Adhyaya 197
এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় নৰ্মদা-তীৰত অৱস্থিত ‘মূলস্থান’ নামৰ এক শ্ৰেষ্ঠ সূৰ্যতীৰ্থৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰিছে। ই শুভ ‘মূল-স্থান’, পদ্মজা (ব্ৰহ্মা)ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু ইয়াত ভাস্কৰ (সূৰ্য)ৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। নিয়মনিষ্ঠ তীৰ্থযাত্ৰীয়ে সংযতচিত্তে স্নান কৰি পিণ্ড আৰু জলেৰে পিতৃ আৰু দেবতাসকলক তৰ্পণ কৰিব লাগে, তাৰ পিছত মূলস্থান মন্দিৰ দৰ্শন কৰিব লাগে। বিশেষ অনুষ্ঠান—শুক্ল সপ্তমী যদি ৰবিবাৰ (আদিত্যবাসৰ)ৰ সৈতে মিলে, তেন্তে ৰেৱা-জলত স্নান, তৰ্পণ, যথাশক্তি দান, কৰবীৰ ফুল আৰু ৰঙা চন্দন-মিশ্ৰিত জলেৰে ভাস্কৰৰ স্থাপন/পূজা, কুন্দা ফুলসহ ধূপাৰ্পণ, সকলো দিশত দীপ প্ৰজ্বলন, উপবাস আৰু ভক্তিগীত-বাদ্যসহ ৰাত্ৰিজাগৰণ কৰিব বুলি বিধান আছে। ফলশ্ৰুতিত তীব্ৰ দুঃখৰ নিবৃত্তি আৰু দীঘলীয়া কাল সূৰ্যলোকত বাস, গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাৰ সান্নিধ্যসহ, লাভ হয় বুলি কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं गच्छेत्सूर्यतीर्थमनुत्तमम् । मूलस्थानमिति ख्यातं पद्मजस्थापितं शुभम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত অতুলনীয় সূৰ্যতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; ‘মূলস্থান’ বুলি খ্যাত এই শুভ স্থান পদ্মজা (ব্ৰহ্মা)য়ে স্থাপন কৰিছিল।
Verse 2
मूलश्रीपतिना देवी प्रोक्ता स्थापय भास्करम् । श्रुत्वा देवोदितं देवी स्थापयामास भास्करम्
মূলৈ শ্ৰীপতি (বিষ্ণু) দেৱীয়ে ক’লে—‘ভাস্কৰ (সূৰ্য) স্থাপন কৰা।’ দেৱবাণী শুনি দেৱীয়ে নিশ্চয় ভাস্কৰক স্থাপন কৰিলে।
Verse 3
प्रोच्यते नर्मदातीरे मूलस्थानाख्यभास्करः
নর্মদাৰ তীৰত ভাস্কৰক ‘মূলস্থান’ নামে কোৱা হয়—অর্থাৎ মূলে আসনৰ সূৰ্য।
Verse 4
तत्र तीर्थे नरो यस्तु स्नात्वा नियतमानसः । संतर्प्य पितृदेवांश्च पिण्डेन सलिलेन च
সেই তীৰ্থত যি নৰ নিয়তচিত্তে স্নান কৰে আৰু পিণ্ড-অৰ্পণ আৰু জল-অৰ্পণে পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক সন্তুষ্ট কৰে—
Verse 5
मूलस्थानं ततः पश्येत्स गच्छेत्परमां गतिम् । गुह्याद्गुह्यतरस्तत्र विशेषस्तु श्रुतो मया
তাৰ পাছত ‘মূলস্থান’ দৰ্শন কৰিলে সি পৰম গতি লাভ কৰে। তাত গোপনৰো অধিক গোপন এক বিশেষ ভেদ আছে—যি মই শুনিছোঁ।
Verse 6
समागमे मुनीनां तु शङ्कराच्छशिशेखरात् । सदा वै शुक्लसप्तम्यां मूलमादित्यवासरः
মুনিসভাত শংকৰ—শশীশেখৰৰ পৰা এই ঘোষণা হ’ল: প্ৰতি শুক্লসপ্তমীত ‘মূল’ ব্ৰত সদায় আদিত্যবাৰে (ৰবিবাৰে) হয়।
Verse 7
तदा रेवाजलं गत्वा स्नात्वा संतर्प्य देवताः । पित्ःंश्च भरतश्रेष्ठ दत्त्वा दानं स्वशक्तितः
তেতিয়া, হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! ৰেৱা (নৰ্মদা) নদীৰ জলৈ গৈ স্নান কৰি, দেৱতাসকল আৰু পিতৃলোকক তৰ্পণ কৰি, নিজৰ শক্তি অনুসাৰে দান দিব।
Verse 8
करवीरैस्ततो गत्वा रक्तचन्दनवारिणा । संस्थाप्य भास्करं भक्त्या सम्पूज्य च यथाविधि
তাৰ পাছত কৰবীৰ ফুল আৰু ৰক্তচন্দনৰ সুবাসিত জলেৰে আগবাঢ়ি, ভক্তিভাৱে ভাস্কৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰি বিধিমতে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব।
Verse 9
ततः सागुरुकैर्धूपैः कुन्दरैश्च विशेषतः । धूपयेद्देवदेवेशं दीपान् बोध्य दिशो दश
তাৰ পাছত আগৰুৰ সুগন্ধি ধূপ আৰু বিশেষকৈ কুন্দৰ ধূপেৰে দেৱদেৱেশক ধূপ দিব; তাৰ পিছত দীপ জ্বলাই দহো দিশ উজ্জ্বল কৰিব।
Verse 10
उपोष्य जागरं कुर्याद्गीतवाद्यं विशेषतः । एवं कृते महीपाल न भवेदुग्रदुःखभाक्
উপবাস কৰি ৰাতিৰ জাগৰণ কৰিব, বিশেষকৈ গীত-বাদ্যসহ। এইদৰে কৰিলে, হে মহীপাল, কোনোবাই উগ্ৰ দুখৰ ভাগী নহয়।
Verse 11
सूर्यलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पशतत्रयम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सेव्यमानो नृपोत्तम
তিনিশ কল্প পৰ্যন্ত তেওঁ সূৰ্যলোকত বাস কৰে, হে নৃপোত্তম; গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলৰ সেৱা-সন্মান লাভ কৰি থাকে।
Verse 197
अध्याय
অধ্যায় (পুথিৰ অধ্যায়-বিভাগৰ চিহ্ন)।