Adhyaya 65
এই অধ্যায়ত সংলাপৰূপে মাৰ্কণ্ডেয় য়ুধিষ্ঠিৰক নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত ‘আনন্দেশ্বৰ’ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। দানৱবধৰ পাছত দেৱতা আৰু অন্যান্য দিৱ্য সত্তাই মহেশ্বৰক পূজা কৰে; তেতিয়া শিৱে গৌৰীৰ সৈতে ভৈৰৱ-ৰূপ ধৰি নর্মদাতীৰত আনন্দময় নৃত্য কৰে। সেই আদিঘটনাৰ ফলতেই তীৰ্থখন ‘আনন্দেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয় আৰু পাপশোধক পৱিত্ৰ স্থান হিচাপে মান্যতা পায়। পাছত আচাৰবিধি কোৱা হৈছে—অষ্টমী, চতুৰ্দশী আৰু পূৰ্ণিমাত দেৱপূজা, সুগন্ধি দ্ৰব্যেৰে অভ্যংগ/অনুলেপন, আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণ-সত্কাৰ কৰা উচিত। গো-দান আৰু বস্ত্ৰ-দানৰো বিশেষ প্ৰশংসা আছে। বসন্ত ঋতুৰ ত্ৰয়োদশীত শ্ৰাদ্ধৰ বিশেষ বিধান, আৰু ইঙ্গুদ, বদৰ, বিল্ব, অক্ষত, জল আদি সহজ অৰ্পণৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। ফলশ্ৰুতিত পিতৃসকলৰ দীঘলীয়া তৃপ্তি আৰু বহু জন্মলৈকে সন্ততি-ধাৰাৰ অবিচ্ছিন্নতা উল্লেখ কৰি ধৰ্মকর্মৰ দূৰগামী কল্যাণ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र आनन्देश्वरमुत्तमम् । तत्तीर्थं कथयिष्यामि सर्वपापक्षयंकरम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, উত্তম আনন্দেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত। মই সেই তীৰ্থৰ বৰ্ণনা কৰিম, যি সকলো পাপৰ ক্ষয় সাধন কৰে।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । आनन्दश्चैव संजातो रुद्रस्य द्विजसत्तम । कथ्यतां मे च तत्सर्वं संक्षेपात्सह बान्धवैः
যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে দ্বিজসত্তম, ৰুদ্ৰৰ আনন্দ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল? মোৰ আগত সেই সকলো সংক্ষেপে কওক, আৰু বান্ধৱসকলৰ সৈতে তাৰ সম্পৰ্কো।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथयामि नृपश्रेष्ठ आनन्देश्वरमुत्तमम् । दानवानां वधं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মই উত্তম আনন্দেশ্বৰ কাহিনী ক’ম। দানৱসকলক বধ কৰি, দেৱদেৱ মহেশ্বৰ (এই মহিমা প্ৰকাশ কৰিলে)।
Verse 4
पूजितो दैवतैः सर्वैः किन्नरैर्यक्षपन्नगैः । आनन्दसंयुतो देवो ननर्त वृषवाहनः
সকলো দেৱতা, কিন্নৰ, যক্ষ আৰু নাগসকলে পূজা কৰাৰ পাছত, আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ সেই দেৱ—বৃষভবাহন—নৃত্য কৰিলে।
Verse 5
भैरवं रूपमास्थाय गौर्या चार्द्धाङ्गसंस्थितः । भूतवेतालकङ्कालैर्भैरवैर्भैरवो वृतः
ভৈৰৱৰ ৰূপ ধৰি, গৌৰী অর্ধাঙ্গৰূপে তেওঁৰ দেহত অৱস্থিত আছিল। ভৈৰৱ ভৈৰৱসকলৰ দ্বাৰা, ভূত-ৱেতাল আৰু কঙ্কাল-আত্মাৰ দলসমূহেৰে পৰিবেষ্টিত হৈছিল।
Verse 6
ननर्त नर्मदातीरे दक्षिणे पाण्डुनन्दन । तुष्टैर्मरुद्गणैः सर्वैः स्थापितः कमलासनः
হে পাণ্ডুনন্দন, তেওঁ নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত নৃত্য কৰিলে। সকলো মৰুতগণ সন্তুষ্ট হোৱাত, কমলাসন ব্ৰহ্মা তাত স্থাপন কৰা হ’ল।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थमानन्देश्वरमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां नराधिप
সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ ‘আনন্দেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত হ’ল। হে নৰাধিপ, অষ্টমী, চতুৰ্দশী আৰু পূৰ্ণিমাত (তাত) বিশেষ পূজা প্ৰশংসিত।
Verse 8
विधिवच्चार्चयेद्देवं सुगन्धेन विलेपयेत् । ब्राह्मणान्पूजयेत्तत्र यथाशक्त्या युधिष्ठिर
হে যুধিষ্ঠিৰ, তাত বিধিমতে দেৱৰ আৰ্চনা কৰিব, সুগন্ধি লেপনেৰে লেপন কৰিব। আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তাত ব্ৰাহ্মণসকলক পূজা-সন্মান কৰিব।
Verse 9
गोदानं तत्र कर्तव्यं वस्त्रदानं शुभावहम् । वसन्तस्य त्रयोदश्यां श्राद्धं तत्रैव कारयेत्
তাত গোধন কৰা উচিত, আৰু বস্ত্ৰদান মঙ্গলদায়ক। বসন্ত ঋতুৰ ত্ৰয়োদশীত তাতেই শ্ৰাদ্ধো কৰাব লাগে।
Verse 10
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतैश्च जलेन वा । प्रेतानां कारयेच्छ्राद्धमानन्देश्वर उत्तमे
উত্তম আনন্দেশ্বৰ তীৰ্থত প্ৰেতসকলৰ বাবে ইঙ্গুদ ফল, বদৰ (বেৰ), বিল্ব ফল আৰু অক্ষত চাউলৰে—অথবা কেৱল জলেৰে—শ্ৰাদ্ধ কৰাব লাগে।
Verse 11
आनन्दिता भवेयुस्ते यावदाभूतसम्प्लवम् । सन्ततेर्वै न विच्छेदः सप्तजन्मसु जायते । आनन्दो हि भवत्तेषां प्रतिजन्मनि भारत
সত্ত্বসমূহৰ প্ৰলয় পৰ্যন্ত তেওঁলোক আনন্দিত হৈ থাকে। সঁচাকৈয়ে সাত জন্মলৈকে বংশধাৰাত বিচ্ছেদ নঘটে; আৰু হে ভাৰত, প্ৰতিজন্মতে তেওঁলোকৰ সুখ হয়।
Verse 65
। अध्याय
ইয়াতে অধ্যায় সমাপ্ত।