Adhyaya 229
এই অধ্যায়ত ঋষি মাৰ্কণ্ডেয় ৰাজন/ভূপালক উপসংহাৰধৰ্মী ধৰ্মতত্ত্ব বৰ্ণনা কৰে। তেওঁ কয় যে দিৱ্যসভাত উচ্চাৰিত, শিৱপ্ৰিয় এই পুৰাণবৃত্তান্ত এতিয়া সংক্ষিপ্ত ৰূপে তোমালৈ প্ৰেৰণ কৰা হ’ল। নর্মদাৰ আৰম্ভণি, মধ্যধাৰা আৰু অন্তিম অংশ—সৰ্বত্র অসংখ্য তীৰ্থ বিস্তৃত বুলি তেওঁ বিশেষকৈ উল্লেখ কৰে। তাৰ পাছত ফলশ্ৰুতি—নর্মদা-চৰিত শ্ৰৱণ বহুবেদপাঠ আৰু মহাযজ্ঞতকৈও অধিক পুণ্যদায়ক, আৰু বহু তীৰ্থস্নানৰ সমান ফলপ্ৰদ। ইয়াৰ দ্বাৰা শিৱলোকপ্ৰাপ্তি আৰু ৰুদ্ৰগণৰ সান্নিধ্য লাভ হয়; তীৰ্থদৰ্শন, স্পৰ্শ, স্তৱ বা কেৱল শ্ৰৱণেই পাপক্ষয় হয় বুলি কোৱা হৈছে। বৰ্ণভেদে আৰু নাৰীৰ ক্ষেত্ৰতো ফল উল্লেখ কৰি, ঘোৰ অপৰাধো নর্মদা-মাহাত্ম্য শুনিলে শুদ্ধ হয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শেষত পূজা-উপহাৰেৰে আৰাধনা, গ্ৰন্থ লিখি দ্বিজক দান কৰাৰ মহিমা, আৰু সৰ্বজনকল্যাণৰ মঙ্গলপ্ৰাৰ্থনাৰ সৈতে ৰেৱা/নর্মদাক জগত্পাৱনী আৰু ধৰ্মপ্ৰদা বুলি স্তৱ কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ৰাজন, মই তোমাক এই পুৰাণ—ধৰ্ম-সংহিতা—এইদৰে বৰ্ণনা কৰিলোঁ, যেনেকৈ দেবসভাত বায়ুৱে শিৱৰ প্ৰীতিৰ বাবে ঘোষণা কৰিছিল।
Verse 2
षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे
নর্মদাৰ আদিত, মধ্যত আৰু অন্তত—প্ৰতি পদে পদে—ষাঠি হাজাৰ তীৰ্থ আছে, আৰু তেনেদৰে ষাঠি কোটি পবিত্ৰ সান্নিধ্যো আছে।
Verse 3
मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव
মই পূৰ্বে যি দ্বাদশ-সহস্ৰ শ্লোকৰ সংহিতা শুনিছিলোঁ—দেৱদেৱে যি উচ্চাৰণ কৰিছিল—সেই সংহিতাই এতিয়া মই তোমাক ক’লোঁ।
Verse 4
पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव
হে ভূপাল, অমৰকণ্টক পৰ্ব্বতত তুমি মোক সুধিছিলা; মই তাত অৱস্থিত হৈ সকলো কথা সংক্ষেপে তোমাক ক’লোঁ।
Verse 5
नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात्सषडङ्गपदक्रमैः
নর্মদাৰ পবিত্ৰ চৰিত্ৰ শুনা; তাৰ যি ফল, সেয়াই সকলো বেদৰ ফল—ষড়ঙ্গসহ আৰু পাঠ-ক্রম অনুসাৰে—লভ্য হয়।
Verse 6
पठितैश्च श्रुतैर्वापि तस्माद्बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्
ইয়াক পঢ়িলেও বা শুনিলেও তাতকৈ অধিক ফল হয়। ইয়াত দ্বাদশ বৎসৰ ধৰি সত্র-যাগ কৰা যাজকৰ সমান পুণ্যফল লাভ হয়।
Verse 7
चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः
কিন্তু দেবীৰ পবিত্ৰ চৰিত্ৰ শুনিলে তেনে ফল লাভ হয়—সাগৰ আদি কৰি সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিলে যি পুণ্য হয়, সেই সমান।
Verse 8
सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्
নর্মদাত একবাৰ স্নান কৰিলে যি ফল, তেনেকৈ শুনিলেও সেই ফলেই হয়। নর্মদাৰ এই শুভ চৰিত্ৰ—আদি, মধ্য আৰু অন্ত পৰ্যন্ত শুনিলে—সেই পুণ্যই দান কৰে।
Verse 9
यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः
ভক্তিৰে যি নৰে শুনে, তাৰ পুণ্যফল শুনা। সি শিৱৰ ধাম লাভ কৰি ৰুদ্ৰ-কন্যাসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আৰু আদৃত হয়।
Verse 10
रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद्धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्
ৰুদ্ৰৰ অনুচৰ হৈ সি তেনেই সহ আনন্দ কৰে। এই ধৰ্ম-উপাখ্যান সকলো শাস্ত্ৰৰ মাজত সৰ্বোত্তম বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 11
देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत
হে ভাৰত! দেশ হওক বা মণ্ডল, গাঁও হওক বা নগৰ, অথবা গৃহৰ ভিতৰেই—য’ত চাতুৰ্বৰ্ণ্য (চাৰি বৰ্ণৰ ধৰ্মব্যৱস্থা) যথাযথভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ স্থিৰ থাকে…
Verse 12
स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्
সেইজনেই ব্ৰহ্মা, সেইজনেই সাক্ষাৎ শিৱ; সেইজনেই দেব জনাৰ্দন। লোকত এই ত্ৰিবিধ কাৰণ—ধৰ্মপথসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম পন্থা।
Verse 13
देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्
এই শাস্ত্ৰ দেৱতাসকলৰ গুৰু আৰু সিদ্ধিলাভৰ পৰম কাৰণ। হে পাৰ্থ! ঈশ্বৰৰ মুখৰ পৰা শুনি, মইও তোমাৰ আগত ইয়াক কীৰ্তন কৰিলোঁ।
Verse 14
दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः
দক্ষিণ আৰু উত্তৰ তীৰত যিমান তীৰ্থ আছে, তাৰ ভিতৰত প্ৰধান আৰু অতি পুণ্যদায়ক তীৰ্থসমূহ বিশেষভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Verse 15
स्पर्शनाद्दर्शनात्तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात्तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
সেই তীৰ্থসমূহ স্পৰ্শ কৰিলে, দৰ্শন কৰিলে, আৰু তেনেদৰে মহিমা কীৰ্তন আৰু শ্ৰৱণ কৰিলে, মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু ৰুদ্ৰলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 16
इदं यः शृणुयान्नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्
যি নিত্যে শিৱে কোৱা এই পুৰাণ শ্ৰৱণ কৰে, সেই ব্ৰাহ্মণ বেদ-বিদ্যাত পাণ্ডিত্য লাভ কৰে আৰু ক্ষত্ৰিয় বিজয়ী হয়।
Verse 17
धनभागी भवेद्वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्
বৈশ্য ধনবান হয়, শূদ্ৰ ধৰ্মৰ অংশীদাৰ হয়। নাৰী শ্ৰৱণ কৰি সৌভাগ্য, সন্তান, স্বৰ্গ আৰু ধন লাভ কৰে।
Verse 18
ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः
ব্ৰাহ্মণঘাতক, সুৰাপায়ী, চোৰ আৰু গুৰুতল্পগ—এতিয়াও নর্মদাৰ মাহাত্ম্য মাত্ৰ শ্ৰৱণ কৰিলেই পাপৰ পৰা বহিষ্কৃত হয়।
Verse 19
पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः
তদ্ৰূপে ধৰ্মভেদী, কৃতঘ্ন, স্বামীৰ বিশ্বাসঘাতক, গোঘ্ন, বিষদাতা আৰু কন্যা-বিক্ৰয়কাৰকো।
Verse 20
एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप
এতেসকল কেৱল শ্ৰৱণ কৰিলেই পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। আৰু হে নৃপ, যিসকল শুদ্ধচিত্ত, যি সদায় শ্ৰৱণ কৰে…
Verse 21
पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः
এই পবিত্ৰ উপদেশক পূজা কৰিলে দেৱতাসকল পূজিত হয়; ইয়াৰ দ্বাৰা গুৰুসকলেও পূজিত হয়। তেনেদৰে নর্মদা পূজিতা হয় আৰু ভগৱান মহেশ্বৰ (শিৱ)ও পূজিত হয়।
Verse 22
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्
সেয়েহে সকলো প্ৰয়াসে—সুগন্ধি, ফুল আৰু অলংকাৰসহ—এই শাস্ত্ৰক পৰম ভক্তিৰে পূজা কৰা উচিত, কিয়নো ই ফলপ্ৰদায়ক।
Verse 23
लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने
যি কোনোবাই নর্মদা-চৰিত্ৰৰ এই সম্পূৰ্ণ শুভ বৰ্ণনা লিখোৱাই, আৰু সকলো শাস্ত্ৰতকৈ উত্তম এই গ্ৰন্থ দ্বিজ (দ্বিজন্মা ব্ৰাহ্মণ)ক দান কৰে…
Verse 24
नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः
নর্মদাৰ সকলো তীৰ্থত স্নান আৰু দান কৰিলে যি ফল লাভ হয়, সেই একে ফল সেই নৰে লাভ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 25
एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्
এই পুৰাণ ৰুদ্ৰে উচ্চাৰিত, ই মহাপুণ্যৰ ফল প্ৰদান কৰে। ই স্বৰ্গ দান কৰে, পুত্ৰ দান কৰে, মঙ্গলময়, যশপ্ৰদ আৰু কীৰ্তি বৃদ্ধি কৰে।
Verse 26
सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्
হে পাৰ্থ, ই সকলো পাপ হৰণ কৰে আৰু দুখ তথা দুঃস্বপ্ন নাশ কৰে। হে ৰাজন, যিসকলে ইয়াক পাঠ কৰে আৰু যিসকলে শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ সকলো ইচ্ছিত কামনা-অৰ্থ সিদ্ধি দান কৰে।
Verse 27
शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः
শান্তি হওক, শিৱ-মঙ্গল হওক। সকলো লোক নিৰাময় হওক। গৰু আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মঙ্গল হওক। ধৰ্ম—ধৰ্মাত্মাসকলৰ আশ্ৰয়—সদায় স্থিত থাকক।
Verse 28
नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा
হে পাৰ্থ, ৰেৱা নৰকৰ অন্তকাৰিণী, তীৰ্থসমৃদ্ধা, সমগ্ৰ বিশ্ব পবিত্ৰকাৰিণী। সি নর্মদা-ৰূপে সদায় তোমাৰ বাবে ধৰ্মদায়িনী আৰু শর্ম-শান্তিদায়িনী হওক।