
এই অধ্যায়ত সূতে তীৰ্থযাত্ৰাৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰিছে। ‘সৰ্বপাতকনাশন’ বুলি কোৱা অগ্নিতীৰ্থত স্নান কৰি শুদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰীক চক্রতীৰ্থলৈ যাবলৈ কোৱা হৈছে। চক্রতীৰ্থত যি উদ্দেশ্যে সংকল্প কৰি স্নান কৰা হয়, সেই অনুসাৰে ফল লাভ হয়; সেয়ে ই ধৰ্মসন্মত ইচ্ছাপূৰণৰ তীৰ্থ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত। তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য এটা পুৰণি ঘটনাৰে দৃঢ় কৰা হৈছে। গন্ধমাদনত অহিৰ্বুধ্ন্য ঋষিয়ে তপস্যা কৰোঁতে ভয়ংকৰ ৰাক্ষসে তপোভিঘ্ন কৰিবলৈ উপদ্ৰৱ কৰে; তেতিয়া সুদৰ্শন প্ৰকট হৈ বাধাদানকাৰীক বিনাশ কৰে আৰু ভক্তৰ প্ৰাৰ্থনাত তাত নিত্য অৱস্থিত থাকে—এই কাৰণেই নাম ‘চক্রতীৰ্থ’, আৰু তাত ৰাক্ষসজনিত বাধা উদ্ভৱ নহয় বুলি কোৱা হয়। আন কাহিনীত সাবিতৃ/আদিত্যৰ ‘ছিন্ন-পাণি’ (কটা হাত) উপাধিৰ কাৰণ বৰ্ণিত। দৈত্যপীড়িত দেৱতাসকলে বৃহস্পতিৰ পৰামৰ্শত ব্ৰহ্মাৰ শৰণ লয়; ব্ৰহ্মাই গন্ধমাদনত সুদৰ্শনৰ অনুগ্ৰহ-ৰক্ষাসহ মাহেশ্বৰ মহাযজ্ঞ বিধান কৰে আৰু হোতা, অধ্বৰ্যু আদি ঋত্বিজৰ ভূমিকা বিস্তাৰে কোৱা হয়। প্ৰাশিত্ৰ ভাগ বিতৰণৰ সময়ত স্পৰ্শমাত্ৰে সাবিতৃৰ হাত কাটি যায়; সংকটত অষ্টাৱক্ৰে তেওঁক স্থানীয় তীৰ্থত (পূৰ্বৰ মুনিতীৰ্থ, এতিয়া চক্রতীৰ্থ) স্নান কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে। স্নানৰ পিছত সাবিতৃয়ে স্বৰ্ণময় হাত পুনৰ লাভ কৰে। ফলশ্ৰুতিত এই অধ্যায় পাঠ-শ্ৰৱণে দেহপূৰ্ণতা, ইষ্টসিদ্ধি আৰু মোক্ষকামীৰ মুক্তি লাভ হয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्
শ্ৰী সূত ক’লে: অগ্নিতীৰ্থ নামে পৰিচিত, সকলো পাপ নাশক তীৰ্থত স্নান কৰি, অন্তৰাত্মা বিশুদ্ধ কৰি লওক; তাৰ পাছত চক্ৰতীৰ্থলৈ গমন কৰক।
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
হে দ্বিজোত্তমসকল! যি যি কামনা মনত ধৰি কোনো মৰ্ত্যই চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰে, সি সেই সেই কামনা অৱশ্যে লাভ কৰে।
Verse 3
पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने
পূৰ্বতে অহিৰ্বুধ্ন্য নামৰ এক মহাৰ্ষি, যি ব্ৰতত দৃঢ় আছিল, গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত তপস্যা কৰি তাতেই সুদৰ্শনক ভক্তিভাৱে উপাসনা কৰিছিল।
Verse 4
तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः
তাত মুনি তপস্যা কৰি থাকোঁতে ভয়ংকৰ ৰূপধাৰী ৰাক্ষসসকলে সদায় তেওঁক উপদ্ৰৱ কৰিছিল—হে ব্ৰাহ্মণসকল—কাৰণ তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য আছিল তপস্যাত বিঘ্ন ঘটোৱা।
Verse 5
सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा
তেতিয়া ভক্তক ৰক্ষা কৰাৰ ইচ্ছাৰে সুদৰ্শন তাত উপস্থিত হ’ল আৰু যি যাতুধানসকলে উপদ্ৰৱ কৰিছিল, তেওঁলোকক পূৰ্বতে লীলামাত্ৰে বধ কৰিলে।
Verse 6
तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्
সেই সময়ৰ পৰা, হে দ্বিজসকল, ভক্তৰ প্ৰাৰ্থনাত সেই চক্রে অহিৰ্বুধ্ন্যই স্থাপন কৰা তীৰ্থত চিৰসন্নিধান গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्
সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ ‘চক্রতীৰ্থ’ বুলি খ্যাত; সুদৰ্শনৰ প্ৰসাদে, সেই তীৰ্থত নিমজ্জন কৰিলে মঙ্গলফল লাভ হয়।
Verse 8
रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्
এই পবিত্ৰ তীৰ্থৰ আশ্ৰয় লোৱা জনৰ ওপৰত ৰাক্ষস, পিশাচ আদি দিশাৰ পৰা হোৱা কোনো পীড়া কেতিয়াও নাহে। পূৰ্বে ছিন্ন-হস্ত ৰবি (সূৰ্য) এই পাৱন তীৰ্থত স্নান কৰি তীৰ্থ-মাহাত্ম্যৰ বলত সুৱৰ্ণময় দুটা হাত লাভ কৰিছিল।
Verse 9
ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः
ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতনন্দন! আদিত্য (সূৰ্য) কেনেকৈ ছিন্ন-হস্ত হ’ল? আৰু তেওঁ কেনেকৈ সুৱৰ্ণময় দুটা হাত লাভ কৰিলে? সেই কথা আমাক কওক।”
Verse 10
श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः
শ্ৰী সূতে ক’লে: “পূৰ্বে ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকল সদায় দৈত্যসকলৰ পীড়াত নিৰন্তৰ কষ্ট পাইছিল।”
Verse 11
किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः
“আমি কি কৰিম?” বুলি ভাবি দেৱতাসকল একেলগে সমবেত হৈ পৰামৰ্শ কৰিবলৈ ধৰিলে। বृहস্পতিকে আগত ৰাখি দেৱতাসকলে বহু সময় ধৰি মন্ত্ৰণা কৰিলে।
Verse 12
तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः
তুৰাসাহক অগ্ৰণী কৰি তেওঁলোকে স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা)ৰ ধামলৈ গ’ল। ব্ৰহ্মাক সমীপত পাই, দৰ্শন কৰি, ভক্তিভাৱে স্তৱন কৰিলে।
Verse 13
ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः
তেতিয়া দেৱতাসকলে তেওঁৰ ওচৰত নিজৰ আগমনৰ কাৰণ নিবেদন কৰিলে। দেৱাসকলে ক’লে: “হে ভগৱান, হে ভাৰতী-নাথ (বাণীৰ অধিপতি), দৈত্যসকল অতিশয় বলৱান হৈ আমাক পীড়া দিছে।”
Verse 14
बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः
“হে দেৱ, তেওঁলোকে সদায় আমাক উপদ্ৰৱ কৰে; তাৰ প্ৰতিকাৰ কওক।” এইদৰে দেৱতাসকলৰ কথাত ব্ৰহ্মাই দয়াৰে তেওঁলোকক বচন ক’লে।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে বিবুধসকল, ভয় নকৰিবা; মই ইয়াৰ উপায় ক’ম। মাহেশ্বৰ মহাযজ্ঞ সম্পাদন কৰা—ই অসুৰসকলৰ বিনাশৰ উপকৰণ।”
Verse 16
प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः
“হে দেৱাসকল, তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলৰ সৈতে তোমালোকে ইয়াক আৰম্ভ কৰা। আৰু এই যজ্ঞ সকলো দেৱতাই বিধি অনুসাৰে কৰক, কৰ্মফলৰ লোভ নথকাকৈ।”
Verse 17
माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः
“মাহেশ্বৰ মহাযজ্ঞ গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত কৰা হওক। কিয়নো, হে বিবুধশ্ৰেষ্ঠসকল, যদি তোমালোকে সেই যজ্ঞ অন্য ঠাইত কৰো তেন্তে…”
Verse 18
यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते
তেতিয়া সেই দুষ্ট সত্তাসকল, দেৱদ্বেষী, যজ্ঞত বিঘ্ন ঘটাবলৈ ধৰিলে। কিন্তু যদি এই যজ্ঞ গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত সম্পন্ন কৰা হয়…
Verse 19
सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने
সুদৰ্শনৰ প্ৰসাদে তেতিয়া একো বিঘ্ন নঘটে। কিয়নো গন্ধমাদনত ‘অহিৰ্বুধ্ন্য’ নামে পৰিচিত মহর্ষি আছে…
Verse 20
अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने
অনুগ্ৰহ দানৰ বাবে সেই তীৰ্থত সुदৰ্শন সন্নিধান কৰি থাকে। সেয়ে, হে তোমালোক সকল, গন্ধমাদনত সেই যজ্ঞ সম্পন্ন কৰা।
Verse 21
नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्
চক্রতীৰ্থৰ পৰা—যি অসুৰবিনাশক—বেছি দূৰত নহয়; তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ বচনে প্ৰেৰিত হৈ তেওঁলোকে সহসাই গন্ধমাদনৰ দিশে ধাৱিত হ’ল।
Verse 22
बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्
বৃহস্পতিকে অগ্ৰে ৰাখি তেওঁলোকে যজ্ঞ সম্পাদনৰ সংকল্পে যাত্ৰা কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰণাম কৰি মহাত্মা মুনীশ্বৰ অহিৰ্বুধ্ন্যক বন্দনা জনালে।
Verse 23
अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः
তপস্যাধনে সমৃদ্ধ সেই তপোধন ঋষিসকলে, যজ্ঞকর্মত নিপুণ বিদ্বানসকলৰ সৈতে, সেই আশ্ৰমৰ অতি দূৰত নহয় এনে ঠাইত যজ্ঞবাটিকা (যজ্ঞবেদীৰ পৰিসৰ) সাজি তুলিলে।
Verse 24
इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः
তাৰ পাছত দেৱতাসকলে অসুৰবিনাশিনী ইষ্টি-যজ্ঞ আৰম্ভ কৰিলে; আৰু সেই কৰ্মত বृहস্পতিয়ে নিজেই হোতৃ-পুৰোহিতৰ দায়িত্ব বহন কৰিলে।
Verse 25
बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः
পাকশাসন (ইন্দ্ৰ)ৰ পুত্ৰ জয়ন্ত মৈত্ৰাৱৰুণ হ’ল; আৰু ইয়াত বসুসকলৰ অষ্টম বসুৱে অচ্ছাৱাক-পুৰোহিতৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 26
ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्
তাত শক্তিপুত্ৰ পৰাশৰ গ্ৰাৱস্তুত হ’ল; আৰু মহাতেজস্বী অষ্টাৱক্ৰে অধ্বৰ্যুৰ পদ বহন কৰিলে।
Verse 27
तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः
তাত মহামুনি বিশ্বামিত্ৰ প্ৰতিপ্ৰস্থাতৃ হ’ল; বৰুণে নেষ্ঠৃৰ দায়িত্ব পালন কৰিলে; আৰু ধনেশ্বৰ (কুবেৰ) উন্নেতৃ হ’ল।
Verse 28
ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः
সৱিতৃ যজ্ঞৰ অর্ধভাৰ বহন কৰি ব্ৰহ্মা-পুৰোহিত হ’ল; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠ ব্ৰাহ্মণাচ্ছংসী হ’ল।
Verse 29
आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्
শুনঃশেপ আগ্নীধ্ৰ হ’ল; পাৱক পোটৃ ৰূপে সেৱা কৰিলে; বায়ু উদ্গাতৃ হ’ল আৰু পৰেতৰাট প্ৰস্তোতৃ হ’ল।
Verse 30
प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्
তাত কুম্ভসম্ভৱ অগস্ত্য প্ৰতিহর্তৃ আছিল; আৰু বিশ্বামিত্ৰৰ পুত্ৰ মহান মধুচ্ছন্দা সুব্ৰহ্মণ্য হ’ল।
Verse 31
यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः
দেৱৰাজ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) নিজেই যজমান হ’ল; আৰু ইয়াত ব্যাসপুত্ৰ মুনি শুক উপদ্ৰষ্টা—সাক্ষী-নিগৰান—হ’ল।
Verse 32
ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ
তাৰ পাছত সেই সকলো ঋত্বিজ পুৰোহিতে মাহীশ্বৰ ক্ৰতুত বিধি অনুসাৰে দেৱৰাজ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক যথাৰীতি দীক্ষা দিলে।
Verse 33
प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः
গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত তেনে মহাযজ্ঞ আৰম্ভ হ’ল। সুদৰ্শনৰ অসহ্য প্ৰভাৱত অতিশয় পীড়িত হৈ বাধা দিয়া শক্তিসমূহ দমিত হ’ল।
Verse 34
नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः
যজ্ঞ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত তাত অসুৰসকলে বিঘ্ন ঘটাবলৈ কোনো ফাঁক নাপালে। এইদৰে সেই মহাক্ৰতু নিৰ্বিঘ্নে অবিৰত চলিল।
Verse 35
भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्
তাত হৰিয়ে আহুতি গ্ৰহণ কৰোঁতেই হুতবাহন অগ্নি প্ৰজ্বলিত হ’ল। অধ্বৰ্যু ঋত্বিকে কোনো উৎকণ্ঠা নকৰাকৈ বিধিমতে সমগ্ৰ কৰ্মধাৰা সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 36
मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्
মন্ত্ৰে পবিত্ৰ কৰা পুরোডাশ তেওঁ পাৱক অগ্নিত আহুতি ৰূপে অৰ্পণ কৰিলে। তাৰপিছত অধ্বৰ্যুৱে শ্ৰদ্ধাৰে হুতশেষ পুরোডাশ ভাগ কৰি দিলে।
Verse 37
ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्
তেওঁ ঋত্বিকসকলক—হোতৃ প্ৰমুখকৈ—পাপনাশক ভাগ প্ৰদান কৰিলে। আৰু সৱিতৃ দেৱ আৰু ব্ৰহ্মাক একেক অংশ দিলে, যি অতিশয় উগ্ৰ তেজে দীপ্ত আছিল।
Verse 38
ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा
তাত তেওঁ পুৰোডাশৰ ‘প্ৰাশিত্ৰ’ নামে পৰিচিত এটা ভাগ দান কৰিলে। তেতিয়া সৱিতৃয়ে দুয়ো হাতৰে সেই প্ৰাশিত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 39
सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्
সৱিতৃয়ে মাত্ৰ স্পৰ্শ কৰোঁতেই সেই দুঃসাধ্য প্ৰাশিত্ৰে তেওঁৰ হাত দুটা কাটি পেলালে—সকলো ঋত্বিজে চাই থকা অৱস্থাত।
Verse 40
ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्
তাৰ পাছত প্ৰাশিত্ৰৰ উগ্ৰ তেজে হাত ছিন্ন হোৱাত সি ভয়াকুল হৈ উঠিল; “এইটো কি?” বুলি কঁপনি ধৰি, বিষণ্ণ মুখে পৰিল।
Verse 41
सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः
সৱিতৃয়ে সকলো ঋত্বিজক আহ্বান কৰি ক’লে। সৱিতৃ ক’লে—“পুৰোডাশৰ এই ভাগ মোৰ; ই ‘প্ৰাশিত্ৰ’ নামে পৰিচিত।”
Verse 42
दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः
“দান কৰা সত্ত্বেও ই মোৰ হাত কাটি পেলালে—তোমালোক সকলোৱে চাই থকা অৱস্থাতেই। সেয়ে, হে ঋত্বিজসকল, তোমালোক সকলোৱে একেলগে সমবেত হওক…”
Verse 43
कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्
“এই দুটা হাত নতুনকৈ গঢ়া হওক; নচেৎ মই এই যজ্ঞ ধ্বংস কৰিম।” সৱিতৃৰ বাক্য শুনি তেওঁলোকে সকলোৱে একেলগে চিন্তা কৰিলে।
Verse 44
तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत
তাত, সকলো মুনীন্দ্ৰ আৰু দেৱতাসকলৰ মাজত, মহাতেজস্বী অষ্টাৱক্ৰে সেই ঋত্বিজ পুৰোহিতসকলক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 45
अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्
অষ্টাৱক্ৰ ক’লে: “হে সকলো ঋত্বিজ, একাগ্ৰচিত্তে মোৰ বাক্য শুনা। হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, মই জীৱিত থাকোঁতেই বিৰিঞ্চ (ব্ৰহ্মা)ৰ শত যুগ পাৰ হৈ গৈছে।”
Verse 46
जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्
চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাৰ কোটি কোটি জন্ম হয় আৰু মৃত্যু হয়; আৰু মই সেই সকলোকে দেখি থাকিও নিজৰ প্ৰাণধাৰা ধৰি ৰাখিলোঁ, যুগ যুগ ধৰি স্থিৰ ৰ’লোঁ।
Verse 47
तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे
সেই সময়ত, লোকেশ্বৰ নামৰ প্ৰজাপতি শাসন কৰি থাকোঁতে, শ্যামলাপুৰত হৰিহৰ নামৰ এজন বিপ্ৰ বাস কৰিছিল।
Verse 48
व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः
অৰণ্যবাসী এজন ব্যাধে ক্ৰীড়াৰ্থে লক্ষ্যভেদ কৰি তীৰ নিক্ষেপ কৰিলে; লক্ষ্যৰ একেবাৰে মধ্যভাগত লাগি বাণে তেওঁৰ পদদ্বয় ছিন্ন হ’ল।
Verse 49
स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा
তাৰ পাছত মুনিসকলৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁ গন্ধমাদনলৈ উপস্থিত হ’ল; আৰু এই মুনিতীৰ্থত স্নান কৰি পূৰ্বৰ দৰে নিজৰ চৰণদ্বয় পুনৰ লাভ কৰিলে।
Verse 50
तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत
সেই সময় এই পুণ্য তীৰ্থ ‘মুনিতীৰ্থ’ নামে খ্যাত আছিল; কিন্তু এতিয়া ই ‘চক্ৰতীৰ্থ’ নাম লাভ কৰিছে।
Verse 51
तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते
সেয়ে, ইয়াত মুনিতীৰ্থত স্নান কৰোৱা হওক সেইজনৰ দ্বাৰা যাৰ হাত কাটা (যজ্ঞভোজন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত); আৰু যদি তোমালোকৰ মন পচন্দ হয়, তেন্তে সৱিতৃও ইয়াত স্নান কৰক।
Verse 52
ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः
এইদৰে অষ্টাৱক্ৰ মহর্ষিৰ উপদেশ অনুসৰি, আনন্দিত হৈ আটজন ঋত্বিজে সকলোৱে সৱিতৃক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 53
सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः
হে সৱিতৃ! এই পবিত্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰা; তোমাৰ হাত পুনৰ লাভ হ’ব। অষ্টাৱক্ৰে যিদৰে কৈছিল, তেনেদৰেই একাগ্ৰচিত্তে পালন কৰা।
Verse 54
ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः
তাৰ পাছত সৱিতা অতি মহান চক্রতীৰ্থলৈ গ’ল। বৰদানদায়িনী সেই পবিত্ৰ স্থানত, হাত পুনৰ লাভৰ উদ্দেশ্যে সি স্নান কৰিলে।
Verse 55
उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत
সেই ঠাইত ভক্তিসহ স্নান কৰি উঠি আহোঁতেই, সি দুটা সুৱৰ্ণময় হাতেৰে যুক্ত দেখা গ’ল।
Verse 56
हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च
তেওঁক সুৱৰ্ণহস্ত দেখা পাই সকলো ঋত্বিজ আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত সেই যজ্ঞ সমাপ্ত কৰি, আৰু দৈত্য-সংঘসমূহকো জয় কৰি—
Verse 57
इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः
ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতা আনন্দিত হৈ স্বৰ্গলৈ গ’ল। সেয়ে এই তীৰ্থলৈ সকলো মানুহে আহি উপস্থিত হোৱা উচিত—
Verse 58
सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि
নিজ নিজ অভীষ্ট সিদ্ধিৰ বাবে ইয়াক যত্নসহ আশ্ৰয় ল’ব লাগে—অন্ধ, অঙ্গহীন, মূক, বধিৰ আৰু কুব্জ লোকেও।
Verse 59
खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः
খোঁড়া, পঙ্গু আৰু আন অঙ্গহীন লোকেও; যিসকলৰ হাত বা ভৰি ছিন্ন, আৰু যিসকলৰ অন্য অঙ্গসমূহো বিকৃত বা ছিন্নভিন্ন—
Verse 60
मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्
মানৱে আৰু আন সত্ত্বেও, বিকল অঙ্গ পূৰ্ণ হ’বলৈ, এই তীৰ্থ আশ্ৰয়যোগ্য—কাৰণ ই সকলো অভীষ্ট ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 61
एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः
হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), এইদৰে তোমালোকক চক্ৰ-তীৰ্থৰ মহিমা কোৱা হ’ল—য’ত পূৰ্বে প্ৰভাকৰে স্নান কৰি ছিন্ন হাত দুটা পুনৰ লাভ কৰিছিল।
Verse 62
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः
যি কোনো একাগ্ৰচিত্তে এই অধ্যায় পঢ়ে বা শুনে, তাৰ বিকল অঙ্গসমূহ পূৰ্ণ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 63
मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः
মোক্ষ কামনা কৰা মর্ত্যৰ মুক্তি নিশ্চয়েই লাভ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।