Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49

Devanagari script

राजोवाच तां समाख्याहि सुश्रोणि शैवीं पंचाक्षरीं शुभाम् । विद्याविध्वस्तपापोऽहं त्वयीच्छामि रतिं प्रिये

Transliteration

rājovāca tāṃ samākhyāhi suśroṇi śaivīṃ paṃcākṣarīṃ śubhām | vidyāvidhvastapāpo'haṃ tvayīcchāmi ratiṃ priye

Translation

ৰাজাই ক’লে: হে সুন্দৰ নিতম্বিনী, মোক শৈৱী শুভ পঞ্চাক্ষৰী কোৱা। সেই বিদ্যাই মোৰ পাপ বিনাশ কৰিলে, হে প্ৰিয়ে, মই তোমাৰ সৈতে মিলনৰ কামনা কৰোঁ।

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ताम्: that (mantra)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्

• समाख्याहि: tell/explain
• समाख्याहि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + ख्या (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुश्रोणि: O fair-hipped one
• सुश्रोणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु + श्रोणि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन) एकवचनम्; कर्मधारयः (सुश्रोणिः = शोभनश्रोणिः)

• शैवीम्: Śaiva (of Shiva)
• शैवीम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शैवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्; विशेषणम् (पञ्चाक्षरीम्)

• पञ्च-अक्षरीम्: the five-syllabled (mantra)
• पञ्च-अक्षरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्; द्विगु-समासः (पञ्च अक्षराणि यस्याम्)

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्; विशेषणम् (पञ्चाक्षरीम्)

• विद्या-विध्वस्त-पापः: whose sins are destroyed by (that) knowledge/mantra
• विद्या-विध्वस्त-पापः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + विध्वस्त (ध्वंस्/ध्वस्त; √ध्वंस् धातोः क्त) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्; तत्पुरुषः (विद्यया विध्वस्तं पापं यस्य)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• त्वयि: in you / with you
• त्वयि: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (locative singular)

• इच्छामि: I desire
• इच्छामि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• रतिम्: love/pleasure
• रतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन) एकवचनम्; प्रिय-शब्दः सम्बोधने

Speaker

King

Skanda Dialogue

Listener: The Queen

Visual Art Cues

Scene: The king, humbled, folds hands before the queen, requesting the auspicious Śaiva pañcākṣarī; behind them a small Śiva shrine indicates the devotional pivot from indulgence to bhakti.

Characters & Entities

• Śiva
• King
• Queen

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even worldly desire must be subordinated to purification and dharma; spiritual knowledge is sought to remove sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Learning/receiving the Śaiva pañcākṣarī vidyā for pāpa-kṣaya (destruction of sin) is implied.