Adhyaya 188
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 188

Adhyaya 188

মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ৰজাক উপদেশ দিয়ে কয়—ৰেৱা/নৰ্মদা নদীৰ তীৰত অৱস্থিত ‘শালগ্ৰাম’ নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থলৈ গমন কৰা উচিত। এই স্থান সকলো দেৱতাই পূজা কৰা, আৰু ইয়াত ভগৱান বাসুদেৱ—ত্রিবিক্ৰম আৰু জনাৰ্দন ৰূপে—জীৱসমূহৰ কল্যাণৰ বাবে অধিষ্ঠান কৰে বুলি কোৱা হৈছে। তপস্বীৰ পূৰ্বপৰম্পৰা আৰু দ্বিজ-সাধকৰ বাবে স্থাপিত ধৰ্মকর্ম-ভূমিয়ে এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৃদ্ধি কৰে। মাৰ্গশীৰ্ষ শুক্ল একাদশী আহিলে ৰেৱাত স্নান কৰি উপবাস ধৰিব লাগে; ৰাত্ৰি জাগৰণসহ জনাৰ্দনৰ পূজা কৰিব লাগে। পৰদিন দ্বাদশীত পুনৰ স্নান কৰি দেৱতা আৰু পিতৃসকলক তৰ্পণ দি বিধিপূৰ্বক শ্রাদ্ধ সম্পন্ন কৰিব। সামৰ্থ্য অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক সন্মান কৰি সোণ, বস্ত্ৰ, অন্ন আদি দান দিব, ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিব, আৰু খগধ্বজ আদি নামৰে ভক্তিভাৱে ভগৱানক স্মৰণ কৰিব। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—ইয়াৰ দ্বাৰা শোক-দুঃখ নাশ হয় আৰু ব্ৰহ্মহত্যাসহ ঘোৰ পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। শালগ্ৰামৰ পুনঃপুন দৰ্শন আৰু নাৰায়ণ-স্মৰণে মোক্ষাভিমুখ অৱস্থা প্ৰদান কৰে; ধ্যাননিষ্ঠ সন্ন্যাসীয়েও তাত মুৰাৰিৰ পৰম পদ লাভ কৰে।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः परं महाराज चत्वारिंशत्क्रमान्तरे । शालग्रामं ततो गच्छेत्सर्वदैवतपूजितम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাৰাজ, চল্লিশ পদক্ষেপ দূৰত, সকলো দেৱতাই পূজিত পবিত্ৰ শালগ্ৰামলৈ গমন কৰিব।

Verse 2

यत्रादिदेवो भगवान्वासुदेवस्त्रिविक्रमः । स्वयं तिष्ठति लोकात्मा सर्वेषां हितकाम्यया

সেই ঠাইত আদিদেৱ ভগৱান বাসুদেৱ ত্ৰিৱিক্ৰম, লোকসমূহৰ আত্মা হৈ, সকলো প্ৰাণীৰ মঙ্গল কামনাৰে স্বয়ং অৱস্থিত।

Verse 3

नारदेन तपस्तप्त्वा कृता शाला द्विजन्मनाम् । सिद्धिक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं ज्ञात्वा रेवातटे स्वयम्

নাৰদে তপস্যা কৰি দ্বিজসকলৰ বাবে এক শালা-আশ্ৰম স্থাপন কৰিলে। ৰেৱা নদীৰ তীৰত এই স্থানক ‘সিদ্ধিক্ষেত্ৰ’ আৰু ‘ভৃগুক্ষেত্ৰ’ বুলি জানি, তেওঁ নিজেই ইয়াক খ্যাতিমান কৰিলে।

Verse 4

शालग्रामाभिधो देवो विप्राणां त्वधिवासितः । साधूनां चोपकाराय वासुदेवः प्रतिष्ठितः

‘শালগ্ৰাম’ নামে পৰিচিত দেৱতাক বিপ্ৰসকলৰ নিবাসৰ বাবে তাত স্থাপন কৰা হ’ল; আৰু সাধুসকলৰ উপকাৰৰ বাবে বাসুদেৱক সেই পবিত্ৰ স্থানে বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ’ল।

Verse 5

योगिनामुपकाराय योगिध्येयो जनार्दनः । शालग्रामेति तेनैव नर्मदातटमाश्रितः

যোগীসকলৰ মঙ্গলৰ বাবে, যোগধ্যানযোগ্য জনাৰ্দনে নৰ্মদাৰ তীৰত আশ্ৰয় ল’লে; সেই কাৰণেই তাত তেওঁ ‘শালগ্ৰাম’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 6

मासि मार्गशिरे शुक्ला भवत्येकादशी यदा । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तद्दिनं समुपोषयेत्

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল পক্ষত যেতিয়া একাদশী হয়, তেতিয়া পবিত্ৰ ৰেৱা-জলত স্নান কৰি সেই দিন উপবাস পালন কৰিব।

Verse 7

रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य च जनार्दनम् । पुनः प्रभातसमये द्वादश्यां नर्मदाजले

ৰাতি জাগৰণ কৰিব আৰু জনাৰ্দনক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব। তাৰ পিছত দ্বাদশীৰ প্ৰভাতসময়ত পুনৰ নৰ্মদা-জলত (পৰৱৰ্তী কৰ্ম কৰিব)।

Verse 8

स्नात्वा संतर्प्य देवांश्च पितॄन्मातॄंस्तथैव च । श्राद्धं कृत्वा ततः पश्चात्पितृभ्यो विधिपूर्वकम्

স্নান কৰি দেৱতাসকলক, পিতৃসকলক আৰু মাতৃসকলকো তৰ্পণ দি সন্তুষ্ট কৰিব। তাৰ পিছত শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, পুনৰ বিধিপূৰ্বক পিতৃসকললৈ নিবেদন কৰিব।

Verse 9

शक्तितो ब्राह्मणान्पूज्य स्वर्णवस्त्रान्नदानतः । क्षमापयित्वा तान्विप्रांस्तथा देवं खगध्वजम्

নিজ শক্তি অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক পূজা কৰি সোণ, বস্ত্ৰ আৰু অন্ন দান কৰিব। সেই বিপ্ৰসকলৰ পৰা ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি, খগধ্বজ দেৱ (গৰুড়ধ্বজ বিষ্ণু)ৰ কৃপাও প্ৰাৰ্থনা কৰিব।

Verse 10

एवं कृते महाराज यत्पुण्यं च भवेन्नॄणाम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा तत्पुण्यं नृपसत्तम

হে মহাৰাজ, এইদৰে কৰিলে মানুহৰ যি পুণ্য উৎপন্ন হয়, সেয়া শুনা—সাৱধানচিত্তে শুনা, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 11

न शोकदुःखे प्रतिपत्स्यतीह जीवन्मृतो याति मुरारिसाम्यम् । महान्ति पापानि विसृज्य दुग्धं पुनर्न मातुः पिबते स्तनोद्यत्

সেয়া ইয়াত শোক-দুখত নপৰে; জীৱিতেই মৃতসম হৈ মুৰাৰি (বিষ্ণু)ৰ সম্যতা লাভ কৰে। মহাপাপ ত্যাগ কৰি সি পুনৰ মাতৃৰ উত্থিত স্তনৰ দুগ্ধ পান নকৰে—অর্থাৎ পুনর্জন্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 12

शालग्रामं पश्यते यो हि नित्यं स्नात्वा जले नार्मदेऽघौघहारे । स मुच्यते ब्रह्महत्यादिपापैर्नारायणानुस्मरणेन तेन

যি নৰ্মদাৰ জলে স্নান কৰি—পাপৰ বান্ধ ভাঙি দিয়া হাৰিণী—নিত্য শালগ্ৰাম দৰ্শন কৰে, সি নাৰায়ণৰ সেই স্মৰণৰ দ্বাৰাই ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 13

वसन्ति ये संन्यसित्वा च तत्र निगृह्य दुःखानि विमुक्तसङ्घाः । ध्यायन्तो वै सांख्यवृत्त्या तुरीयं पदं मुरारेस्तेऽपि तत्रैव यान्ति

যিসকলে তাত সংন্যাস গ্ৰহণ কৰি বাস কৰে—দুখসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি জয় কৰে আৰু আসক্তিৰ সঙ্গৰ পৰা মুক্ত হয়—তেওঁলোকে সাঙ্খ্য-ৱৃত্তি অনুসাৰে তুৰীয় অৱস্থা, মুৰাৰি (বিষ্ণু)ৰ পৰম পদ ধ্যান কৰে। তেওঁলোকেও সেই ঠাইৰ পৰাই সেই লক্ষ্যত উপনীত হয়।

Verse 188

अध्याय

অধ্যায় (শিৰোনাম)।