Adhyaya 186

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं कनखलोत्तमम् । गरुडेन तपस्तप्तं पूजयित्वा महेश्वरम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে মহীপাল, তাৰ পিছত গৰুড়ৰ তপস্যাৰে পবিত্ৰ হোৱা অতি উত্তম কনখল তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; তাত মহেশ্বৰক পূজা কৰি...

Verse 2

दिव्यं वर्षशतं यावज्जातमात्रेण भारत । तपोजपैः कृशीभूतो दृष्टो देवेन शम्भुना

হে ভাৰত! জন্মমাত্ৰৰ পৰাই শত দিৱ্য বৰ্ষ পৰ্যন্ত তপস্যা আৰু জপত লীন হৈ তেওঁ কৃশ হৈ পৰিল; আৰু দেৱ শম্ভু (শিৱ)য়ে তেওঁক দৰ্শন দিলে।

Verse 3

ततस्तुष्टो महादेवो वैनतेयं मनोजवम् । उवाच परमं वाक्यं विनतानन्दवर्धनम्

তাৰ পাছত তুষ্ট মহাদেৱে মনোজৱী বৈনতেয়ক উদ্দেশি বিনতাৰ আনন্দ বঢ়োৱা পৰম বচন ক’লে।

Verse 4

प्रसन्नस्ते महाभाग वरं वरय सुव्रत । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु ददामि तव खेचर

হে মহাভাগ! মই তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন; হে সুৱ্ৰত! বৰ বাছি লোৱা। হে খেচৰ! ত্ৰিলোকত যি দুষ্প্ৰাপ্য, সেয়াও মই তোমাক দিম।

Verse 5

गरुड उवाच । इच्छामि वाहनं विष्णोर्द्विजेन्द्रत्वं सुरेश्वर । प्रसन्ने त्वयि मे सर्वं भवत्विति मतिर्मम

গৰুড়ে ক’লে: হে সুৰেশ্বৰ! মই বিষ্ণুৰ বাহন হ’বলৈ আৰু দ্বিজসকলৰ মাজত ইন্দ্ৰত্ব (প্ৰধানত্ব) লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ। আপুনি প্ৰসন্ন হ’লে মোৰ বাবে সকলো সম্ভৱ—এইয়াই মোৰ দৃঢ় মত।

Verse 6

श्रीमहेश उवाच । दुर्लभः प्राणिनां तात यो वरः प्रार्थितोऽनघ । देवदेवस्य वाहनं द्विजेन्द्रत्वं सुदुर्लभम्

শ্ৰী মহেশে ক’লে: হে তাত, হে অনঘ! প্ৰাণীসকলৰ বাবে তুমি যি বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিছা সেয়া দুষ্প্ৰাপ্য। দেবদেৱৰ বাহন হোৱা আৰু দ্বিজেন্দ্ৰত্ব লাভ কৰা অতি দুষ্কৰ।

Verse 7

नारायणोदरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । त्वया स कथमूह्येत देवदेवो जगद्गुरुः

নাৰায়ণৰ নিজ দেহত সমগ্ৰ ত্ৰৈলোক্য, চল-অচলসহ, অৱস্থিত। তেন্তে দেৱদেৱ, জগতগুৰুক তুমি কেনেকৈ বহন কৰিব পাৰিবা?

Verse 8

तेनैव स्थापितश्चेन्द्रस्त्रैलोक्ये सचराचरे । कथमन्यस्य चेन्द्रत्वं भवतीति सुदुर्लभम्

তেওঁৰ দ্বাৰাই একেলগে ত্ৰৈলোক্যত চল-অচলসহ ইন্দ্ৰ স্থাপিত হৈছে। তেন্তে আন কাৰো ইন্দ্ৰত্ব কেনেকৈ হ’ব? ই পদ অতি দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 9

तथापि मम वाक्येन वाहनं त्वं भविष्यसि । शङ्खचक्रगदापाणेर्वहतोऽपि जगत्त्रयम्

তথাপি মোৰ বাক্যবলে তুমি তেওঁৰ বাহন হ’বা—যাঁৰ হাতে শঙ্খ, চক্ৰ আৰু গদা, আৰু যিনি ত্ৰিজগতকো ধাৰণ কৰে।

Verse 10

इन्द्रस्त्वं पक्षिणां मध्ये भविष्यसि न संशयः । इति दत्त्वा वरं तस्मा अन्तर्धानं गतो हरः

পক্ষীৰ মাজত তুমি ইন্দ্ৰ হ’বা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এই বৰ দান কৰি হৰ (শিৱ) তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 11

ततो गते महादेवे ह्युरुणस्यानुजो नृप । आराधयामास तदा चामुण्डां मुण्डमण्डिताम्

মহাদেৱ গুচি যোৱাৰ পাছত, হে নৃপ, অৰুণৰ অনুজে তেতিয়া মুণ্ডমণ্ডিত চামুণ্ডাৰ আৰাধনা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 12

श्मशानवासिनीं देवीं बहुभूतसमन्विताम् । योगिनीं योगसंसिद्धां वसामांसासवप्रियाम्

তেওঁ শ্মশানত বাস কৰা দেৱীক পূজা কৰিলে—বহু ভূত-প্ৰেতৰ সৈতে পৰিবেষ্টিতা; যোগত সিদ্ধ যোগিনী, আৰু চৰ্বি, মাংস তথা মদিৰা-আসৱত প্ৰীত।

Verse 13

ध्यातमात्रा तु तेनैव प्रत्यक्षा ह्यभवत्तदा । जालंधरे च या सिद्धिः कौलीने उड्डिशे परे

তেওঁৰ কেৱল ধ্যান-মাত্ৰতেই তাই তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ আগত প্ৰত্যক্ষ হ’ল। জালন্ধৰত খ্যাত যি সিদ্ধি—কৌল পৰম্পৰাত, পৰম উড্ডীশত—সেই সিদ্ধি তেতিয়াই লাভ/জাগ্ৰত হ’ল।

Verse 14

समग्रा सा भृगुक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे तु संस्थिता । चामुण्डा तत्र सा देवी सिद्धक्षेत्रे व्यवस्थिता

সা নিজৰ সম্পূৰ্ণ শক্তিসহ ভৃগুক্ষেত্ৰত বিদ্যমান—অর্থাৎ সিদ্ধক্ষেত্ৰত স্থাপিতা। সেই দেৱী চামুণ্ডাই তাত সিদ্ধক্ষেত্ৰত দৃঢ়ভাৱে অধিষ্ঠিতা।

Verse 15

संस्तुता ऋषिभिर्देवैर्योगक्षेमार्थसिद्धये । विनतानन्दजननस्तत्र तां योगिनीं नृप । भक्त्या प्रसादयामास स्तोत्रैर्वैदिकलौकिकैः

ঋষি আৰু দেৱতাসকলে যোগ-ক্ষেম সিদ্ধিৰ বাবে যাক স্তুতি কৰে, হে নৃপ, তাত বিনতাৰ আনন্দ-জনক পুত্ৰ গৰুড়ে সেই যোগিনীকে ভক্তিভাৱে প্ৰসন্ন কৰিলে—বৈদিক আৰু লোকিক দুয়ো প্ৰকাৰ স্তোত্ৰেৰে।

Verse 16

गरुड उवाच । ॐ या सा क्षुत्क्षामकण्ठा नवरुधिरमुखा प्रेतपद्मासनस्था भूतानां वृन्दवृन्दैः पितृवननिलया क्रीडते शूलहस्ता । शस्त्रध्वस्तप्रवीरव्रजरुधिरगलन्मुण्डमालोत्तरीया देवी श्रीवीरमाता विमलशशिनिभा पातु वश्चर्ममुण्डा

গৰুড় ক’লে: ওঁ। চর্মমুণ্ডা তোমালোকক ৰক্ষা কৰক—যাৰ কণ্ঠ ক্ষুধাত শুকাই গৈছে, যাৰ মুখ নৱ ৰক্তে ৰঞ্জিত; যি প্ৰেত-পদ্মাসনত আসীনা; ভূতসমূহৰ দলে-দলে মাজত ক্ৰীড়া কৰে, পিতৃবনৰ নিবাসিনী, হাতে শূল ধাৰিণী; যাৰ উত্তৰীয় শস্ত্ৰে ধ্বস্ত বীৰসমূহৰ ৰক্তে টোপা টোপা সৰি পৰা মুণ্ডমালাৰে গঠিত—সেই দেৱী শ্ৰী-ৱীৰমাতা, নিৰ্মল চন্দ্ৰসম দীপ্তি, তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 17

या सा क्षुत्क्षामकण्ठा विकृतभयकरी त्रासिनी दुष्कृतानां मुञ्चज्ज्वालाकलापैर्दशनकसमसैः खादति प्रेतमांसम् । या सा दोर्दण्डचण्डैर्डमरुरणरणाटोपटंकारघण्टैः कल्पान्तोत्पातवाताहतपटुपटहैर्वल्गते भूतमाता । क्षुत्क्षामा शुष्ककुक्षिः खवरतरनरवरैः क्षोदति प्रेतमांसं मुञ्चन्ती चाट्टहासं घुरघुरितरवा पातु वश्चर्ममुण्डा

চৰ্মমুণ্ডা দেৱীয়ে তোমালোকক ৰক্ষা কৰক—ক্ষুধাত শুকাই যোৱা কণ্ঠযুক্তা, বিকৃত ভয়ংকৰ ৰূপে দুষ্কৃতকাৰীক ত্ৰাস দিয়া; জ্বালাময় অগ্নিগুচ্ছ সদৃশ দন্তে প্ৰেত-মাংস ভক্ষণ কৰা। ভূত-মাতা, প্ৰচণ্ড বাহুসমূহে ডমৰু আৰু ঘণ্টাৰ টংকাৰ-ৰণৰণ শব্দেৰে, প্ৰলয়ৰ ঝঞ্ঝাবায়ুত আঘাতপ্ৰাপ্ত কঠোৰ পটহ-নগাৰাৰ নাদৰ মাজত বিচৰণ কৰে। ক্ষুধাক্লিষ্ট, শুকান উদৰযুক্তা, অতি ভয়ংকৰ নৰসমূহৰ সৈতে প্ৰেতমাংস চেপি গুড়ি কৰে; উচ্চ অট্টহাস মুকলি কৰি ঘুৰঘুৰ শব্দ তোলে—চৰ্মমুণ্ডা দেৱীয়ে তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 18

या सा निम्नोदराभा विकृतभवभयत्रासिनी शूलहस्ता चामुण्डा मुण्डघाता रणरणितरणझल्लरीनादरम्या । त्रैलोक्यं त्रासयन्ति ककहकहकहैर्घोररावैरनेकैर्नृत्यन्ती मातृमध्ये पितृवननिलया पातु वश्चर्ममुण्डा

চৰ্মমুণ্ডা দেৱীয়ে তোমালোকক ৰক্ষা কৰক—নিম্নোদৰ-আভা, সংসাৰ-ভৱভয়ক ত্ৰাস দিয়া, হাতে ত্ৰিশূল ধৰা; চামুণ্ডা, মুণ্ড-ঘাতিনী, ৰণ-ঘণ্টাৰ ৰণৰণ ধ্বনিত আনন্দ পোৱা। “ককহকহকহ” ধৰণৰ বহু ঘোৰ চিঞৰে ত্ৰৈলোক্যক কঁপাই তোলে; মাতৃগণৰ মাজত নৃত্য কৰা, পিতৃবনৰ নিবাসিনী—চৰ্মমুণ্ডা দেৱীয়ে তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 19

या धत्ते विश्वमखिलं निजांशेन महोज्ज्वला । कनकप्रसवे लीना पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী দেৱীয়ে মোক ৰক্ষা কৰক—মহা উজ্জ্বল, যি নিজৰেই অংশ-শক্তিৰে সমগ্ৰ বিশ্ব ধাৰণ কৰে, আৰু কনকপ্ৰসৱত লীন/প্ৰকাশিতা হৈ থাকে।

Verse 20

हिमाद्रिसम्भवा देवी दयादर्शितविग्रहा । शिवप्रिया शिवे सक्ता पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী দেৱীয়ে মোক ৰক্ষা কৰক—হিমাদ্ৰিৰ পৰা সম্ভৱা দেৱী, দয়াৰে যাৰ বিগ্ৰহ প্ৰকাশিত; শিৱপ্ৰিয়া আৰু শিৱতেই আসক্তা।

Verse 21

अनादिजगदादिर्या रत्नगर्भा वसुप्रिया । रथाङ्गपाणिना पद्मा पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী দেৱীয়ে মোক ৰক্ষা কৰক—যি অনাদি আৰু জগতৰ আদিকাৰণ; ৰত্নগৰ্ভা, বসু-সমৃদ্ধিৰ প্ৰিয়া; চক্ৰধাৰী প্ৰভু (বিষ্ণু)ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পদ্মা-দেৱী।

Verse 22

सावित्री या च गायत्री मृडानी वागथेन्दिरा । स्मर्त्ःणां या सुखं दत्ते पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি সাৱিত্ৰীও, গায়ত্ৰীও; যি মৃডাণী, বাক্‌ আৰু অৰ্থৰ অধিষ্ঠাত্রী দেৱী, আৰু ইন্দিৰা; যি স্মৰণকাৰীক সুখ দান কৰে।

Verse 23

सौम्यासौम्यैः सदा रूपैः सृजत्यवति या जगत् । परा शक्तिः परा बुद्धिः पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি সদায় কোমল আৰু উগ্ৰ, দুয়ো ৰূপে জগত সৃষ্টি কৰে আৰু পালন কৰে; যি পৰম শক্তি আৰু পৰম বুদ্ধি।

Verse 24

ब्रह्मणः सर्गसमये सृज्यशक्तिः परा तु या । जगन्माया जगद्धात्री पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি ব্ৰহ্মাৰ সৃষ্টিকালত প্ৰকাশ-শক্তিৰূপে পৰমা; যি জগতৰ মায়া আৰু জগতধাত্রী মাতৃ।

Verse 25

विश्वस्य पालने विष्णोर्या शक्तिः परिपालिका । मदनोन्मादिनी मुख्या पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—বিশ্বৰ পালনকাৰ্যত যি বিষ্ণুৰ পৰিপালিকা শক্তি; যি মুখ্য শক্তি, যি মদনৰ কামোন্মাদনাও জাগ্ৰত কৰিব পাৰে।

Verse 26

विश्वसंलयने मुख्या या रुद्रेण समाश्रिता । रौद्री शक्तिः शिवानन्ता पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—বিশ্বপ্ৰলয়ত যি মুখ্যা আৰু ৰুদ্ৰৰ সৈতে আশ্ৰিতা; যি ৰৌদ্ৰী শক্তি, শিৱসদৃশ মঙ্গলময় আৰু অনন্ত।

Verse 27

कैलाससानुसंरूढ कनकप्रसवेशया । भस्मकाभिहृता पूर्वं पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি কৈলাসৰ ঢালত আৰূঢ় হৈ ‘কনক-প্ৰসৱ’ নামৰ সুবৰ্ণ-উৎসত নিবাস কৰিছিল, আৰু পূৰ্বে ভস্মক দ্বাৰা অপহৃত হৈছিল।

Verse 28

पतिप्रभावमिच्छन्ती त्रस्यन्ती या विना पतिम् । अबला त्वेकभावा च पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি স্বামীৰ প্ৰভাৱ কামনা কৰে, স্বামী বিনা থাকিলে কঁপি উঠে; বাহিৰে অবলা যেন, কিন্তু ভক্তিত একাগ্ৰ।

Verse 29

विश्वसंरक्षणे सक्ता रक्षिता कनकेन या । आ ब्रह्मस्तम्बजननी पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যি বিশ্ব-সংৰক্ষণত নিবিষ্ট, যাক কনকে ৰক্ষা কৰিছিল, আৰু যি ব্ৰহ্মাৰ পৰা তৃণৰ ডাঁটি পৰ্যন্ত সকলোৰে জননী।

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्वीश्वराः शक्त्या शरीरग्रहणं यया । प्रापिताः प्रथमा शक्तिः पातु मां कनकेश्वरी

কনকেশ্বৰী মোৰ ৰক্ষা কৰক—যাৰ শক্তিৰ দ্বাৰা ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ঈশ্বৰ দেহ-ধাৰণ কৰে; সেই আদ্য, প্ৰথমা শক্তি।

Verse 31

श्रुत्वा तु गरुडेनोक्तं देवीवृत्तचतुष्टयम् । प्रसन्ना संमुखी भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

গৰুড়ে কোৱা দেৱীৰ চাৰিভাগীয়া বৃত্তান্ত শুনি, তেওঁ প্ৰসন্ন হৈ সন্মুখলৈ ঘূৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 32

श्रीचामुण्डोवाच । प्रसन्ना ते महासत्त्व वरं वरय वाञ्छितम् । ददामि ते द्विजश्रेष्ठ यत्ते मनसि रोचते

শ্ৰী চামুণ্ডাই ক’লে: হে মহাসত্ত্ব, মই তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন। তুমি যি বৰ ইচ্ছা কৰা, সেই বৰ বাছি লোৱা। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তোমাৰ মনত যি ভাল লাগে, সেই সকলো মই তোমাক দিম।

Verse 33

गरुड उवाच । अजरश्चामरश्चैव अधृष्यश्च सुरासुरैः । तव प्रसादाच्चैवान्यैरजेयश्च भवाम्यहम्

গৰুড়ে ক’লে: তোমাৰ কৃপাৰে মই অজৰ আৰু অমৰ হওঁ, দেৱ-অসুৰে মোক আঘাত কৰিব নোৱাৰে। আৰু তোমাৰ অনুগ্রহে আন সকলোৰো বাবে মই অজেয় হওঁ।

Verse 34

त्वया चात्र सदा देवि स्थातव्यं तीर्थसन्निधौ मार्कण्डेय उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवी देवैरभिष्टुता

“আৰু হে দেবী, এই তীৰ্থৰ সন্নিধিত তুমি সদায় স্থিত থাকিবা।” মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “এনেকৈয়ে হ’ব” বুলি কৈ, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা স্তুত দেৱী (সেই দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিলে)।

Verse 35

जगामाकाशमाविश्य भूतसङ्घसमन्विता । यदा लक्ष्म्या नृपश्रेष्ठ स्थापितं पुरमुत्तमम्

আকাশত প্ৰৱেশ কৰি দেৱী ভূতগণসহ গুচি গ’ল। তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, লক্ষ্মীয়ে যেতিয়া সেই উত্তম, শোভাময় নগৰ স্থাপন কৰিলে, (কথা আগবাঢ়ে)।

Verse 36

अनुमान्य तदा देवीं कृतं तस्यां समर्पितम् लक्ष्मीरुवाच । रक्षणाय मया देवि योगक्षेमार्थसिद्धये

তেতিয়া দেৱীৰ অনুমতি লৈ যি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, সেয়া দেৱীৰ চৰণত সমৰ্পণ কৰা হ’ল। লক্ষ্মীয়ে ক’লে: “হে দেবী, ৰক্ষাৰ বাবে আৰু যোগ-ক্ষেম সিদ্ধিৰ অৰ্থে—কল্যাণ আৰু নিৰাপদ সমৃদ্ধি লাভ হোৱাকৈ—মই এই কৰিলোঁ।”

Verse 37

मातृवत्प्रतिपाल्यं ते सदा देवि पुरं मम । गरुडोऽपि ततः स्नात्वा सम्पूज्य कनकेश्वरीम्

হে দেবী! মাতৃসদৃশভাৱে সদায় মোৰ নগৰখন পালন-ৰক্ষা কৰা। তাৰ পাছত গৰুড়ো তাত স্নান কৰি কনকেশ্বৰীক সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে পূজা কৰিলে।

Verse 38

तीर्थं तत्रैव संस्थाप्य जगामाकाशमुत्तमम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः

সেই ঠাইতেই তীৰ্থ স্থাপন কৰি তেওঁ উত্তম আকাশলোকলৈ গ’ল। আৰু যি কোনো সেই তীৰ্থত স্নান কৰি পিতৃদেৱতাসকলক পূজা কৰে…

Verse 39

सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते । गन्धपुष्पादिभिर्यस्तु पूजयेत्कनकेश्वरम्

সকলো কামনাৰে সমৃদ্ধ যজ্ঞৰ ফল তেওঁ লাভ কৰে। আৰু যি কোনো গন্ধ, পুষ্প আদি লৈ কনকেশ্বৰক পূজা কৰে…

Verse 40

तस्य योगैश्वर्यसिद्धिर्योगपीठेषु जायते । मृतो योगेश्वरं लोकं जयशब्दादिमङ्गलैः । स गच्छेन्नात्र सन्देहो योगिनीगणसंयुतः

তেওঁৰ বাবে যোগ-পীঠসমূহত যোগৈশ্বৰ্য-সিদ্ধি উদয় হয়। আৰু মৃত্যুৰ সময়ত ‘জয়’ আদি মঙ্গলধ্বনিৰ মাজত তেওঁ যোগেশ্বৰৰ লোকলৈ যায়—ইয়াত সন্দেহ নাই—যোগিনী-গণসহ।

Verse 186

अध्याय

অধ্যায়—পাণ্ডুলিপি-প্ৰথাত অধ্যায়-বিভাজন সূচোৱা কলফন-চিহ্ন।