Adhyaya 12

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवैर्नृपश्रेष्ठ रक्षार्थं सत्यमंदिरम् । स्थापितं तत्तदाद्यैव सत्याभिख्या हि सा पुरी

ব্যাসে ক’লে: তেতিয়া, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! দেবতাসকলে ৰক্ষাৰ্থে সত্যমন্দিৰ স্থাপন কৰিলে; সেই সময়ৰ পৰাই সেই নগৰী ‘সত্যা’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 2

पूर्वं धर्मेश्वरो देवो दक्षिणेन गणाधिपः । पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः

পূৰ্ব দিশত ধৰ্মেশ্বৰ দেৱ স্থাপিত হ’ল; দক্ষিণে গণাধিপ (গণেশ); পশ্চিমে ভানু (সূৰ্য); আৰু উত্তৰে স্বয়ম্ভূ (স্বয়ং-জন্ম) স্থাপন কৰা হ’ল।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: গণেশক কোনে স্থাপন কৰিলে, আৰু কিয় তেওঁক স্থাপন কৰিলে? সেই মহাভাগৰ নাম কি? দয়া কৰি দেৰী নকৰিবা, মোক কোৱা।

Verse 4

व्यास उवाच । अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिकारणम्

ব্যাসে ক’লে: এতিয়া মই গণেশৰ প্ৰাকট্যৰ কাৰণ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 5

समये मिलिताः सर्वे देवता मातरस्तथा । धर्मारण्ये महाराज स्थापितश्चंडिकासुतः

সেই সময়ত সকলো দেৱতা আৰু মাতৃকা দেৱীসকল একেলগে সমবেত হ’ল; হে মহাৰাজ, ধৰ্মাৰণ্যত চণ্ডিকাৰ পুত্ৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ’ল।

Verse 6

आदौ देवैर्नृपश्रेष्ठ भूमौ वै सत्ययोषिताम् । प्राकारश्चाभवत्तत्र पताकाध्वजशोभितः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, প্ৰথমে দেৱতাসকলে সত্যযোষিতাসকলৰ ভূমিত তাত এক প্ৰাকার (ঘেৰ) নিৰ্মাণ কৰিলে, যি পতাকা আৰু ধ্বজেৰে শোভিত আছিল।

Verse 7

ब्राह्मणायतने तत्र प्राकारमण्डलान्तरे । तन्मध्ये रचितं पीठमिष्टकाभिः सुशोभितम्

তাত ব্ৰাহ্মণ-আয়তনত, প্ৰাকার-মণ্ডলৰ ভিতৰত, তাৰ মধ্যভাগত ইষ্টকাৰে ৰচিত এক পীঠ নিৰ্মাণ কৰা হ’ল, যি অতি শোভাময় আছিল।

Verse 8

प्रतोल्यश्च चतस्रो वै शुद्धा एव सतोरणाः । पूर्वे धर्मेश्वरो देवो दक्षिणे गणनायकः

তাত চাৰিখন পৱিত্ৰ প্ৰতোলী (দ্বাৰ) আছিল, সুন্দৰ তোৰণসহ; পূৰ্বে দেৱ ধৰ্মেশ্বৰ, আৰু দক্ষিণে গণনায়ক (গণেশ) স্থাপিত আছিল।

Verse 9

पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः । धर्मेश्वरोत्पत्तिवृत्तमाख्यातं तत्तवाग्रतः

পশ্চিমে ভানু (সূৰ্য) স্থাপিত হ’ল আৰু উত্তৰে স্বয়ম্ভূ; আৰু ধৰ্মেশ্বৰৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত তোমাৰ আগতে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

Verse 10

अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिहेतुकम् । कदाचित्पार्वती गात्रोद्वर्त्तनं कृतवत्यभूत्

এতিয়া মই গণেশৰ প্ৰাকট্যৰ কাৰণ বৰ্ণনা কৰিম। এবাৰ পাৰ্বতী মাতৃয়ে দেহত উবটন ঘঁহি স্নান-পূৰ্ব শুদ্ধিকৰণ কৰিলে।

Verse 11

मलं तज्जनितं दृष्ट्वा हस्ते धृत्वा स्वगात्रजम् । प्रतिमां च ततः कृत्वा सुरूपं च ददर्श ह

সেইদৰে উৎপন্ন হোৱা মল—নিজ দেহৰ পৰা জন্মা—দেখি তেওঁ তাক হাতে ল’লে। তাৰপাছত তাৰে এটা প্ৰতিমা গঢ়ি এক সুন্দৰ ৰূপ দেখিলে।

Verse 12

जीवं तस्यां च संचार्य उदतिष्ठत्तदग्रतः । मातरं स तदोवाच कि करोमि तवाज्ञया

সেই ৰূপত প্ৰাণ সঞ্চাৰ কৰি সি তেওঁৰ সন্মুখত উঠি দাঁড়াল। তেতিয়া সি মাতৃক ক’লে, “মাতৃ, তোমাৰ আজ্ঞা অনুসাৰে মই কি কৰিম?”

Verse 13

पार्वत्युवाच । यावत्स्नानं करिष्यामि तावत्त्वं द्वारि तिष्ठ मे । आयुधानि च सर्वाणि परश्वादीनि यानि तु

পাৰ্বতী মাতৃয়ে ক’লে: “যেতিয়ালৈকে মই স্নান কৰিম, তেতিয়ালৈকে তুমি মোৰ দুৱাৰত থিয় হৈ থাকিবা। আৰু পৰশু আদি সকলো অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিবা।”

Verse 14

त्वयि तिष्ठति मद्द्वारे कोऽपि विघ्नं करोतु न । एवमुक्तो महादेव्या द्वारेऽतिष्ठत्स सायुधः

“তুমি মোৰ দুৱাৰত থিয় হৈ থাকোঁতে কোনোেও বাধা সৃষ্টি নকৰিব।” এইদৰে মহাদেৱীৰ বাক্য শুনি সি অস্ত্ৰধাৰী হৈ দুৱাৰত থিয় হৈ থাকিল।

Verse 16

द्वारस्थेन गणेशेन प्रवेशोदायि तस्य न । ततः क्रुद्धो महादेवः परस्परमयुध्यत

দ্বাৰত স্থিত গণেশে তেওঁক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নাদিলে। তেতিয়া ক্ৰুদ্ধ মহাদেৱে তেওঁৰ সৈতে পৰস্পৰ যুদ্ধত লিপ্ত হ’ল।

Verse 17

युद्धं कृत्वा ततश्चोभौ परस्परवधैषिणौ । परशुं जघ्निवान्देव ललाटे परमे शुभम्

যুদ্ধ কৰি দুয়ো পৰস্পৰৰ বিনাশ কামনা কৰিলে। তেতিয়া দেৱে পৰশু লৈ ললাটত আঘাত কৰিলে—ফলত ভয়ংকৰ, তথাপি পৰম শুভ।

Verse 18

ततो देवो महादेवः शूलमुद्यम्य चाहनत् । शिरश्चिच्छेद शूलेन तद्भूमौ निपपात ह

তেতিয়া দেৱ মহাদেৱে শূল উঠাই আঘাত কৰিলে। শূলেৰে শিৰচ্ছেদ হ’ল, আৰু সেয়া ভূমিত পৰি গ’ল।

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे देवो महादेवो जगाम ह । आभ्यंतरे प्रवेष्टुं च मतिं दध्रे महेश्वरः

এই অন্তৰত দেৱ মহাদেৱ আগবাঢ়ি গ’ল। তেতিয়া মহেশ্বৰে ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰাৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 20

पार्वतीं विकलां दृष्ट्वा देवदेवो महेश्वरः । चिंतयामास देवोऽपि किं कृतं वा मुधा मया

পাৰ্বতীক ব্যাকুল আৰু দুখিত দেখি, দেৱদেৱ মহেশ্বৰে চিন্তা কৰিলে—“মই কি কৰিলোঁ, আৰু কিয় এইটো বৃথা কৰিলোঁ?”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र गजासुरमपश्यत । तं दृष्ट्वा च महादैत्यं सर्वलोकैकपूजितः

ঠিক সেই মুহূৰ্ততে তেওঁ তাত গজাসুৰক দেখা পালে। সেই মহাদৈত্যক দেখি সৰ্বলোকৰ দ্বাৰা পূজিত ভগৱানে কাৰ্য আৰম্ভ কৰিবলৈ প্ৰস্তুত হ’ল।

Verse 22

जघ्निवांस्तच्छिरो गृह्य पार्वत्या कृतमर्भकम् । उत्तस्थौ सगणस्तत्र महादेवस्य सन्निधौ

তেওঁক বধ কৰি আৰু সেই মস্তক লৈ, পাৰ্বতীৰ দ্বাৰা সৃষ্ট শিশুটি গণসকলৰ সৈতে মহাদেৱৰ সন্মুখত থিয় হ’ল।

Verse 23

ततो नाम चकारास्य गजानन इति स्फुटम् । सुराः सर्वे च संपृक्ता हर्षिता मुनयस्तथा

তাৰ পাছত তেওঁ স্পষ্টকৈ তেওঁৰ নাম ‘গজানন’ ৰাখিলে। সকলো দেৱতা একত্ৰিত হ’ল, আৰু ঋষিসকলো আনন্দিত হ’ল।

Verse 24

स्तुवंति स्तुतिभिः शश्वत्कुटुम्बकुशलंकरम् । विक्रीणाति कुटुम्बं यो मोदकार्थं समर्चके

তেওঁলোকে সদায় স্তুতিৰে পৰিয়ালৰ কল্যাণকাৰীৰ গুণগান কৰে। কিন্তু যিয়ে কেৱল মোদকৰ বাবে নিজৰ পৰিয়ালক বিক্ৰী কৰে, তেওঁ অনুচিত কাম কৰে।

Verse 25

दक्षिणस्यां प्रतोल्यां तमेकदंतं च पीवरम् । आर्चयच्च महादेवं स्वयंभूः सुरपूजितम्

দক্ষিণ দুৱাৰত তেওঁ সেই স্থূলদেহী, একদন্তক পূজা কৰিলে; আৰু তেওঁ দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত স্বয়ম্ভু মহাদেৱকো পূজা কৰিলে।

Verse 26

जटिलं वामनं चैव नागयज्ञोपवीतकम् । त्र्यक्षं चैव महाकायं करध्वजकुठारकम्

জটা-ধাৰী, বামন-ৰূপ, নাগক যজ্ঞোপৱীতৰূপে ধাৰণ কৰা; ত্ৰিনেত্ৰ, মহাকায়, হাতে ধ্বজ আৰু কুঠাৰ ধাৰণ কৰা—এইদৰে প্ৰভুৰ বৰ্ণনা কৰা হ’ল।

Verse 27

दधानं कमलं हस्ते सर्वविप्रविनाशनम् । रक्षणाय च लोकानां नगराद्दक्षिणाश्रितम्

হাতে কমল ধাৰণ কৰা, ব্ৰাহ্মণসকলৰ বিনাশ ঘটোৱা সকলো অনিষ্টৰ সংহাৰক; আৰু লোকসমূহৰ ৰক্ষাৰ্থে নগৰৰ দক্ষিণ দিশত আশ্ৰয় লৈ অৱস্থিত থাকে।

Verse 28

सुप्रसन्नं गणाध्यक्षं सिद्धिबुद्धिनमस्कृतम् । सिंदूराभं सुरश्रेष्ठं तीव्रांकुशधरं शुभम्

অতি প্ৰসন্ন, গণাধ্যক্ষ, সিদ্ধি আৰু বুদ্ধিয়ে নমস্কৃত; সিন্দূৰবৰ্ণ, সুৰশ্ৰেষ্ঠ, শুভ, তীক্ষ্ণ অঙ্কুশ ধাৰণকাৰী।

Verse 29

शतपुष्पैः शुभैः पुष्पैरर्चितं ह्यमराधिपः । प्रणम्य च महाभक्त्या तुष्टुवु स्तं सुरास्ततः

অমৰাধিপতিয়ে শত শুভ পুষ্পেৰে তেওঁৰ অৰ্চনা কৰিলে। তাৰ পাছত দেৱতাসকলে মহাভক্তিৰে প্ৰণাম কৰি তেওঁৰ স্তৱন কৰিলে।

Verse 30

देवा ऊचुः । नमस्तेस्तु सुरेशाय गणानां पतये नमः । गजानन नमस्तुभ्यं महादेवाधिदैवत

দেৱাসকলে ক’লে: হে সুৰেশ, তোমাক নমস্কাৰ; হে গণানাং পতিয়ে, নমস্কাৰ। হে গজানন, তোমাক নমস্কাৰ—হে মহাদেৱৰ অধিদৈৱত, পৰম দিৱ্য শক্তি!

Verse 31

भक्तिप्रियाय देवाय गणाध्यक्ष नमोस्तु ते । इत्येतैश्च शुभैः स्तोत्रैः स्तूयमानो गणाधिपः । सुप्रीतश्च गणाध्यक्षः तदाऽसौ वाक्यमब्रवीत्

ভক্তিপ্ৰিয় দেৱ, গণসমূহৰ অধিপতি, আপোনালৈ নমস্কাৰ। এই শুভ স্তোত্ৰসমূহেৰে স্তৱিত হৈ গণাধিপতি অতি সন্তুষ্ট হ’ল; তেতিয়া গণাধ্যক্ষই এই বাক্য ক’লে।

Verse 32

गणाध्यक्ष उवाच । तुष्टोऽहं वो सुरा ब्रूत वांछितं च ददामि वः

গণাধ্যক্ষ ক’লে: হে দেৱসকল, মই তোমালোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট। কোৱা—যি যি তোমালোক ইচ্ছা কৰা, সেয়া মই তোমালোকক দিম।

Verse 33

देवा ऊचुः । त्वमत्रस्थो महाभाग कुरु कार्यं च नः प्रभो । धर्मारण्ये च विप्राणां वणिग्जननिवासिनाम्

দেৱসকলে ক’লে: হে মহাভাগ প্ৰভু, আপুনি ইয়াত অৱস্থিত—আমাৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰক, হে স্বামী। ধৰ্মাৰণ্যত ব্ৰাহ্মণসকল আৰু ইয়াত বসবাস কৰা বণিকজনৰ (উপকাৰী আৰু ৰক্ষক) হওক।

Verse 34

ब्रह्मचर्यादियुक्तानां धार्मिकाणां गणेश्वर । वर्णाश्रमेतराणां च रक्षिता भव सर्वदा

হে গণেশ্বৰ, ব্ৰহ্মচৰ্য আদি অনুশাসনেৰে যুক্ত ধৰ্মিকসকলৰ, আৰু বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ নিয়মৰ বাহিৰত থকা লোকসকলৰো, সদায় ৰক্ষক হওক।

Verse 35

त्वत्प्रसादान्महाभाग धनसौख्ययुता द्विजाः । भवंतु सर्वे सततं वणिजश्च महाबलाः

হে মহাভাগ, আপোনাৰ প্ৰসাদে দ্বিজসকল সদায় ধন আৰু সুখেৰে যুক্ত হওক; আৰু বণিকসকলও সদায় মহাবলৱান আৰু সমৃদ্ধ হওক।

Verse 36

रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः

হে দেৱ! চন্দ্ৰ-সূৰ্যসহ এই পৃথিৱী যিমান দিন থাকে, সিমান দিন তুমি ইহঁতক ৰক্ষা কৰিবা। তেতিয়া গণনাথ মহেশ্বৰে ক’লে—“এৱমস্তু, তেনেই হওক।”

Verse 37

देवाश्च हर्षमापन्नाः पूजयंति गणाधिपम् । ततो देवा मुदा युक्ताः पुष्पधूपादितर्पणैः

দেৱতাসকল আনন্দে উল্লসিত হৈ গণাধিপক পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত হর্ষে ভৰা দেৱসকলে ফুল, ধূপ আদি অৰ্পণ কৰি তৰ্পণ কৰিলে।

Verse 38

ये चान्ये मनुजा लोके निर्विघ्नार्थं च पूजयन्

আৰু জগতৰ আন আন মানুহে যিসকলে নিৰ্বিঘ্ন হ’বলৈ তেওঁৰ পূজা কৰে—

Verse 39

विवाहोत्सवयज्ञेषु पूर्वमाराधितो भवेत् । धर्मारण्योद्भवानां च प्रसन्नो भव सर्वदा

বিবাহ, উৎসৱ আৰু যজ্ঞত প্ৰথমে তেওঁৰ আৰাধনা কৰা উচিত। আৰু ধৰ্মাৰণ্যত জন্ম লোৱা (বা তাত সম্পৰ্কিত) লোকসকলৰ প্ৰতি তুমি সদায় প্ৰসন্ন হোৱা।