Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवं शिवतमः पंथाः शिवेनैव प्रदर्शितः । नृणां संसृतिबद्धानां सद्योमुक्तिकरः परः

সূতে ক’লে: এইদৰে শিৱময় পৰম পথ শিৱে নিজেই দেখুৱাই দিলে; সংসাৰবন্ধনে আবদ্ধ নৰলোকৰ বাবে ই সৰ্বোচ্চ আৰু তৎক্ষণাৎ মুক্তিদায়ক।

Verse 2

अथ दुर्मेधसां पुंसां वेदेष्वनधिकारिणाम् । स्त्रीणां द्विजातिबंधूनां सर्वेषां च शरीरिणाम्

এতিয়া মন্দবুদ্ধিৰ পুৰুষসকলৰ বাবে, যিসকলৰ বেদত অধিকাৰ নাই; স্ত্ৰীসকলৰ বাবে; দ্বিজাতিসম্বন্ধীয় হলেও বেদীয় অধিকাৰৰ বাহিৰত থকা লোকৰ বাবে; আৰু সকলো দেহধাৰীৰ বাবেও—

Verse 3

एष साधारणः पंथाः साक्षात्कैवल्यसाधनः । महामुनिजनैः सेव्यो देवैरपि सुपूजितः

এইটো সৰ্বসাধাৰণ পথ—সাক্ষাৎ কৈৱল্য (মোক্ষ) লাভৰ উপায়। মহামুনিসকলৰ গণে ইয়াক আচৰণ কৰে, আৰু দেৱতাসকলেও ইয়াক অতি পূজ্য বুলি মানে।

Verse 4

यत्कथाश्रवणं शंभोः संसारभयनाशनम् । सद्योमुक्तिकरं श्लाघ्यं पवित्रं सर्वदेहिनाम्

শম্ভুৰ পবিত্ৰ কথা শ্ৰৱণ কৰিলে সংসাৰৰ ভয় নাশ হয়। ই তৎক্ষণাৎ মুক্তি দান কৰে, প্ৰশংসনীয় আৰু সকলো দেহধাৰীক পবিত্ৰ কৰে।

Verse 5

अज्ञानतिमिरांधानां दीपोऽयं ज्ञानसिद्धिदः । भवरोगनिबद्धानां सुसेव्यं परमौषधम्

অজ্ঞানৰ অন্ধকাৰত অন্ধ হোৱা লোকসকলৰ বাবে ই এক দীপ—যি সত্য জ্ঞানৰ সিদ্ধি দিয়ে। ভৱ-ৰোগত বন্ধা সকলৰ বাবে ই পৰম ঔষধ, সদায় সেৱনীয়।

Verse 6

महापातकशैलानां वज्रघातसुदारुणम् । भर्जनं कर्मबीजानां साधनं सर्व संपदाम्

ই মহাপাপৰ পৰ্বতসমূহৰ ওপৰত বজ্ৰাঘাত সদৃশ অতি ভয়ংকৰ শক্তি। ই কৰ্মবীজ দগ্ধ কৰে আৰু সকলো শুভ সম্পদ লাভৰ সাধন হয়।

Verse 7

ये शृण्वंति सदा शम्भोः कथां भुवनपावनीम् । ते वै मनुष्या लोकेस्मिन्रुद्रा एव न संशयः

যিসকলে সদায় শম্ভুৰ ভুৱন-পাৱনী কথা শ্ৰৱণ কৰে, এই লোকত সেই মানুহসকল নিঃসন্দেহে ৰুদ্ৰ স্বৰূপ।

Verse 8

शृण्वतां शूलिनो गाथां तथा कीर्तयतां सताम् । तेषां पादरजांस्येव तीर्थानि मुनयो जगुः

যিসকল সৎলোক ত্ৰিশূলধাৰী শিৱৰ গাথা শোনে আৰু তেনেই কীৰ্তন কৰে, মুনিসকলে কৈছে—তেওঁলোকৰ পদধূলিও নিজেই তীৰ্থস্বৰূপ হয়।

Verse 9

तस्मान्निश्रेयसं गन्तुं येभिवांछंति देहिनः । ते शृण्वंतु सदा भक्त्या शैवीं पौराणिकीं कथाम्

সেয়ে দেহধাৰী যিসকলে নিḥশ্ৰেয়স—সৰ্বোচ্চ মঙ্গল—প্ৰাপ্তি কামনা কৰে, তেওঁলোকে সদায় ভক্তিভাৱে শৈৱ পুৰাণীয় কথা শোনক।

Verse 10

यद्यशक्तः सदा श्रोतुं कथां पौराणिकीं नरः । मुहूर्तं वापि शृणुयान्नियतात्मा दिनेदिने

যদি কোনো নৰ সদায় পুৰাণীয় কথা শোনাত অক্ষম হয়, তেন্তে সংযতচিত্ত হৈ দিনেদিনে অন্ততঃ এক মুহূৰ্ত্ত হলেও শোনক।

Verse 11

अथ प्रतिदिनं श्रोतुमशक्तो यदि मानवः । पुण्यमासेषु वा पुण्ये दिने पुण्यतिथिष्वपि

আৰু যদি কোনো মানুহ প্ৰতিদিন শোনাত অক্ষম হয়, তেন্তে পুণ্যমাসত, বা শুভ দিনত, আৰু পুণ্য তিথিসকলতো (এই কথা) শোনক।

Verse 12

यः शृणोति कथां रम्यां पुराणैः समुदीरिताम् । स निस्तरति संसारं दग्ध्वा कर्ममहाटवीम्

যি পুৰাণসমূহে উচ্চাৰিত এই ৰমণীয় কথা শোনে, সি কৰ্মৰ মহাবনৰ দহন কৰি সংসাৰ পাৰ হয়।

Verse 13

मुहूर्त्तं वा तदर्द्धं वा क्षणं वा पावनीं कथाम् । ये शृण्वंति सदा भक्त्या न तेषामस्ति दुर्गतिः

এটা মুহূৰ্ত্ত, আধা মুহূৰ্ত্ত বা কেৱল এটা ক্ষণ হ’লেও—যিসকলে ভক্তিভাৱে সদায় পবিত্ৰকাৰী ধৰ্মকথা শুনে, তেওঁলোকৰ কেতিয়াও দুৰ্গতি নাহে।

Verse 14

यत्फलं सर्वयज्ञेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । सकृत्पुराणश्रवणात्तत्फलं विंदते नरः

সকলো যজ্ঞত যি ফল, আৰু সকলো দানত যি ফল—এবাৰ পুৰাণ শ্ৰৱণ কৰিলেই মানুহে সেই একেই ফল লাভ কৰে।

Verse 15

कलौ युगे विशेषेण पुराणश्रवणादृते । नास्ति धर्मः परः पुंसां नास्ति मुक्तिपथः परः

বিশেষকৈ কলিযুগত, পুৰাণ শ্ৰৱণৰ বাহিৰে মানুহৰ বাবে তাতকৈ উচ্চ ধৰ্ম নাই, আৰু মুক্তিলৈ যোৱা তাতকৈ উচ্চ পথো নাই।

Verse 16

पुराणश्रवणाच्छंभोर्नास्ति संकीर्तनं परम् । अत एव मनुष्याणां कल्पद्रुममहाफलम्

শম্ভু (শিৱ)ৰ বাবে পুৰাণ শ্ৰৱণতকৈ উচ্চ সংকীৰ্তন নাই; সেয়ে ই মানুহৰ বাবে কল্পদ্ৰুমৰ মহাফল সদৃশ মহান ফল হয়।

Verse 17

कलौ हीनायुषो मर्त्या दुर्बलाः श्रमपीडिताः । दुर्मेधसो दुःखभाजो धर्माचारविवर्जिताः

কলিযুগত মর্ত্যসকল অল্পায়ু, দুৰ্বল আৰু পৰিশ্ৰমৰ ক্লেশে পীড়িত; বুদ্ধি মন্দ, দুখৰ ভাগী, আৰু ধৰ্মাচাৰ-বিবর্জিত হয়।

Verse 18

इति संचिंत्य कृपया भगवान्बादरायणः । हिताय तेषां विदधे पुराणाख्यं सुधारसम्

এইদৰে কৰুণাৰে চিন্তা কৰি ভগৱান বাদৰায়ণ (ব্যাস) তেওঁলোকৰ মঙ্গলৰ বাবে পুৰাণ নামৰ অমৃত-ৰসসম সাৰ ৰচনা কৰিলে।

Verse 19

पिबन्नेवामृतं यत्नादेतत्स्यादजरामरः । शम्भोः कथामृतं कुर्यात्कुलमेवाजरामरम्

যত্নেৰে অমৃত পান কৰিলে মানুহ অজৰা-অমৰ হয়; তেনেদৰে শম্ভুৰ কথা-অমৃত নিজ কুলকেই অজৰা-অমৰ কৰি তোলে।

Verse 20

बालो युवा दरिद्रो वा वृद्धो वा दुर्बलोऽपि वा । पुराणज्ञः सदा वन्द्यः पूज्यश्च सुकृतार्थिभिः

শিশু হওক, যুবক হওক, দৰিদ্ৰ হওক, বৃদ্ধ হওক বা দুৰ্বলেই হওক—পুৰাণ-জ্ঞ ব্যক্তি সদায় পুণ্য কামনাকাৰীসকলৰ বাবে বন্দনীয় আৰু পূজনীয়।

Verse 21

नीचबुद्धिं न कुर्वीत पुराणज्ञे कदाचन । यस्य वक्त्रांबुजाद्वाणी कामधेनुः शरीरिणाम्

পুৰাণ-জ্ঞ ব্যক্তিৰ বিষয়ে কেতিয়াও নীচ ভাবনা নকৰিবা; কিয়নো তেওঁৰ মুখ-কামলৰ পৰা বাণী দেহধাৰীসকলৰ বাবে কামধেনুৰ দৰে ইচ্ছাপূৰণকাৰী হৈ প্ৰবাহিত হয়।

Verse 22

गुरवः संति लोकेषु जन्मतो गुणतस्तथा । तेषामपि च सर्वेषां पुराणज्ञः परो गुरुः

জগতত জন্মসূত্ৰে আৰু গুণসূত্ৰে বহু গুৰু আছে; তথাপি তেওঁলোক সকলোৰ মাজত পুৰাণ-জ্ঞ ব্যক্তিয়েই পৰম গুৰু।

Verse 23

भवकोटिसहस्रेषु भूत्वाभूत्वावसीदति । यो ददात्यपुनर्वृत्तिं कोऽन्यस्तस्मात्परो गुरुः

কোটি-কোটি জন্মত জন্মি-মৰি পুনৰ পুনৰ ঘূৰি জীৱ ক্লান্তিত নিমজ্জিত হয়। যি ‘অপুনৰাৱৃত্তি’—পুনর্জন্মৰ অনাবৃত্তি—দান কৰে, তাতকৈ উচ্চ গুৰু আন কোন?

Verse 24

पुराणज्ञः शुचिर्दांतः शांतो विजितमत्सरः । साधुः कारुण्यवान्वाग्मी वदेत्पुण्यकथां सुधी

যি পুৰাণজ্ঞ, শুচি, দান্ত (ইন্দ্ৰিয়-সংযমী), শান্ত, ঈৰ্ষামুক্ত, সাধু, কৰুণাময় আৰু বাক্‌পটু—সেই বুদ্ধিমানেই পুণ্যময় ধৰ্মকথা উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 25

व्यासासनं समारूढो यदा पौराणिको द्विजः । असमाप्तप्रसंगश्च नमस्कुर्यान्न कस्य चित्

যেতিয়া পুৰাণপাঠক দ্বিজ ব্যাসাসনত আৰূঢ় হয় আৰু প্ৰসঙ্গ এতিয়াও অসমাপ্ত থাকে, তেতিয়া তেওঁ কাকো নমস্কাৰ কৰিবলৈ উঠিব নালাগে।

Verse 26

ये धूर्ता ये च दुर्वृत्ता ये चान्ये विजिगीषवः । तेषां कुटिलवृत्तीनामग्रे नैव वदेत्कथाम्

যিসকল ধূৰ্ত, যিসকল দুৰ্বৃত্ত, আৰু আন যিসকল বিজয়লালসী—সেই কুটিল আচৰণৰ লোকসকলৰ আগত কেতিয়াও কথা ক’ব নালাগে।

Verse 27

न दुर्जनसमाकीर्णे न शूद्रश्वापदावृते । देशे न द्यूतसदने वदेत्पुण्यकथां सुधीः

বুদ্ধিমান লোকে পুণ্যময় কথা নক’ব—দুৰ্জনেৰে ভৰ্তি ঠাইত, ন শূদ্ৰ আৰু শ্বাপদে আৱৃত দেশত, আৰু ন জুৱাঘৰত।

Verse 28

सद्ग्रामे सुजनाकीर्णे सुक्षेत्रे देवतालये । पुण्ये नदनदीतीरे वदेत्पुण्यकथां सुधीः

সুজনৰে ভৰপূৰ সদ্‌গাঁৱত, পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ বা দেবালয়ৰ প্ৰাঙ্গণত, আৰু পুণ্য নদী-নদীৰ তীৰত বুদ্ধিমান জনে পুণ্যদায়িনী ধৰ্মকথা উচ্চাৰণ কৰা উচিত।

Verse 29

शिवभक्तिसमायुक्ता नान्यकार्येषु लालसा । वाग्यताः सुश्रवोऽव्यग्राः श्रोतारः पुण्यभागिनः

যিসকল শ্ৰোতা শিৱভক্তিৰে সংযুক্ত, অন্য কামত লালসাহীন, বাক্যসংযমী, শ্ৰৱণত সতর্ক আৰু অব্যগ্ৰ—তেওঁলোকেই সত্যতে পুণ্যৰ ভাগীদাৰ।

Verse 30

अभक्ता ये कथां पुण्यां शृण्वंति मनुजाधमाः । तेषां पुण्यफलं नास्ति दुःखं स्याज्जन्मजन्मनि

যিসকল অভক্ত, মনুষ্যৰ মাজত অধম, পুণ্য কথা শুনে—তেওঁলোকৰ তাত পুণ্যফল নাথাকে; দুখ জন্মে জন্মে তেওঁলোকক অনুসৰণ কৰে।

Verse 31

पुराणं ये त्वसंपूज्य तांबूलाद्यैरुपायनैः । शृण्वंति च कथां भक्त्या दरिद्राः स्युर्न पापिनः

যিসকলে তাম্বূল আদি উপহাৰে পুৰাণক পূজা কৰিব নোৱাৰে, তথাপি ভক্তিৰে কথা শুনে—তেওঁলোক দৰিদ্ৰ হ’ব পাৰে, কিন্তু পাপী নহয়।

Verse 32

कथायां कीर्त्यमानायां ये गच्छंत्यन्यतो नराः । भोगांतरे प्रणश्यंति तेषां दाराश्च संपदः

যেতিয়া পবিত্ৰ কথা কীৰ্তিত হৈ থাকে, তেতিয়া যিসকল মানুহ উঠি আন ঠাইলৈ যায়—তেওঁলোকৰ ভোগৰ মাজতেই তেওঁলোকৰ পত্নী আৰু ধন-সম্পদ বিনষ্ট হয়।

Verse 33

सोष्णीषमस्तका ये च कथां शृण्वंति पावनीम् । ते बलाकाः प्रजायन्ते पापिनो मनुजाधमाः

যিসকল পাপী, মানুহৰ অধম, মূৰ ঢাকি (অশ্ৰদ্ধাৰে) পবিত্ৰ কথা শুনে, তেওঁলোক বালাকা পাখি—বগলী/ক্ৰৌঞ্চ—হৈ পুনর্জন্ম লাভ কৰে।

Verse 34

तांबूलं भक्षयन्तो ये कथां शृण्वंति पावनीम् । स्वविष्ठां खादयंत्येतान्नरके यमकिंकराः

যিসকলে তাম্বূল (পান) চোবাই পবিত্ৰ কথা শুনে, নৰকত যমৰ দাসে তেওঁলোকক নিজৰেই বিষ্ঠা খুৱায়।

Verse 35

ये च तुंगासनारूढाः कथां शृण्वंति दांभिकाः । अक्षयान्नरकान्भुक्त्वा ते भवंत्येव वायसाः

যিসকল দম্ভী লোকে উঁচা আসনত উঠি পবিত্ৰ কথা শুনে, তেওঁলোকে ‘অক্ষয়’ নৰক ভোগ কৰি নিশ্চয় কাক হৈ জন্ম লয়।

Verse 36

ये च वीरासनारूढा ये च मंचकसंस्थिताः । शृण्वंति सत्कथां ते वै भवंत्यनृजुपादपाः

যিসকলে বীৰাসনত বহি বা মঞ্চকত বহি/শুই সত্কথা শুনে, তেওঁলোক নিশ্চয় বেঁকা-পদবিশিষ্ট গছ হৈ পৰে।

Verse 37

असंप्रणम्य शृण्वंतो विषवृक्षा भवंति ते । कथां शयानाः शृण्वन्तो भवंत्यजगरा नराः

যিসকলে প্ৰণাম নকৰাকৈ শুনে, তেওঁলোক বিষবৃক্ষ হয়; আৰু যিসকলে শুই কথা শুনে, সেই মানুহ অজগৰ সাপ (বৃহৎ অজগৰ) হয়।

Verse 38

यः शृणोति कथां वक्तुः समानासनमाश्रितः । गुरुतल्पसमं पापं संप्राप्य नरकं व्रजेत्

যি বক্তাৰ সমান আসনত বহি কথা শুনে, সি গুৰু-তল্পভংগৰ সমান পাপ লাভ কৰে; সেই পাপ লৈ নৰকলৈ গমন কৰে।

Verse 39

ये निंदंति पुराणज्ञं कथां वा पापहारिणीम् । ते वै जन्मशतं मर्त्याः शुनका संभवंति च

যিসকলে পুৰাণজ্ঞক বা পাপহাৰিণী পবিত্ৰ কথাক নিন্দা কৰে, সেই মর্ত্যসকলে শত জন্ম ধৰি কুকুৰ ৰূপে জন্ম লয়।

Verse 40

कथायां वर्तमानायां ये वदंति नराधमाः । ते गर्दभाः प्रजायन्ते कृकलासास्ततः परम्

কথা চলি থাকোঁতে যিসকল অধম মানুহ কথা-বতৰা কৰে, সিহঁতে গাধা ৰূপে জন্ম লয়; তাৰ পিছত কৃকলাস (টিকটিকি) ৰূপে হয়।

Verse 41

कदाचिदपि ये पुण्यां न शृण्वंति कथां नराः । ते भुक्त्वा नरकान्घोरान्भ वंति वनसूकराः

যিসকল মানুহে কেতিয়াও—এবাৰো—পুণ্যময় কথা নুশুনে, সিহঁতে ভয়ংকৰ নৰক ভোগ কৰি বন-শূকৰ ৰূপে হয়।

Verse 42

ये कथामनुमोदन्ते कीर्त्यमानां नरोत्तमाः । अशृण्वंतोऽपि ते यांति शाश्वतं परमं पदम्

যিসকল নৰোত্তমে কীৰ্তিত হৈ থকা কথাক অনুমোদন কৰি আনন্দিত হয়, শুনিব নোৱাৰিলেও সিহঁতে শাশ্বত পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 43

कथायां कीर्त्यमानायां विघ्नं कुर्वंति ये शठाः । कोट्यब्दान्नरकान्भुक्त्वा भवंति ग्रामसूकराः

পবিত্ৰ পুৰাণ-কথা কীৰ্তন চলি থাকোঁতে যিসকল ছলনাময় মানুহ বাধা দিয়ে, তেওঁলোকে কোটি বছৰ নৰক ভোগ কৰি শেষত গাঁৱৰ শূকৰ ৰূপে জন্ম লয়।

Verse 44

ये श्रावयंति मनुजान्पुण्यां पौराणिकीं कथाम् । कल्पकोटिशतं साग्रं तिष्ठंति ब्रह्मणः पदम्

যিসকলে মানুহক পুণ্যময় পুৰাণ-কথা শুনুৱায়, তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ একশ কোটি কল্পৰো অধিক কাল ব্ৰহ্মাৰ পদত, ব্ৰহ্মলোকত, অৱস্থান কৰে।

Verse 45

आसनार्थं प्रयच्छंति पुराणज्ञस्य ये नराः । कम्बलाजिनवासांसि मञ्चं फलकमेव च

যিসকলে পুৰাণজ্ঞক বহিবলৈ আসন দিয়ে—কম্বল, মৃগচর্ম, বস্ত্ৰ, মঞ্চ বা কেৱল কাঠৰ ফলকো—তেওঁলোকে মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 46

स्वर्गलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । स्थित्वा ब्रह्मादिलोकेषु पदं यांति निरामयम्

স্বৰ্গলোক লাভ কৰি ইচ্ছিত ভোগ উপভোগ কৰে; তাৰপিছত ব্ৰহ্মা আদি লোকসমূহত বাস কৰি শেষত নিৰ্মল, নিৰাময় পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 47

पुराणज्ञस्य यच्छंति ये सूत्रवसनं नवम् । भोगिनो ज्ञानसंपन्नास्ते भवंति भवेभवे

যিসকলে পুৰাণজ্ঞক নতুন সূত্ৰবস্ত্ৰ (নতুন কাপোৰ) দান কৰে, তেওঁলোকে জন্মে জন্মে ভোগী, সমৃদ্ধ আৰু জ্ঞানসম্পন্ন হয়।

Verse 48

ये महापातकैर्युक्ता उपपातकिनश्च ये । पुराणश्रवणादेव ते यांति परमं पदम्

যিসকল মহাপাতকেৰে যুক্ত আৰু যিসকল উপপাতকী, তেওঁলোকেও কেৱল পুৰাণ-শ্ৰৱণৰ দ্বাৰাই পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 49

अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं द्विजोत्तमाः । शृण्वतां सर्वपापघ्नं विचित्रं सुमनोहरम्

হে দ্বিজোত্তমাসকল! ইয়াত মই এক মহাপুণ্যময় ইতিাহাস বৰ্ণনা কৰিম—শ্ৰোতাসকলৰ সকলো পাপ নাশক, আশ্চৰ্য আৰু অতি মনোহৰ।

Verse 50

दक्षिणापथमध्ये वै ग्रामो बाष्कलसंज्ञितः । तत्र संति जनाः सर्वे मूढाः कर्मविवर्जिताः

দক্ষিণাপথৰ মাজমজিয়াত ‘বাষ্কল’ নামে এটা গাঁও আছে। তাত থকা সকলো লোক মোহগ্ৰস্ত আৰু ধৰ্মকৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত।

Verse 51

न तत्र ब्राह्मणाचाराः श्रुतिस्मृतिपराङ्मुखाः । जपस्वाध्यायरहिताः परस्त्री विषयातुराः

তাত ব্ৰাহ্মণাচাৰ নাই; তেওঁলোক শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ পৰা মুখ ঘূৰাই থাকে। জপ-স্বাধ্যায়বিহীন আৰু পৰস্ত্ৰী তথা বিষয়ভোগৰ তৃষ্ণাত ব্যাকুল।

Verse 52

कृषीवलाः शस्त्रधरा निर्देवा जिह्मवृत्तयः । न जानंति परं धर्मं ज्ञानवैराग्यलक्षणम्

তেওঁলোক কেৱল কৃষী আৰু অস্ত্ৰধাৰী, নিৰ্দেৱ আৰু কুটিল আচৰণৰ। জ্ঞান-ৱৈৰাগ্যলক্ষণ পৰম ধৰ্ম তেওঁলোকে নাজানে।

Verse 53

स्त्रियश्च पापनिरताः स्वैरि ण्यः कामलालसाः । दुर्बुद्धयः कुटिलगाः सद्गताचारवर्जिताः

আৰু তাত কিছুমান নাৰী পাপকর্মত নিমগ্ন আছিল—স্বেচ্ছাচাৰী, কামভোগৰ লালসাত আসক্ত; কুবুদ্ধি আৰু কুটিল পথৰ, সদাচাৰ আৰু সুগতি-মাৰ্গৰ শাসন-শৃঙ্খলাৰ পৰা বঞ্চিত।

Verse 54

तत्रैको विदुरो नाम दुरात्मा ब्राह्मणाधमः । आसीद्वेश्यापतिर्योऽसौ सदारोऽपि कुमार्गगः

তাত বিদুৰা নামৰ এজন লোক আছিল—অন্তৰত দুষ্ট, ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত অধম। সি এজনী বেশ্যাৰ পতি-সদৃশ পালনকৰ্তা হৈ বাস কৰিছিল, আৰু পত্নী থাকিলেও কুমাৰ্গ, কুকর্মৰ পথত চলিছিল।

Verse 55

स्वपत्नीं बंदुलां नाम हित्वा प्रतिनिशं तथा । वेश्याभवनमासाद्य रमते स्मरपीडितः

নিজ পত্নী বন্দুলাক ত্যাগ কৰি, প্ৰতিনিশা সি বেশ্যাৰ গৃহলৈ গৈ তাত ৰমণ কৰিছিল—কামদেৱৰ বাণে পীড়িত হৈ।

Verse 56

सापि तस्यांगना रात्रौ वियुक्ता नवयौवना । असहंती स्मरावेशं रेमे जारेण संगता

তাৰ সেই নবযৌৱনা পত্নীও ৰাতি সি পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ থাকিছিল; কামাৱেশ সহিব নোৱাৰি, জাৰে সৈতে মিলিত হৈ ৰমণ কৰিছিল।

Verse 57

तां कदाचिद्दुराचारां जारेण सह संगताम् । दृष्ट्वा तस्याः पतिः क्रोधादभि दुद्राव सत्वरः

এবাৰ সেই দুশ্চৰিত্ৰা নাৰীক জাৰে সৈতে মিলিত হোৱা দেখি, তাৰ পতি ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ তৎক্ষণাৎ সিহঁতৰ ফালে দৌৰি গ’ল।

Verse 58

जारे पलायिते पत्नीं गृहीत्वा स दुराशयः । संताड्य मुष्टिबंधेन मुहुर्मुहुरताडयत्

যেতিয়া উপপতিক পলাই গ’ল, সেই দুৰাত্মা মানুহজনে নিজৰ পত্নীক ধৰি মুঠি মাৰি বাৰে বাৰে প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 59

सा नारी पीडिता भर्त्रा कुपिता प्राह निर्भया । भवान्प्रतिनिशं वेश्यां रमते का गतिर्मम

স্বামীৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতিত হৈ সেই নাৰীগৰাকীয়ে ক্ৰোধিত অথচ নিৰ্ভীক হৈ ক’লে: “আপুনি প্ৰতি নিশা বেশ্যাৰ লগত ৰমণ কৰে; তেনেহলে মোৰ গতি কি হ’ব?”

Verse 60

अहं रूपवती योषा नवयौवनशालिनी । कथं सहिष्ये कामार्ता तव संगतिवर्जिता

“মই নৱযৌৱন সম্পন্না ৰূপৱতী নাৰী। কামতাতুৰ হৈ আপোনাৰ সংগৰ পৰা বঞ্চিত হৈ মই কেনেকৈ সহ্য কৰিম?”

Verse 61

इत्युक्तः स तया तन्व्या प्रोवाच ब्राह्मणाधमः । युक्तमेव त्वयोक्तं हि तस्माद्वक्ष्यामि ते हितम्

সেই তন্বী নাৰীৰ কথা শুনি সেই ব্ৰাহ্মণাধমে উত্তৰ দিলে: “তুমি যি কৈছা সেয়া সঁচাকৈয়ে যুক্তিসংগত; গতিকে মই তোমাৰ হিতৰ কথা কওঁ।”

Verse 62

जारेभ्यो धनमाकृष्य तेभ्यो देहि परां रतिम् । तद्धनं देहि मे सर्वं पण्यस्त्रीणां ददामि तत्

“জাৰসকলৰ পৰা ধন লৈ সিহঁতক পৰম ৰতি দান কৰা। সেই সকলো ধন মোক দিবা; মই সেয়া বাৰবনিতাসকলক দিম।”

Verse 63

एवं संपूर्यते कामो ममापि च वरानने । तथेति भर्तृवचनं प्रतिजग्राह सा वधूः

“এইদৰে, হে সুন্দৰ-মুখী, মোৰ কামনাও পূৰ্ণ হ’ব।” স্বামীৰ বাক্য শুনি বধূয়ে “তথাস্তु” বুলি কৈ সেয়া গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 64

एवं तयोस्तु दंपत्योर्दुराचारप्रवृत्तयोः । कालेन निधनंप्राप्तः स विप्रो वृषलीपतिः

এইদৰে সেই দম্পতী দুৰাচাৰত লিপ্ত হৈ থাকিল; কালক্ৰমে সেই বিপ্ৰ—নীচ-স্তৰৰ নাৰীৰ স্বামী—মৃত্যুপ্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 65

मृते भर्तरि सा नारी पुत्रैः सह निजालये । उवास सुचिरं कालं किंचिदुत्क्रांतयौवना

স্বামী মৃত্যুবৰণ কৰাৰ পাছত সেই নাৰী পুত্ৰসকলৰ সৈতে নিজৰ গৃহতে বহুদিন থাকিল; তাৰ যৌৱন কিছু পৰিমাণে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈছিল।

Verse 66

एकदा दैवयोगेन संप्राप्ते पुण्यपर्वणि । सा नारी बंधुभिः सार्धं गोकर्णं क्षेत्र माययौ

এদিন দেৱযোগে, যেতিয়া পুণ্য-পৰ্ব উপস্থিত হ’ল, সেই নাৰী বন্ধুসকলৰ সৈতে গোকৰ্ণৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল।

Verse 67

तत्र तीर्थजले स्नात्वा कस्मिंश्चिद्देवतालये । शुश्राव देवमुख्यानां पुण्यां पौराणिकीं कथाम्

তাত তীৰ্থজলত স্নান কৰি, কোনো এক দেৱালয়ত তেওঁ দেৱমুখ্যসকলৰ বিষয়ে পুণ্যময় পুৰাণিকী কથા শুনিলে।

Verse 68

योषितां जारसक्तानां नरके यमकिंकराः । संतप्तलोहपरिघं क्षिपंति स्मरमंदिरे

নৰকত যমৰ কিঙ্কৰসকলে পৰ-প্ৰেমত আসক্ত নাৰীৰ ওপৰত তপ্ত লাল লোহাৰ গদা নিক্ষেপ কৰে—‘কাম-মন্দিৰ’ত, অৰ্থাৎ কামনাজনিত যন্ত্ৰণাৰ গৃহত।

Verse 69

इति पौराणिकेनोक्तां सा श्रुत्वा धर्मसंहिताम् । तमुवाच रहस्येषा भीता ब्राह्मणपुंगवम्

পৌৰাণিক বাচকৰ কোৱা ধৰ্ম-সংহিতা শুনি তাই ভীত হৈ গোপনে সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 70

ब्रह्मन्पापमजानंत्या मयाचरितमुल्बणम् । यौवने कामचारेण कौटिल्येन प्रवर्तितम्

“হে ব্ৰাহ্মণ! পাপ বুলি নাজানি মই যৌৱনত এক ভয়ংকৰ কৰ্ম কৰিলোঁ—কামাচাৰ আৰু কপটত প্ৰেৰিত হৈ।”

Verse 71

इदं त्वद्वचनं श्रुत्वापुराणार्थविजृंभि तम् । भीतिर्मे महती जाता शरीरं वेपते मुहुः

“আপোনাৰ এই বাক্য—যি পুৰাণৰ অৰ্থ উন্মোচন কৰে—শুনি মোৰ ভিতৰত মহাভয় জাগিল; মোৰ দেহ বাৰে বাৰে কঁপে।”

Verse 72

धिङ्मां दुरिंद्रियासक्तां पापां स्मरविमोहिताम् । अल्पस्य यत्सुखस्यार्थे घोरां यास्यामि दुर्गतिम्

“ধিক্ মোৰে—পাপিনী, দুষ্ট ইন্দ্ৰিয়াসক্ত, কামমোহে বিভ্ৰান্ত! অলপ সুখৰ বাবে মই ভয়ংকৰ দুৰ্গতিলৈ যাব লাগিব।”

Verse 73

कथं पश्यामि मरणे यमदूतान्भयंकरान् । कथं पाशैर्बलात्कंठे बध्यमाना धृतिं लभे

মৃত্যুৰ সময়ত ভয়ংকৰ যমদূতসকলক মই কেনেকৈ দেখিম? আৰু তেওঁলোকৰ পাষেৰে গলাত বলপূৰ্বক বাঁধি ধৰা হ’লে, মনৰ ধৈৰ্য মই কেনেকৈ লাভ কৰিম?

Verse 74

कथं सहिष्ये नरके खंडशो देहकृंतनम । पुनः कथं पतिष्यामि संतप्ता क्षारकर्दमे

নৰকত দেহখন খণ্ড খণ্ডকৈ কাটি পেলোৱা যন্ত্ৰণা মই কেনেকৈ সহিম? আৰু পুনৰ দগ্ধ হৈ, তীক্ষ্ণ ক্ষাৰযুক্ত কাদাত মই কেনেকৈ পেলাই দিয়া হ’ম?

Verse 75

कथं च योनिलक्षेषु क्रिमिकीटखगादिषु । परिभ्रमामि दुःखौघात्पीड्यमाना निरंतरम्

আৰু কৃমি, কীট, পক্ষী আদি ৰূপে লক্ষ লক্ষ জন্মত, দুখৰ বান্ধে নিৰন্তৰ পীড়িত হৈ মই কেনেকৈ পৰিভ্ৰমণ কৰিম?

Verse 76

कथं च रोचते मह्यमद्यप्रभृति भोजनम् । रात्रौ कथं च सेविष्ये निद्रां दुःखपरिप्लुता

আজি পৰা খাদ্য মোৰ বাবে কেনেকৈ ৰুচিকৰ হ’ব? আৰু ৰাতি দুখেৰে আচ্ছন্ন হৈ মই কেনেকৈ নিদ্ৰা গ্ৰহণ কৰিম?

Verse 77

हाहा हतास्मि दग्धास्मि विदीर्णहृदयास्मि च । हा विधे मां महापापे दत्त्वा बुद्धिमपातयः

হায়! মই বিনষ্ট হ’লোঁ; মই দগ্ধ হ’লোঁ; মোৰ হৃদয়ো বিদীৰ্ণ। হে বিধাতা, বুদ্ধি দি পুনৰ মোক মহাপাপত কিয় পেলাই দিলা?

Verse 78

पततस्तुंगशैलाग्राच्छूलाक्रांतस्य देहिनः । यद्दुःखं जायते घोरं तस्मात्कोटिगुणं मम

উচ্চ পৰ্বতৰ শিখৰৰ পৰা পৰি শূলত বিদ্ধ হোৱা দেহীৰ যি ভয়ংকৰ দুখ জন্মে—তাৰো কোটি গুণ অধিক মোৰ দুখ।

Verse 79

अश्वमेधायुतं कृत्वा गंगां स्नात्वा शतं समाः । न शुद्धिर्जायते प्रायो मत्पापस्य गरीयसः

যদি মই দহ হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞো কৰোঁ আৰু শত বছৰ গঙ্গাত স্নান কৰোঁ, তথাপি মোৰ গম্ভীৰ পাপৰ শুদ্ধি প্ৰায় নহয়।

Verse 80

किं करोमि क्व गच्छामि कं वा शरणमाश्रये । को वा मां त्रायते लोके पतंती नरकार्णवे

মই কি কৰিম, ক’লৈ যাম, আৰু কাৰ শৰণ ল’ম? নৰকৰ সাগৰত ডুবি যোৱা মোক এই জগতত কোনে উদ্ধাৰ কৰিব?

Verse 81

त्वमेव मे गुरुर्ब्रह्मंस्त्वं माता त्वं पितासि च । उद्धरोद्धर मां दीनां त्वामेव शरणं गताम्

হে ব্ৰাহ্মণ! তুমিয়েই মোৰ গুৰু; তুমিয়েই মোৰ মাতা, তুমিয়েই পিতাও। দীন মইক উদ্ধাৰ কৰা—মই কেৱল তোমাৰেই শৰণ লৈছোঁ।

Verse 82

इति तां जातनिर्वेदां पतितां चरणद्वये । उत्थाप्य कृपया धीमान्बभाषे द्विजपुंगवः

এইদৰে কৈ, অনুতাপে ভৰা আৰু তেওঁৰ দুয়োটা চৰণত পতিত হোৱা তাক দেখি, জ্ঞানী দ্বিজশ্ৰেষ্ঠই কৃপাৰে তাক উঠাই কথা ক’লে।

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । दिष्ट्या काले प्रबुद्धासि श्रुत्वेमां महतीं कथाम् । मा भैषीस्तव वक्ष्यामि गतिं चैव सुखावहाम्

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: সৌভাগ্যবশত তুমি সময়মতে জাগ্ৰত হ’লা, এই মহৎ পবিত্ৰ কাহিনী শুনি। ভয় নকৰিবা; মই তোমাক সুখদায়িনী পথ আৰু গতি ক’ম।

Verse 84

सत्कथाश्रवणादेव जाता ते मतिरीदृशी । इंद्रियार्थेषु वैराग्यं पश्चात्तापो महानभूत्

কেৱল সত্য আৰু পবিত্ৰ কথা শুনাৰ ফলতেই তোমাৰ ভিতৰত এনে বোধ জাগিল। ইন্দ্ৰিয়-বিষয়ৰ প্ৰতি বৈৰাগ্য উঠিল, আৰু মহা পশ্চাত্তাপ জন্মিল।

Verse 85

पश्चात्तापो हि सर्वेषामघानां निष्कृतिः परा । तेनैव कुरुते सद्यः प्रायश्चित्तं सुधीर्नरः

নিশ্চয়, পশ্চাত্তাপেই সকলো পাপৰ পৰম নিষ্কৃতি। সেই পশ্চাত্তাপৰ দ্বাৰাই বুদ্ধিমান মানুহে তৎক্ষণাৎ সত্য প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পন্ন কৰে।

Verse 86

प्रायश्चित्तानि सर्वाणि कृत्वा च विधिवत्पुनः । अपश्चात्तापिनो नार्या न यांति गतिमुत्तमाम्

সকলো প্ৰায়শ্চিত্ত বিধিমতে পুনৰ পুনৰ কৰি ল’লেও, যিসকলৰ পশ্চাত্তাপ নাই তেওঁলোকে উত্তম গতি লাভ নকৰে।

Verse 87

सत्कथाश्रवणान्नित्यं संयाति परमां गतिम् । पुण्यक्षेत्रनिवासाच्च चित्तशुद्धिः प्रजायते

নিত্য সত্কথা শুনিলে মানুহে পৰম গতি লাভ কৰে; আৰু পুণ্যক্ষেত্ৰত নিবাস কৰিলে চিত্তশুদ্ধি জন্মে।

Verse 88

यथा सत्कथया नित्यं संयाति परमां गतिम् । तथान्यैः सद्व्रतैर्जंतोर्नभवेन्मतिरुत्तमा

যেনেকৈ নিত্য সৎকথাৰ দ্বাৰা পৰম গতি লাভ হয়, তেনেকৈ কেৱল আন আন সদ্‌ব্ৰত পালন কৰিলেই জীৱৰ বুদ্ধি সেইদৰে উত্তম নহয়।

Verse 89

यथा मुहुः शोध्यमानो दर्पणो निर्मलो भवेत् । तथा सत्कथया चेतो विशुद्धिं परमां व्रजेत्

যেনেকৈ বাৰে বাৰে পৰিষ্কাৰ কৰিলে দৰ্পণ নিৰ্মল হয়, তেনেকৈ সৎকথাৰ দ্বাৰা চিত্তে পৰম বিশুদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 90

विशुद्धे चेतसि नृणां ध्यानं सिध्यत्युमापतेः । ध्यानेन सर्वं मलिनं मनोवाक्कायसंभृतम्

নৃণাং চিত্ত বিশুদ্ধ হ’লে উমাপতি (শিৱ)ৰ ধ্যান সিদ্ধ হয়; ধ্যানৰ দ্বাৰা মন, বাক্য আৰু দেহে সঞ্চিত সকলো মলিনতা দূৰ হয়।

Verse 91

सद्यो विधूय कृतिनो यांति शम्भोः परं पदम् । अतः संन्यस्तपुण्यानां सत्कथा साधनं परम्

সদ্য মল ঝাৰি ধন্যজন শম্ভু (শিৱ)ৰ পৰম পদলৈ যায়; সেয়ে কেৱল পুণ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰতা ত্যাগ কৰা লোকৰ বাবে সৎকথাই পৰম সাধন।

Verse 92

कथया सिध्यति ध्यानं ध्यानात्कैवल्यमुत्तमम् । असिद्धपरमध्यानः कथामेतां शृणोति यः । सोऽन्यजन्मनि संप्राप्य ध्यानं याति परां गतिम्

সৎকথাৰ দ্বাৰা ধ্যান সিদ্ধ হয়, ধ্যানৰ পৰা উত্তম কৈৱল্য লাভ হয়। যিজনে পৰম ধ্যানত এতিয়াও অসিদ্ধ হৈও এই কথা শ্ৰৱণ কৰে, সি অন্য জন্মত ফল লাভ কৰি ধ্যান সিদ্ধ কৰি পৰম গতি পায়।

Verse 93

नामोच्चारणमात्रेण जप्त्वा मंत्रमजामिलः । पश्चात्तापसमायुक्तस्त्ववाप परमां गतिम्

কেৱল নাম উচ্চাৰণমাত্ৰে অজামিলে মন্ত্ৰ জপ কৰিলে; তাৰ পাছত অনুতাপে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেওঁ পৰম গতি লাভ কৰিলে।

Verse 94

सर्वेषां श्रेयसां बीजं सत्कथाश्रवणं नृणाम् । यस्तद्विहीनः स पशुः कथं मुच्येत बन्धनात्

মানৱসকলৰ সকলো কল্যাণৰ বীজ হৈছে সৎকথা-শ্ৰৱণ। যি তাত বঞ্চিত, সি পশুৰ দৰে—সি বন্ধনৰ পৰা কেনেকৈ মুক্ত হ’ব?

Verse 95

अतस्त्वमपि सर्वेभ्यो विषयेभ्यो निवृत्तधीः । भक्तिं परां समाधाय सत्कथां शृणु सर्वदा । शृण्वंत्याः सत्कथां नित्यं चेतस्ते शुद्धिमेष्यति

সেয়ে তুমিও সকলো বিষয়ৰ পৰা মন-বুদ্ধি নিবৃত্ত কৰি, পৰম ভক্তি স্থাপন কৰি সদায় সৎকথা শুনা। নিত্য সৎকথা শুনিলে তোমাৰ চিত্ত শুদ্ধ হ’ব।

Verse 96

तेन ध्यायसि विश्वेशं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि । ध्यायतः शिवपादाब्जं मुक्तिरेकेन जन्मना

সেই শুদ্ধচিত্তে তুমি বিশ্বেশ্বৰক ধ্যান কৰিবা, তাৰ পাছত মুক্তি লাভ কৰিবা। যি শিৱৰ পদপদ্ম ধ্যান কৰে, সি একে জন্মতেই মুক্তি পায়।

Verse 97

भविष्यति न सन्देहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । इत्युक्ता तेन विप्रेण सा नारी बाष्पसंकुला

“ই নিশ্চয় ঘটিব—কোনো সন্দেহ নাই; সত্য, সত্য মই কওঁ।” সেই ব্ৰাহ্মণে এইদৰে কোৱাত, সেই নাৰী অশ্ৰুসিক্ত হৈ পৰিল।

Verse 98

पतित्वा पादयोस्तस्य कृतार्थास्मीत्यभाषत । तस्मिन्नेव महाक्षेत्रे तस्मादेव द्विजोत्तमात्

তেওঁৰ চৰণত লুটি পৰি সীতা বুলিলে, “মোৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হ’ল।” সেই একে মহাক্ষেত্ৰতেই, সেই একে উত্তম দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণৰ পৰা তাই পুনৰ উপদেশ লাভ কৰিলে।

Verse 99

शुश्राव सत्कथां साध्वीं कैवल्यफल दायिनी । स उवाच द्विजस्तस्यै कथां वैराग्यबृंहिताम्

তাই কৈৱল্য—পৰম মুক্তিৰ ফল দান কৰা পবিত্ৰ, সদ্গুণময় কথা শুনিলে। তেতিয়া সেই দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণে তাইক বৈৰাগ্যৰে দৃঢ় কৰা উপদেশ-কথা ক’লে।

Verse 100

यां श्रुत्वा मनुजः सद्यस्त्यजेद्विषयवासनाम् । तस्याश्चित्तं यथा शुद्धं वैराग्यरसगं यथा

যি কথা শুনিলে মানুহে তৎক্ষণাৎ বিষয়-বাসনা ত্যাগ কৰে। আৰু তাইৰ চিত্ত তেনেকৈ শুদ্ধ হ’ল, যেন বৈৰাগ্যৰ ৰসত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন।

Verse 110

इत्थं प्रतिदिनं भक्त्या प्रार्थयंती महेश्वरम् । शृण्वंती सत्कथां सम्यक्कर्मबंधं समाच्छिनत्

এইদৰে তাই প্ৰতিদিন ভক্তিৰে মহেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰি, মনোযোগেৰে সৎকথা শুনি থাকিল; তেনে কৰিয়েই তাই কৰ্মবন্ধন সম্পূৰ্ণৰূপে ছিন্ন কৰিলে।

Verse 120

देव्युवाच । सोऽस्मत्कथां महापुण्यां कदाचिच्छृणुयाद्यदि । निस्तीर्य दुर्गतिं सर्वामिमं लोकं प्रयास्यति

দেৱীয়ে ক’লে: “যদি কোনোবাই কেতিয়াবা আমাৰ এই মহাপুণ্যময় কথা শুনে, তেন্তে সি সকলো দুৰ্গতি অতিক্ৰম কৰি এই পবিত্ৰ লোকত উপনীত হ’ব।”

Verse 130

विमानमारुह्य स दिव्यरूपधृक्स तुंबुरुः पार्श्वगतः स्वकांतया । गायन्महेशस्य गुणान्मनोरमाञ्जगाम कैवल्यपदं सनातनम्

দিব্য বিমানত আৰোহণ কৰি, দিব্য ৰূপে দীপ্ত তুম্বৰু নিজৰ প্ৰিয়াক কাষতে লৈ আগবাঢ়িল। মহেশ (শিৱ)ৰ মনোমোহা গুণ গাই গাই সি সনাতন কৈবল্য-পদ—চূড়ান্ত মুক্তি—প্ৰাপ্ত কৰিলে।

Verse 136

विविधगुणविभेदैर्नित्यमस्पृष्टरूपं जगति च बहिरंतर्वा समानं महिम्ना । स्वमहसि विहरंतं वाङ्मनोवृत्तिदूरं परमशिवमनंतानंदसांद्रं प्रपद्ये

মই পৰমশিৱৰ শৰণ লওঁ—যাঁৰ ৰূপ গুণৰ নানা ভেদে সদায় অস্পৰ্শিত; যাঁৰ মহিমা জগতৰ ভিতৰে-বাহিৰে একে; যি নিজৰ স্বপ্ৰকাশ তেজত ক্ৰীড়া কৰে, বাক্য আৰু মনৰ বৃত্তিৰ পৰা দূৰত, অনন্ত আনন্দে ঘনীভূত।