Adhyaya 187
এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে এজন ৰজাক তীৰ্থযাত্ৰাৰ ক্ৰম আৰু এটা প্ৰসিদ্ধ লিঙ্গৰ তত্ত্ব-মাহাত্ম্য উপদেশ দিয়ে। ভৃগুকচ্ছত অৱস্থিত জালেশ্বৰক অতি প্ৰাচীন স্বয়ম্ভূ লিঙ্গ বুলি কোৱা হৈছে, যি ‘কালাগ্নিৰুদ্ৰ’ নামে বিখ্যাত। এই ক্ষেত্ৰ ‘ক্ষেত্ৰ-পাপ’ দূৰ কৰিবলৈ কৰুণাৰে প্ৰাদুৰ্ভূত, পাপশমন আৰু দুঃখনাশক পবিত্ৰ কেন্দ্ৰ বুলি বৰ্ণিত। পূৰ্বকল্পত অসুৰে ত্ৰিলোক আক্রমণ কৰি বৈদিক যজ্ঞ-ধৰ্ম ক্ষীণ হোৱাত কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ পৰা আদ্য ধূম উৎপন্ন হয়; সেই ধূমৰ পৰা লিঙ্গ প্ৰকাশ পাই সপ্ত পাতাল ভেদ কৰি দক্ষিণাৱর্ত গর্তসহ প্ৰতিষ্ঠিত হয়—এনে কাহিনী দিয়া হৈছে। শিৱৰ পুরদাহ-সম্পৰ্কিত জ্বালা-উৎপন্ন কুণ্ড আৰু ‘ধূমাৱর্ত’ নামৰ ঘূৰ্ণিৰ দৰে স্থানৰো উল্লেখ আছে। বিধি অনুসাৰে তীৰ্থত আৰু নর্মদা জলে স্নান, পিতৃশ্ৰাদ্ধ, ত্ৰিলোচন (শিৱ) পূজা, আৰু কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ নামজপ কৰিলে ‘পৰমা গতি’ লাভ হয় বুলি ফলশ্ৰুতি আছে। লগতে কোৱা হৈছে যে কাম্যকর্ম, অপায়নিবাৰণ/শান্তিকর্ম, শত্রুক্ষয়ৰ উদ্দেশ্য আৰু বংশ-সম্পৰ্কিত সংকল্প ইয়াত শীঘ্ৰ সিদ্ধ হয়—ই তীৰ্থপ্ৰভাৱৰ ঘোষণা।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरं ततो गच्छेल्लिङ्गमाद्यं स्वयम्भुवः । कालाग्निरुद्रं विख्यातं भृगुकच्छे व्यवस्थितम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ক’লে: তাৰ পাছত জালেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত—স্বয়ম্ভূ আদিলিঙ্গ—যি কালাগ্নিৰুদ্ৰ নামে খ্যাত, ভৃগুকচ্ছত অৱস্থিত।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम् । क्षेत्रपापविनाशाय कृपया च समुत्थितम्
ই সকলো পাপ শান্ত কৰে আৰু সকলো উপদ্ৰৱ নাশ কৰে। ক্ষেত্ৰ-সম্পৰ্কীয় পাপ বিনাশৰ বাবে ই কৃপাবশত উদ্ভূত হৈছে।
Verse 3
पुरा कल्पेऽसुरगणैराक्रान्ते भुवनत्रये । वेदोक्तकर्मनाशे च धर्मे च विलयं गते
পূৰ্বৰ এক কল্পত, যেতিয়া অসুৰগণে ত্ৰিলোক আক্রমণ কৰি আৱৰি ধৰিছিল, বেদবিহিত কৰ্ম নষ্ট হৈছিল আৰু ধৰ্মো হ্ৰাস পাই লয়লৈ গৈছিল—
Verse 4
देवर्षिमुनिसिद्धेषु विश्वासपरमेषु च । कालाग्निरुद्रादुत्पन्नो धूमः कालोद्भवोद्भवः
দেৱর্ষি, মুনি আৰু সিদ্ধসকলৰ মাজতো—যিসকল পৰম বিশ্বাসত স্থিত—কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ পৰা ধোঁৱা উঠিল; সেয়া কালৰ পৰা উদ্ভূত এক ভয়ংকৰ প্ৰকাশ আছিল।
Verse 5
धूमात्समुत्थितं लिङ्गं भित्त्वा पातालसप्तकम् । अवटं दक्षिणे कृत्वा लिङ्गं तत्रैव तिष्ठति
সেই ধোঁৱাৰ পৰা শিৱলিঙ্গ উদ্ভূত হ’ল; ই সপ্ত পাতাল ভেদ কৰি দক্ষিণে এক অৱট (গহ্বৰ) সৃষ্টি কৰিলে, আৰু লিঙ্গ তাতেই আজিও স্থিত।
Verse 6
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ कुण्डं ज्वालासमुद्भवम् । यत्र सा पतिता ज्वाला शिवस्य दहतः पुरम्
সেই তীৰ্থত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, জ্বালাৰ পৰা উৎপন্ন এটা কুণ্ড আছে; য’ত শিৱে পুৰ দহোঁতে পতিত হোৱা সেই দগ্ধ জ্বালা পৰিছিল।
Verse 7
तत्रावटं समुद्भूतं धूमावर्तस्ततोऽभवत् । तस्मिन्कुण्डे तु यः स्नानं कृत्वा वै नर्मदाजले
তাত এটা গহ্বৰ উৎপন্ন হ’ল আৰু তাৰ পৰা ‘ধূমাৱর্ত’—ধোঁৱাৰ ঘূৰ্ণি—উঠিল। যি কোনোবাই সেই কুণ্ডত, নর্মদাৰ জলে, স্নান কৰে—
Verse 8
कुर्याच्छ्राद्धं पितृभ्यो वै पूजयेच्च त्रिलोचनम् । कालाग्निरुद्रनामानि स गच्छेत्परमां गतिम्
—আৰু পিতৃসকলৰ বাবে শ্ৰাদ্ধ কৰে, ত্ৰিলোচন প্ৰভুক পূজা কৰে, আৰু কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ নামসমূহ জপে—সেইজন পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 9
यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप
যিকোনো কামনাসম্বন্ধীয় কৰ্ম হওক, বা অভিচাৰিক বিধিও হওক, বা শত্রুনাশকৰ, বা সন্তানপ্ৰাপ্তিৰ—এই তীৰ্থত কৰা সকলো, হে নৃপ, অচিৰে সিদ্ধ হয়।
Verse 187
अध्याय
অধ্যায় (অধ্যায়-চিহ্ন)।