
মাৰ্কণ্ডেয় কোটিতীৰ্থক ‘অতুল’ তীৰ্থক্ষেত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰে; ইয়াত বিস্তৰ সিদ্ধসান্নিধ্য আছে আৰু বহু মহর্ষিৰ সমাগমে ক্ষেত্ৰখন অতি পৱিত্ৰ বুলি মান্য। দীঘলীয়া তপস্যাৰ অন্তত ঋষিসকলে ইয়াত শিৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰে, লগতে দেৱীক কোটীশ্বৰী আৰু চামুণ্ডা (মহিষাসুৰমৰ্দিনী) ৰূপে স্থাপন কৰে—ই শৈৱ-শাক্ত একত্ৰিত পুণ্যধামৰ সূচনা। ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষ চতুৰ্দশীত, হস্ত নক্ষত্ৰ থাকিলে, এই তীৰ্থ সৰ্বপাপনাশক বুলি কোৱা হৈছে। সেই দিনা তীৰ্থস্নান, তিলোদক অৰ্পণ আৰু শ্ৰাদ্ধ কৰিলে মহাফল লাভ হয়; পিতৃসকল তৃপ্ত হয় আৰু নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক লোকৰ নৰকৰ পৰা শীঘ্ৰ উদ্ধাৰৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষত সাধাৰণ নীতি দিয়া হৈছে—এই তীৰ্থৰ মহিমাত স্নান, দান, জপ, হোম, স্বাধ্যায় আৰু দেৱতাৰ্চনা ‘কোটি-গুণ’ ফলদায়ক হয়; অৰ্থাৎ স্থানবিশেষৰ প্ৰভাৱে ধৰ্মকৰ্মৰ শক্তি বহুগুণ বৃদ্ধি পায়।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश कोटितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागाः कोटिसंख्या महर्षयः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেতিয়া, হে ধৰাধীশ, অনুত্তম কোটিতীৰ্থলৈ গমন কৰা উচিত; য’ত মহাভাগ সিদ্ধসকল আৰু কোটিসংখ্যক মহর্ষিসকল বাস কৰে।
Verse 2
तपः कृत्वा सुविपुलमृषिभिः स्थापितः शिवः । तथा कोटीश्वरी देवी चामुण्डा महिषार्दिनी
অতি বিস্তৃত তপস্যা সম্পন্ন কৰি ঋষিসকলে তাত শিৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; তদ্ৰূপে কোটীশ্বৰী দেৱী—চামুণ্ডা, মহিষাসুৰ-বধিনী—কো প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 3
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नृप । तीर्थकोटीः समाहूय मुनिभिः स्थापितः शिवः
হে নৃপ! ভাদ্ৰপদ মাসৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, মুনিসকলে কোটিকোটী তীৰ্থ আহ্বান কৰি তাত শিৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 4
तस्यां तिथौ च हस्तर्क्षं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र तीर्थे तदा गत्वा स्नानं कृत्वा समाहितः
সেই তিথিত, যেতিয়া হস্ত নক্ষত্ৰ প্ৰবল থাকে—যি সকলো পাপ নাশ কৰে—সেই তীৰ্থলৈ গৈ স্নান কৰি মন একাগ্ৰ কৰি স্থিৰ হোৱা উচিত।
Verse 5
नरकादुद्धरत्याशु पुरुषानेकविंशतिम् । तिलोदकप्रदानेन किमुत श्राद्धदो नरः
তিলোদক দান কৰিলেই মানুহে শীঘ্ৰে নৰকৰ পৰা একুশজনক উদ্ধাৰ কৰে; তেন্তে যি নৰে শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি কিমান অধিক মুক্তি দান কৰে!
Verse 6
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । तस्य तीर्थस्य योगेन सर्वं कोटिगुणं भवेत्
স্নান, দান, জপ, হোম, স্বাধ্যায় আৰু দেৱতাৰ অৰ্চনা—সেই তীৰ্থৰ যোগ-বলে এই সকলো কৰ্ম কোটিগুণে বৃদ্ধি পায়।
Verse 203
अध्यायः
অধ্যায়—ইয়াৰ অৰ্থ ‘অধ্যায়’; ই অংশ/পাঠৰ সমাপ্তি সূচক চিহ্ন।