Adhyaya 82
এই অধ্যায়ত শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয়ই ৰজাক উদ্দেশ্য কৰি তীৰ্থবিধিৰ উপদেশ দিয়ে। প্ৰথমে তেওঁ বহ্নীতীৰ্থৰ নিৰ্দেশ কৰে—নর্মদা তীৰত অৱস্থিত সেই অপূৰ্ব স্থান, য’ত দণ্ডকাৰণ্য-প্ৰসঙ্গৰ পিছত হুতাশন (অগ্নি) শুদ্ধি লাভ কৰিছিল বুলি খ্যাত। তাত স্নান, মহেশ্বৰ-পূজা, ভক্তিকৰ্ম, আৰু পিতৃ-দেৱতালৈ তৰ্পণ আদি আচাৰ বিধান কৰা হৈছে; প্ৰতিটো কৰ্মৰ নিৰ্দিষ্ট ফল আৰু কিছুমান আচাৰ মহাযজ্ঞসম ফলদায়ক বুলি ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত কৌবেরতীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণিত হয়—য’ত কুবেৰ যক্ষাধিপতি পদ লাভ কৰিছিল। তাত স্নান, উমাসহ জগদ্গুৰুৰ পূজা, আৰু দানধৰ্ম—বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণক স্বৰ্ণদান—বিধান কৰা হৈছে, লগতে পুণ্যফলৰ পৰিমাপো উল্লেখ আছে। শেষত “নর্মদা তীৰ্থ পঞ্চক”ৰ প্ৰশংসা কৰি উত্তম পৰলোকগতি আৰু প্ৰলয়ত অন্য জল ক্ষীণ হ’লেও ৰেৱাৰ পবিত্ৰতা অক্ষুণ্ণ থাকে বুলি প্ৰতিপাদন কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल वह्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महातेजास्तपः कृत्वा हुताशनः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহীপাল, অনুত্তম ‘বহ্নি-তীৰ্থ’লৈ যোৱা উচিত; য’ত মহাতেজস্বী হুতাশনে তপস্যা কৰি সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
सर्वभक्ष्यः कृतो योऽसौ दण्डके मुनिना पुरा । नर्मदातटमाश्रित्य पूतो जातो हुताशनः
পূৰ্বে দণ্ডক অৰণ্যত এজন মুনিয়ে তাক ‘সৰ্বভক্ষ্য’—সকলো ভক্ষণকাৰী কৰি তুলিছিল; কিন্তু নর্মদাৰ তট আশ্ৰয় লোৱাত হুতাশন পবিত্ৰ হ’ল।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । अग्निप्रवेशं कुरुते स गच्छेदग्निसाम्यताम्
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি মহেশ্বৰক পূজা কৰে আৰু তাৰ পাছত অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰে, সি অগ্নিৰ সদৃশতা লাভ কৰে।
Verse 4
भक्त्या स्नात्वा तु यस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्
যি কোনো ভক্তিভাৱে তাত স্নান কৰি পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে, সি নিঃসন্দেহে অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 5
तस्यैवानन्तरं राजन्कौबेरं तीर्थमुत्तमम् । कुबेरो यत्र संसिद्धो यक्षाणामधिपः पुरा
ইয়াৰ ঠিক পাছতেই, হে ৰাজন, কৌবেৰ-তীৰ্থ নামৰ উত্তম তীৰ্থ আছে; য’ত পূৰ্বে যক্ষসকলৰ অধিপতি কুবেৰ সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य जगद्गुरुम् । उमया सहितं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
সেই তীৰ্থত মানুহে স্নান কৰি উমাসহ জগদ্গুৰু শিৱক ভক্তিভাৱে অৰ্চনা কৰিলে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय कांचनम् । नाभिमात्रे जले तिष्ठन्स लभेतार्बुदं फलम्
সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই স্নান কৰি ব্ৰাহ্মণক সোণ দান কৰে আৰু নাভি পৰ্যন্ত পানীত থিয় হৈ থাকে, সি অৰ্বুদসম মহাফল লাভ কৰে।
Verse 8
दधिस्कन्दे मधुस्कन्दे नन्दीशे वरुणालये । आग्नेये यत्फलं तात स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
হে তাত, দধিস্কন্দ, মধুস্কন্দ, নন্দীশ আৰু বৰুণালয়ত স্নান কৰিলে আগ্নেয় কৰ্মৰ বাবে যি ফল কোৱা হৈছে, সেই একেই ফল লাভ হয়।
Verse 9
ते वन्द्या मानुषे लोके धन्याः पूर्णमनोरथाः । यैस्तु दृष्टं महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकम्
মানৱলোকে তেওঁলোক বন্দনীয়—ধন্য, মনোৰথ পূৰ্ণ—যিসকলে মহাপুণ্যময় নর্মদা-তীৰ্থৰ পঞ্চক দর্শন কৰিছে।
Verse 10
ते यान्ति भास्करे लोके परमे दुःखनाशने । भास्करादैश्वरे लोके चैश्वरादनिवर्तके
তেওঁলোকে ভাস্কৰৰ লোকলৈ যায়, যি পৰম দুঃখনাশক; আৰু সূৰ্যলোকৰ পৰা ঐশ্বৰ্যলোকলৈ—সেই লোকলৈ য’ৰ পৰা পুনৰ প্ৰত্যাৱর্তন নাই।
Verse 11
नीयते स परे लोके यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्यो राजा भवति धार्मिकः
চৌদ্দ ইন্দ্ৰৰ শাসন যিমান দিন থাকে, সিমান দিন তেওঁক উচ্চ লোকসমূহলৈ নিয়া হয়; তাৰ পিছত স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হৈ, মর্ত্যলোকে ধৰ্মিক ৰজা হৈ জন্ম লয়।
Verse 12
सर्वरोगविनिर्मुक्तो भुनक्ति सचराचरम् । विष्णुश्च देवता येषां नर्मदातीर्थसेविनाम्
সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁ চল-অচল সকলোতে সমৃদ্ধি ভোগ কৰে। নর্মদা-তীৰ্থ সেৱনকাৰীসকলৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা স্বয়ং বিষ্ণু।
Verse 13
अखण्डितप्रतापास्ते जायन्ते नात्र संशयः । गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती
তেওঁলোক অখণ্ড প্ৰতাপে জন্ম লয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। গঙ্গা কনখলত পুণ্যময়, আৰু সৰস্বতী কুরুক্ষেত্ৰত পুণ্যময়।
Verse 14
ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रेवातीरे वसेन्नित्यं रेवातोयं सदा पिबेत्
গাঁওতেই হওক বা অৰণ্যতেই হওক, নর্মদা সৰ্বত্ৰ পুণ্য। ৰেৱাৰ তীৰত নিত্য বাস কৰক আৰু সদায় ৰেৱাৰ জল পান কৰক।
Verse 15
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सोमपानं दिने दिने । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्राश्च सरांसि च । कल्पान्ते संक्षयं यान्ति न मृता तेन नर्मदा
সেয়া যেন সকলো তীৰ্থত স্নান কৰা, আৰু দিনে দিনে সোম পান কৰা সমান। গঙ্গা আদি সকলো নদী, সমুদ্ৰ আৰু সৰোবৰো কল্পান্তত লয় পায়; সেয়ে নর্মদা ‘মৃত’ নহয়—তেওঁ নাশ নাপায়।
Verse 82
। अध्याय
ইয়াত অধ্যায়ৰ সমাপ্তি।