Adhyaya 10

Verse 1

श्रीसूत उवाच । वेतालवरदे तीर्थे नरः स्नात्वा द्विजोत्तमाः । ततः शनैःशनैर्गच्छेद्गन्धमादनपर्वतम्

শ্ৰী সূত ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, বেতালবৰদ তীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে তাৰ পাছত ধীৰে ধীৰে গন্ধমাদন পৰ্বতৰ ফালে যাত্ৰা কৰিব লাগে।

Verse 2

योंऽबुधौ सेतुरूपेण वर्तते गन्धमादनः । स मार्गो ब्रह्मलोकस्य विश्वकर्त्रा विनिर्मितः

যি গন্ধমাদন সাগৰত সেতুৰূপে অৱস্থিত, সেয়াই ব্ৰহ্মলোকলৈ যোৱা পথ—বিশ্বকৰ্তা স্ৰষ্টাই যাক নিৰ্মাণ কৰিছে।

Verse 3

लक्षकोटिसहस्राणि सरांसि सरितस्तथा । समुद्राश्च महापुण्या वनान्यप्याश्रमाणि च

লক্ষ-কোটি সহস্ৰ সৰোবৰ আছে, তদ্ৰূপে নদীসমূহো; মহাপুণ্য সাগৰসমূহো আছে, আৰু বনসমূহ—আশ্ৰমসহ।

Verse 4

पुण्यानि क्षेत्रजातानि वेदारण्या दिकानि च । मुनयश्च वसिष्ठाद्या सिद्धचारणकिन्नराः

সকলো দিশাত পুণ্য ক্ষেত্ৰসমূহ আৰু ‘বেদ-অৰণ্য’ আছে; আৰু বসিষ্ঠ আদি মুনি, সিদ্ধ, চাৰণ আৰু কিন্নৰসকলো আছে।

Verse 5

लक्ष्म्या सह धरण्या च भगवान्मधुसूदनः । सावित्र्या च सरस्वत्या सहैव चतु राननः

লক্ষ্মী আৰু ধৰণী (পৃথিৱী) সহ ভগৱান মধুসূদন (বিষ্ণু) তাত আছে; আৰু সাবিত্ৰী আৰু সৰস্বতী সহ চতুৰানন (ব্ৰহ্মা)ও আছে।

Verse 6

हेरंबः षण्मुखश्चैव देवाश्चेंद्रपुरोगमाः । आदित्यादिग्रहाश्चैव तथाष्टौ वसवो द्विजाः

হেৰম্ব (গণেশ) আৰু ষণ্মুখ (স্কন্দ) তাত আছে, আৰু ইন্দ্ৰ-প্ৰমুখ দেৱসকল; আদিত্য আদি গ্ৰহসমূহো আছে, আৰু অষ্ট বসুসকলো, হে দ্বিজ।

Verse 7

पितरोलोकपालाश्च तथान्ये देवता गणाः । महापातकसंघानां नाशने लोकपावने

পিতৃসকল, লোকপালসকল আৰু অন্যান্য দেৱগণো তাত আছে—সেই লোক-পাৱন তীৰ্থত, যি মহাপাতকৰ সমূহ নাশ কৰে।

Verse 9

दिवानिशं वसंत्यत्र पर्वते गंधमादने । अत्र गौरी सदा तुष्टा हरेण सह वर्तते । अत्र किन्नरकांतानां क्रीडा जागर्ति नित्यशः । तस्य दर्शनमात्रेण बुद्धिसौख्यं नृणां भवेत्

গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত তেওঁলোকে দিন-ৰাতি বাস কৰে। তাত গৌৰী সদায় প্ৰসন্ন, হৰ (শিৱ)ৰ সৈতে একেলগে অৱস্থিত। তাত কিন্নৰ-প্ৰিয়াসকলৰ ক্ৰীড়া নিত্য জাগ্ৰত থাকে। সেই পৰ্ব্বতৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে মানুহৰ বুদ্ধি-সুখ আৰু মনৰ শান্তি জন্মে।

Verse 10

तन्मूर्धनि कृतावासाः सिद्धचारणयोषितः । पूजयंति सदा कालं शंकरं गिरिजापतिम्

তাৰ শিখৰত সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ যোষিতাসকল বাস কৰে। তেওঁলোকে সদায় সকলো সময়তে গিৰিজাপতি শংকৰক পূজা কৰে।

Verse 11

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । अंगलग्नैर्विनश्यंति गन्धमादनमारुतैः

ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে পাপৰ কোটি কোটি আৰু অগণিত কোটি নিষিদ্ধ অপৰাধ—যদি দেহত আঁকোৱালি ধৰে—গন্ধমাদনৰ বতাহে সিহঁতক বিনাশ কৰে।

Verse 12

असावुल्लोलकल्लोले तिष्ठन्मध्ये महांबुधौ । आसीन्मुनिगणैः सेव्यः पुरा वै गन्धमादनः

এই গন্ধমাদন, উল্লোল কল্লোলযুক্ত মহাসাগৰৰ মাজত স্থিত হৈ, পূৰ্বে মুনিগণৰ দ্বাৰা সেৱিত আৰু পূজনীয় স্থান আছিল।

Verse 13

ततो नलेन सेतौ तु बद्धे तन्मध्यगोचरः । रामाज्ञयाखिलैः सेव्यो बभूव मनुजैरपि

তাৰ পাছত নলে যেতিয়া সেতু নিৰ্মাণ কৰিলে, তেতিয়া এই (পৰ্ব্বত) সেই পথৰ মধ্যভাগত গমন-গোচৰ হ’ল। ৰামৰ আজ্ঞাত ই সকলোৰে দ্বাৰা সেৱনীয় হ’ল—মানুহৰ দ্বাৰাও।

Verse 14

सेतुरूपं गिरिं तं तु प्रार्थयेद्गंधमादनम् । क्षमाधर महापुण्य सर्वदेवनमस्कृत

তাৰ পাছত সেতুৰূপ গন্ধমাদন পৰ্বতক প্ৰাৰ্থনা কৰিব: “হে ধৰাধৰ, হে মহাপুণ্যৱান, হে সকলো দেৱতাৰ নমস্কাৰ-যোগ্য!”

Verse 15

विष्ण्वा दयोऽपि ये देवास्सेवंते श्रद्धया सह । तं भवंतमहं पद्भ्यामाक्रमामि नगोत्तम

“বিষ্ণু আদি দেৱতাসকলেও শ্ৰদ্ধাসহ তোমাক সেৱা কৰে; তথাপি, হে নগোত্তম, মই মোৰ পদযুগলেৰে তোমাৰ ওপৰত পা দিছোঁ।”

Verse 16

क्षमस्व पादघातं मे दयया पापचेतसः । त्वन्मूर्द्धनि कृतावासं शंकरं दर्शयस्व मे

“দয়াৰে মোৰ পদাঘাত ক্ষমা কৰা—পাপী চিত্তৰ পৰা উদ্ভৱ। তোমাৰ শিখৰত বাস কৰা শংকৰক মোক দৰ্শন কৰোৱা।”

Verse 17

प्रार्थयित्वा नरस्त्वेवं सेतुरूपं नगोत्तमम् । ततो मृदुपदं गच्छेत्पावनं गन्धमादनम्

এইদৰে সেতুৰূপ নগোত্তমক প্ৰাৰ্থনা কৰি, মানুহে তাৰ পাছত কোমল পদক্ষেপে পাৱন গন্ধমাদনলৈ আগবাঢ়িব।

Verse 18

अब्धौ तत्र नरः स्नात्वा पर्वते गन्धमादने । पिंडदानं ततः कुर्यादपि सर्षपमात्रकम्

তাত সাগৰত স্নান কৰি আৰু গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ গৈ, মানুহে পিণ্ডদান কৰিব—যদিও সৰিষাৰ দানামাত্ৰেই হওক।

Verse 19

तृप्तिं प्रयांति पितरस्तस्य यावद्युगक्षयः । शमीदलसमानान्वा दद्यात्पिंडान्पितॄन्प्रति

তেওঁৰ পিতৃসকল যুগৰ অন্তলৈকে তৃপ্তি লাভ কৰে। নতুবা পিতৃসকলৰ উদ্দেশে শমী পাতৰ সমান মাপে পিণ্ড দান কৰিব লাগে।

Verse 21

सर्वतीर्थोत्तमं पुण्यं नाम्ना पापविनाशनम् । अस्ति पुण्यतमं विप्राः पवित्रे गन्धमादने

হে বিপ্ৰসকল! পবিত্ৰ গন্ধমাদনত ‘পাপবিনাশন’ নামে খ্যাত, সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আৰু অতি পুণ্যময় এক তীৰ্থ আছে, যি পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 22

यस्य संस्मरणादेव गर्भवासो न विद्यते । तत्प्राप्य तु नरः स्नायात्स्वदे हमलनाशनम् । तत्र स्नानान्नरो याति वैकुण्ठं नात्र संशयः

কেৱল তাৰ স্মৰণেৰে পুনৰ গৰ্ভবাস নাথাকে। তাত উপনীত হৈ মানুহে নিজৰ দেহৰ মলিনতা নাশ কৰিবলৈ তাত স্নান কৰিব লাগে; সেই স্থানত স্নান কৰিলে মানুহে বৈকুণ্ঠ লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सूत पापविनाशाख्य तीर्थस्य ब्रूहि वैभवम् । व्यासेन बोधितस्त्वं हि वेत्सि सर्वं महामुने

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত! ‘পাপবিনাশন’ নামে তীৰ্থৰ বৈভৱ কোৱা। কিয়নো ব্যাসে তোমাক বোধ দিছে; সেয়ে, হে মহামুনী, তুমি সকলো জানো।

Verse 24

श्रीसूत उवाच । ब्रह्माश्रमपदे वृत्तां पार्श्वे हिमवतः शुभे । वक्ष्यामि ब्राह्मणश्रेष्ठा युष्माकं तु कथां शुभाम्

শ্ৰী সূতে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল! হিমৱতৰ শুভ পাৰ্শ্বত পবিত্ৰ ব্ৰহ্মাশ্ৰমস্থলত যি ঘটনা ঘটিছিল, সেই মঙ্গলময় কাহিনী মই তোমালোকক ক’ম।

Verse 25

अस्याश्रमपदं पुण्यं ब्रह्माश्रमपदे शुभे । नानावृक्षगणाकीर्णं पार्श्वे हिमवतः शुभे

সেই আশ্ৰমস্থান পবিত্ৰ আৰু মঙ্গলময় আছিল, ‘ব্ৰহ্মাশ্ৰম’ নামে শুভ ব্ৰহ্ম-আশ্ৰমপদত খ্যাত; হিমৱতৰ ধন্য পাৰ্শ্বত নানাবিধ বৃক্ষগণৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 26

वहुगुल्मलताकीर्णं मृगद्विपनिषेवितम् । सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम्

সেই স্থান বহু গুল্ম আৰু লতাৰে ঘন আছিল, হৰিণ আৰু হাতীৰে সেবিত; সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ সমাবেশে ধ্বনিত, ফুলে ফুলে ফুলি উঠা মনোমোহা কানন।

Verse 27

वृतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुशोभितम् । ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसंनिभैः

সেই স্থান বহু বেষ্টনী/ঘেৰাৰে আৱৃত আছিল, তাপসসকলৰ দ্বাৰা শোভিত; আৰু মহাভাগ ব্ৰাহ্মণসকলেও আছিল—যিসকল সূৰ্যৰ জ্বালাৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 28

नियमव्रतसं पन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः । दीक्षितैर्यागहेतोश्च यताहारैः कृतात्मभिः

সেই স্থান নিয়ম আৰু ব্ৰতে সম্পন্ন তপস্বীসকলৰে ভৰি আছিল; যজ্ঞৰ হেতু দীক্ষিত, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী, আহাৰত সংযত, আৰু আত্মজয়ী।

Verse 29

वेदाध्ययनसंपन्नैर्वैदिकैः परिवेष्टितम् । वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः

সেই স্থান বেদ অধ্যয়নত সম্পন্ন বৈদিক লোকসকলৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে বেষ্টিত আছিল; লগতে ব্ৰহ্মচাৰী শিষ্য, গৃহস্থ, বানপ্ৰস্থ আৰু ভিক্ষুসকলেও আছিল।

Verse 30

स्वाश्रमाचारनिरतैः स्ववर्णोक्तविधायिभिः । वालखिल्यैश्च मुनिभिः संप्राप्तैश्च मरीचिभिः

সেই আশ্ৰমত নিজৰ নিজৰ আশ্ৰমধৰ্মত নিবিষ্ট আৰু নিজ নিজ বৰ্ণৰ বিধি-অনুষ্ঠান যথাযথভাবে পালন কৰা মুনিসকল আছিল। তাতে বালখিল্য ঋষিসকলেও উপস্থিত আছিল, আৰু মৰীচি আদি মহর্ষিসকলও আহি উপস্থিত হৈছিল।

Verse 31

तत्राश्रमे पुरा कश्चिच्छूद्रो दृढमतिर्द्विजाः । साहसी ब्राह्मणाभ्याशमाजगाम मुदान्वितः

হে দ্বিজসকল, পূৰ্বতে সেই আশ্ৰমত দৃঢ়মতি নামৰ এজন শূদ্ৰ আছিল—সাহসী স্বভাৱৰ—যি আনন্দচিত্তে ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰলৈ আহিছিল।

Verse 32

आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः । नाम्ना दृढमतिः शूद्रः साष्टांगं प्रणनाम वै

সেইজন আশ্ৰমস্থানলৈ আহি তপস্বীসকলৰ দ্বাৰা আদৰে সন্মানিত হ’ল। দৃঢ়মতি নামৰ সেই শূদ্ৰে তেতিয়া অষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰি নতশিৰ হ’ল।

Verse 33

तान्स दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः । कुर्वतो विविधान्यज्ञान्संप्रहृष्य स शूद्रकः

দেৱসদৃশ আৰু মহাতেজস্বী মুনিগণক বিভিন্ন যজ্ঞ সম্পাদন কৰি থকা দেখি সেই শূদ্ৰ অতি আনন্দিত হ’ল।

Verse 34

अथास्य बुद्धिरभवत्तपःकर्तुमनुत्तमम् । ततोऽब्रवीत्कुलपतिं मुनिमागत्य तापसम्

তেতিয়া তাৰ মনত অনুত্তম তপস্যা কৰিবলৈ বুদ্ধি জাগিল। তাৰপিছত সি আশ্ৰমৰ কুলপতি সেই তপস্বী মুনিৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে।

Verse 35

दृढमतिरुवाच । तपोधन नमस्तेऽस्तु रक्ष मां करुणानिधे । तव प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ

দৃঢ়মতিয়ে ক’লে: হে তপোধন, আপোনাক নমস্কাৰ। হে কৰুণানিধি, মোক ৰক্ষা কৰক। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, আপোনাৰ প্ৰসাদে মই ধৰ্ম আচৰণ কৰিব বিচাৰোঁ।

Verse 36

तस्मादभिगतं मां त्वं यागे दीक्षय सुव्रत । ब्रह्मन्नवरवर्णोऽहं शूद्रो जात्यास्मि सत्तम

সেয়ে, মই আপোনাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ বুলিয়েই, হে সুৱ্ৰত, মোক যাগৰ বাবে দীক্ষা দিয়ক। হে ব্ৰাহ্মণ, মই সৰ্বনিম্ন বৰ্ণৰ; জন্মতে মই শূদ্ৰ, হে সত্তম।

Verse 37

शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे । एवमुक्ते तु शूद्रेण तमाह ब्राह्मणस्तदा

মই সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰিব বিচাৰোঁ; শৰণাগত মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। শূদ্ৰে এনেদৰে ক’লে, তেতিয়া ব্ৰাহ্মণে তাক উত্তৰ দিলে।

Verse 38

कुलपतिरुवाच । यागे दीक्षयितुं शक्यो न शूद्रो हीनजन्मभाक् । श्रूयतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव

কুলপতিয়ে ক’লে: যাগৰ দীক্ষা শূদ্ৰক দিয়া সম্ভৱ নহয়, কিয়নো সি হীনজন্মভাক্ বুলি ধৰা হয়। কিন্তু শুনা—যদি তোমাৰ বুদ্ধি সঁচাকৈ এইদৰে স্থিৰ, তেন্তে সেৱাত নিয়োজিত হোৱা।

Verse 39

उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कर्हिचित् । उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य विद्यते

জাতিহীন বুলি গণ্য কৰা লোকক কেতিয়াও উপদেশ দিব নালাগে। উপদেশ দিলে উপাধ্যায়ৰ ওপৰত মহাদোষ আৰোপ হয় বুলি শাস্ত্ৰে কয়।

Verse 40

नाध्यापयेद्बुधः शूद्रं तथा नैव च याजयेत् । न पाठयेत्तथा शूद्रं शास्त्रं व्याकरणादिकम्

বুধিমান পুৰুষে শূদ্ৰক অধ্যাপন নকৰাব, আৰু তেওঁৰ বাবে যজ্ঞো নকৰিব। তদ্ৰূপে শূদ্ৰক শাস্ত্ৰ—ব্যাকৰণ আদি—পঢ়াব নালাগে।

Verse 41

काव्यं वा नाटकं वापि तथालंकारमेव च । पुराणमितिहासं च शूद्रं नैव तु पाठयेत्

কাব্য হওক বা নাটক, আৰু অলংকাৰ-শাস্ত্ৰো; পুৰাণ আৰু ইতিহাসো—এই সকলো শূদ্ৰক কেতিয়াও পঢ়াব নালাগে।

Verse 42

यदि चोपदिशेद्विप्रः शूद्रं चैतानि कर्हिचित् । त्यजेयुर्ब्राह्मणा विप्रं तं ग्रामाद्ब्रह्मसंकुलात्

যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে কেতিয়াবা শূদ্ৰক এই বিদ্যাবোৰ উপদেশ দিয়ে, তেন্তে ব্ৰাহ্মণসকলে সেই ব্ৰাহ্মণক বেদীয় পবিত্ৰতাৰে ভৰা গাঁৱৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰিব।

Verse 43

शूद्राय चोपदेष्टारं द्विजं चंडालवत्त्यजेत् । शूद्रं चाक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत्

শূদ্ৰক উপদেশ দিয়া থকা দ্বিজক চণ্ডালৰ দৰে ত্যাগ কৰিব লাগে। আৰু যি শূদ্ৰ অক্ষৰ-বিদ্যাত যুক্ত হয়, তাক দূৰৰ পৰা পৰিহাৰ কৰিব লাগে।

Verse 44

अतः शुश्रूष भद्रं ते ब्राह्मणाञ्छ्रद्धया सह । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा मन्वादिभिरुदीरिता

সেয়ে, তোমাৰ মঙ্গলৰ বাবে, শ্ৰদ্ধাসহ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সেৱা কৰা। শূদ্ৰৰ বাবে দ্বিজসেৱা মনু আদি ধৰ্মাচাৰ্যসকলে বিধান কৰিছে।

Verse 45

नहि नैसर्गिकं कर्म परित्यक्तुं त्वमर्हसि । एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिंतयत्तदा

“তুমি তোমাৰ স্বাভাৱিক (নিযুক্ত) কৰ্ম ত্যাগ কৰা উচিত নহয়।” মুনিৰ এই বাক্য শুনি সেই শূদ্ৰে তেতিয়া গভীৰভাৱে চিন্তা কৰিলে।

Verse 46

किं कर्तव्यं मया त्वद्य व्रते श्रद्धा हि मे पुरा । यथा स्यान्मम विज्ञानं यतिष्येऽहं तथाद्य वै

(সেইয়ে ভাবিলে:) “আজি মই কি কৰোঁ? আগতে মোৰ ব্ৰতত সঁচাকৈ শ্ৰদ্ধা আছিল। যাতে মোৰ ভিতৰত বোধ জাগে, মই আজি নিশ্চয় তেনেদৰে চেষ্টা কৰিম।”

Verse 47

इति निश्चित्य मनसा शूद्रो दृढमतिस्तदा । गत्वाश्रमपदाद्दूरं कृतवानुटजं शुभम्

এইদৰে মনত স্থিৰ কৰি সেই শূদ্ৰ তেতিয়া দৃঢ়মতি হ’ল। আশ্ৰমস্থানৰ পৰা দূৰলৈ গৈ তেওঁ এটা শুভ কুটীৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 48

तत्र वै देवतागारं पुण्यान्यायतनानिच । पुष्पारामादिकं चापि तटाकखननादिकम्

তাত তেওঁ দেৱতাৰ বাবে এটা মন্দিৰ আৰু আন আন পুণ্যময় আয়তন স্থাপন কৰিলে। লগতে ফুলবাগিচা আদি সাজিলে আৰু পুখুৰী খনন আদি কৰ্মো কৰিলে।

Verse 49

श्रद्धया कारयामास तपःसिद्ध्यर्थमात्मनः । अभिषेकांश्च नियमानुपवासादिकानपि

শ্ৰদ্ধাৰে তেওঁ নিজৰ তপস্যাৰ সিদ্ধিৰ বাবে এই সকলো কৰোৱালে। লগতে তেওঁ অভিষেক, নিয়ম-অনুশাসন আৰু উপবাস আদি আচৰণো কৰিলে।

Verse 50

बलिं च कृत्वा हुत्वा च दैवतान्यभ्यपूजयत् । संकल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेंद्रियः

বলি দান কৰি আৰু হোম সম্পন্ন কৰি তেওঁ দেৱতাসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে। পবিত্ৰ সংকল্প আৰু নিয়ম-নিষ্ঠাৰে যুক্ত, ফলাহাৰী হৈ, ইন্দ্ৰিয়সমূহ জয় কৰি থাকিল।

Verse 51

नित्यं कंदैश्च मूलैश्च पुष्पैरपि तथा फलैः । अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान्

তেওঁ নিত্যে কন্দ, মূল, ফুল আৰু ফল আদি লৈ, যিসকল অতিথি যথাযথভাৱে আহি উপস্থিত হৈছিল, তেওঁলোকক ধৰ্মানুসাৰে সঠিকভাৱে সন্মান কৰি পূজা কৰিছিল।

Verse 52

एवं हि सुमहान्कालो व्यतिचक्राम तस्य वै । अथाश्रममगात्तस्य सुमतिर्नाम नामतः

এইদৰে তেওঁৰ বাবে অতি দীঘল সময় পাৰ হৈ গ’ল। তাৰ পাছত ‘সুমতি’ নামে পৰিচিত এজন মুনি তেওঁৰ আশ্ৰমলৈ আহিল।

Verse 53

द्विजो गर्गकुलोद्भूतः सत्यवादी जितेंद्रियः । स्वागतेन मुनिं पूज्य तोषयित्वा फलादिकैः

গৰ্গ কুলত জন্ম লোৱা সেই দ্বিজ সত্যবাদী আৰু জিতেন্দ্ৰিয় আছিল। তেওঁ মুনিক স্বাগতম জনাই, ফল আদি সৰল উপহাৰে সন্মান কৰি সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 54

कथयन्वै कथाः पुण्याः कुशलं पर्यपृच्छत । इत्थं सप्रणिपाताद्यैरुपचारैस्तु पूजितः

তেওঁ পুণ্যদায়ক পবিত্ৰ কাহিনী ক’লে আৰু মুনিৰ কুশল-মঙ্গল সুধিলে। এইদৰে প্ৰণিপাত আদি সন্মানসূচক উপচাৰ আৰু সেৱাৰে মুনিক পূজিত কৰা হ’ল।

Verse 55

आशीर्भिरभिनंद्यैनं प्रतिगृह्य च सत्क्रियाम् । तमापृछ्य प्रहृष्टाप्मा स्वाश्रमं पुनराययौ

আশীৰ্বাদেৰে তেওঁক অভিনন্দন কৰি আৰু সন্মানজনক আতিথ্য গ্ৰহণ কৰি, মুনিয়ে তেওঁৰ পৰা বিদায় ল’লে; অন্তৰত আনন্দ লৈ পুনৰ নিজৰ আশ্ৰমলৈ উভতি আহিল।

Verse 56

एवं दिनेदिने विप्रः शूद्रेस्मिन्पक्षपातवान् । आगच्छदाश्रमं तस्य द्रष्टुं तं शूद्रयोनिजम्

এইদৰে দিনেদিনে সেই ব্ৰাহ্মণজন এই শূদ্ৰৰ প্ৰতি পক্ষপাত দেখুৱাই, শূদ্ৰযোনিত জন্মা সেই মানুহজনক চাবলৈ তেওঁৰ আশ্ৰমলৈ আহি থাকিল।

Verse 57

बहुकालं द्विजस्याभूत्संसर्गः शूद्रयोनिना । स्नेहस्य वशमापन्नः शूद्रोक्तं नातिचक्रमे

বহুকাল ধৰি সেই দ্বিজৰ শূদ্ৰযোনিৰ মানুহজনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সংসৰ্গ আছিল। স্নেহৰ বশীভূত হৈ, শূদ্ৰে যি ক’লে তাতকৈ তেওঁ আগবাঢ়ি নাযায়; সেইমতে চলিল।

Verse 58

अथागतं द्विजं शूद्रः प्राह स्नेहवशीकृतम् । हव्यकव्यविधानं मे कृत्स्नं ब्रूहि मुनीश्वर

তাৰ পাছত শূদ্ৰে স্নেহবশীভূত সেই দ্বিজক ক’লে: “হে মুনীশ্বৰ! মোৰ বাবে হব্য আৰু কব্য অৰ্পণৰ সম্পূৰ্ণ বিধান কৃপা কৰি কোৱা।”

Verse 59

पितृकार्यविधानार्थं देवकार्यार्थमेव च । मंत्रानुपदिश त्वं मे महालयविधिं तथा

“পিতৃকাৰ্যৰ বিধানৰ বাবে আৰু দেৱকাৰ্যৰ বাবেও, মোক মন্ত্র উপদেশ দিয়া; লগতে মহালয় আচৰণৰ যথাযথ বিধিও কৃপা কৰি কোৱা।”

Verse 60

अष्टकाश्राद्धकृत्यं च वैदिकं यच्च किंचन । सर्वमेतद्रहस्यं मे ब्रूहि त्वं वै गुरुर्मतः

অষ্টকা-শ্ৰাদ্ধৰ কৃত্য আৰু যি কিবা বৈদিক বিধান আছে, তাৰ গূঢ় তত্ত্ব মোক কোৱা। তুমি মোৰ গুৰু বুলি মান্য; সেয়ে সকলো ৰহস্য মোক উপদেশ দিয়া।

Verse 61

एवमुक्तः स शूद्रेण सर्वमेतदुपादिशत् । कारयामास तस्यायं पितृकार्यादिकं तथा

শূদ্ৰে এইদৰে কোৱাত সেই দ্বিজে এই সকলো উপদেশ দিলে। লগতে তেওঁক পিতৃকাৰ্য আদি আৰু সংশ্লিষ্ট কৰ্তব্যসমূহো কৰোৱালে।

Verse 62

पितृकार्ये कृते तेन विसृष्टः स द्विजो गतः । अथ दीर्घेण कालेन पोषितः शूद्रयोनिना

তেওঁ পিতৃকাৰ্য সম্পন্ন কৰাত সেই দ্বিজক বিদায় দিয়া হ’ল আৰু তেওঁ গ’ল। তাৰ পাছত দীঘল সময়ৰ অন্তে সেই একে জন শূদ্ৰ-যোনিত পোষিত হ’ল।

Verse 63

त्यक्तो विप्रगणैः सोऽयं पंचत्वमगमद्द्विजः । वैवस्वतभटैर्नीत्वा पातितो नरकेष्वपि

বিপ্ৰসমাজে ত্যাগ কৰাত এই দ্বিজে মৃত্যু লাভ কৰিলে। যমৰ দূতসকলে তেওঁক লৈ গৈ নৰকসমূহত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 64

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुक्त्वा क्रमेण नरकांस्तदंते स्था वरोऽभवत्

হাজাৰ হাজাৰ কোটি কল্প আৰু শত শত কোটি কল্প ধৰি, ক্ৰমে ক্ৰমে নৰকৰ যাতনা ভোগ কৰি, তাৰ অন্তত তেওঁ স্থাৱৰ—অচল সত্তা—হ’ল।

Verse 65

गर्दभस्तु ततो जज्ञे विड्वराहस्ततः परम् । जज्ञेऽथ सारमेयोऽसौ पश्चाद्वायसतां गतः

তেতিয়া সি প্ৰথমে গাধা ৰূপে জন্ম ল’লে; তাৰ পাছত মলভোজী বৰাহ ৰূপে। তাৰ পিছত সাৰমেয়, অৰ্থাৎ কুকুৰ ৰূপে জন্মি, তাৰ অনন্তৰে কাকত্ব অৱস্থালৈ গ’ল।

Verse 66

अथ चंडालतां प्राप शूद्रयोनिमगात्ततः । गतवान्वैश्यतां पश्चात्क्षत्रियस्तदनंतरम्

তাৰ পাছত সি চণ্ডাল অৱস্থালৈ উপনীত হ’ল; তাৰ পিছত শূদ্ৰ যোনিত গ’ল। তাৰপিছত বৈশ্যত্ব লাভ কৰিলে, আৰু তৎক্ষণাৎ অনন্তৰে ক্ষত্ৰিয় ৰূপে জন্মিল।

Verse 67

प्रबलैर्बाध्यमानोऽसौ ब्राह्मणो वै तदाऽभवत् । उपनीतः स पित्रा तु वर्षे गर्भाष्टमे द्विजः

প্ৰবল ভাগ্যবলে পীড়িত হৈ সি তেতিয়া নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণ হ’ল। সেই দ্বিজক পিতৃয়ে গৰ্ভগণনাৰ অষ্টম বছৰত উপনয়ন কৰি যজ্ঞোপবীত পৰিধান কৰালে।

Verse 68

वर्तमानः पितुर्गेहे स्वाचाराभ्यासतत्परः । गच्छन्कदाचिद्गहने गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

পিতৃগৃহত বাস কৰি সি সদাচাৰ-অভ্যাসত নিবিষ্ট আছিল। এদিন ঘন অৰণ্যত গৈ থাকোঁতে ব্ৰহ্মৰাক্ষসে তাক ধৰিলে।

Verse 69

रुदन्भ्रमन्स्खल न्मूढः प्रहसन्विलपन्नसौ । शश्वद्धाहेति च वदन्वैदिकं कर्म सोऽत्यजत्

কান্দি কান্দি ভ্ৰমি, স্খলিত হৈ মূঢ়ৰ দৰে—কেতিয়াবা হাঁহি, কেতিয়াবা বিলাপ কৰি—সদায় ‘দাহ! দাহ!’ বুলি কৈ, সি বৈদিক কৰ্মাচৰণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 70

दृष्ट्वा सुतं तथाभूतं पिता दुःखेन पीडितः । सुतमादाय च स्नेहा दगस्त्यं शरणं ययौ

পুত্ৰক তেনে ভয়ংকৰ অৱস্থাত দেখি পিতৃজন দুখেৰে ব্যথিত হ’ল। স্নেহে পুত্ৰক কোলাত লৈ তেওঁ অগস্ত্য মুনিৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 71

भक्त्या मुनिं प्रणम्यासौ पिता तस्य सुतस्य वै । तस्मै निवेदयामास स्वपुत्रस्य विचेष्टितम्

ভক্তিৰে সেই পিতাই মুনিক প্ৰণাম কৰিলে, তাৰ পাছত নিজৰ পুত্ৰৰ অদ্ভুত আৰু উদ্বেগজনক আচৰণৰ কথা তেওঁক নিবেদন কৰিলে।

Verse 72

अब्रवीच्च तदा विप्रः कुम्भजं मुनिपुंगवम् । एष मे तनयो ब्रह्मन्गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণে কুম্ভজ, মুনিপুঙ্গৱক ক’লে— “হে ব্ৰহ্মন, মোৰ এই পুত্ৰক ব্ৰহ্মৰাক্ষসে গ্ৰহণ কৰিছে।”

Verse 73

सुखं न भजते ब्रह्मन्रक्ष तं करुणादृशा । नास्ति मे तनयोऽ प्यन्यः पितॄणामृणमुक्तये

“হে ব্ৰহ্মন, সি সুখ নাপায়; কৰুণাদৃষ্টিৰে তাক ৰক্ষা কৰা। পিতৃঋণমুক্তিৰ বাবে মোৰ আন কোনো পুত্ৰ নাই।”

Verse 74

अस्य पीडाविनाशार्थमुपायं ब्रूहि कुम्भज । त्वत्समस्त्रिषु लोकेषु तपःशीलो न विद्यते

“হে কুম্ভজ, এই পীড়া বিনাশৰ উপায় কোৱা। ত্ৰিলোকত তপস্যা আৰু নিয়মশীলতাত তোমাৰ সমান কোনো নাই।”

Verse 75

अग्रणीः शिवभक्तानामुक्तस्त्वं हि महर्षिभिः । त्वां विनास्य परित्राणं न मेपुत्रस्य विद्यते

মহর্ষিসকলে তোমাক শিৱভক্তসকলৰ অগ্ৰগণ্য বুলি ঘোষণা কৰিছে। তোমাৰ অবিহনে মোৰ পুত্ৰৰ কোনো পৰিত্ৰাণ নাই।

Verse 76

पित्रे कृपां कुरुष्व त्वं दयाशीला हि साधवः । श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन कुम्भजो ध्यानमास्थितः

হে দয়াশীল, এজন পিতাৰ ওপৰত কৃপা কৰা; কিয়নো সাধুসকল স্বভাৱতে কৰুণাময়। শ্ৰীসূত ক’লে: তেনে কোৱা শুনি কুম্ভজ (অগস্ত্য) তেতিয়া ধ্যানত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 77

ध्यात्वा तु सुचिरं कालमब्रवीद्ब्राह्मणं ततः । अगस्त्य उवाच । पूर्वजन्मनि ते पुत्रो ब्राह्मणोऽयं महामते

দীৰ্ঘ সময় ধ্যান কৰি তেওঁ পাছত সেই ব্ৰাহ্মণক ক’লে। অগস্ত্য ক’লে: হে মহামতে, পূৰ্বজন্মত তোমাৰ এই পুত্ৰ ব্ৰাহ্মণ আছিল।

Verse 78

सुमतिर्नाम विप्रोऽयं मतिं शूद्राय वै ददौ । कर्माणि वैदिकान्येष सर्वाण्युपदि देश वै

এই ব্ৰাহ্মণজনৰ নাম আছিল সুমতি; তেওঁ এজন শূদ্ৰক পবিত্ৰ বিদ্যা দিছিল আৰু সকলো বৈদিক কৰ্মও উপদেশ দিছিল।

Verse 79

अतोऽयं नरकान्भुक्त्वा कल्पकोटिसहस्रकम् । जातो भुवि तदंतेषु स्थावरादिषु योनिषु

সেই কাৰণে তেওঁ সহস্ৰ কোটি কল্প পৰ্যন্ত নৰক ভোগ কৰিলে; তাৰ পাছত শেষত পৃথিৱীত স্থাৱৰ আদি নীচ যোনিত জন্ম ল’লে।

Verse 80

इदानीं ब्राह्मणो जातः कर्मशेषेण ते सुतः । यमेन प्रेषितेनात्र गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

এতিয়া তোমাৰ পুত্ৰ পূৰ্বকৰ্মৰ অৱশিষ্ট ফলত ব্ৰাহ্মণ ৰূপে জন্ম লৈছে; কিন্তু ইয়াত যমে প্ৰেৰিত ব্ৰহ্মৰাক্ষসে তাক ধৰি লৈছে।

Verse 81

क्रूरेण पातकेनाद्धा पूवजन्मकृतेन वै । उपायं ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मरक्षोविनाशने

নিশ্চয়েই পূৰ্বজন্মত কৰা নিষ্ঠুৰ পাপৰ ফলত এই ঘটনা ঘটিছে; ব্ৰহ্মৰাক্ষস বিনাশৰ উপায় মই তোমাক ক’ম।

Verse 82

शृणुष्व श्रद्धया युक्तः समाधाय च मानसम् । दक्षिणांभोनिधौ विप्र सेतुरूपो महागिरिः

শ্ৰদ্ধাৰে সৈতে শুনা, মন স্থিৰ কৰি একাগ্ৰ কৰা; হে ব্ৰাহ্মণ, দক্ষিণ সাগৰত সেতুৰূপে এক মহাগিৰি অৱস্থিত।

Verse 83

वर्तते दैवतैः सेव्यः पावनो गन्धमादनः । तस्योपरि महातीर्थं नाम्ना पापविनाशनम्

তাত দেৱতাসকলে সেৱা কৰা পাৱন গন্ধমাদন পৰ্বত আছে; তাৰ ওপৰত ‘পাপবিনাশন’ নামে এক মহাতীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 84

अस्ति पुण्यं प्रसिद्धं च महापातकनाशनम् । भूतप्रेतपिशाचानां वेतालब्रह्म रक्षसाम्

সেই তীৰ্থ পুণ্যময় আৰু প্ৰসিদ্ধ, মহাপাতক নাশক; আৰু ভূত, প্ৰেত, পিশাচ, বেতাল তথা ব্ৰহ্মৰাক্ষসৰ ওপৰত প্ৰভাৱশালী।

Verse 85

महतां चैव रोगाणां तीर्थं तन्नाशकं स्मृतम् । सुतमादाय गच्छ त्वं तत्तीर्थं सेतुमध्यगम्

সেই তীৰ্থ মহাৰোগসমূহ নাশকাৰী বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। পুত্ৰক লগত লৈ সেতু-দেশৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত সেই পবিত্ৰ তীৰ্থলৈ যোৱা।

Verse 86

प्रयतः स्नापय सुतं तीर्थे पापविनाशने । स्नानेन त्रिदिनं तत्र ब्रह्मरक्षो विनश्यति

নিয়ম-সংযমে পাপবিনাশন তীৰ্থত পুত্ৰক স্নান কৰোৱা। তাত তিনিদিন স্নান কৰিলে ব্ৰহ্মৰাক্ষস নাশ হয়।

Verse 87

नैवोपायांतरं तस्य विनाशे विद्यते भुवि । तस्माच्छीघ्रं प्रयाहि त्वं रामसेतुं विमुक्तिदम्

তাৰ বিনাশৰ বাবে পৃথিৱীত আন কোনো উপায় নাই। সেয়ে তুমি শীঘ্ৰে মুক্তিদাতা ৰামসেতুলৈ যোৱা।

Verse 88

तत्र पापविनाशाख्यतीर्थे स्नापय ते सुतम् । मा विलंबं कुरुष्वात्र त्वरया याहि वै द्विज

তাত পাপবিনাশন নামৰ তীৰ্থত তোমাৰ পুত্ৰক স্নান কৰোৱা। ইয়াত বিলম্ব নকৰিবা—হে দ্বিজ, ত্বৰিত গৈয়া।

Verse 89

इत्युक्तः स द्विजोऽगस्त्यं प्रणम्य भुवि दण्डवत् । अनुज्ञातश्च तेनासौ प्रययौ गंधमादनम्

এইদৰে উপদেশ পাই সেই ব্ৰাহ্মণে অগস্ত্যক দণ্ডৱৎ হৈ ভূমিত প্ৰণাম কৰিলে। তেওঁৰ অনুমতি লৈ সি গন্ধমাদনলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 91

सस्नौ स्वयं च विप्रेंद्राः पिता पापविनाशने । अथ तस्य सुतस्तत्र विमुक्तो ब्रह्मरक्षसा

তেতিয়া সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ পিতাই পাপবিনাশন নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থঘাটত নিজে স্নান কৰিলে। তাতেই তেওঁৰ পুত্ৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষসৰ উপদ্ৰৱৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 92

समजायत नीरोगः स्वस्थः सुन्दररूपधृक् । सर्वसंपत्समृद्धोऽसौ भुक्त्वा भोगाननेकशः

সেই পুত্ৰ নীৰোগ হ’ল, সম্পূৰ্ণ সুস্থ, সুন্দৰ ৰূপধাৰী। সকলো সম্পদে সমৃদ্ধ হৈ তেওঁ বহু প্ৰকাৰ ভোগ উপভোগ কৰিলে।

Verse 93

देहांते प्रययौ मुक्तिं स्नानात्पापविनाशने । पितापि तत्र स्नानेन देहांते मुक्तिमाप्तवान्

জীৱনৰ অন্তত পাপবিনাশনত স্নানৰ ফলত তেওঁ মুক্তি লাভ কৰিলে। তেওঁৰ পিতাও তাত স্নান কৰি দেহান্তত মুক্তি প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 94

तेनोपदिष्टो यः शूद्रः स भुक्त्वा नरकान्क्रमात् । अनेकासु जनित्वा च कुत्सितास्वपियोनिषु

তেওঁৰ উপদেশ পোৱা এজন শূদ্ৰে ক্ৰমে ক্ৰমে নৰকযাতনা ভোগ কৰিলে। আৰু বহু বাৰ জন্ম লৈ নিন্দনীয় যোনিতো জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 95

गृध्रजन्मा भवत्पश्चाद्गंधमादनपर्वते । स कदाचिज्जलं पातुं तीर्थे पापविनाशने

তাৰ পিছত গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত তেওঁ গৃধ্ৰৰূপে জন্ম ল’লে। কোনো এক সময়ত তেওঁ পাপবিনাশন তীৰ্থত পানী পান কৰিবলৈ আহিল।

Verse 96

समागतः पपौ तोयं सिषिचे चात्मनस्तनुम् । तदैव दिव्यदेहः सन्सर्वाभरणभूषितः

সেখানে উপস্থিত হৈ তেওঁ তীৰ্থজল পান কৰিলে আৰু নিজৰ দেহত ছিটালে। তেতিয়াই তেওঁ দিৱ্য দেহ লাভ কৰিলে, সকলো অলংকাৰৰে সুসজ্জিত।

Verse 97

दिव्यमाल्यांबरधरो रक्तचंदनरूषितः । दिव्यं विमानमारुह्य शोभितश्छत्रचामरैः

দেৱীয় মালা আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, ৰক্তচন্দনৰ লেপেৰে সুগন্ধিত হৈ তেওঁ দিৱ্য বিমানত আৰোহণ কৰিলে; ছত্ৰ আৰু চামৰেৰে উজ্জ্বল শোভা পাইছিল।

Verse 98

उत्तमस्त्रीपरिवृतः प्रययावमरालयम्

উত্তম দেৱী-নাৰীসকলৰ পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ দেৱলোকৰ আবাসলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 99

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावमेतद्वै तीर्थं पापविनाशनम् । स्वर्गदं मोक्षदं पुण्यं प्रायश्चित्तकरं तथा । ब्रह्मविष्णुमहे शानैः सेवितं सुरसेवितम्

শ্ৰী সূত ক’লে: এই তীৰ্থ ‘পাপবিনাশন’ৰ এইদৰে মহাপ্ৰভাৱ—পাপ নাশ কৰে, স্বৰ্গ দান কৰে, মোক্ষ দান কৰে; পুণ্যময় আৰু প্ৰায়শ্চিত্তকাৰীও। ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশে যাক সেৱা কৰে, আৰু দেৱতাসকলে যাক পূজা কৰে।

Verse 101

इत्थं रहस्यं कथितं मुनींद्रास्तद्वैभवं पापविनाशनस्य । यत्राभिषेकात्सहसा विमुक्तौ द्विजश्च शूद्रश्च विनिंद्यकृत्यौ

হে মুনীন্দ্ৰসকল, এইদৰে গোপন ৰহস্য কোৱা হ’ল—পাপবিনাশনৰ বৈভৱ; য’ত কেৱল অভিষেক-স্নানতেই নিন্দনীয় কৰ্মত দোষী ব্ৰাহ্মণ আৰু শূদ্ৰো হঠাতে মুক্ত হয়।