Adhyaya 14
এই অধ্যায়ত দুটা ভাগত তত্ত্ব আৰু আচাৰ-বিধিৰ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথমে সূতে সেতু-কেন্দ্ৰিত পবিত্ৰ মানচিত্ৰত গন্ধমাদনত অৱস্থিত ব্ৰহ্মকুণ্ডলৈ তীৰ্থযাত্ৰাৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰে। ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ দৰ্শন আৰু স্নান সৰ্বপাপ-নাশক আৰু বৈকুণ্ঠপ্ৰাপ্তিৰ কাৰণ বুলি কোৱা হৈছে। বিশেষকৈ ব্ৰহ্মকুণ্ড-উৎপন্ন ভস্মৰ মাহাত্ম্য—ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ৰূপে বা কপালত এটা কণাও ধাৰণ কৰিলে তৎক্ষণাৎ মোক্ষাভিমুখতা হয়; তাক নিন্দা বা অস্বীকাৰ কৰাটো ঘোৰ ধৰ্মভ্ৰষ্টতা আৰু পৰলোকত অশুভ ফলদায়ক বুলি উল্লেখ আছে। পাছত ঋষিসকলৰ প্ৰশ্নত সূতে ব্ৰহ্মা–বিষ্ণুৰ অহংকাৰ-বিবাদ আৰু অনাদি-অনন্ত স্বয়ংজ্যোতি লিঙ্গৰ প্ৰাকট্য বৰ্ণনা কৰে। বিষ্ণুৱে সত্য স্বীকাৰ কৰে, ব্ৰহ্মাই মিথ্যা দাবী কৰে; তেতিয়া শিৱে নিয়মমূলক ন্যায় দি ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্তিপূজা সীমিত কৰে, কিন্তু বৈদিক/স্মাৰ্ত পূজা মান্য ৰাখে, আৰু দোষশান্তিৰ বাবে গন্ধমাদনত মহাযজ্ঞ কৰিবলৈ ব্ৰহ্মাক আদেশ দিয়ে। সেই যজ্ঞস্থান ‘ব্ৰহ্মকুণ্ড’ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈ মোক্ষৰ ‘দুৱাৰৰ খিল’ ভাঙাৰ প্ৰতীক হয়; তাতৰ ভস্মে মহাপাপ আৰু দুষ্ট শক্তি শমায়। শেষত দেৱ-ঋষিসকলৰ নিত্য সান্নিধ্য আৰু তাত অবিৰত যজ্ঞকর্ম চলাই যাবলৈ উপদেশ দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीसूत उवाच । स्नात्वा त्वमृत वाप्यां वै सेवित्वैकांतराघवम् । जितेंद्रियो नरः स्नातुं ब्रह्मकुंडं ततो व्रजेत्
শ্ৰী সূত ক’লে: অমৃত-ৱাপীত স্নান কৰি আৰু একান্তৰ-ৰাঘৱক সেৱা-পূজা কৰি, ইন্দ্ৰিয়জয়ী নৰে তাৰ পিছত ব্ৰহ্ম-কুণ্ডত স্নান কৰিবলৈ গমন কৰিব লাগে।
Verse 2
सेतुमध्ये महातीर्थं गंधमादनपर्वते । ब्रह्मकुडमिति ख्यातं सर्व दारिद्र्यभेषजम्
সেতুৰ মধ্যভাগত গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত এক মহাতীৰ্থ আছে; ‘ব্ৰহ্মকুণ্ড’ বুলি খ্যাত, ই সকলো দাৰিদ্ৰ্য আৰু অমঙ্গলৰ ঔষধস্বৰূপ।
Verse 3
विद्यते ब्रह्महत्यानामयुतायुतनाशनम् । दर्शनं ब्रह्मकुंडस्य सर्वपापौघनाशनम्
ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ দৰ্শনেই পাপৰ প্ৰৱাহ নাশ কৰে; কোৱা হয়, ই ব্ৰহ্মহত্যাৰ অগণন পাপো অযুত-অযুতকৈ বিনাশ কৰে।
Verse 4
किं तस्य बहुभिस्तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः । महादानैश्च किं तस्य ब्रह्मकुंडविलोकिनः
যি ব্ৰহ্মকুণ্ড দৰ্শন কৰে, তাৰ বাবে বহু তীৰ্থৰ কি প্ৰয়োজন? তপস্যা, অধ্বৰ-যজ্ঞৰ কি প্ৰয়োজন? মহাদানৰো তাৰ কি প্ৰয়োজন থাকে?
Verse 5
ब्रह्मकुंडे सकृत्स्नानं वैकुंठप्राप्तिकारणम् । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म येन धृतं द्विजाः
ব্ৰহ্মকুণ্ডত একবাৰ স্নান কৰাই বৈকুণ্ঠপ্ৰাপ্তিৰ কাৰণ। আৰু হে দ্বিজসকল, ধন্য সেইজন যিয়ে ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত পবিত্ৰ ভস্ম ধাৰণ কৰে।
Verse 6
तस्यानुगास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतभस्मना यस्त्रिपुंड्रकम्
তাৰ অনুগামী তিন দেবতা—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ। যিজনে ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্মেৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰে…
Verse 7
करोति तस्य कैवल्यं करस्थं नात्र संशयः । तद्भस्मपरमाणुर्वा यो ललाटे धृतो भवेत्
তাৰ বাবে কৈৱল্য-মুক্তি যেন হাতৰ তলুৱাত ধৰা বস্তুৰ দৰে সুলভ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। সেই পবিত্ৰ ভস্মৰ এটা পৰমাণুও যদি ললাটত ধাৰণ কৰা হয়, তেন্তে সেই ফল লাভ হয়।
Verse 8
तावदेवास्य मुक्तिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा । तत्कुंडभस्मना मर्त्यः कुर्यादुद्धूलनं तु यः
তাৰ মুক্তি তৎক্ষণাৎ হ’ব—ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। যি কোনো মর্ত্যই সেই পবিত্ৰ কুণ্ডৰ ভস্মেৰে দেহত উদ্ধূলন (লেপন) কৰে, সি এই ফল লাভ কৰে।
Verse 9
तस्य पुण्यफलं वक्तुं शंकरो वेत्ति वा न वा । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म यो नैव धारयेत्
সেই পুণ্যফল বৰ্ণনা কৰিবলৈ শংকৰে জানে নে নাজানে—সেয়া অপৰিমেয়। কিন্তু যিয়ে ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্ম একেবাৰে ধাৰণ নকৰে, সি এই পবিত্ৰ সহায় ত্যাগ কৰে।
Verse 10
रौरवे नरके सोऽयं पतेदाचंद्रतारकम् । उद्धूलनं त्रिपुंड्रं वा ब्रह्मकुंडस्थभस्मना
সেইজন ৰৌৰৱ নৰকত পতিত হয়, চন্দ্ৰ-তাৰকা থাকিলৈকে। (ই কথা কোৱা হৈছে সেইজনৰ বাবে যিয়ে) ব্ৰহ্মকুণ্ডস্থিত ভস্মেৰে দেহত উদ্ধূলন বা ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ নকৰে।
Verse 11
नराधमो न कुर्याद्यः सुखं नास्य कदाचन । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतभस्मनिंदारतस्तु यः
যি নৰাধমে এই আচাৰ নকৰে, তাৰ কেতিয়াও সুখ নহয়। বিশেষকৈ যিয়ে ব্ৰহ্মকুণ্ডসমুদ্ভূত ভস্মৰ নিন্দাত আসক্ত হয়, সি দুৰ্ভাগ্যত পতিত হয়।
Verse 12
उत्पत्तौ तस्य सांकर्यमनुमेयं विपश्चिता । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्मैतल्लोकपावनम्
যি জনে ইয়াক ভুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে জ্ঞানীসকলে তাৰ উৎপত্তিত কলুষ-মিশ্ৰণ আছে বুলি অনুমান কৰিব। ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত এই ভস্মে সমগ্ৰ লোকক পবিত্ৰ কৰে।
Verse 13
अन्यभस्मसमं यस्तु न्यूनं वा वक्ति मानवः । उत्पत्तौ तस्य सांकर्य मनुमेयं विपश्चिता
কিন্তু যি মানুহে কয় যে এই ভস্ম অন্য ভস্মৰ সমান, বা তাতোকৈও নীচ, জ্ঞানীসকলে তাৰ উৎপত্তিত কলুষ আছে বুলি অনুমান কৰিব।
Verse 14
ब्रह्मकुंडसमुद्भूतेऽप्यस्मिन्भस्मनि जाग्रति । भस्मांतरेण मनुजो धारयेद्यस्त्रिपुंड्रकम्
ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত এই ভস্ম উপস্থিত থাকোঁতেই, যি মানুহে অন্য ভস্মেৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰক ধাৰে, সি বিধিৰ পবিত্ৰতাৰ বিপৰীতে আচৰণ কৰে।
Verse 15
उत्पत्तौ तस्य सांक र्यमनुमेयं विपश्चिता । कदाचिदपि यो मर्त्यो भस्मैतत्तु न धारयेत्
জ্ঞানীসকলে তাৰ স্বভাৱ আৰু উৎপত্তিত কলুষ আছে বুলি অনুমান কৰিব। নিশ্চয় যি মৰ্ত্য কেতিয়াও এই ভস্ম ধাৰণ নকৰে, সি মহা-পবিত্ৰকাৰকক ত্যাগ কৰে।
Verse 16
उत्पत्तौ तस्य सांकर्यमनुमेयं विपश्चिता । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म दद्याद्द्विजाय यः
জ্ঞানীসকলে তাৰ স্বভাৱ আৰু উৎপত্তিত কলুষ আছে বুলি অনুমান কৰিব। কিন্তু যি জনে ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্ম দ্বিজক দান কৰে, সি পুণ্যময় ধৰ্মদান সম্পন্ন কৰে।
Verse 17
चतुरर्णवपर्यंता तेन दत्ता वसुन्धरा । संदेहो नात्र कर्तव्यस्त्रिर्वा शपथयाम्यहम्
চাৰি সাগৰেৰে সীমাবদ্ধ এই পৃথিৱী তেওঁ দান কৰিছিল। ইয়াত কোনো সন্দেহ নকৰিবা—মই তিনিবাৰো শপথ কৰোঁ।
Verse 18
सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते । ब्रह्मकुंडोद्भवं भस्म धारयध्वं द्विजोत्तमाः
“সত্য, সত্য, পুনৰ সত্য!”—এই বুলি কৈ তেওঁ বাহু উঠাই ঘোষণা কৰিলে: “হে দ্বিজোত্তমসকল, ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পবিত্ৰ ভস্ম ধাৰণ কৰা।”
Verse 19
एतद्धि पावनं भस्म ब्रह्मयज्ञसमुद्भवम् । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः
এই ভস্ম নিশ্চয় পাৱন, ব্ৰহ্মযজ্ঞৰ পৰা উদ্ভৱ। কিয়নো প্ৰাচীন কালত ভগৱান ব্ৰহ্মা, সকলো লোকৰ পিতামহ, (এনেদৰে কৰিছিল)।
Verse 20
सन्निधौ सर्वदेवानां पर्वते गंधमादने । ईशशापनिवृत्त्यर्थं क्रतून्सर्वान्समातनोत्
সকলো দেৱতাৰ সন্নিধানত, গন্ধমাদন পৰ্বতত, ঈশ (শিৱ)ৰ শাপ নিবৃত্তিৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ সকলো ক্ৰতু-যজ্ঞ বিস্তাৰ কৰি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 21
विधाय विधिवत्सर्वानध्वरान्बहुदक्षिणान् । मुमुचे सहसा ब्रह्मा शंभुशापाद्द्विजोत्तमाः
বিধিমতে বহু দক্ষিণাসহ সকলো অধ্বৰ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি, হে দ্বিজোত্তমসকল, ব্ৰহ্মা হঠাতে শম্ভুৰ শাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল।
Verse 22
तदेतत्तीर्थमासाद्य स्नानं कुर्वंति ये नराः । ते महादेवसायुज्यं प्राप्नुवंति न संशयः
যিসকল মানুহে এই তীৰ্থত উপস্থিত হৈ তাত স্নান কৰে, তেওঁলোকে নিঃসন্দেহে মহাদেৱৰ সৈতে সাযুজ্য (ঐক্য) লাভ কৰে।
Verse 23
ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद । चतुर्दशानां लोकानां स्रष्टारं चतुराननम्
ঋষিসকলে ক’লে: “হে ব্যাসৰ শিষ্য, মহাপ্ৰাজ্ঞ, পুৰাণাৰ্থত বিশাৰদ! চৌদ্দ লোকৰ স্ৰষ্টা, চতুৰানন ব্ৰহ্মাৰ বিষয়ে (আমাক কোৱা)।”
Verse 24
शंभुः केनापराधेन शप्तवान्भारतीपतिम् । शापश्च कीदृशस्तस्य पुरा दत्तो हरेण वै । एतत्सर्वं मुने ब्रूहि तत्त्वतोऽस्माकमादरात्
“কোন অপৰাধৰ বাবে শম্ভুৱে বাক্পতি (ব্ৰহ্মা)ক শাপ দিলে? আৰু সেই শাপৰ স্বৰূপ কেনেকুৱা আছিল, যি পূৰ্বে হৰিয়েো দিছিল? হে মুনি, আমাৰ গভীৰ আদৰে এই সকলো তত্ত্বতঃ বিস্তাৰে কওক।”
Verse 25
श्रीसूत उवाच । पुरा बभूव कलहो ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्
শ্ৰী সূতে ক’লে: প্ৰাচীন কালত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ মাজত পৰস্পৰে কলহ উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 26
कंचिद्धेतुं समुद्दिश्य स्पर्धया श्लाघमानयोः । अहं कर्त्ता न मत्तोऽन्यः कर्त्तास्ति जगतीतले
কোনো এটা কাৰণ দেখুৱাই, স্পৰ্ধাত আবদ্ধ সেই দুয়ো গৰ্বে শ্লাঘা কৰিবলৈ ধৰিলে: “মইয়েই কৰ্তা; পৃথিৱীত মোৰ বাহিৰে আন কোনো কৰ্তা নাই।”
Verse 27
एवमाह हरिं ब्रह्मा ब्रह्माणं च हरिस्तथा । एवं विवादः सुमहान्प्रावर्त्तत पुरा तयोः
এইদৰে ব্ৰহ্মাই হৰি (বিষ্ণু)ক ক’লে, আৰু হৰিয়েও তেনেদৰে ব্ৰহ্মাক উত্তৰ দিলে। এইভাৱেই বহু পুৰ্বে তেওঁলোক দুয়োৰ মাজত এক অতি মহান বিবাদ আৰম্ভ হ’ল।
Verse 28
एतस्मिन्नंतरे विप्राः कुर्वतोः कलहं मिथः । तयोर्गर्वविनाशाय प्रबोधार्थं च देवयोः
হে বিপ্ৰসকল, তেওঁলোক দুয়ো পৰস্পৰে কলহ কৰি থাকোঁতে, সেই দুয়ো দেৱতাৰ গৰ্ব বিনাশ আৰু জাগৰণৰ উদ্দেশ্যে (দিব্য হস্তক্ষেপ) ঘটিল।
Verse 29
मध्ये प्रादुरभूल्लिंगं स्वयंज्योतिरनामयम् । तौ दृष्ट्वा विस्मितौ लिंगं ब्रह्मविष्णु परस्परम्
তেওঁলোকৰ মাজত এক লিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—স্বয়ংজ্যোতি, নিৰাময়। সেই লিঙ্গ দেখি ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু বিস্মিত হৈ পৰস্পৰে পৰস্পৰক চালে।
Verse 30
समयं चक्रतुर्विप्रा देवानां सन्निधौ पुरा । अनाद्यंतं महालिंगं यदेतद्दृश्यते पुरः
হে বিপ্ৰসকল, পুৰ্বে দেৱতাসকলৰ সন্নিধানত তেওঁলোক দুয়ো এক চুক্তি কৰিলে—সন্মুখত দৃষ্ট এই মহালিঙ্গ সম্বন্ধে, যি অনাদি আৰু অনন্ত।
Verse 31
अनंतादित्यसंका शमनंताग्निसमप्रभम् । आवयोरस्य लिंगस्य योंऽतमादिं च द्रक्ष्यति
অসংখ্য সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, অনন্ত অগ্নিৰ দৰে জ্বলন্ত—আমাৰ দুয়োৰ মাজত যিজনে এই লিঙ্গৰ অন্ত আৰু আদি দৰ্শন কৰিব,
Verse 32
स भवेदधिको लोके लोककर्ता च स प्रभुः । अहमूर्ध्वं गमिष्यामि लिंगस्यातं गवेषयन्
সেই জন লোকত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য হ’ব, লোকসৃষ্টিকৰ্তা আৰু প্ৰভু। ‘মই ওপৰলৈ যাম,’ ব্ৰহ্মাই ক’লে, ‘লিঙ্গৰ অন্ত বিচাৰি।’
Verse 33
गवेषणाय मूलस्य त्वमधस्ताद्धरे व्रज । इति तस्य वचः श्रुत्वा तथे त्याह रमापतिः
‘আৰু তুমি, হে হৰি, তললৈ গৈ মূল (আধাৰ) বিচাৰা।’ তেওঁৰ বাক্য শুনি ৰমাপতি (বিষ্ণু) ক’লে, ‘তথাস্ত।’
Verse 34
एवं तौ समयं कृत्वा मार्गणाय विनिर्गतौ । विष्णुर्वराहरूपेण गतोऽधस्ताद्गवेषितुम्
এইদৰে দুয়োয়ে সময় স্থিৰ কৰি অনুসন্ধানৰ বাবে ওলাই গ’ল। বিষ্ণু বৰাহ-ৰূপ ধৰি তললৈ গ’ল, আধাৰ বিচাৰিবলৈ।
Verse 35
हंसतां भारतीजानिः स्वीकृत्योपरि निर्ययौ । अधो लोकान्विचित्याथो विष्णुर्वर्षगणान्बहून् । यथास्थानं समागत्य वभाषे देवसन्निधौ
ভাৰতীৰ স্বামী (ব্ৰহ্মা) হাঁস-ৰূপ ধৰি ওপৰলৈ উৰি গ’ল। বিষ্ণুৱে তলৰ লোকসমূহ বহু বছৰ বিচাৰি, নিজ স্থানলৈ উভতি আহি দেৱসকলৰ সন্মুখত কথা ক’লে।
Verse 36
विष्णुरुवाच । अहं लिंगस्य नाद्राक्षमादिमस्येति सत्यवाक्
বিষ্ণুৱে ক’লে: ‘সত্য কথা কওঁ, মই এই লিঙ্গৰ আদি দেখা নাপালোঁ।’
Verse 37
ऊर्ध्वं गवेषयित्वाथ ब्रह्माप्यागच्छदत्र सः । आगत्य च वचः प्राह छद्मना चतुराननः
ঊৰ্ধ্বলৈ অনুসন্ধান কৰি ব্ৰহ্মাও তাত পুনৰ আহিল। আহি চতুৰ্মুখে ছলৰ আৱৰণে সত্য ঢাকি বাক্য ক’লে।
Verse 38
ब्रह्मोवाच । अहमद्राक्षमस्यांतं लिंगस्येति मृषा पुनः । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा व्रह्मविष्ण्वोर्महेश्वरः । मिथ्यावादिनमाहेदं प्रहस्य चतुराननम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—“মই এই লিঙ্গৰ অন্ত দেখিলোঁ”—এইদৰে তেওঁ পুনৰ মিছা ক’লে। ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি মহেশ্বৰ মৃদু হাঁহি দি চতুৰ্মুখক ‘মিথ্যাবাদী’ বুলি সম্বোধন কৰিলে।
Verse 39
ईश्वर उवाच । असत्यं यदवोचस्त्वं चतुरानन मत्पुरः
ঈশ্বৰে ক’লে—“হে চতুৰানন, মোৰ সন্মুখত তুমি যি বাক্য ক’লা, সেয়া অসত্য আছিল।”
Verse 40
तस्मात्पूजा न ते भूयाल्लोके सर्वत्र सर्वदा । अथ विष्णुं पुनः प्राह भगवान्परमेश्वरः
“সেইহেতু জগতত সৰ্বত্ৰ সৰ্বদা তোমাৰ পূজা নোহোৱক।” তাৰ পাছত ভগৱান পৰমেশ্বৰে পুনৰ বিষ্ণুক ক’লে।
Verse 41
यस्मात्सत्यमवोचस्त्वं कमलायाः पते हरे । तस्मात्ते मत्समा पूजा भविष्यति न संशयः
“যিহেতু তুমি সত্য ক’লা, হে হৰি, কমলাৰ (লক্ষ্মীৰ) পতি; সেয়েহে তোমাৰ পূজা মোৰ সমান হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 42
ततो ब्रह्मा विषण्णः सञ्छंकरं प्रत्यभाषत । स्वामिन्ममापराधं त्वं क्षमस्व करुणानिधे
তেতিয়া বিষণ্ণ ব্ৰহ্মাই শংকৰক ক’লে: “স্বামী, মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰক, হে কৰুণাৰ নিধি।”
Verse 43
एकोपराधः क्षंतव्यः स्वामि भिर्जगदीश्वरैः । ततो महेश्वरोऽवादीद्ब्रह्माणं परिसांत्वयन्
“হে জগতীশ্বৰ স্বামীসকল, এটা অপৰাধ ক্ষমাযোগ্য।” তেতিয়া মহেশ্বৰে ব্ৰহ্মাক সান্ত্বনা দি ক’লে।
Verse 44
ईश्वर उवाच । न मिथ्यावचनं मे स्याद्ब्रह्मन्वक्ष्यामि ते शृणु । गच्छ त्वं सहसा वत्स गन्धमादनपर्वतम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “হে ব্ৰহ্মন (ব্ৰহ্মা), মোৰ পৰা মিছা বাক্য হ’ব নোৱাৰে; মই তোমাক ক’ম—শুনা। বৎস, তৎক্ষণাৎ গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ যোৱা।”
Verse 45
तत्र क्रतून्कुरुष्व त्वं मिथ्यादोषप्रशांतये । ततो विधूतपापस्त्वं भविष्यसि न संशयः
“তাত তুমি মিছা-দোষ শান্ত কৰিবলৈ যজ্ঞাদি ক্ৰতু সম্পন্ন কৰা। তেতিয়া তোমাৰ পাপ ধুই যাব—ইয়াত সন্দেহ নাই।”
Verse 46
तेन श्रौतेषु ते ब्रह्मन्स्मार्तेष्वपि च कर्मसु । पूजा भविष्यति सदा न पूजा प्रतिमासु ते
“এই প্ৰায়শ্চিত্তৰ ফলত, হে ব্ৰহ্মন, তোমাৰ শ্ৰৌত আৰু স্মাৰ্ত কৰ্মত সদায় সন্মান-পূজা হ’ব; কিন্তু তোমাৰ প্ৰতিমাৰ পূজা নহ’ব।”
Verse 47
इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । ततो ब्रह्मा ययौ विप्रा गंधमादनपर्वतम्
এইদৰে কৈ ভগৱান ঈশ্বৰ সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত, হে দ্বিজ মুনিসকল, ব্ৰহ্মা গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ গ’ল।
Verse 48
ईजे च क्रतुकर्तारं क्रतुभिः पार्वतीपतिम् । अष्टाशीतिसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवाः
তেওঁ যজ্ঞৰ অধিপতি, পাৰ্বতীপতি প্ৰভুক ক্ৰতুসমূহেৰে পূজা কৰিলে। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, এই ক্ৰিয়া অষ্টআশী হাজাৰ বছৰ ধৰি চলিল।
Verse 49
पौंडरीकादिभिः सर्वैरध्वरैर्भूरिदक्षिणैः । इन्द्रादिसर्वदेवानां सन्निधावयजच्छिवम् । तेन तुष्टोभवच्छंभुर्वरमस्मै प्रदत्तवान्
পৌণ্ডৰীক আদি সকলো মহান অধ্বৰ যজ্ঞ, প্ৰচুৰ দক্ষিণাসহ, তেওঁ ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতাৰ সন্নিধানত শিৱক আৰাধনা কৰিলে। তাতে সন্তুষ্ট হৈ শম্ভুৱে তেওঁক এক বৰ দান কৰিলে।
Verse 50
ईश्वर उवाच । मिथ्योक्तिदोषस्ते नष्टः कृतैरेतैर्मखैरिह
ঈশ্বৰে ক’লে: “ইয়াত সম্পন্ন কৰা এই মখ-যজ্ঞসমূহে তোমাৰ মিথ্যা বাক্যৰ দোষ নাশ কৰিলে।”
Verse 51
चतुरानन ते पूजा श्रौतस्मार्तेषु कर्मसु । भविष्यत्यमला ब्रह्मन्न पूजा प्रतिमासु ते
হে চতুৰানন! শ্ৰৌত আৰু স্মাৰ্ত কৰ্মসমূহত তোমাৰ পূজা নিৰ্মল হ’ব, হে ব্ৰহ্মন; আৰু তোমাৰ প্ৰতিমাসমূহত কৰা পূজাও পবিত্ৰ হ’ব।
Verse 52
यागस्थलमिदं तेऽद्य ब्रह्मकुण्डमिति प्रथाम् । गमिष्यति त्रिलोकेस्मिन्पुण्यं पापविनाशनम्
আজি তোমাৰ এই যজ্ঞস্থল ত্ৰিলোকত ‘ব্ৰহ্মকুণ্ড’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব—ই পুণ্যদায়ক আৰু পাপনাশক পবিত্ৰ তীৰ্থ।
Verse 53
ब्रह्मकुण्डाभिधे तीर्थे सकृद्यः स्नानमा चरेत् । मुक्तिद्वारार्गलं तस्य भिद्यते तत्क्षणाद्विधे
‘ব্ৰহ্মকুণ্ড’ নামে তীৰ্থত যি কোনোবাই এবাৰো স্নান কৰে—হে বিধাতা (ব্ৰহ্মা)—তাৰ মুক্তিদ্বাৰৰ ওপৰত থকা কপাটৰ কিলি সেই ক্ষণতে ভাঙি যায়।
Verse 54
ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतं ललाटे भस्म धारयन् । मायाकपाटं निर्भिद्य मुक्तिद्वारं प्रया स्यति
ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত পবিত্ৰ ভস্ম ললাটত ধাৰণ কৰি, মানুহে মায়াৰ কপাট ভেদ কৰে আৰু মুক্তিদ্বাৰৰ দিশে আগবাঢ়ে।
Verse 55
ब्रह्मकुण्डोत्थितं भस्म ललाटे यो न धारयेत् । स्वपितुर्बीजसंभूतो न मातरि सुतस्तु सः
যি ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্ম ললাটত ধাৰণ নকৰে, সি কেৱল পিতৃবীজৰ পৰা জন্মা—মাতৃৰ সত্য পুত্ৰ নহয়।
Verse 56
ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतभस्मधारणतो विधे । ब्रह्महत्यायुतं नश्येत्सुरापानायुतं तथा
হে বিধাতা (ব্ৰহ্মা), ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্ম ধাৰণ কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যাৰ দহ হাজাৰ গুণ পাপ নাশ হয়, আৰু সুৰাপানৰ দহ হাজাৰ গুণ পাপো তেনেদৰে বিনষ্ট হয়।
Verse 57
गुरुतल्पायुतं नश्येत्स्वर्णस्तेयायुतं तथा । तत्संसर्गायुतं नश्येत्सत्यमुक्तं मया विधे
গুৰুৰ শয্যাত অপৰাধ কৰাৰ লক্ষ লক্ষ পাপ নাশ হয়; তেনেদৰে সোণ চুৰিৰ লক্ষ লক্ষ পাপো নাশ হয়। তেনে কৰ্মৰ সঙ্গতিত হোৱা লক্ষ লক্ষ দোষো বিনাশ হয়—হে বিধি (ব্ৰহ্মা), এই সত্য মই তোমাক ক’লোঁ।
Verse 58
ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतभस्मधारणवैभवात् । भूतप्रेतपिशाचाद्या नश्यंति क्षणमात्रतः
ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভূত ভস্ম ধাৰণ কৰাৰ আশ্চৰ্য শক্তিৰে ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আদি সত্তাসকল ক্ষণমাত্ৰতে বিনাশ হয়।
Verse 59
इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । यज्ञेष्वथ समाप्तेषु मुनयश्च जितेंद्रियाः
এইদৰে কৈ ভগৱান ঈশ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত যজ্ঞসমূহ সমাপ্ত হোৱাত, জিতেন্দ্ৰিয় মুনিসকল (সেই পবিত্ৰ ভূমিত) স্থিৰ থাকিল।
Verse 60
इन्द्रादिदेवताश्चैव सिद्धचारणकिन्नराः । अन्ये च देवनिवहा गंधमादनपर्वते
ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকল, লগতে সিদ্ধ, চাৰণ, কিন্নৰ আৰু আন বহু দেৱগণ গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত (সমবেত হ’ল)।
Verse 61
तां यज्ञभूमिमाश्रित्य स्वयं रुद्रेण सेविताम् । निरंतरमवर्तंत विदित्वा तस्य वैभवम्
সেই যজ্ঞভূমিৰ আশ্ৰয় লৈ—যাক স্বয়ং ৰুদ্ৰে সেৱা কৰিছিল—তাৰ অসাধাৰণ মহিমা জানি তেওঁলোকে নিৰন্তৰ পুনঃপুনঃ উভতি আহি থাকিল।
Verse 62
यथाविधि ततो यज्ञान्समाप्य बहुदक्षिणान् । सत्यलोकमगाद्ब्रह्मा शिवाल्लब्धमनोरथः
তাৰ পিছত বিধি অনুসাৰে বহু দক্ষিণাসহ যজ্ঞসমূহ সমাপ্ত কৰি, শিৱৰ কৃপাৰে মনোৰথ সিদ্ধ কৰি ব্ৰহ্মা সত্যলোকলৈ গ’ল।
Verse 63
तदाप्रभृति देवाश्च मुनयश्च द्विजोत्तमाः । ब्रह्मकुण्डं समासाद्य चक्रुर्यागान्विधानतः
সেই সময়ৰ পৰা দেৱতা আৰু মুনিসকল—দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল—ব্ৰহ্মকুণ্ডলৈ আহি বিধান অনুসাৰে যজ্ঞ-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 64
तस्मादियक्षवो मर्त्याः कुर्युर्यज्ञानिहैव हि
সেয়ে হে যোগ্য সামৰ্থ্যসম্পন্ন মনুষ্যসকল, ইয়াতেই নিশ্চয় যজ্ঞ কৰাটো উচিত।
Verse 65
मनुजदेवमुनीश्वरवंदितं सकलसंसृतिनाशकरं द्विजाः । जलजसंभवकुण्डमिदं शुभं सकल पापहरं सकलार्थदम्
হে দ্বিজসকল, এই শুভ ‘পদ্মজ’ ব্ৰহ্মাৰ কুণ্ড মনুষ্য-দেৱতা-মুনীশ্বৰদ্বাৰা বন্দিত; ই সমগ্ৰ সংসাৰ-বন্ধন নাশ কৰে, সকলো পাপ হৰে আৰু সকলো অভীষ্ট অৰ্থ দান কৰে।