
এই অধ্যায়ত শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় পুঙ্খ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰি তাক “উত্তম” তীৰ্থ বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পূৰ্বকালত এই তীৰ্থত পুঙ্খে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল—এই দৃষ্টান্ত স্মৰণ কৰাই তীৰ্থৰ পৱিত্ৰতা স্থাপন কৰা হয়। তাৰ পিছত তীৰ্থৰ খ্যাতি জামদগ্ন্য (পৰশুৰাম)ৰ তপস্যাৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে—ক্ষত্ৰিয় প্ৰভাৱ নিবারণ কৰা সেই মহাবলী নৰ্মদাৰ উত্তৰ তীৰত দীঘলীয়া সময় কঠোৰ তপ কৰে। তাৰপিছত ফলশ্ৰুতি ক্ৰমে কোৱা হয়—তীৰ্থস্নান আৰু পৰমেশ্বৰ পূজাই ইহলোকে বল আৰু পৰলোকে মোক্ষ দিয়ে; দেৱ- পিতৃ তৰ্পণ/পূজাই পিতৃঋণমুক্তি আনে; তাত প্ৰাণত্যাগ কৰিলে ৰুদ্ৰলোকলৈকে নফিৰা গতি নিশ্চিত হয়। স্নানত অশ্বমেধ যজ্ঞফল, ব্ৰাহ্মণভোজনত অপাৰ পুণ্যবৃদ্ধি (এজনক ভোজন কৰালেও বহুজনৰ সমান ফল), আৰু বৃষভধ্বজ (শিৱ) আৰাধনাত বাজপেয় যজ্ঞফল লাভ হয়। এইদৰে স্থান-নির্ভৰ শৈৱ আচাৰক উচ্চ ফলদায়ক ধৰ্মপথ হিচাপে এই অধ্যায় দিশা দেখুৱায়।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात पुङ्खिलं तीर्थमुत्तमम् । तत्र तीर्थे पुरा पुङ्खः पार्थ सिद्धिमुपागतः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাত, তাৰ ঠিক পাছতেই পুঙ্খিল নামৰ উত্তম তীৰ্থ আছে। সেই তীৰ্থত প্ৰাচীন কালে পৃথাৰ পুত্ৰ পুঙ্খে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
जामदग्न्यो महातेजाः क्षत्रियान्तकरः प्रभुः । तपः कृत्वा सुविपुलं नर्मदोत्तरतीरभाक्
জামদগ্ন্য পৰশুৰাম, মহাতেজস্বী—ক্ষত্ৰিয়ান্তকৰ প্ৰভু—বিপুল তপস্যা কৰি নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত আসন গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 3
ततः प्रभृति विख्यातं पुङ्खतीर्थं नरेश्वर । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्याराध्य परमेश्वरम्
সেই সময়ৰ পৰা, হে নৰেশ্বৰ, ই পুঙ্খতীৰ্থ নামে বিখ্যাত হ’ল। যি কোনোবাই সেই তীৰ্থত স্নান কৰি পৰমেশ্বৰক আৰাধনা কৰে…
Verse 4
इहलोके बलैर्युक्तः परे मोक्षमवाप्नुयात् । देवान्पित्ःन् समभ्यर्च्य पित्ःणामनृणी भवेत्
এই লোকত তেওঁ বল-সম্পন্ন হয় আৰু পৰলোকত মোক্ষ লাভ কৰে। দেৱতা আৰু পিতৃসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি তেওঁ পিতৃঋণৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 5
तत्र तीर्थे नरो यस्तु प्राणत्यागं करोति वै । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्
সেই তীৰ্থত যি নৰ সত্যই প্ৰাণত্যাগ কৰে, তাৰ গতি অনিবৰ্তনীয়; নিঃসন্দেহে সি ৰুদ্ৰলোক লাভ কৰে।
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा हयमेधफलं लभेत्
সেই তীৰ্থত যি নৰে স্নান কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান ফল লাভ কৰে।
Verse 7
तत्र तीर्थे नरो यस्तु ब्राह्मणान् भोजयेन्नृप । एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
হে নৃপ, সেই তীৰ্থত যি নৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰায়—এজন বিপ্ৰক ভোজন কৰালেই যেন কোটিজন ভোজন কৰোৱা হয়।
Verse 8
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्पूजयेद्वृषभध्वजम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই বৃষভধ্বজ প্ৰভু (শিৱ)ক পূজা কৰে, সি নিঃসন্দেহে বাজপেয় যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 210
अध्यायः
অধ্যায় (শিৰোনামা/সমাপ্তি-উক্তি)।