
এই অধ্যায়ত শূলভেদ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আৰু শেষত ফলশ্ৰুতি বৰ্ণিত। উত্তানপাদে ঈশ্বৰক ভানুমতীৰ কৰ্মৰ তাৎপৰ্য সোধে। ঈশ্বৰে কয়—ভানুমতী এটা পুণ্যকুণ্ডৰ ওচৰলৈ গৈ তাৰ পৱিত্ৰতা চিনাক্ত কৰি তৎক্ষণাৎ ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰি সন্মান জনায়, বিধিমতে দান দিয়ে আৰু নিজৰ সংকল্প দৃঢ় কৰে। তাৰ পাছত পিতৃ আৰু দেবপূজা কৰি, মধুমাহত পাক্ষিককাল নিয়ম পালন কৰি, অমাৱস্যাৰ দিনা পৰ্বতপ্ৰদেশলৈ যায়। শিখৰত উঠি ব্ৰাহ্মণসকলক অনুৰোধ কৰে—পৰিয়াল আৰু আত্মীয়সকললৈ মিলনৰ বাণী পঠিয়াব; শূলভেদত স্বশক্তিৰ তপস্যাৰে দেহত্যাগ কৰি স্বৰ্গগতি লাভ কৰিব। ব্ৰাহ্মণসকলে সন্মতি দি তাৰ সন্দেহ দূৰ কৰে। তেতিয়া তাই বস্ত্ৰ দৃঢ় কৰি একাগ্ৰচিত্তে দেহ ত্যাগ কৰে; দিব্য নাৰীসকল আহি তাইক বিমানে উঠাই কৈলাসলৈ লৈ যায়, আৰু সকলোৰে সন্মুখতে তাই ঊৰ্ধ্বগমন কৰে। মাৰ্কণ্ডেয় পৰম্পৰাগতভাৱে এই কাহিনী স্থাপন কৰি শক্তিশালী ফলশ্ৰুতি কয়—তীৰ্থত বা মন্দিৰতো ভক্তিভাৱে পাঠ-শ্ৰৱণ কৰিলে দীঘলীয়া সময় সঞ্চিত মহাপাপো নাশ হয়; সামাজিক দোষ, আচাৰভংগ, বিশ্বাসভংগ আদি বহু অপৰাধ ‘শূলভেদ’ৰ প্ৰভাৱে ছিন্ন হয়। শ্ৰাদ্ধকালত ব্ৰাহ্মণভোজনৰ মাজত পাঠ কৰিলে পিতৃসকল আনন্দিত হয়; শ্ৰোতাসকল মঙ্গল, আৰোগ্য, দীঘলীয়া আয়ু আৰু যশ লাভ কৰে।
Verse 1
उत्तानपाद उवाच । अथातो देवदेवेश भानुमत्यकरोच्च किम् । एष मे संशयो देव कथयस्व प्रसादतः
উত্তানপাদে ক’লে: ‘হে দেবদেৱেশ্বৰ, ভানুমতীয়ে কি কৰিলে? হে দেৱ, এই মোৰ সংশয়—অনুগ্ৰহ কৰি ক’বা।’
Verse 2
ईश्वर उवाच । चिन्तयित्वा मुहूर्तं सा गता कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा कुण्डस्य माहात्म्यं राज्ञी हर्षेण पूरिता
ঈশ্বৰে ক’লে: ‘এক্ষণ চিন্তা কৰি তাই কুণ্ডৰ সন্নিধিলৈ গ’ল। সেই কুণ্ডৰ মাহাত্ম্য দেখি ৰাণী আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।’
Verse 3
विप्रान् बहून् समाहूय पूजयामास तत्क्षणात् । दत्त्वा तु विधिवद्दानं ब्राह्मणेभ्यो नृपात्मज
তৎক্ষণাৎ বহু ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰি ৰাজকন্যাই তেওঁলোকক পূজা-সন্মান কৰিলে। তাৰ পিছত বিধিমতে দান সম্পন্ন কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক উপহাৰ দিলে।
Verse 4
निश्चयं परमं कृत्वा स्थिता शान्तेन चेतसा । ततः सम्पूज्य विधिवत्पितॄन्देवान्नराधिप
অটল সংকল্প কৰি তাই শান্তচিত্তে স্থিৰ হৈ থাকিল। তাৰ পিছত, হে নৰাধিপ, বিধিমতে পিতৃসকল আৰু দেৱসকলক পূজা কৰিলে।
Verse 5
क्षपयित्वा पक्षमेकं मधुमासस्य सा स्थिता । अमावास्यां ततो राज्ञी गता पर्वतसन्निधौ
মধুমাসৰ এটা পক্ষ সম্পূৰ্ণ কৰি তাই অটলভাৱে স্থিৰ থাকিল। তাৰ পিছত অমাৱস্যাৰ দিনা ৰাণী পৰ্বতৰ সন্নিধিলৈ গ’ল।
Verse 6
नगशृङ्गं समारुह्य कृत्वा मुकुलितौ करौ । विज्ञाप्य ब्राह्मणान् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्
পৰ্বতৰ শিখৰত উঠি, দুহাত মুকুলিত কৰি, তেওঁ সকলো ব্ৰাহ্মণক বিনীতভাৱে নিবেদন কৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 7
मम माता पिता भ्राता ये चान्ये सखिबान्धवाः । क्षमापयित्वा सर्वांस्तान्वचनं मम कथ्यताम्
মোৰ মাতা, পিতা, ভ্ৰাতা আৰু আন সকলো সখি-বান্ধৱ-আত্মীয়—সকলোকে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি মোৰ এই বাৰ্তা তেওঁলোকলৈ কোৱা হওক।
Verse 8
त्वत्पुत्री शूलभेदे तु तपः कृत्वा स्वशक्तितः । विसृज्य चैव सात्मानं तस्मिंस्तीर्थे दिवं ययौ
তোমালোকৰ কন্যাই শূলভেদত নিজ শক্তি অনুসাৰে তপস্যা কৰিলে; আৰু সেই তীৰ্থত দেহ ত্যাগ কৰি স্বৰ্গলৈ গ’ল।
Verse 9
ब्राह्मणा ऊचुः । संदेशं कथयिष्यामस्त्वयोक्तं शोभनव्रते । मातापितृभ्यां सुश्रोणि मा तेऽभूदत्र संशयः
ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “হে শোভন-ব্ৰতে, তুমি কোৱা বাৰ্তা আমি নিশ্চয় ক’ম। হে সুশ্ৰোণি, ইয়াত তোমাৰ কোনো সন্দেহ নাথাকক—আমি তোমাৰ মাতা-পিতাক ক’ম।”
Verse 10
ततो विसृज्य तांल्लोकान् स्थिता पर्वतमूर्धनि । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण गाढं बद्धा पुनःपुनः
তাৰ পিছত সেয়া সকলো লৌকিক বন্ধন ত্যাগ কৰি পৰ্বতৰ শিখৰত থিয় হ’ল; আৰু অর্ধোত্তৰীয় বস্ত্ৰেৰে নিজকে গাঢ়কৈ বাৰে বাৰে বান্ধিলে।
Verse 11
ततश्चिक्षेप सात्मानमेकचित्ता नराधिप । नगार्द्धे पतिता यावत्तावद्दृष्टाः सुराङ्गनाः
তেতিয়া, হে নৰাধিপ, একাগ্ৰচিত্তে তাই নিজকে তললৈ নিক্ষেপ কৰিলে। পাহাৰৰ ঢালত পৰি থাকোঁতেই সেই মুহূৰ্ততে দেৱ-অপ্সৰাসকল দেখা গ’ল।
Verse 12
भोभो वत्से महाभागे भानुमत्यतितापसि । दिव्यं विमानमारुह्य कैलासं प्रति गम्यताम्
“আহা আহা, বৎসে মহাভাগে, ভানুমতী মহাতপস্বিনী! এই দিব্য বিমানত আৰোহন কৰি কৈলাসলৈ গমন কৰা।”
Verse 13
ततः सा पश्यतां तेषां जनानां त्रिदिवं गता
তাৰ পাছত, সেই লোকসকলৰ চকুৰ সন্মুখতেই, তাই ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গলোক)লৈ গ’ল।
Verse 14
मार्कण्डेय उवाच । इति ते कथितः सर्वः शूलभेदस्य विस्तरः । यः श्रुतः शङ्करात्पूर्वमृषिदेवसमागमे
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: এইদৰে মই তোমালোকক শূলভেদৰ সকলো বিস্তাৰ ক’লোঁ—যেনেকৈ পূৰ্বে ঋষি-দেৱসমাগমৰ মহাসভাত শংকৰৰ পৰা শুনিছিলোঁ।
Verse 15
य इदं पठते भक्त्या तीर्थे देवकुलेऽपि वा । स मुच्यते महापापादपि जन्मशतार्जितात्
যি কোনোৱে ভক্তিভাৱে এই পাঠ কৰে—তীৰ্থত হওক বা দেৱালয়তো—সেইজন মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়, শত জন্মত সঞ্চিত পাপৰ পৰাও।
Verse 16
ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । गोघाती स्त्रीविघाती च देवब्रह्मस्वहारकः
ব্ৰাহ্মণ-হন্তা, সুৰাপানী, চোৰ, আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী; গোহন্তা, স্ত্ৰীহন্তা, আৰু দেৱ বা ব্ৰাহ্মণৰ ধন-সম্পত্তি হৰণকাৰী—
Verse 17
स्वामिद्रोही मित्रघाती तथा विश्वासघातकः । परन्यासापहारी च परनिक्षेपलोपकः
স্বামীৰ প্ৰতি দ্ৰোহী, মিত্ৰঘাতী, আৰু বিশ্বাসভংগকাৰী; আনৰ আমানত চুৰিকাৰী, আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে থোৱা বস্তু গোপনে আত্মসাৎকাৰী—
Verse 18
रसभेदी तुलाभेदी तथा वार्द्धुषिकस्तु यः । यः कन्याविघ्नकर्ता च तथा विक्रयकारकः
পণ্যত ভেজাল দিয়া নষ্টকাৰী, ওজন-মাপত ছল কৰা, আৰু সুদখোৰ; যি কন্যাৰ ধৰ্মসঙ্গত বিবাহত বাধা দিয়ে, আৰু যি তাক বিক্ৰী কৰে—
Verse 19
परभार्या भ्रातृभार्या गौः स्नुषा कन्यका तथा । अभिगामी परद्वेषी तथा धर्मप्रदूषकः
যি পৰস্ত্ৰী, ভ্ৰাতৃস্ত্ৰী, গাই, স্নুষা বা কন্যাৰ সৈতে কুকৰ্মত লিপ্ত হয়; যি আনৰ প্ৰতি দ্বেষ পোষে, আৰু যি ধৰ্মক কলুষিত কৰে—
Verse 20
मुच्यन्ते सर्वे एवैते शूलभेदप्रभावतः
শূলভেদৰ প্ৰভাৱ-বলে এই সকলোয়ে নিশ্চয়েই পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 21
य इदं श्रावयेच्छ्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां नृप । मुदं प्रयान्ति संहृष्टाः पितरस्तस्य सर्वशः
হে ৰাজন, শ্ৰাদ্ধত যেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলে ভোজন কৰে, তেতিয়া যি এই পাঠ শ্ৰাৱয়, তাৰ পিতৃসকল সকলো দিশে হৰ্ষিত হৈ আনন্দিত হয়।
Verse 22
यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या पठ्यमानं नरो वशी । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकल्याणभाग्भवेत्
আৰু যি ইন্দ্ৰিয়সংযমী নৰ ভক্তিভাৱে পঠিত হোৱা এই পাঠ শ্ৰৱণ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু সকলো মঙ্গলৰ ভাগী হয়।
Verse 23
इदं यशस्यमायुष्यमिदं पावनमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां नृणामायुःकीर्तिविवर्धनम्
এই কাহিনী যশ আৰু দীঘল আয়ু দান কৰে; ই পৰম পবিত্ৰ। যিসকলে ইয়াক পাঠ কৰে বা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ আয়ু আৰু কীৰ্তি বৃদ্ধি পায়।
Verse 24
इति कथितमिदं ते शूलभेदस्य पुण्यं महिमन हि मनुष्यैः श्रूयते यत्सपापैः । मदनरिपुतटिन्या याम्यकूलस्थितस्य प्रबलदुरितकन्दोच्छेदकुद्दालकल्पम्
এইদৰে তোমাক শূলভেদৰ পুণ্য আৰু মহিমা কোৱা হ’ল—যি পাপভাৰাক্ৰান্ত মানুহেও শ্ৰৱণ কৰিব পাৰে। মদন-শত্ৰু (শিৱ)ৰ নদী ৰেৱাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত ই, পাপৰ প্ৰবল গাঁঠ-মূল উচ্ছেদ কৰা কুদাল সদৃশ।
Verse 58
। अध्याय
অধ্যায় সমাপ্ত।