Adhyaya 19
এই অধ্যায়ত সূতে শ্ৰীলক্ষ্মণ-তীৰ্থৰ স্নান-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিছে। তাত স্নান পাপহৰ, দাৰিদ্ৰ্য-নিবাৰক আৰু আয়ু, বিদ্যা, সন্তান আদি শুভফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে। তীৰত মন্ত্রজপে শাস্ত্ৰ-প্ৰাৱীণ্য লাভ হয়; লগতে লক্ষ্মণে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মহালিঙ্গ ‘লক্ষ্মণেশ্বৰ’ৰ বাবে ই জল-তীৰ্থ আৰু লিঙ্গ-উপাসনাৰ সংযুক্ত পুণ্যক্ষেত্ৰ হয়। তাৰ পাছত ঋষিসকলে সোধে—বলভদ্ৰৰ ব্রহ্মহত্যা-দোষ কেনেকৈ লাগিল আৰু শোধন কেনেকৈ হ’ল। সূতে কয়, কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত তটস্থ হৈ বলভদ্ৰে তীৰ্থযাত্ৰাৰ অজুহাতে বহু তীৰ্থ দৰ্শন কৰি নৈমিষাৰণ্যলৈ আহে। তাত উচ্চাসনত বহা সূতে উঠি সন্মান নকৰাত ক্ৰুদ্ধ হৈ বলভদ্ৰে কুশৰ ধাৰেৰে তাক বধ কৰে; ঋষিসকলে ইয়াক ঘোৰ ব্রহ্মবধ বুলি ঘোষণা কৰি লোকসংগ্ৰহাৰ্থে প্ৰায়শ্চিত্তৰ আদেশ দিয়ে। যজ্ঞ দুষিত কৰা বল্বল দানৱক বধ কৰিবলৈ ক’লে বলভদ্ৰে তাক সংহাৰ কৰি এক বছৰ তীৰ্থব্ৰত পালন কৰে; তথাপি ক’লা ছাঁ-ৰূপ অশুদ্ধি পিছু লয় আৰু ‘পাপ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় হোৱা নাই’ বুলি বাণী শুনা যায়। শেষত ঋষিসকলৰ নিৰ্দেশমতে ৰামসেতুৰ গন্ধমাদন অঞ্চলত লক্ষ্মণ-তীৰ্থত স্নান কৰি লক্ষ্মণেশ্বৰক প্ৰণাম কৰাত দেহধাৰী বাণীয়ে সম্পূৰ্ণ শুদ্ধি নিশ্চিত কৰে। ফলশ্ৰুতি—একাগ্ৰচিত্তে এই অধ্যায় পাঠ বা শ্ৰৱণ কৰিলে অপুনৰ্ভৱ-লক্ষণ মোক্ষপথ লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
श्रीसूत उवाच । तारकब्रह्मणस्तस्य तीर्थे स्नात्वा द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणस्य ततस्तीर्थमभिगच्छेत्समाहितः
শ্ৰী সূত উৱাচ: হে দ্বিজোত্তমসকল! তাৰক-ব্ৰহ্মণৰ সেই তীৰ্থত স্নান কৰি, তাৰ পাছত মন একাগ্ৰ কৰি লক্ষ্মণৰ তীৰ্থলৈ গমন কৰিব।
Verse 2
श्रीलक्ष्मणस्य तीर्थे तु स्नात्वा पापैर्विमोचिताः । मुक्तिं प्रयांति विमलामपुनर्भवलक्षणाम्
কিন্তু শ্ৰী লক্ষ্মণৰ পবিত্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰিলে পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু পুনৰ্ভৱ-ৰহিত লক্ষণযুক্ত নিৰ্মল মুক্তি লাভ কৰে।
Verse 3
स्नानाल्लक्ष्मणतीर्थे तु दारिद्र्यं नश्यतेखिलम् । आयुष्मान्गुणवान्विद्वान्पुत्रश्चैवास्य जायते
লক্ষ্মণ-তীৰ্থত স্নান কৰিলে দাৰিদ্ৰ্য সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হয়; আৰু তাৰ বাবে এজন পুত্ৰ জন্মে—দীৰ্ঘায়ু, গুণৱান আৰু বিদ্বান।
Verse 4
कूले लक्ष्मणतीर्थस्य तन्मन्त्रं जपते तु यः । स सर्वशास्त्रवेत्ता स्याच्चतुर्वेदविदप्यसौ
লক্ষ্মণ-তীৰ্থৰ কূলত যিজনে সেই মন্ত্ৰ জপ কৰে, সি সকলো শাস্ত্ৰৰ জ্ঞাতা হয়; নিশ্চয়েই সি চাৰিও বেদত পাৰদৰ্শী হয়।
Verse 5
तस्य कूले महल्लिंगं स्थापयामास लक्ष्मणः । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सेवते लक्ष्मणेश्वरम्
তাৰ কূলত লক্ষ্মণে এক মহালিঙ্গ স্থাপন কৰিছিল। সেই তীৰ্থত যিজনে স্নান কৰি তাৰ পাছত লক্ষ্মণেশ্বৰক সেৱা-পূজা কৰে—
Verse 6
इह दारिद्र्यरोगाभ्यां संसाराच्च विमुच्यते । स्नात्वा लक्ष्मणतीर्थे तु सेवित्वा लक्ष्मणेश्वरम् । बलभद्रः पुरा विप्रा मुमुचे ब्रह्महत्यया
ইয়াত লক্ষ্মণ-তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু লক্ষ্মণেশ্বৰক সেৱা-পূজা কৰিলে মানুহ দাৰিদ্ৰ্য, ৰোগ আৰু সংসাৰ-বন্ধনৰ পৰাও মুক্ত হয়। হে ব্ৰাহ্মণসকল, পূৰ্বকালত বলভদ্ৰো এই পৱিত্ৰ আচৰণেৰে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।
Verse 7
ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथमभूद्रौहिणेयस्य सूतज । कथं चात्र विनष्टा सा तन्नो ब्रूहि महामुने
ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতপুত্ৰ, ৰৌহিণেয় (বলভদ্ৰ)ৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল? আৰু ইয়াত সেই পাপ কেনেকৈ বিনষ্ট হ’ল? হে মহামুনি, আমাক সেই কথা কোৱা।”
Verse 8
श्रीसूत उवाच । शेषावतारो भगवान्बलभद्रः पुरा द्विजाः
শ্ৰী সূতে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণসকল, পূৰ্বকালত ভগৱান বলভদ্ৰ শেষৰ অৱতাৰ আছিল।”
Verse 9
कुरूणां पांडवानां च युद्धोद्योगं विलोक्य तु । बंधूनां स वधं सोढुमसमर्थो हलायुधः
কুৰুসকল আৰু পাণ্ডৱসকলৰ মাজত যুদ্ধৰ আয়োজন দেখি, হালায়ুধ (বলভদ্ৰ) নিজৰেই আত্মীয়ৰ বধ সহিব নোৱাৰি; সেয়া সহ্য কৰিবলৈ অক্ষম হ’ল।
Verse 10
विचारमेवमकरोद्बलभद्रो महामतिः । यद्यहं कुरुराजस्य करिष्यामि सहायताम्
এইদৰে মহামতি বলভদ্ৰে চিন্তা কৰিলে: “যদি মই কুৰুৰাজ (দুৰ্যোধন)ক সহায় কৰোঁ…”
Verse 11
कोपः स्यात्पांडुपुत्राणां मय्यवार्यः सुदारुणः । उपकारं करिष्यामि पांडवानामहं यदि
যদি মই পাণ্ডৱসকলক সহায় কৰোঁ, তেন্তে পাণ্ডুপুত্ৰসকলৰ ভয়ংকৰ আৰু অপ্রতিৰোধ্য ক্ৰোধ মোৰ ওপৰত পৰিব; আৰু যদি মই পাণ্ডৱসকলৰ উপকাৰ কৰোঁ…
Verse 12
दुर्योधनस्य कोपः स्यादिति बुद्ध्वा हलायुधः । तीर्थयात्राच्छलेनासौ मध्यस्थः प्रययौ तदा
দুৰ্যোধনৰ ক্ৰোধ উঠিব বুলি বুজি হালায়ুধে নিৰপেক্ষতা অৱলম্বন কৰিলে; আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ ছলত সি তেতিয়াই প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 13
प्रभासमभिगम्याथ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम् । देवानृषीन्पितृगणांस्तर्पयामास वारिणा
প্ৰভাসত উপস্থিত হৈ সি সংকল্পসহ স্নান কৰিলে; আৰু জলৰ দ্বাৰা দেৱতা, ঋষি আৰু পিতৃগণক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰিলে।
Verse 14
सरस्वतीं ततः प्रायात्प्रतीच्यभिमुखां हली । पृथूदकं बिंदुसरो मुक्तिदं ब्रह्मतीर्थकम्
তাৰ পাছত হালধাৰী (বলভদ্ৰ) পশ্চিমমুখে সৰস্বতীলৈ গ’ল; আৰু পৃথূদক, বিন্দুসৰ, মুক্তিদায়ক ব্ৰহ্মতীৰ্থ—এইসকল তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল।
Verse 15
गंगां च यमुनां सिंधुं शतद्रूं च सुदर्शनम् । संप्राप्य बलभद्रोऽयं स्नात्वा तीर्थेषु धर्मतः
গঙ্গা, যমুনা, সিন্ধু, শতদ্ৰূ আৰু সুদৰ্শনলৈ গৈ এই বলভদ্ৰে ধৰ্মানুসাৰে সেই তীৰ্থসমূহত স্নান কৰিলে।
Verse 16
प्रपेदे नैमिषारण्यं मुनींद्रैरभिसेवितम् । आगतं तं विलोक्याथ नैमिषीयास्तपस्विनः
তেওঁ মুনীন্দ্ৰসকলৰ দ্বাৰা সেবিত-সমাদৃত পবিত্ৰ নৈমিষাৰণ্যত উপস্থিত হ’ল। তেওঁৰ আগমন দেখি নৈমিষৰ তপস্বীসকলে লক্ষ্য কৰিলে।
Verse 17
दीर्घसत्रे स्थिताः सम्यङ्नियता धर्मतत्पराः । अभ्युद्गम्य यदुश्रेष्ठं प्रणम्योत्थाय चासनात्
দীৰ্ঘ সত্রযজ্ঞত অৱস্থিত, সংযমী আৰু ধৰ্মত পৰায়ণ হৈ তেওঁলোকে যদুশ্ৰেষ্ঠক অভ্যুদ্গমন কৰি সন্মান জনালে; প্ৰণাম কৰি আসনৰ পৰা উঠিল।
Verse 18
अपूजयन्विष्टराद्यैः कंदमूलफलैस्तदा । आसनं परिगृह्यायं पूजितः सपुरःसरः
তেতিয়া তেওঁলোকে বিস্তৰ আদি উপচাৰ আৰু কন্দ-মূল-ফল আদি দান কৰি তেওঁৰ পূজা কৰিলে। আসন গ্ৰহণ কৰি তেওঁ সহচৰসকলসহ যথাবিধি পূজিত হ’ল।
Verse 19
उच्चासने स्थितं सूतमनमंतमनुत्थितम् । अकृतांजलिमासीनं व्यासशिष्यं विलोक्य सः
তেওঁ দেখিলে যে ব্যাসৰ শিষ্য সূত উচ্চ আসনত বহি আছে; ন উঠিছে, ন প্ৰণাম কৰিছে, ন অঞ্জলি জোৰি সন্মান দেখুৱাইছে।
Verse 20
विप्रांश्चानमतो दृष्ट्वा विलोक्यात्मानमागतम् । चुक्रोध रोहिणीसूनुः सूतं पौराणिकोत्तमम्
বিপ্ৰসকলক প্ৰণাম কৰা দেখি আৰু নিজৰ আগমন লক্ষ্য কৰি ৰোহিণীৰ পুত্ৰ ক্ৰুদ্ধ হ’ল; পুৰাণ-বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই সূতৰ ওপৰত ক্ৰোধ উঠিল।
Verse 21
मध्ये मुनीनां सूतोऽयं कस्मान्निंद्योऽनुलोमजः । उच्चासने समध्यास्ते न युक्तमिदमंजसा
মুনিসকলৰ মাজত এই সূত—অনুলোমজাত—কিয় নিন্দনীয় বুলি গণ্য? তথাপি সি উচ্চ আসনত বহি আছে; ই স্পষ্টকৈ উচিত নহয়।
Verse 22
अवमत्य भृशं चास्मान्धर्मसंरक्षकानयम् । आस्तेऽनुत्थाय निर्भीतिर्न च प्रणमते तथा
এই মানুহে আমাক—ধৰ্মৰ ৰক্ষকসকলক—অতিৰিক্তভাৱে অপমান কৰে। সি নুঠি নিৰ্ভয়ে বহি থাকে আৰু তেনেদৰে যথাযথ প্ৰণামো নকৰে।
Verse 23
पठित्वायं पुराणानि द्वैपायनसकाशतः । सेतिहासानि सर्वाणि धर्मशास्त्राण्यनेकशः
যদিও সি দ্বৈপায়ন (ব্যাস)ৰ ওচৰত পৰা পুৰাণসমূহ পঢ়িছে, আৰু সকলো ইতিҳাস, আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ বহু গ্ৰন্থো…
Verse 24
न मां दृष्ट्वा प्रणमते नैव त्यजति चासनम् । द्वैपायनस्य महतः शिष्याः पैलादयो द्विजाः
মোক দেখা সত্ত্বেও সি প্ৰণাম নকৰে, আৰু আসনো নাছাৰে। মহৎ দ্বৈপায়নৰ ব্ৰাহ্মণ শিষ্য—পৈল আদি—এনেদৰে নকৰিলেহেঁতেন।
Verse 25
एवंविधमधर्मं ते नैव कुर्युर्यथा त्वयम् । तस्मादेनं वधिष्यामि दुरात्मानमचेतनम्
তেওঁলোকে তোমাৰ দৰে এনে অধৰ্ম কেতিয়াও নকৰিলেহেঁতেন। সেয়ে মই এই দুষ্ট, বিবেকহীন মানুহক বধ কৰিম।
Verse 26
दुष्टानां निग्रहार्थं हि भूर्लोकमहमागमम् । मया हतो हि दुष्टात्मा शुद्धिमेष्यत्यसंशयम्
দুষ্টসকলক দমন কৰিবলৈ মই মর্ত্যলোকলৈ আহিছোঁ। মোৰ দ্বাৰাই সেই দুষ্টাত্মা নিহত হ’ল; নিঃসন্দেহে সি শুদ্ধি লাভ কৰিব।
Verse 27
इत्युक्त्वा भगवान्रामो मुसली प्रबलो हली । पाणिस्थेन कुशाग्रेण तच्छिरः प्राच्छिनद्रुषा
এইদৰে কৈ ভগৱান ৰাম—মুসলধাৰী, প্ৰবল, হালধাৰী—হাতে ধৰা তীক্ষ্ণ কুশাগ্ৰে ক্ৰোধেৰে তাৰ মূৰ কাটি পেলালে।
Verse 28
तत्रत्या मुनयः सर्वे हा कष्टमिति चुक्रुशुः । अवादिषुस्तदा रामं मुनयो ब्रह्मवादिनः
তাত উপস্থিত সকলো মুনিয়ে “হায়, কিমান দুঃখজনক কৰ্ম!” বুলি ক্ৰন্দন কৰিলে। তেতিয়া ব্ৰহ্মবাদী ধৰ্মনিষ্ঠ মুনিসকলে ৰামক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 29
रामाधर्मः कृतः कष्टस्त्वया संकर्षण प्रभो । अस्य सूतस्य चास्माभिर्दत्तं ब्रह्मासनं महत्
তেওঁলোকে ক’লে, “হে প্ৰভু সংকর্ষণ! তোমাৰ দ্বাৰা এক দুঃখজনক অধৰ্ম সংঘটিত হ’ল। এই সূতক আমি মহৎ ব্ৰহ্মাসন—উচ্চ সন্মান—প্ৰদান কৰিছিলোঁ।”
Verse 30
अक्षयं चायुरस्माभिरस्य दत्तं हलायुध । भवताऽजानतैवाद्य कृतो ब्रह्मवधो महान्
“হে হলায়ুধ! আমি তাক অক্ষয় আয়ুও দিছিলোঁ। আজি তুমি অজানিতে এক মহা ব্ৰহ্মবধ—ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপ—কৰিলা।”
Verse 31
योगेश्वरस्य भवतो नास्ति कश्चिन्नियामकः । अस्यास्तु ब्रह्महत्याया यत्कर्त्तव्यं विचार्य तत्
হে যোগেশ্বৰ! আপোনাৰ ওপৰত কোনো বাহ্য নিয়ন্ত্ৰক নাই। তথাপি এই ব্ৰহ্মহত্যাৰ বিষয়ে চিন্তা-বিচাৰ কৰি যি কৰ্তব্য, তাক নিৰ্ণয় কৰক।
Verse 32
प्रायश्चित्तं भवानेव लोकसंग्रहणाय तु । कुरुष्व भगवन्राम नान्येन प्रेरितः कुरु । इत्युक्तो भगवान्रामस्तानुवाच मुनीन्प्रति
লোকৰ কল্যাণ আৰু পথপ্ৰদৰ্শনৰ বাবে, হে ভগৱান ৰাম! প্ৰায়শ্চিত্ত আপুনি নিজেই কৰক। আন কাৰোৰ প্ৰেৰণা নোহোৱাকৈ নিজে কৰক। এইদৰে কোৱা হ’লে ভগৱান ৰামে মুনিসকলক উত্তৰ দিলে।
Verse 33
राम उवाच । प्रायश्चित्तं चरिष्याभि पापशोधकमास्तिकाः
ৰামে ক’লে: হে আস্তিকসকল, মই পাপ শোধনকাৰী প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰিম।
Verse 34
लोकसंग्रहणार्थाय नान्यकामनयाऽधुना । यादृशो नियमोऽस्माभिः कर्तव्यः पापशांतये
লোকসংগ্ৰহৰ বাবে, আৰু এতিয়া আন কোনো কামনাৰে নহয়—পাপ শান্তিৰ বাবে মই কেনে ধৰণৰ নিয়ম-অনুশাসন পালন কৰিব লাগিব?
Verse 35
तादृशं नियमं त्वद्य भवतः प्रब्रुवंतु नः । भवद्भिरस्य सूतस्य यदायुर्दत्तमक्षयम् । इंद्रियाणि च सत्त्वं च करिष्ये योगमायया
সেয়ে আজি আপোনালোকে মোৰ বাবে উপযুক্ত তেনে নিয়ম আমাক কওক। আৰু যিহেতু আপোনালোকে এই সূতক অক্ষয় আয়ু দান কৰিছে, মই যোগমায়াৰে তাৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহ আৰু প্ৰাণবল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিম।
Verse 36
मुनय ऊचुः । पराक्रमस्य तेस्त्रस्य मृत्योर्नश्च यथा प्रभो । स्यात्सत्यवचनं राम तद्भवान्कर्तुमर्हति
মুনিসকলে ক’লে: হে প্ৰভো! তোমাৰ পৰাক্ৰমময় সত্যবচন যেন অটল থাকে আৰু মৃত্যু যেন আমাৰ ওপৰত নাহে—হে ৰাম, যি কৰণীয় তাক তুমি সম্পন্ন কৰা।
Verse 37
राम उवाच । आत्मा वै पुत्ररूपेण भवतीति श्रुतिस्सदा
ৰামে ক’লে: “শ্ৰুতি সদায় এই কথা ঘোষণা কৰে—আত্মা পুত্ৰৰূপে প্ৰকাশ পায়।”
Verse 39
उद्घोषयति विप्रेंद्रास्तस्मादस्य शरीरतः । पुत्रो भवतु दीर्घायुः सत्त्वेंद्रिय बलोर्जितः
শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে ঘোষণা কৰে: “সেয়ে এই দেহৰ পৰা এক পুত্ৰ জন্ম লওক—দীৰ্ঘায়ু, সৎগুণে সমৃদ্ধ, ইন্দ্ৰিয় আৰু বলযুক্ত, আৰু তেজত বিজয়ী।”
Verse 40
इत्युक्त्वा रौहिणेयस्तान्पुनः प्रश्रितमब्रवीत् । मनोभिलषितं किं वा युष्माकं करवाण्यहम्
এইদৰে ক’লে ৰৌহিণেয়াই পুনৰ বিনয়েৰে তেওঁলোকক ক’লে: “আপোনালোকৰ মনৰ কামনা কি? মই আপোনালোকৰ বাবে কি কৰোঁ?”
Verse 41
तद्ब्रूत मुनयो यूयं करिष्यामि न संशयः । अज्ञानान्मत्कृतस्यास्य पापस्यापि निवर्तकम् । प्रायश्चित्तं भवन्तो मे प्रब्रूत मुनिसत्तमाः
“সেয়ে, হে মুনিসকল, আপোনালোক কওক; মই নিঃসন্দেহে কৰিম। হে মুনিসত্তমা, অজ্ঞানতাৰে মোৰ দ্বাৰা কৰা এই পাপো দূৰ কৰা প্ৰায়শ্চিত্ত মোক কওক।”
Verse 42
मुनय ऊचुः । इल्वलस्यात्मजः कश्चिद्दानवो बल्वलाभिधः
মুনিসকলে ক’লে: ইল্বালৰ পুত্ৰ এজন দানৱ আছে, যাৰ নাম বল্বল।
Verse 43
स दूषयति नो यागं रामेहागत्य पर्वणि । दुष्टं तं दानवं पापं जहि लोकैककण्टकम्
হে ৰাম, পৰ্বদিনত সি ইয়ালৈ আহি আমাৰ যজ্ঞ অপবিত্ৰ কৰে। সেই দুষ্ট পাপী দানৱক বধ কৰা—যি সমগ্ৰ জগতৰ কণ্টক।
Verse 44
अनेन पूजा ह्यस्माकं कृता स्याद्भवताधुना । अस्थिविण्मूत्ररक्तानि सुरामांसानि च क्रतौ
এই কৰ্মৰ দ্বাৰাই, হে প্ৰভু, এতিয়া আপোনাৰ হাতেদি আমাৰ পূজা সফল হ’ব। নচেৎ সি ক্ৰতুত অস্থি, বিষ্ঠা, মূত্ৰ, ৰক্ত, সুৰা আৰু মাংস নিক্ষেপ কৰে।
Verse 45
सदाभिवर्षतेऽस्माकमत्रागत्य स दानवः । अस्मिन्भारतभूभागे यानि तीर्थानि संति हि
সেই দানৱ ইয়ালৈ আহি সদায় আমাৰ ওপৰত অপবিত্ৰতা বৰষায়। নিশ্চয় এই ভাৰতভূমিত বহু তীৰ্থ আছে।
Verse 46
तेषु स्नाह्यब्दमेकं त्वं सर्वेषु सुसमाहितः । तेन ते पापशांतिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा
তুমি এক পূৰ্ণ বছৰ, মন একাগ্ৰ কৰি, সেই সকলো তীৰ্থত স্নান কৰা। তাতে তোমাৰ পাপ শান্ত হ’ব—ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই।
Verse 47
श्रीसूत उवाच । पर्वकाले तु विप्रेंद्राः समावृत्ते मुनिक्रतौ । महाभीमो रजोवर्षो झंझावातश्च भीषणः
শ্ৰী সূত উৱাচ: হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, যেতিয়া পবিত্ৰ উৎসৱ-কাল উপস্থিত হ’ল আৰু মুনিসকলৰ যজ্ঞ সমবেত হ’ল, তেতিয়া অতি ভয়ংকৰ ধূলিৰ বৰষুণ উঠিল আৰু ভীষণ ঝঞ্ঝাবাত বয়।
Verse 49
प्रादुर्बभूव विप्रेंद्राः पूयरक्तैश्च वर्षणम् । ततो विष्ठामया वृष्टिर्बल्वलेन कृताप्यभूत्
হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, তেতিয়া পুঁজ আৰু ৰক্তৰ বৰষুণ দেখা দিল; তাৰ পাছত মল-মূত্ৰ সদৃশ অপবিত্ৰ বৰষুণো পৰিল—এই সকলো বাল্বলে কৌশলেৰে ঘটাইছিল।
Verse 50
तमालोक्य महादेहं दग्धाद्रिप्रतिमं तदा । प्रतप्तताम्रसंकाशश्मश्रुदंष्ट्रोत्कटाननम्
তেতিয়া তেওঁক দেখা গ’ল—মহাকায়, দগ্ধ পৰ্বতৰ দৰে; দাড়ি আৰু দন্ত তপ্ত তাম্ৰৰ দৰে ৰঙা, আৰু মুখ ভয়ংকৰ—
Verse 51
चिंतयामास मुसलं रामः परविदारणम् । सीरं च दानवहरं गदां दैत्यविदारिणीम्
তেতিয়া ৰাম (বলৰাম) মনত আনিলে শত্রু-বিধ্বংসী মুসল, দানৱ-দমনকাৰী সীৰ (হাল), আৰু দৈত্য-বিদাৰিণী গদা।
Verse 52
यान्यायुधानि तं रामं चिंतितान्युपतस्थिरे । सीराग्रेण तमाकृष्य बल्वलं खेचरं तदा
ৰামে যি যি আয়ুধ মনতে চিন্তা কৰিলে, সেই সকলো তেওঁৰ সন্মুখত উপস্থিত হ’ল। তাৰ পাছত হালৰ আগচূড়াৰে তাক আঁকৰি, আকাশে বিচৰণ কৰা বাল্বলাক তেতিয়া তললৈ টানি আনিলে।
Verse 53
मुसलेन निजघ्ने स कुपितो मूर्ध्नि वेगतः । पपात भुवि संक्षुण्णललाटो रक्तमुद्वमन्
ক্ৰোধে উন্মত্ত হৈ সি মুছলৰে বেগেৰে তাৰ মূৰ্ধাত আঘাত কৰিলে। ললাট চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈ বাল্বলা ভূমিত পৰিল আৰু মুখেৰে ৰক্ত উগলিলে।
Verse 55
अभ्यषिंचञ्च्छुभैस्तोयैर्वृत्रशत्रुं यथा सुराः । मालां ददुर्वैजयन्तीं श्रीमदंबुज शोभिताम्
যেনেকৈ দেৱতাসকলে একদা বৃত্ৰশত্ৰু ইন্দ্ৰক শুভ জলৰে অভিষেক কৰিছিল, তেনেকৈ তেওঁলোকে তাক পবিত্ৰ জলেৰে সিঞ্চন কৰিলে আৰু শ্ৰীমন্ত পদ্মেৰে শোভিত বৈজয়ন্তী মালা প্ৰদান কৰিলে।
Verse 56
माधवाय शुभे वस्त्रे भूषणानि शुभानि च । धारयंस्तानि सर्वाणि रौहिणेयो महाबलः
মহাবলী ৰৌহিণেয় (বলৰাম) মাধৱৰ বাবে অৰ্পিত সেই শুভ বস্ত্ৰ আৰু সকলো শুভ ভূষণ পৰিধান কৰিলে।
Verse 57
पुष्पितानोकहोपेतः कैलास इव पर्वतः । अनुज्ञातोऽथ मुनिभिः सर्वतीर्थेषु स द्विजाः
ফুলে ভৰা গছ-গছনীৰে শোভিত হৈ সি পৰ্বত যেন কৈলাস পৰ্বতৰ দৰে দেখা গ’ল। তাৰ পাছত, হে দ্বিজসকল, মুনিসকলে তাক সকলো তীৰ্থলৈ গমনৰ অনুমতি দিলে।
Verse 58
एकमब्दं चरन्सस्नौ नियमाचारसंयुतः । ततः संवत्सरे पूर्णे कालिंदीभेदनो बलः
নিয়ম-আচাৰ সংযুত হৈ সি এক বছৰ ধৰি ভ্ৰমণ কৰি স্নান কৰিলে। তাৰ পাছত, বছৰ পূৰ্ণ হোৱাত, কালীন্দী-ভেদন সেই বলৱান বীৰ—
Verse 59
समाप्ततीर्थयात्रः सन्पुरीं गन्तुं प्रचक्रमे । ततस्तमोमयीं छायां पृष्ठतोनुगतां कृशाम्
তীৰ্থযাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰি তেওঁ নগৰলৈ যাবলৈ আগবাঢ়িল। তেতিয়া তেওঁ পিঠিৰ পাছফালে লাগি থকা, অন্ধকাৰময় এক ক্ষীণ ছায়া দেখিলে।
Verse 60
अपश्यद्बलदेवोयं महानादविराविणीम् । अथ वार्ता स शुश्राव समुद्भूतां तदांबरे
এই বলদেৱে তাক দেখিলে—ভয়ংকৰ মহা-নাদে গুঞ্জৰি উঠা। তাৰ পাছত সেই সময়ত আকাশত উদ্ভূত এক ঘোষণা তেওঁ শুনিলে।
Verse 61
रामराम महाबाहो रौहिणेय सितप्रभ । तीर्थाभिगमनेनाद्य चरितेन त्वयाऽनघ
‘ৰাম, ৰাম—হে মহাবাহু, ৰোহিণীৰ পুত্ৰ, শ্বেত-প্ৰভা, পবিত্ৰ! আজি তোৰ তীৰ্থগমন আৰু তোৰ আচৰণৰ দ্বাৰা, হে অনঘ…’
Verse 62
न नष्टा ब्रह्महत्या ते निःशेषं रोहिणीसुत । इति वार्तां समाकर्ण्य चिंतयामास वै बलः
‘হে ৰোহিণীসুত, তোৰ ব্ৰহ্মহত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হোৱা নাই।’ এই বাৰ্তা শুনি বলৰামে গভীৰ চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল।
Verse 63
प्रायश्चित्तं मया चीर्णमेकाब्दं तीर्थ सेवया । तथापि ब्रह्महत्या सा न नष्टेति श्रुतं वचः
“মই তীৰ্থসেৱাৰে এক সম্পূৰ্ণ বছৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিলোঁ। তথাপি এই বাক্য শুনিলোঁ—সেই ব্ৰহ্মহত্যা নাশ হোৱা নাই।”
Verse 64
किं कुर्म इति संचिंत्य नैमिषारण्यमभ्यगात् । तत्र गत्वा मुनीनां तन्न्यवेदयदरिंदमः
“মই কি কৰোঁ?” বুলি চিন্তা কৰি শত্রুদমন নৈমিষাৰণ্যলৈ গ’ল। তাত গৈ তেওঁ মুনিসকলৰ আগত সেই সকলো কথা নিবেদন কৰিলে।
Verse 65
यच्छ्रुतं गगने वाक्यं या च दृष्टा तमोमयी । न्यवेदयत तत्सर्वं मुनीनां रोहिणीसुतः । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे रामं वाक्यमथाब्रुवन्
ৰোহিণীৰ পুত্ৰই মুনিসকলক সকলো কথা ক’লে—আকাশত শুনা বাক্য আৰু তমোময়ী ছায়া যি তেওঁ দেখিছিল। সেই কথা শুনি সকলো মুনিয়ে তেতিয়া ৰামক এই বাক্য ক’লে।
Verse 66
मुनय ऊचुः । यदि राम न नष्टा ते ब्रह्महत्या तु कृत्स्नशः
মুনিসকলে ক’লে: “হে ৰাম, যদি তোমাৰ ব্ৰহ্মহত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হোৱা নাই…”
Verse 67
तर्हि गच्छ महाभाग गंधमादनपर्वतम् । महादुःख प्रशमनं महारोगविनाशनम्
“তেন্তে, হে মহাভাগ, গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ যোৱা—সেই ঠাই মহাদুঃখ শমনকাৰী আৰু মহাৰোগ বিনাশকাৰী।”
Verse 68
रामसेतौ महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । अस्ति लक्ष्मणतीर्थाख्यं सरः पापविनाशनम्
“অতি মহাপুণ্যময় ৰামসেতুত, গন্ধমাদন পৰ্বতত, লক্ষ্মণ-তীৰ্থ নামে এক সৰোবৰ আছে—যি পাপ বিনাশ কৰে।”
Verse 69
स्नानं कुरुष्व तत्र त्वं तल्लिंगं च नमस्कुरु । निःशेषं तेन नष्टा स्याद्ब्रह्महत्या न संशयः
তাত তুমি স্নান কৰা আৰু সেই লিঙ্গক নমস্কাৰ কৰা। সেই কৰ্মে ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 70
श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा रामो गन्धमादनपर्वतम् । गत्वा लक्ष्मणतीर्थं च प्राप्तवान्मुनिपुंगवाः
শ্ৰী সূত ক’লে: এইদৰে কোৱা হ’লে ৰাম তেতিয়া গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ গৈ লক্ষ্মণ-তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল—মুনিগণৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য।
Verse 71
स्नात्वा संकल्पपूर्वं तु तत्र तीर्थे हलायुधः । ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं धान्यं गाश्च वसुन्धराम्
সেই তীৰ্থত সংকল্পপূৰ্বক স্নান কৰি হালায়ুধে ব্ৰাহ্মণসকলক দান দিলে—ধন, ধান্য, গাই আৰু ভূমিও।
Verse 72
तस्मिन्नवसरे तत्र राममाहाशरीरवाक् । निःशेषं राम नष्टा ते ब्रह्महत्याधुना त्विह
সেই মুহূর্ততে তাতেই এক অশৰীৰী বাণীয়ে ৰামক ক’লে: “হে ৰাম, ইয়াত আৰু এতিয়াই তোমাৰ ব্ৰাহ্মণ-হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হ’ল।”
Verse 73
संदेहो नात्र कर्तव्यः सुखं याहि पुरीं निजाम् । तच्छ्रुत्वा बलभद्रोऽथ तत्तीर्थं प्रशशंस ह
“ইয়াত কোনো সন্দেহ নকৰিবা; সুখে নিজৰ নগৰীলৈ যোৱা।” এই কথা শুনি বলভদ্ৰে সেই তীৰ্থৰ প্ৰশংসা কৰিলে।
Verse 74
ततस्तत्रत्यतीर्थेषु स्नात्वा सर्वेषु माधवः । धनुष्कोटौ तथा स्नात्वा रामनाथं निषेव्य च । द्वारकां स्वपुरीं प्रायान्नष्टपातकसंचयः
তাৰ পাছত মাধৱে সেই অঞ্চলৰ সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিলে। ধনুষ্কোটিতো স্নান কৰি আৰু ৰামনাথক ভক্তিভাৱে সেৱা কৰি, তেওঁ নিজৰ নগৰী দ্বাৰকালৈ গ’ল—সঞ্চিত পাপসমূহ বিনষ্ট হ’ল।
Verse 75
श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्राः श्रीलक्ष्मणसरोऽमलम्
শ্ৰী সূতে ক’লে: হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), এইদৰে মই তোমালোকক শ্ৰী লক্ষ্মণ সৰোবৰ—সেই নিৰ্মল পবিত্ৰ সৰোবৰ—বৰ্ণনা কৰিলোঁ।
Verse 76
पुण्यं पवित्रं पापघ्नं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः
ইয়াৰ বৰ্ণনা পুণ্যদায়ক, পবিত্ৰকাৰী, পাপনাশক আৰু ব্ৰহ্মহত্যা আদি দোষো শোধনকাৰী। যি কোনো একাগ্ৰচিত্তে এই অধ্যায় পঢ়ে বা শুনে—
Verse 77
स याति मुक्तिं विप्रेंद्राः पुनरावृत्तिवर्जिताम्
সেই ব্যক্তি, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল), পুনৰাৱৃত্তিহীন মুক্তি লাভ কৰে।
Verse 94
बल्वलो दीनकथनो गिरिर्वज्रहतो यथा । स्तुत्वाथ मुनयो रामं प्रोच्चार्य विमलाशिषः
বল্বলো দীনস্বৰে কথা ক’লে, যেন বজ্ৰাহত পৰ্বত। তাৰ পাছত মুনিসকলে ৰামক স্তৱ কৰি নিৰ্মল আশীৰ্বাদ উচ্চাৰণ কৰিলে।