত্ম্যৰ বলত তেওঁ বাৰাণসী নগৰীলৈ গ’ল। হে দ্বিজসকল, তেওঁ কপালখন কোনো এক প্ৰদেশত স্থাপন কৰিলে; আৰু সেই স্থান তেতিয়াই ‘কপালতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 69

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्पुण्यं शिवतीर्थं विमुक्तिदम्

শ্ৰী সূতে ক’লে: “এইদৰে প্ৰভাৱশালী সেই পুণ্যময় শিৱতীৰ্থ, যি মুক্তি দান কৰে।”

Verse 70

महादुःखप्रशमनं महापातकनाशनम् । नरकक्लेशशमनं स्वर्गदं मोक्षदं तथा

ই মহাদুখ প্ৰশমিত কৰে, মহাপাতক নাশ কৰে; নৰকৰ ক্লেশ শান্ত কৰি স্বৰ্গ দান কৰে, আৰু তদুপৰি মোক্ষো প্ৰদান কৰে।

Verse 71

शिवतीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं विमुक्तिदम् । इदं पठन्सदा मर्त्यो दुःखग्रामाद्विमुच्यते

শিৱতীৰ্থৰ মাহাত্ম্য মই কৈছোঁ, যি মুক্তিদায়ক। যি মর্ত্য সদায় ইয়াক পাঠ কৰে, সি দুখৰ ‘গাঁও’ৰ পৰা মুক্ত হয়।