Adhyaya 1

Verse 1

। अथ ब्राह्मखण्डे प्रथमं सेतुमाहात्म्यम् । श्रीगणेशाय नमः । श्रीवेदव्यासायनमः । शुक्लांबरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत्सर्वविघ्नोपशांतये

এতিয়া ব্ৰাহ্মখণ্ডত প্ৰথমে সেতু-মাহাত্ম্যৰ বৰ্ণনা আৰম্ভ হয়। শ্ৰী গণেশলৈ নমস্কাৰ; শ্ৰী বেদব্যাসলৈ নমস্কাৰ। শ্বেত বস্ত্ৰধাৰী, চন্দ্ৰবৰ্ণ, চতুৰ্ভুজ, প্ৰসন্ন-মুখ বিষ্ণুক ধ্যান কৰিব লাগে, যাতে সকলো বিঘ্ন উপশম হয়।

Verse 2

मुमुक्षवो महात्मानो निर्ममा ब्रह्मवादिनः । धर्मज्ञा अनसूयाश्च सत्यवतपरायणाः

তেওঁলোক আছিল মুক্তিৰ অন্বেষী মহাত্মা—নির্মম, ব্ৰহ্মবাদত নিষ্ঠাবান; ধৰ্মজ্ঞ, অনসূয়াহীন, আৰু সত্য তথা সদাচাৰত দৃঢ়ভাবে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 3

जितेंद्रिया जितक्रोधाः सर्वभूतदयालवः । भक्त्या परमया विष्णुमर्चयंतः सनातनम्

ইন্দ্ৰিয় জয় কৰি, ক্ৰোধ দমন কৰি, সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়ালু হৈ, তেওঁলোকে পৰম ভক্তিৰে সনাতন বিষ্ণুক অৰ্চনা কৰিছিল।

Verse 4

तपस्तेपुर्महापुण्ये नैमिषे मुक्तिदायिनि । एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुत्तमम्

মুক্তিদায়িনী মহাপুণ্য নৈমিষত তেওঁলোকে তপস্যা কৰিছিল। এদিন সেই মহাত্মাসকলে একত্ৰিত হৈ এক উত্তম সভা গঠন কৰিলে।

Verse 5

कथयंतो महापुण्याः कथाः पापप्रणाशिनी । भुक्तिमुक्त्योरुपायं च जिज्ञासंतः परस्परम्

তেওঁলোকে মহাপুণ্যময়, পাপ-নাশিনী কথাসমূহ বৰ্ণনা কৰি থাকিল আৰু ভোগ তথা মুক্তি—উভয়ৰ উপায় বিষয়ে পৰস্পৰে জিজ্ঞাসা কৰিলে।

Verse 6

षड्विंशतिसहस्राणामृषीणां भावितात्मनाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या कर्तुं न शक्यते

ছাব্বিশ হাজাৰ ভাবিতাত্মা ঋষিৰ মাজত, তেওঁলোকৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যৰ সংখ্যা গণনা কৰা সম্ভৱ নাছিল।

Verse 7

अत्रांतरे महाविद्वान्व्यासशिष्यो महामुनिः । आगमन्नैमिषारण्यं सूतः पौराणिकोत्तमः

ইতিমধ্যে মহাবিদ্বান, ব্যাসৰ শিষ্য মহামুনি—পৌৰাণিক কথকসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ সূত নৈমিষাৰণ্যলৈ আহিল।

Verse 8

तमागतं मुनिं दृष्ट्वा ज्वलंतमिव पावकम् । अर्घ्याद्यैः पूजयामासुर्मुनयः ।शौनकादयः

আগত সেই মুনিক, জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান দেখি, শৌনক আদি মুনিসকলে অৰ্ঘ্য আদি আতিথ্য-উপহাৰে পূজা কৰিলে।

Verse 9

सुखोपविष्टं तं सूतमासने परमे शुभे । पप्रच्छुः परमं गुह्यं लोकानुग्रहकांक्षया

সূত যেতিয়া অতি শুভ, উত্তম আসনত সুখে বহিল, তেতিয়া মুনিসকলে লোককল্যাণৰ কামনাৰে তেওঁৰ পৰা পৰম গুহ্য তত্ত্ব সুধিলে।

Verse 10

सूत धर्मार्थतत्त्वज्ञ स्वागतं मुनिपुंगव । श्रुतवांस्त्वं पुराणानि व्यासात्सत्यवतीसुतात्

হে সূত, ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ তত্ত্ব-জ্ঞ, মুনিপুঙ্গৱ, তোমাক স্বাগতম। তুমি সত্যৱতী-সুত ব্যাসৰ পৰা পুৰাণসমূহ শুনিছা।

Verse 11

अतः सर्वपुराणानामर्थज्ञोऽसि महामुने । कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले

সেয়ে, হে মহামুনে, তুমি সকলো পুৰাণৰ অৰ্থ-জ্ঞ। ভূতলত কোন কোন ক্ষেত্ৰ পুণ্যদায়ক, আৰু কোন কোন তীৰ্থ আছে?

Verse 12

कथं वा लप्स्यते मुक्तिर्जीवानां भवसागरात् । कथं हरे हरौ वापि नृणां भक्तिः प्रजायते

জীৱসকলৰ ভৱসাগৰৰ পৰা মুক্তি কেনেকৈ লাভ হয়? আৰু মানুহৰ হৃদয়ত ভক্তি কেনেকৈ জন্মে—হৰি প্ৰতি, নে হৰ (শিৱ) প্ৰতিো?

Verse 13

केन सिध्येत च फलं कर्मणास्त्रिविधा त्मनः । एतच्चान्यच्च तत्सर्वं कृपया वद सूतज

কোন উপায়ে কৰ্মৰ দ্বাৰা ফল সিদ্ধ হয়, যেতিয়া আত্মা ত্ৰিবিধ গুণ-ভাবত থাকে? এই আৰু আন সকলো কথা কৃপা কৰি কোৱা, হে সূত-পুত্ৰ।

Verse 14

ब्रूयुः स्निग्धाय शिष्याय गुरवो गुह्यमप्युत । इति पृष्टस्तदा सूतो नैमिषारण्यवासिभिः

গুৰুৱে স্নিগ্ধ আৰু যোগ্য শিষ্যক গোপন কথাও ক’ব পাৰে। এইদৰে তেতিয়া নৈমিষাৰণ্যবাসীসকলে সূতক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 15

वक्तुं प्रचक्रमे नत्वा व्यासं स्वगुरुमादितः । श्रीसूत उवाच । सम्यक्पृष्टमिदं विप्रा युष्माभिर्जगतो हितम्

প্ৰথমে নিজৰ গুৰু ব্যাসদেৱক প্ৰণাম কৰি তেওঁ ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে। শ্ৰী সূত ক’লে: ‘হে বিপ্ৰসকল, আপোনালোকৰ প্ৰশ্ন যথাযথ—ই জগতৰ কল্যাণৰ বাবে।’

Verse 16

रहस्यमे तद्युष्माकं वक्ष्यामि शृणुतादरात् । मया नोक्तमिदं पूर्वं कस्यापि मुनिपुंगवाः

ই এক গোপন উপদেশ; আপোনালোকৰ বাবে মই ইয়াক ক’ম—শ্ৰদ্ধাৰে শুনক। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, মই আগতে কাকো এই কথা কোৱা নাছিলোঁ।

Verse 17

मनो नियम्य विप्रेंद्राः शृणुध्वं भक्तिपूर्वकम् । अस्ति रामेश्वरं नाम रामसेतौ पवित्रितम्

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, মন সংযম কৰি ভক্তিভাৱে শুনক। ৰামসেতুত পবিত্ৰিত ‘ৰামেশ্বৰ’ নামে এক পুণ্যধাম আছে।

Verse 18

क्षेत्राणामपि सर्वेषां तीर्थानामपि चोत्तमम् । दृष्टमात्रे रामसेतौ मुक्तिः संसारसागरात्

সকলো ক্ষেত্ৰৰ মাজত আৰু সকলো তীৰ্থৰ মাজতো ই সৰ্বোত্তম। কেৱল ৰামসেতুৰ দৰ্শন কৰিলেই সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 19

हरे हरौ च भक्तिः स्यात्तथा पुण्यसमृद्धिता । कर्मणस्त्रिविधस्यापि सिद्धिः स्यान्नात्र संशयः

হৰি আৰু হৰাৰ প্ৰতি ভক্তি জাগে, আৰু পুণ্য সমৃদ্ধ হয়। ত্ৰিবিধ কৰ্মৰো সিদ্ধি লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 20

यो नरो जन्ममध्ये तु सेतुं भक्त्यावलोकयेत् । तस्य पुण्यफलं वक्ष्ये शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

হে মুনিপুঙ্গৱসকল, শুনা—মই সেই পুণ্যফল ক’ম: যি নৰ জীৱনৰ মাজত যিকোনো সময়ত ভক্তিভাৱে পবিত্ৰ সেতুৰ দৰ্শন কৰে, তাৰ পুণ্য অতি মহান।

Verse 21

मातृतः पितृतश्चैव द्विकोटिकुलसंयुतः । निर्विश्य शंभुना कल्पं ततो मोक्षं समश्नुते

মাতৃবংশ আৰু পিতৃবংশ—দুয়োটাৰ সৈতে, দু’কোটি কুলজনসহ—সেই ব্যক্তি শম্ভুৰ সৈতে এক কল্প পৰ্যন্ত দিৱ্য অৱস্থাত প্ৰৱেশ লাভ কৰে, তাৰ পাছত মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 22

गण्यंते पांसवो भूमेर्गण्यंते दिवि तारकाः । सेतुदर्शनजं पुण्यं शेषेणापि न गण्यते

পৃথিৱীৰ ধূলিৰ কণ গণনা কৰিব পাৰি, আকাশৰ তৰাও গণনা কৰিব পাৰি; কিন্তু সেতু-দৰ্শনৰ পৰা জন্মা পুণ্য একেবাৰে সামান্য অংশেও মাপিব নোৱাৰি।

Verse 23

समस्तदेवतारूपः सेतुवंधः प्रकीर्तितः । तद्दर्शनवतः पुंसः कः पुण्यं गणितुं क्षमः

সেতুবন্ধক সকলো দেৱতাৰ ৰূপসমূহৰ সমষ্টি বুলি প্ৰখ্যাত। যি পুৰুষে তাৰ দৰ্শন কৰিছে, তাৰ পুণ্য গণনা কৰিবলৈ সক্ষম কোন?

Verse 24

सेतुं दृष्ट्वा नरो विप्राः सर्वयागकरः स्मृतः । स्नातश्च सर्वतीर्थेषु तपोऽतप्यत चाखिलम्

হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), যি নৰে সেতুৰ দৰ্শন কৰে, তাক সকলো যজ্ঞ সম্পন্নকাৰী বুলি স্মৰণ কৰা হয়; যেনে সি সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিছে আৰু সকলো তপস্যা সম্পূৰ্ণ কৰিছে।

Verse 25

सेतुं गच्छेति यो ब्रूयाद्यं कं वापि नरं द्विजाः । सोऽपि तत्फलमाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषणः

হে দ্বিজসকল! যি কোনো মানুহকেই ‘সেতুলৈ যোৱা’ বুলি ক’ব, সিও সেই একে পুণ্যফল লাভ কৰে; তেন্তে অধিক বহু কথা কিয়?

Verse 26

सेतुस्नानकरो मर्त्यः सप्तकोटिकुलान्वितः । संप्राप्य विष्णुभवनं तत्रैव परिमुच्यते

যি মর্ত্য সেতুত স্নান কৰে, সি সপ্ত কোটি কুল-জনসহ বিষ্ণুৰ ধাম লাভ কৰি তাতেই মুক্তি পায়।

Verse 27

सेतुं रामेश्वरं लिंगं गंधमादनपर्वतम् । चिंतयन्मनुजः सत्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

সেতু, ৰামেশ্বৰ লিঙ্গ আৰু গন্ধমাদন পৰ্বতৰ ধ্যান যি মানুহে সত্যভাৱে কৰে, সি নিশ্চয় সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 28

मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः । संप्राप्य विष्णुभवनं तत्रैव परिमुच्यते । कल्पत्रयं शंभुपदे स्थित्वा तत्रैव मुच्यते

মাতৃ আৰু পিতৃ—উভয় বংশৰ লক্ষ-কোটি কুল-জনসহ বিষ্ণুৰ ধাম লাভ কৰি তাতেই মুক্তি পায়। শম্ভুৰ পদত তিন কল্প অৱস্থিত হৈ, তাতেই মুক্ত হয়।

Verse 29

मूषावस्थां वसाकूपं तथा वैतरणी नदीम् । श्वभक्षं मूत्रपानं च सेतुस्नायी न पश्यति

যি সেতুত স্নান কৰে, সি যাতনাৰ অৱস্থাসমূহ নেদেখে—ইঁদুৰ-সদৃশ অৱস্থা, চৰ্বীৰ কূপ, বৈতৰণী নদী, আৰু কুকুৰ-মাংস ভক্ষণ তথা মূত্ৰ-পানৰ ভয়ংকৰতা।

Verse 30

तप्तशूलं तप्तशिलां पुरी षह्रदमेव च । तथा शोणितकूपं च सेतुस्नायी न पश्यति

যি সেতুত স্নান কৰে, সি ‘তপ্তশূল’, ‘তপ্তশিলা’, ‘মল-হ্ৰদ’ আৰু ‘শোণিত-কূপ’ নামৰ নৰকসমূহ নেদেখে।

Verse 31

शाल्मल्यारोहणं रक्तभोजनं कृमिभोजनम् । स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालाप्रवेशनम्

সেতুত স্নান কৰা জনে শাল্মলী গছত আৰোহণ, ৰক্ত ভক্ষণ, কৃমি ভক্ষণ, নিজৰ মাংস ভক্ষণ বা দগ্ধ অগ্নিশিখাত প্ৰৱেশ—এনেধৰণৰ যাতনা নেদেখে।

Verse 32

शिलावृष्टिं वह्निवृष्टिं नरकं कालसूत्रकम् । क्षारोदकं चोष्णतोयं नेयात्सेत्ववलोककः

যি কেৱল সেতুৰ দৰ্শন কৰে, সি শিলা-বৃষ্টি, অগ্নি-বৃষ্টি, কালসূত্ৰ, ক্ষাৰোদক আৰু উষ্ণতোয় নামৰ নৰকলৈ নেয়া নহয়।

Verse 33

सेतुस्नायी नरो विप्राः पंचपातकवानपि । मातृतः पितृतश्चैव शतकोटिकुलान्वितः

হে বিপ্ৰসকল! সেতুত স্নান কৰিলে পঞ্চ মহাপাতকে দুষ্ট মানুহো—মাতৃ-পিতৃ পক্ষৰ শতকোটি কুলসহ—উদ্ধাৰ লাভ কৰে।

Verse 34

कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा तत्रैव मुच्यते । अधःशिरःशोषणं च नरकं क्षारसेवनम्

বিষ্ণুৰ পদত তিন কল্প অৱস্থিত হৈ সি তাতেই মুক্ত হয়; সেয়ে উল্টোমূৰে ঝুলাই শুকুৱোৱা আৰু ক্ষাৰ সেবনৰ নৰক লাভ নহয়।

Verse 35

पाषाणयन्त्रपीडां च मरुत्प्रपतनं तथा । पुरीषलेपनं चैव तथा क्रकचदारणम्

সেতুত স্নান কৰা ভক্তে শিলাৰ যন্ত্ৰে পিষ্ট হোৱাঁ, প্ৰচণ্ড বতাহত উছলোৱা, মল-মূত্ৰে লেপা, বা কৰাত কাটি ছিন্ন হোৱাৰ দৰে যন্ত্ৰণা কেতিয়াও নেদেখে।

Verse 36

पुरीषभोजनं रेतःपानं संधिषु दाहनम् । अंगारशय्याभ्रमणं तथा मुसलमर्द्दनम्

তেওঁ মল ভক্ষণ, বীৰ্য পান, সন্ধিসমূহত দাহ, অঙ্গাৰৰ শয্যাত গড়াগড়ি খোৱা, বা মুসলেৰে মাৰধৰ খোৱাৰ দৰে নৰকীয় দণ্ড ভোগ নকৰে।

Verse 37

एतानि नरकाण्यद्धा सेतुस्नायी न पश्यति । सेतु स्नानं करिष्येऽहमिति बुद्ध्या विचिंतयन्

নিশ্চয় সেতুত স্নান কৰা জনে এই নৰকসমূহ নেদেখে। ‘মই সেতুত স্নান কৰিম’ বুলি দৃঢ় সংকল্পে মনত চিন্তা কৰিলেও ৰক্ষাকাৰী পুণ্য লাভ হয়।

Verse 38

गच्छेच्छतपदं यस्तु स महापातकोऽपि सन् । बहूनां काष्ठयंत्राणां कर्षणं शस्त्रभेदनम्

কিন্তু যি জন মুখ ঘুৰাই আন ঠাইলৈ যায়—সেই জন মহাপাপী হলেও—তেওঁ বহু কাঠৰ যন্ত্ৰে টানি নিয়া আৰু অস্ত্ৰে বিদ্ধ হোৱাৰ দৰে যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 39

पतनोत्पतनं चैव गदादण्डनिपीडनम् । गजदन्तैश्च हननं नानाभुजगदंशनम्

তাত পতন-উত্থাপন, গদা-দণ্ডে পিষ্ট কৰা, হাতীৰ দাঁতে আঘাত কৰা, আৰু নানা প্ৰকাৰ সাপৰ দংশনৰ দৰে যন্ত্ৰণাও আছে।

Verse 40

धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलनिपीडनम् । मुखे च नासिकायां च क्षारोदकनिषेचनम्

ধোঁৱা জোৰকৈ শ্বাসত লোৱোৱা, ফাঁসৰ বন্ধনত বাঁধি থোৱা, নানা শূলৰ পীড়নে চেপি ধৰা যন্ত্ৰণা, আৰু মুখ-নাসিকাত ক্ষাৰজল ঢালি দিয়া—এইবোৰ নৰকৰ দণ্ড-যাতনা বুলি বৰ্ণিত।

Verse 41

क्षारांबुपानं नरकं तप्तायः सूचिभक्षणम् । एतानि नरकान्यद्धा न याति गतपातकः

ক্ষাৰজল পান কৰোৱা, আৰু তপ্ত লোহাৰ সূঁচ ভক্ষণৰ নৰক—যাৰ পাপ ক্ষয় হৈছে, সি নিশ্চয় এই নৰকসমূহলৈ নাযায়।

Verse 42

क्षारांबुपूर्णरंध्राणां प्रवेशं मलभोजनम् । स्नायुच्छेदं स्नायुदाहमस्थिभेदनमेव च

যিসকল দেহৰ ৰন্ধ্ৰ ক্ষাৰজলেৰে পূৰ্ণ, তাত প্ৰৱেশ কৰোৱা; মল ভক্ষণ কৰোৱা; স্নায়ু ছেদন, স্নায়ু দাহ, আৰু অস্থি ভেদন—এইবোৰো নৰকৰ যাতনাৰূপে কোৱা হৈছে।

Verse 43

श्लेष्मादनं पित्तपानं महातिक्तनिषेवणम् । अत्युष्ण तैलपानं च पानं क्षारोदकस्य च

শ্লেষ্মা ভক্ষণ, পিত্ত পান, মহা তিক্ত বস্তুৰ সেৱন, অতিশয় উষ্ণ তেল পান, আৰু ক্ষাৰজল পান—এইবোৰো নৰকীয় দুঃখ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 44

कषायोदकपानं च तप्तपाषाणभोजनम् । अत्युष्णसिकतास्नानं तथा दशनमर्दनम्

কষায় জল পান, তপ্ত পাথৰ ভক্ষণ, অতিশয় উষ্ণ বালিত স্নান, আৰু দন্ত মর্দন (দাঁত পিষা)—এইবোৰো নৰকৰ ঘোৰ যন্ত্ৰণাৰূপে বৰ্ণিত।

Verse 45

तप्तायःशयनं चैव संतप्तांबुनिषेचनम् । सूचिप्रक्षेपणं चैव नेत्रयोर्मुखसंधिषु

তপ্ত লোৰ শয্যাত শয়ন, উতলা পানী ঢালি দিয়া, আৰু চকু তথা মুখৰ সন্ধিস্থলত বেজি সুমুৱাই দিয়া - এইবোৰ নৰকৰ যন্ত্ৰণা বুলি কোৱা হয়।

Verse 46

शिश्ने सवृषणे चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् । वृक्षाग्रात्पतनं चैव दुर्गंधपरिपूरिते

লিংগ আৰু অণ্ডকোষত গধুৰ লোৰ ভাৰ বান্ধি দিয়া, আৰু গছৰ আগৰ পৰা দুৰ্গন্ধময় স্থানত পেলাই দিয়া - এইবোৰো নৰকৰ ভয়াবহতা।

Verse 47

तीक्ष्णधारास्त्रशय्यां च रेतःपानादिकं तथा । इत्यादि नरकान्घोरासेतुस्नायी न पश्यति

তীক্ষ্ণ ধাৰ থকা অস্ত্ৰৰ শয্যা আৰু বীৰ্য পান কৰা আদি ভয়ংকৰ নৰকবোৰ সেতু তীৰ্থত স্নান কৰা ব্যক্তিয়ে কেতিয়াও দেখিবলগীয়া নহয়।

Verse 48

सेतुसैकतमध्ये यः शेते तत्पांसुकुंठितः । यावन्तः पांसवो लग्नास्तस्यांगे विप्रसत्तमाः

হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল, যিয়ে সেতুৰ বালিত শয়ন কৰে আৰু ধূলিৰে আবৃত হয়, তেওঁৰ শৰীৰত যিমান বালিৰ কণা লাগি থাকে,

Verse 49

तावतां ब्रह्महत्यानां नाशः स्यान्नात्र संशयः । सेतुमध्यस्थ वातेन यस्यांगं स्पृश्यतेऽखिलम्

সিমান সংখ্যক ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ নাশ হয়, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। যাৰ গোটেই শৰীৰক সেতুৰ মাজত বোৱা বতাহে স্পৰ্শ কৰে...

Verse 50

सुरापानायुतं तस्य तत्क्षणादेव नश्यति । वर्तंते यस्य केशास्तु वपनात्सेतुमध्यतः

যাৰ চুলি সেতুৰ মধ্যভাগত মুণ্ডন কৰা হয়, তাৰ সুৰাপানৰ পাপ—অগণিত পৰিমাণে হলেও—সেই ক্ষণতেই নাশ হয়।

Verse 51

गुरुतल्पा युतं तस्य तत्क्षणादेव नश्यति । यस्यास्थि सेतुमध्ये तु स्थापितं पुत्रपौत्रकैः । स्वर्णस्तेयायुतं तस्य तत्क्षणादेव नश्यति

যাৰ গুৰুতল্প-ভঙ্গৰ পাপ—যিমানেই বৃহৎ হওক—সেই ক্ষণতেই নাশ হয়। আৰু যাৰ অস্থি পুত্ৰ-পৌত্ৰই সেতুৰ মধ্যভাগত স্থাপন কৰে, তাৰ স্বৰ্ণচৌৰ্যৰ পাপ—অগণিত হলেও—সেই মুহূর্ততেই লয় হয়।

Verse 52

स्मृत्वा यं सेतुमध्ये तु स्नानं कुर्याद्द्विजोत्तमाः । महापातकिसंसर्गदोषस्तस्य लयं व्रजेत्

হে দ্বিজোত্তম! যি জনে তাঁক স্মৰণ কৰি সেতুৰ মধ্যভাগত স্নান কৰে, তাৰ মহাপাতকীৰ সঙ্গৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দোষ লয়প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 53

मार्गभेदी स्वार्थपाकी यतिब्राह्मणदूषकः । अत्याशी वेदविक्रेता पंचैते ब्रह्मघातकाः

পথ ভাঙি দিয়া অনিষ্ট কৰা, নিজৰ লাভৰ বাবে মাত্ৰ ৰান্ধা, যতি-ব্ৰাহ্মণক দুষিত কৰা, অতিভোজী, আৰু বেদ বিক্ৰী কৰা—এই পাঁচজনক ব্ৰাহ্মণঘাতকৰ সমান বোলা হৈছে।

Verse 54

ब्राह्मणान्यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूते ब्रह्महा सोपि कीर्तितः

যি জনে ব্ৰাহ্মণসকলক মাতি আনি কয়, “মই ধন আদি দিম,” কিন্তু পিছত কয়, “এতিয়া একো নাই,” সিও ব্ৰহ্মহা বুলি কীৰ্তিত।

Verse 55

परिज्ञाय यतो धर्मांस्तस्मै यो द्वेषमाचरेत् । अवजानाति वा विप्रान्ब्रह्महा सोपि कीर्तितः

যি জনে জানে যে তেওঁ ধৰ্ম উপদেশ কৰে, তথাপি তেওঁৰ প্ৰতি দ্বেষ পোষে, অথবা ব্ৰাহ্মণসকলক অৱজ্ঞা কৰে—সিও ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কীৰ্তিত।

Verse 56

जलपानार्थमायातं गोवृन्दं तु जलाशये । निवारयति यो विप्रा ब्रह्महा सोपि कीर्तितः

হে ব্ৰাহ্মণসকল, যি জনে জল পান কৰিবলৈ জলাশয়লৈ অহা গৰুৰ জাকক বাধা দিয়ে—সিও ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কীৰ্তিত।

Verse 57

सेतुमेत्य तु ते सर्वे मुच्यंते दोषसंचयैः । ब्रह्मघातकतुल्या ये संति चान्ये द्विजोत्तमाः

কিন্তু সেতুলৈ আহিলে তেওঁলোক সকলোৱে সঞ্চিত দোষৰ পৰা মুক্ত হয়; হে দ্বিজোত্তম, আন কিছুমান যিসকল ব্ৰহ্মহত্যাকাৰীৰ তুল্য, তেওঁলোকো।

Verse 58

ते सर्वे सेतुमागत्य मुच्यंते नात्र संशयः । औपासनपरित्यागी देवतान्नस्य भोजकः

তেওঁলোক সকলোৱে সেতুলৈ আহি নিশ্চয় মুক্ত হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই—গৃহ্য পৱিত্ৰ অগ্নি (ঔপাসন) ত্যাগ কৰা জনো, আৰু দেৱতালৈ অৰ্পিত অন্ন ভক্ষণ কৰা জনো।

Verse 59

सुरापयोषित्संसर्गी गणिकान्नाशनस्तथा । गणान्नभोजकश्चैव पतितान्नरतश्च यः

যি জনে সুৰা আৰু পতিতা নাৰীৰ সঙ্গ কৰে; গণিকাৰ অন্ন ভক্ষণ কৰে; অশুচি গণৰ অন্ন খায়; আৰু পতিতসকলৰ অন্নত আসক্ত হয়—এনে যি কোনো, শুদ্ধিৰ প্ৰয়োজনীয় বুলি গণ্য।

Verse 60

एते सुरापिनः प्रोक्ताः सर्वकर्मबहिष्कृताः । सेतुस्नानेन मुच्यंते ते सर्वे हतकिल्बिषाः

এই সুৰাপানকাৰীসকলক সকলো পবিত্ৰ কামৰ পৰা বৰ্জন কৰা হৈছে; কিন্তু সেতুত স্নান কৰিলে তেওঁলোকৰ সকলো পাপ নাশ হয় আৰু তেওঁলোক মুক্ত হয়।

Verse 61

सुरापतुल्या ये चान्ये मुच्यंते सेतुमज्जनात् । कन्दमूलफलानां च कस्तूरीपट्टवाससाम्

আৰু আন যিসকলৰ অপৰাধ সুৰাপানৰ পাপৰ সমান, তেওঁলোকো সেতুত ডুব দিলে মুক্ত হয়। (তেনেদৰেই) শিপা, কন্দ, ফল, কস্তুৰী আৰু ৰেচমৰ বস্ত্ৰৰ সৈতে জৰিত অপৰাধীসকলো মুক্ত হয়।

Verse 62

पयश्चंदनकर्पूरक्रमुकाणां तथैव च । मध्वाज्यता म्रकांस्यानां रुद्राक्षाणां तथैव च

তেনেদৰেই গাখীৰ, চন্দন, কৰ্পূৰ আৰু তামোল; লগতে মৌ, ঘিউ, পান্না, কঁহিয়া আৰু ৰুদ্ৰাক্ষৰ সৈতে জৰিত অপৰাধীসকলো মুক্ত হয়।

Verse 64

अन्ये च स्तेयिनः सर्वे सेतुस्नानेन वै द्विजाः । मुच्यंते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

হে দ্বিজসকল, আন সকলো চোৰো সেতুত স্নান কৰিলে মুক্ত হয়; তেওঁলোক সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো বিচাৰ-বিবেচনাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 65

भगिनीं पुत्रभार्यां च तथैव च रजस्वलाम् । भ्रातृभार्यां मित्रभार्यां मद्यपां च परस्त्रियम्

(যিয়ে) ভনী, বোৱাৰী, ঋতুস্ৰাৱ হোৱা মহিলা; ভায়েকৰ পত্নী, বন্ধুৰ পত্নী, মদ্যপায়ী মহিলা আৰু আনৰ পত্নীৰ সৈতে অনৈতিক সম্পৰ্ক ৰাখে—

Verse 66

हीनस्त्रियं च विश्वस्तां योऽभिगच्छति रागतः । गुरुतल्पी स विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः

যি কামবশত নীচ অৱস্থাৰ বা নিজৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰা স্ত্ৰীক গমন কৰে, সি গুৰুতল্প-অপরাধী বুলি জনা যায়; সকলো ধৰ্মকর্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হয়।

Verse 67

एते चान्ये च ये संति गुरुतल्पगतुल्यकाः । ते सर्वे प्रविमुच्यंते सेतुस्नानेन वै द्विजाः

হে দ্বিজসকল! এইসকল আৰু আন যিসকল গুৰুতল্প-অপরাধীৰ সমান, তেওঁলোক সকলোৱে সেতুত স্নান কৰিলেই নিশ্চয় সম্পূৰ্ণ মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 69

चोरकास्तु परिज्ञेया सुवर्णस्तेयिनः समाः । ते सेतुक्षेत्रमागत्य मुच्यन्ते नात्र संशयः

চোৰসকলক সোণ চুৰ কৰা লোকৰ সমান বুজিব লাগে। সেতুক্ষেত্ৰলৈ আহি তেওঁলোক মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 71

तिलान्भूमिं सुवर्णं च धान्यं तंदुलमेव च । अदत्त्वेच्छंति ते स्वर्गं स्नातुं सेतौ तु ते द्विजाः

যিসকলে তিল, ভূমি, সোণ, ধান্য বা চাউল দান নকৰাকৈয়ে স্বৰ্গ কামনা কৰে, সেই দ্বিজসকলে সেতুত স্নান কৰিবলৈ আহে।

Verse 72

उपवासैर्व्रतैः कृत्स्नैरसंताप्य निजां तनुम् । स्वर्गाभिलाषिणः पुंसः स्नांतु सेतौ विमुक्तिदे

সম্পূৰ্ণ উপবাস আৰু ব্ৰতেৰে নিজৰ দেহক কষ্ট নিদিয়াকৈ, যিসকল পুৰুষ স্বৰ্গ কামনা কৰে, তেওঁলোকে মুক্তিদাতা সেতুত স্নান কৰক।

Verse 73

सेतुस्नानं मोक्षदं हि मनःशुद्धिप्रदं तथा । जपाद्धोमात्तथा दानाद्यागाच्च तपसोऽपि च

সেতুত স্নান নিশ্চয়েই মোক্ষ দান কৰে আৰু মনৰ শুদ্ধি প্ৰদান কৰে; ই জপ, হোম, দান, যাগ আৰু তপস্যাতো অধিক মহৎ ফলদায়ক।

Verse 74

सेतुस्नानं विशिष्टं हि पुराणे परिपठ्यते । अकामनाकृतं स्नानं सेतौ पापविनाशने

পুৰাণত সেতু-স্নানক বিশেষ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। কামনা-ৰহিতভাৱে সেতুত কৰা স্নান পাপ বিনাশক।

Verse 75

अपुनर्भवदं प्रोक्तं सत्यमुक्तं द्विजोत्तमाः । यः संपदं समुद्दिश्य स्नाति सेतौ नरो मुदा

হে দ্বিজোত্তমসকল, সত্যই কোৱা হৈছে যে সেতু-স্নান অপুনৰ্ভৱ, অৰ্থাৎ পুনর্জন্মৰ পৰা মুক্তি দান কৰে। কিন্তু যি নৰ সম্পদৰ কামনাৰে আনন্দেৰে সেতুত স্নান কৰে, সি অন্য ফলকেই লক্ষ্য কৰে।

Verse 76

स संपदमवाप्नोति विपुलां द्विजपुंगवाः । शुद्ध्यर्थं स्नाति चेत्सेतौ तदा शुद्धिमवाप्नुयात्

হে দ্বিজপুঙ্গৱসকল, সি বিপুল সম্পদ লাভ কৰে। কিন্তু যদি কোনোবাই শুদ্ধিৰ অৰ্থে সেতুত স্নান কৰে, তেন্তে সি নিশ্চয় শুদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 77

रत्यर्थं यदि च स्नायादप्सरोभिर्नरो दिवि । तदा रतिमवाप्नोति स्वर्गलोकेऽमरीजनैः

যদি কোনো নৰে ৰতি-সুখৰ কামনাৰে স্নান কৰে, তেন্তে সি স্বৰ্গলোকে অপ্সৰাসকল আৰু অমৰগণৰ সঙ্গত সেই সুখ লাভ কৰে।

Verse 78

मुक्त्यर्थं यदि च स्नायात्सेतौ मुक्तिप्रदायिनि । तदा मुक्तिमवाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जिताम्

যদি কোনো জনে মুক্তিৰ উদ্দেশ্যে মুক্তিদায়িনী সেতুত স্নান কৰে, তেন্তে সি পুনৰাগমন-ৰহিত মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 79

सेतुस्नानेन धर्मः स्यात्सेतुस्नानादघक्षयः । सेतुस्नानं द्विजश्रेष्ठाः सर्वकामफलप्रदम्

সেতুত স্নান কৰিলে ধৰ্ম বৃদ্ধি পায়; সেতু-স্নানৰ দ্বাৰা পাপ ক্ষয় হয়। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেতু-স্নান সকলো কামনাৰ ফল দান কৰে।

Verse 80

सर्वव्रताधिकं पुण्यं सर्वयज्ञोत्तरं स्मृतम् । सर्वयोगाधिकं प्रोक्तं सर्व तीर्थाधिकं स्मृतम्

ইয়াৰ পুণ্য সকলো ব্ৰতৰ ওপৰত অধিক আৰু সকলো যজ্ঞৰ ওপৰত উত্তম বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে; ইয়াক সকলো যোগৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ আৰু সকলো তীৰ্থৰ ওপৰত অধিক বুলি মানা হয়।

Verse 81

इंद्रादिलोकभोगेषु रागो येषां प्रवर्तते । स्नातव्यं तैर्द्विजश्रेष्ठाः सेतौ रामकृते सकृत्

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, যিসকলৰ মনত ইন্দ্ৰ আদি লোকৰ ভোগ-বিলাসৰ প্ৰতি ৰাগ জাগে, তেওঁলোকে ৰামকৃত সেতুত অন্ততঃ এবাৰ স্নান কৰা উচিত।

Verse 82

ब्रह्मलोके च वैकुण्ठे कैलासेऽपि शिवालये । रंतुमिच्छा भवेद्येषां ते सेतौ स्नांतु सादरम्

যিসকলৰ ব্ৰহ্মলোকত, বৈকুণ্ঠত, অথবা কৈলাসত—শিৱালয়ত—ৰমণ কৰাৰ ইচ্ছা হয়, তেওঁলোকে ভক্তিভাৱে সেতুত স্নান কৰক।

Verse 83

आयुरारोग्यसंपत्तिमतिरूपगुणाढ्यताम् । चतुर्णामपि वेदानां सांगानां पारगामिनाम्

দীৰ্ঘায়ু, নিৰোগতা, ঐশ্বৰ্য, তীক্ষ্ণ বুদ্ধি, সৌন্দৰ্য আৰু গুণসমৃদ্ধি—আৰু চাৰিওটা বেদ সাঙ্গসহিত পাৰগামী হ’ব পৰা পাণ্ডিত্য—এই সকলো সেতু-মাহাত্ম্যত ঘোষিত ফল।

Verse 84

सर्वशास्त्राधिगंतृत्वं सर्वमंत्रेष्वभिज्ञताम् । समुद्दिश्य तु यः स्नायात्सेतौ सर्वार्थसिद्धिदे

যি জনে নিৰ্দিষ্ট সংকল্প কৰি সেতুত স্নান কৰে, সি সকলো শাস্ত্ৰৰ অধিগম আৰু সকলো মন্ত্রত পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰে; কিয়নো সেতু সকলো ধৰ্মসঙ্গত অৰ্থ সিদ্ধি দানকাৰী।

Verse 85

तत्तत्सिद्धिम वाप्नोति सत्यं स्यान्नात्र संशयः । दारिद्र्यान्नरकाद्ये च मनुजा भुवि बिभ्यति

সি সেই সেই সিদ্ধি লাভ কৰে—ইহা সত্য; ইয়াত কোনো সংশয় নাই। পৃথিৱীত মানুহে দাৰিদ্ৰ্য আৰু নৰক আদি বিষয়ত ভয় কৰে।

Verse 86

स्नानं कुर्वंतु ते सर्वे रामसेतौ विमुक्तिदे । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्रद्धया रहितोऽपि वा

তেওঁলোক সকলোৱে ৰামসেতুত স্নান কৰক—যি মুক্তিদাতা—মৰ্ত্যজন শ্ৰদ্ধাসহিত হওক বা শ্ৰদ্ধাহীন হলেও।

Verse 87

इहलोके परत्रापि सेतुस्नायी न दुःखभाक् । सेतुस्नानेन सर्वेषां नश्यते पापसंचयः

ইহলোকত আৰু পৰলোকতো সেতুত স্নান কৰা জন দুঃখৰ ভাগী নহয়। সেতু-স্নানৰ দ্বাৰা সকলোৰে পাপসঞ্চয়ৰ ঢেৰ নাশ হয়।

Verse 88

वर्द्धते धर्मराशिश्च शुक्लपक्षे यथा शशी । यथा रत्नानि वर्द्धंते समुद्रे विविधान्यपि

ধৰ্মৰ সঞ্চয় বাঢ়ে, যেনেকৈ শুক্লপক্ষত চন্দ্ৰ বাঢ়ে; যেনেকৈ সাগৰত নানা প্ৰকাৰৰ ৰত্নো বৃদ্ধি পায়।

Verse 89

तथा पुण्यानि वर्द्धंते सेतुस्नानेन वै द्विजाः । काम धेनुर्यथा लोके सर्वाकामान्प्रयच्छति

তদ্ৰূপে, হে দ্বিজসকল, সেতুত স্নান কৰিলে পুণ্য বৃদ্ধি পায়; যেনেকৈ লোকত কামধেনু সকলো কামনা দান কৰে।

Verse 90

चिंतामणिर्यथा दद्यात्पुरुषाणां मनोरथान् । यथाऽमरतरुर्दद्यात्पुरुषाणामभीप्सितम्

যেনেকৈ চিন্তামণি মানুহৰ মনোৰথ পূৰ্ণ কৰে; যেনেকৈ অমৰতৰু মানুহক তেওঁলোকে যি কামনা কৰে সেয়া দান কৰে।

Verse 91

सेतुस्नानं तथा नृणां सर्वाभीष्टान्प्रदास्यति । अशक्तः सेतुयात्रायां दारिद्र्येण च मानवः

সেইদৰে সেতুত স্নান কৰিলে মানুহে সকলো অভীষ্ট লাভ কৰিব। কিন্তু দাৰিদ্ৰ্যৰ কাৰণে যি মানুহ সেতুযাত্ৰা কৰিবলৈ অক্ষম হয়,

Verse 92

याचित्वा स धनं शिष्टात्सेतौ स्नानं समाच रेत् । सेतुस्नानसमं पुण्यं तत्र दाता समश्नुते

তেওঁ শিষ্টসকলৰ পৰা ধন বিচাৰি সেতুত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰক। সেতুস্নানসম পুণ্য তাত দাতােও লাভ কৰে।

Verse 93

तथा प्रतिगृहीतापि प्राप्नोत्यविकलं फलम् । सेतुयात्रां समुद्दिश्य गृह्णीयाद्ब्राह्मणाद्ध नम्

এইদৰে সহায় গ্ৰহণ কৰিলেও সম্পূৰ্ণ, অবিকল পুণ্যফল লাভ হয়—যদি সেতু-যাত্ৰাক উদ্দেশ্য কৰি গ্ৰহণ কৰা হয়। সেতু-যাত্ৰাৰ নিমিত্তে ব্ৰাহ্মণৰ পৰা ধন গ্ৰহণ কৰা উচিত।

Verse 94

क्षत्रियादपि गृह्णीयान्न दद्युर्ब्राह्मणा यदि । वैश्याद्वा प्रतिगृह्णीयान्न प्रयच्छंति चेन्नृपाः

যদি ব্ৰাহ্মণসকলে দান নকৰে, তেন্তে ক্ষত্ৰিয়ৰ পৰাও গ্ৰহণ কৰিব পাৰি; অথবা বৈশ্যৰ পৰাও গ্ৰহণ কৰিব পাৰি, যদি নৃপসকলে সহায়তা নেদিয়ে।

Verse 95

शूद्रान्न प्रतिगृह्णीयात्कथंचिदपि मानवः । यः सेतुं गच्छतः पुंसो धनं वा धान्यमेव वा

সেতুলৈ যোৱা পুৰুষৰ বাবে—ধন হওক বা ধান্যেই হওক—মানৱে কোনোভাবেই শূদ্ৰৰ পৰা গ্ৰহণ নকৰিব।

Verse 96

दत्त्वा वस्त्रादिकं वापि प्रवर्तयति मानवः । सोऽश्वमेधादियज्ञानां फलमाप्तो त्यनुत्तमम्

যি মানুহে বস্ত্ৰ আদি দান কৰি (অন্যৰ) সেতু-যাত্ৰা চলাই দিয়ে, সি অশ্বমেধ আদি যজ্ঞসমূহৰ অনুত্তম, অতিশ্ৰেষ্ঠ ফল লাভ কৰে।

Verse 97

चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं लभेत् । तुलापुरुषमुख्यानां दानानां फलमश्नुते

সি চাৰিওটা বেদৰ পাৰায়ণৰ ফল লাভ কৰে, আৰু তুলাপুৰুষ আদি প্ৰধান দানসমূহৰ ফল ভোগ কৰে।

Verse 98

ब्रह्महत्यादिपापानां नाशः स्या न्नात्र संशयः । बहुना किं प्रलापेन सर्वान्कामान्समश्नुते

ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপসমূহৰ বিনাশ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। অধিক ক’বলৈ কি? মানুহে সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনা পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

Verse 99

एवं प्रतिगृहीतापि तत्तुल्यफलमश्नुते । याचतः सेतुयात्रार्थं न प्रतिग्रहकल्मषम्

এইদৰে, সহায় গ্ৰহণ কৰিলেও সি তদ্ৰূপ ফল ভোগ কৰে। যি কেৱল সেতু-যাত্ৰাৰ উদ্দেশ্যে ভিক্ষা মাগে, তাৰ ওপৰত ‘প্ৰতিগ্ৰহ’ৰ পাপকলুষ নপৰে।

Verse 100

सेतुं गच्छ धनं तेऽहं दास्यामीति प्रलोभ्य यः । पश्चान्नास्तीति च ब्रूयात्तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

যি কোনোবাই কাকো লোভ দেখাই কয়, “সেতুলৈ যা, মই তোমাক ধন দিম,” আৰু পাছত কয়, “এতিয়া একো নাই,” তাক ব্ৰাহ্মণ-ঘাতক বুলি কোৱা হয়।

Verse 101

लोभेन सेतुयात्रार्थं संपन्नोऽपि दरिद्रवत् । मानवो यदि याचेत तमाहुस्तेयिनं बुधाः

লোভবশত সেতু-যাত্ৰাৰ নামত, সকলো থাকিলেও যদি কোনো মানুহ দৰিদ্ৰৰ দৰে ভিক্ষা মাগে, তেন্তে জ্ঞানীসকলে তাক চোৰ বুলি কয়।

Verse 102

गमिष्ये सेतुमिति वै यो गृहीत्वा धनं नरः । न याति सेतुं लोभेन तमाहुर्ब्रह्मघा तकम्

যি মানুহে “মই সেতুলৈ যাম” বুলি ধন লৈ, পাছত লোভবশত সেতুলৈ নাযায়, তাক ব্ৰহ্ম-ঘাতক বুলি কোৱা হয়।

Verse 103

येन केनाप्युपायेन सेतुं गच्छेन्नरो मुदा । अशक्तो दक्षिणां दत्त्वा गमयेद्वा द्विजोत्तमम्

যিকোনো উপায়ে মানুহে আনন্দেৰে সেতুলৈ যোৱা উচিত। নিজে যাব নোৱাৰিলে, যথোচিত দক্ষিণা দি নিজৰ স্থলত উত্তম ব্ৰাহ্মণক পঠিয়াব।

Verse 104

याचित्वा यज्ञकरणे यथा दोषो न विद्यते । याचित्वा सेतुयात्रायां तथा दोषो न विद्यते

যেনেকৈ যজ্ঞ সম্পাদনৰ বাবে সামগ্ৰী বিচাৰিলে দোষ নাথাকে, তেনেকৈ সেতু-যাত্ৰাৰ বাবে বিচাৰিলেও দোষ নাথাকে।

Verse 105

याचित्वाप्यन्यतो द्रव्यं सेतुस्नाने प्रवर्तयेत् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति सेतु स्नायी नरो यथा

আন ঠাইৰ পৰা ভিক্ষা কৰি ধন সংগ্ৰহ কৰি যদি সেতু-স্নানত প্ৰবৃত্ত হয়, তেন্তে সেতুত স্নান কৰা মানুহৰ দৰে সিও সেই একে ফল লাভ কৰে।

Verse 106

ज्ञानेन मोक्षमभियांति कृते युगे तु त्रेतायुगे यजनमेव विमुक्तिदायि । श्रेष्ठं तथान्ययुगयोरपि दानमाहुः सर्वत्र सेत्व भिषवो हि वरो नराणाम्

কৃতযুগত জ্ঞানেই মোক্ষ লাভ হয়; ত্ৰেতাযুগত যজ্ঞই মুক্তিদায়ী। আন যুগসমূহতো দানকেই শ্ৰেষ্ঠ উপায় বুলি কোৱা হয়। তথাপি সকলো যুগতে সেতু পৰম বৈদ্যৰ দৰে মানুহৰ বাবে বৰদান।