Adhyaya 181

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि भृगुतीर्थस्य विस्तरम् । यं श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: এতিয়া পৰে মই ভৃগুতীৰ্থৰ মহিমা বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিম। ইয়াক শুনিলে ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বা গোহন্তাও সকলো মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

तत्र तीर्थे तु विख्यातं वृषखातमिति श्रुतम् । भृगुणा तत्र राजेन्द्र तपस्तप्तं पुरा किल

সেই তীৰ্থঘাটত ‘বৃষখাত’ নামে খ্যাত এক স্থান আছে বুলি শ্ৰুতি আছে। হে ৰাজেন্দ্ৰ, প্ৰাচীন কালত তাত ভৃগুৱে তপস্যা কৰিছিল।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । भृगुकच्छे स विप्रेन्द्रो निवसन् केन हेतुना । तपस्तप्त्वा सुविपुलं परां सिद्धिमुपागतः

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: সেই বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ ভৃগুকচ্ছত কোন কাৰণে বাস কৰিছিল? আৰু অতি মহান তপস্যা কৰি তেওঁ কেনেকৈ পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে?

Verse 4

को वा वृष इति प्रोक्तस्तत्खातं येन खानितम् । एतत्सर्वं यथान्यायं कथयस्व ममानघ

আৰু ‘বৃষ’ বুলি কাক কোৱা হয়? সেই ‘খাত’ কোনে খনন কৰিছিল? হে অনঘ, বিধিমতে আৰু ক্ৰমে ক্ৰমে এই সকলো কথা মোক ক’বা।

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष प्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে মহাৰাজ, তুমি যি প্ৰশ্ন সুধিছা, সেই সকলো কথা মই ক’ম। হে নৃপ, একাগ্ৰ মনেৰে শুনা।

Verse 6

षष्ठस्तु ब्रह्मणः पुत्रो मानसो भृगुसत्तमः । तपश्चचार विपुलं श्रीवृते क्षेत्र उत्तमे

ব্ৰহ্মাৰ ষষ্ঠ পুত্ৰ, মানসজাত ঋষিশ্ৰেষ্ঠ ভৃগুৱে ‘শ্ৰীবৃত’ নামে উত্তম ক্ষেত্ৰত অতি বিপুল তপস্যা কৰিছিল।

Verse 7

दिव्यं वर्षसहस्रं तु संशुष्को मुनिसत्तमः । निराहारो निरानन्दः काष्ठपाषाणवत्स्थितः

দিব্য সহস্ৰ বছৰ ধৰি সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠ শুকাই কৃশ হৈ ৰ’ল; আহাৰবিহীন, সংসাৰসুখবিহীন, কাঠ-পাথৰৰ দৰে স্থিৰ হৈ আছিল।

Verse 8

ततः कदाचिद्देवेशो विमानवरमास्थितः । उमया सहितः श्रीमांस्तेन मार्गेण चागतः

তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত দেবেশ্বৰ শ্ৰীমান উত্তম বিমানত আৰূঢ় হৈ, উমাৰ সৈতে সেই একে পথেদি আহিল।

Verse 9

दृष्ट्वा तत्र महाभागं भृगुं वल्मीकवत्स्थितम् । उवाच देवी देवेशं किमिदं दृश्यते प्रभो

তাত মহাভাগ্য ভৃগুক বাল্মীকৰ ভিতৰত থকা যেন স্থিত দেখিয়া দেবীয়ে দেবেশ্বৰক ক’লে— ‘প্ৰভো, এই কি আশ্চৰ্য দৃশ্য দেখা যায়?’

Verse 10

ईश्वर उवाच । भृगुर्नाम महादेवि तपस्तप्त्वा सुदारुणम् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु मम ध्यानपरायणः

ঈশ্বৰে ক’লে— ‘হে মহাদেৱী, এই ভৃগু। ইয়ে অতি দাৰুণ তপস্যা কৰি, দিব্য সহস্ৰ বছৰ ধৰি মোৰ ধ্যানত একাগ্ৰ হৈ আছে।’

Verse 11

जलबिन्दु कुशाग्रेण मासे मासे पिबेच्च सः । संवत्सरशतं साग्रं तिष्ठते च वरानने

‘হে সুন্দৰ-মুখী, মাহে মাহে সি কুশাঘৰৰ আগৰ পৰা পানীৰ কেৱল এটা বিন্দু চুমুক দি পীয়ে; আৰু এইদৰে শতাধিক বছৰৰ অলপ বেছি সময় ধৰি স্থিৰ হৈ আছে।’

Verse 12

तच्छ्रुत्वा वचनं गौरी क्रोधसंवर्तितेक्षणा । उवाच देवी देवेशं शूलपाणिं महेश्वरम्

সেই বাক্য শুনি গৌৰী—ক্ৰোধে দগ্ধ দৃষ্টিযুক্তা—দেৱেশ্বৰ, ত্ৰিশূলধাৰী মহেশ্বৰক ক’লে।

Verse 13

सत्यमुग्रोऽसि लोके त्वं ख्यापितो वृषभध्वज । निष्कारुण्यो दुराराध्यः सर्वभूतभयंकरः

“সত্যই, হে বৃষভধ্বজ প্ৰভু, এই জগতত তুমি উগ্ৰ বুলি খ্যাত—কৰুণাহীন, দুষ্কৰ আৰাধ্য, সকলো ভূতৰ ভয়ংকৰ।”

Verse 14

दिव्यं वर्षसहस्रं तु ध्यायमानस्य शङ्करम् । ब्राह्मणस्य वरं कस्मान्न प्रयच्छसि शंस मे

“হে শংকৰ! সেই ব্ৰাহ্মণে দিব্য সহস্ৰ বছৰ ধৰি তোমাক ধ্যান কৰিছে; তুমি কিয় তাক বৰ নিদিয়া? মোক কোৱা।”

Verse 15

एवमुक्तोऽथ देवेशः प्रहस्य गिरिनन्दिनीम् । उवाच नरशार्दूल मेघगम्भीरया गिरा

এইদৰে কোৱা হ’লে দেৱেশ্বৰে হাঁহি মাৰি গিৰিনন্দিনীক মেঘগম্ভীৰ কণ্ঠে ক’লে, হে নৰশাৰ্দূল।

Verse 16

स्त्री विनश्यति गर्वेण तपः क्रोधेन नश्यति । गावो दूरप्रचारेण शूद्रान्नेन द्विजोत्तमाः

“স্ত্ৰী গৰ্বে বিনষ্ট হয়; তপস্যা ক্ৰোধে নাশ হয়। গাই দূৰলৈ ঘূৰি ফুৰিলে ক্ষতি পায়; আৰু শূদ্ৰৰ অন্ন ভক্ষণে দ্বিজোত্তমসকলৰ উৎকৃষ্টতা লোপ পায়।”

Verse 17

क्रोधान्वितो द्विजो गौरी तेन सिद्धिर्न विद्यते । वर्षायुतैस्तथा लक्षैर्न किंचित्कारणं प्रिये

হে গৌৰী! দ্বিজজন ক্ৰোধে আৱিষ্ট হ’লে তাত কোনো আধ্যাত্মিক সিদ্ধি জন্মে নাহে। হে প্ৰিয়ে, তেন্তে দশ হাজাৰ আৰু লক্ষ বছৰোও সাফল্যৰ কোনো সত্য কাৰণ নহয়।

Verse 18

एवम्भूतस्य तस्यापि क्रोधस्य चरितं महत् । एवमुक्त्वा ततः शम्भुर्वृषं दध्यौ च तत्क्षणे

এনেকুৱা ক্ৰোধৰ আচৰণো মহৎ; তাৰ শক্তি আৰু পৰিণাম অতি বৃহৎ। এইদৰে কৈ শম্ভুৱে তৎক্ষণাৎ নিজৰ বৃষভক ধ্যান কৰিলে।

Verse 19

वृषो हि भगवन्ब्रह्मा वृषरूपी महेश्वरः । ध्यानप्राप्तः क्षणादेव गर्जयन् वै मुहुर्मुहुः

সেই বৃষভই আছিল ভগৱান ব্ৰহ্মা; আৰু মহেশ্বৰ নিজেই বৃষভ-ৰূপ ধৰি ধ্যানৰ দ্বাৰা ক্ষণমাত্ৰতে উপস্থিত হ’ল, বাৰে বাৰে গর্জন কৰি।

Verse 20

किं करोमि सुरश्रेष्ठ ध्यातः केनैव हेतुना । करोमि कस्य निधनमकाले परमेश्वर

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! মই কি কৰিম? কোন কাৰণে ধ্যানৰ দ্বাৰা মোক আহ্বান কৰা হ’ল? হে পৰমেশ্বৰ, মই কাৰ অকাল মৃত্যু ঘটাম?

Verse 21

ईश्वर उवाच । कोपयस्व द्विजश्रेष्ठं गत्वा त्वं भृगुसत्तमम् । येन मे श्रद्दधत्येषा गौरी लोकैकसुन्दरी

ঈশ্বৰে ক’লে: তুমি গৈ দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, ঋষিসত্তম ভৃগুক ক্ৰুদ্ধ কৰাঁ। যাতে লোকসমূহৰ একমাত্ৰ সুন্দৰী গৌৰীয়ে মোৰ ওপৰত শ্ৰদ্ধা স্থাপন কৰে।

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा वृषो गत्वा धर्षणार्थं द्विजोत्तमम् । नर्मदायास्तटे रम्ये समीपे चाश्रमे भृगुः

এই কথা শুনি বৃষে সেই উত্তম দ্বিজক অপমান কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। নর্মদাৰ মনোৰম তীৰত, ভৃগুৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত সি উপস্থিত হ’ল।

Verse 23

ततः शृङ्गैर्गृहीत्वा तु प्रक्षिप्तो नर्मदाजले । ततः क्रुद्धो भृगुस्तत्र दण्डहस्तो महामुनिः

তাৰ পাছত সিঙেৰে ধৰি তাক নর্মদাৰ জলে নিক্ষেপ কৰিলে। তেতিয়া মহামুনি ভৃগু ক্ৰুদ্ধ হৈ দণ্ড হাতে তাত থিয় হ’ল।

Verse 24

पशुवत्ते वधिष्यामि दण्डघातेन मस्तके । शिखायज्ञोपवीते च परिधानं वरासने

“পশুৰ দৰে তোকে বধ কৰিম—দণ্ডৰ আঘাত তোৰ মূৰত পৰিব। মই শিখা আৰু যজ্ঞোপবীত ধাৰণ কৰি, যথোচিত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, উত্তম আসনত উপবিষ্ট।”

Verse 25

सुसंवृतं कृतं तेन धावन्वै पृष्ठतो ब्रवीत्

এইদৰে নিজকে সংযত কৰি সি দৌৰি তাৰ পিছে পিছে গ’ল আৰু পিঠিৰ ফালৰ পৰা ক’লে।

Verse 26

भृगुरुवाच । पापकर्मन्दुराचार कथं यास्यसि मे वृष । अवमानं समुत्पाद्य कृत्वा गर्तं खुरैस्तथा

ভৃগুৱে ক’লে: “হে পাপকর্মী, হে দুরাচাৰী! হে বৃষ, মোক অপমান কৰি আৰু খুৰেৰে গাঁত খুঁদি তই কেনেকৈ মোৰ পৰা পলাই যাবি?”

Verse 27

गर्जयित्वा महानादं ततो विप्रमपातयत् । आत्मानं पातितं ज्ञात्वा वृषेण परमेष्ठिना

মহানাদে গর্জি উঠি, তাৰ পিছত সি ব্ৰাহ্মণক মাটিত পেলাই দিলে। নিজে বৃষ—পৰমেষ্ঠিনৰ বাহন—দ্বাৰা পতিত হোৱা বুজি—

Verse 28

भृगुः क्रोधेन जज्वाल हुताहुतिरिवानलः । करे गृह्य महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम्

ভৃগু ক্ৰোধে হুতাহুতিয়ে পুষ্ট অগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠিল। হাতে ধৰি ল’লে এক মহাদণ্ড—যেন আন এক ব্ৰহ্মদণ্ড—

Verse 29

हन्तुकामो वृषं विप्रोऽभ्यधावत युधिष्ठिर । धावमानं ततो दृष्ट्वा स वृषः पूर्वसागरे

হে যুধিষ্ঠিৰ, বৃষক বধ কৰিব খুজি সেই ব্ৰাহ্মণ তাৰ পিছে পিছে দৌৰিল। তাক ধাৱমান দেখি সেই বৃষ পূৰ্ব সাগৰৰ ফালে পলাই গ’ল।

Verse 30

जम्बूद्वीपं कुशां क्रौञ्चं शाल्मलिं शाकमेव च । गोमेदं पुष्करं प्राप्तः पूर्वतो दक्षिणापथम्

সি জম্বূদ্বীপ, কুশ, ক্রৌঞ্চ, শাল্মলি আৰু শাকলৈকে উপনীত হ’ল; লগতে গোমেদ আৰু পুষ্কৰো—পূৰ্ব দিশৰ পৰা দক্ষিণাপথে আগবাঢ়ি।

Verse 31

उत्तरं पश्चिमं चैव द्वीपाद्द्वीपं नरेश्वर । पातालं सुतलं पश्चाद्वितलं च तलातलम्

হে নৰেশ্বৰ, সি উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশতো গ’ল, দ্বীপৰ পৰা দ্বীপলৈ। তাৰ পিছত সি পাতাল আৰু সুতললৈ গ’ল, আৰু তাৰ পাছত বিতল আৰু তলাতললৈও।

Verse 32

तामिस्रमन्धतामिस्रं पातालं सप्तमं ययौ । ततो जगाम भूर्लोकं प्राणार्थी स वृषोत्तमः

সেই উত্তম বৃষ তামিস্ৰ আৰু অন্ধতামিস্ৰ অতিক্ৰম কৰি সপ্তম পাতাললৈ গ’ল। তাৰ পাছত প্ৰাণৰ আশাত ভূ-লোকলৈ পুনৰ ঘূৰি আহিল।

Verse 33

भुवः स्वश्चैव च महस्तपः सत्यं जनस्तथा । अनुगम्यमानो विप्रेण न शर्म लभते क्वचित्

ভুৱৰ, স্বৰ, মহস, তপস, সত্য আৰু জনলোকলৈকে—বিপ্ৰৰ অনুসৰণত য’তেই গ’ল, ক’তো শান্তি নাপালে।

Verse 34

पापं कृत्वैव पुरुषः कामक्रोधबलार्दितः । ततो जगाम शरणं ब्रह्माणं विष्णुमेव च

কাম আৰু ক্ৰোধৰ বলত পীড়িত মানুহে পাপ কৰেই পেলায়। তাৰ পাছত আশ্ৰয় বিচাৰি ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ চৰণত গ’ল।

Verse 35

इन्द्रं चन्द्रं तथादित्यैर्याम्यवारुणमारुतैः । यदा सर्वैः परित्यक्तो लोकालोकैः सुरेश्वरैः

ইন্দ্ৰ, চন্দ্ৰ আৰু আদিত্যসকলৰ ওচৰলৈ; যম, বৰুণ আৰু মৰুতসকলৰ অধিপতিসকলৰ ওচৰলৈও—যেতিয়া লোক আৰু দিশাৰ সকলো দেৱ-শাসকে তাক ত্যাগ কৰিলে…

Verse 36

तदा देवं नमस्कृत्वा रक्ष रक्षस्व चाब्रवीत् । वध्यमानं महादेवो भृगुणा परमेष्ठिना

তেতিয়া তেওঁ দেৱতাক নমস্কাৰ কৰি ক’লে, “ৰক্ষা কৰক, ৰক্ষা কৰক!” যেতিয়া তেওঁক বধ কৰা হৈছিল, মহাদেৱে তাক দেখিলে—পৰমেষ্ঠী ভৃগুৰ অনুসৰণত।

Verse 37

सर्वलोकैः परित्यक्तमनाथमिव तं प्रभो । दृष्ट्वा श्रान्तं वृषं देवः पतितं चरणाग्रतः

হে প্ৰভু! সকলো লোকৰ দ্বাৰা পৰিত্যক্ত, অনাথ যেন সেই ক্লান্ত বৃষ আপোনাৰ চৰণৰ আগত পতিত হোৱা দেখি দেৱতা কৰুণাৰে সঁহাৰি দিবলৈ উদ্দীপ্ত হ’ল।

Verse 38

ततः प्रोवाच भगवान् स्मितपूर्वमिदं वचः

তেতিয়া ভগৱানে প্ৰথমে মৃদু হাঁহি মাৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 39

ईश्वर उवाच । पश्य देवि महाभागे शमं विप्रस्य सुन्दरि

ঈশ্বৰে ক’লে: ‘হে দেবি মহাভাগে, হে সুন্দৰি! চোৱা, এই ব্ৰাহ্মণৰ শম—শান্তি—দেখা।’

Verse 40

पार्वत्युवाच । यावद्विप्रो न चास्माकं कुप्यते परमेश्वर । तावद्वरं प्रयच्छाशु यदि चेच्छसि मत्प्रियम्

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: ‘হে পৰমেশ্বৰ, যিমানলৈকে এই ব্ৰাহ্মণ আমাৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ নহয়, তিমানলৈকে সোনকালে তাক বৰ দিয়া, যদি তুমি মোৰ প্ৰিয় কৰোঁ বুলি ইচ্ছা কৰা।’

Verse 41

ततो भस्मी जटी शूली चन्द्रार्धकृतशेखरः । उमार्द्धदेहो भगवान्भूत्वा विप्रमुवाच ह

তাৰ পাছত ভগৱান—ভস্মলিপ্ত, জটাধাৰী, শূলধাৰী, অৰ্ধচন্দ্ৰকৃত শিৰোভূষণ, আৰু উমাৰ সৈতে অৰ্ধদেহধাৰী হৈ—ব্ৰাহ্মণক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 42

भोभो द्विजवरश्रेष्ठ क्रोधस्ते न शमं गतः । यस्मात्तस्मादिदं तात क्रोधस्थानं भविष्यति

হে হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজবৰ! তোমাৰ ক্ৰোধ এতিয়াও শান্ত হোৱা নাই। সেয়েহে, প্ৰিয় তাত, এই স্থান ‘ক্ৰোধস্থান’—ক্ৰোধৰ নিবাস—বুলি পৰিচিত হ’ব।

Verse 43

ततो दृष्ट्वा च तं शम्भुं भृगुः श्रेष्ठं त्रिलोचनम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा इदं स्तोत्रमुदैरयत्

তাৰ পাছত শ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিনয়ন শম্ভুক দেখি ভৃগুৱে জানুভৰিতে ভূমিত পৰি এই স্তোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 44

भृगुरुवाच । प्रणिपत्य भूतनाथं भवोद्भवं भूतिदं भयातीतम् । भवभीतो भुवनपते विज्ञप्तुं किंचिदिच्छामि

ভৃগুৱে ক’লে: ভূতনাথক প্ৰণিপাত কৰি—যি ভৱৰ উৎস, ঐশ্বৰ্যদাতা আৰু ভয়াতীত—মই, সংসাৰ-ভৱত ভীত, হে ভুৱনপতে, অলপ এটা নিবেদন কৰিব খোজোঁ।

Verse 45

त्वद्गुणनिकरान्वक्तुं का शक्तिर्मानुषस्यास्य । वासुकिरपि न तावद्वक्तुं वदनसहस्रं भवेद्यस्य

এই সামান্য মানুহৰ কি শক্তি আছে যে তোমাৰ গুণসমূহৰ সমষ্টি বৰ্ণনা কৰিব? সহস্ৰ মুখ থাকিলেও বাসুকিয়েও সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব নোৱাৰে।

Verse 46

भक्त्या तथापि शङ्कर शशिधर करजालधवलिताशेष । स्तुतिमुखरस्य महेश्वर प्रसीद तव चरणनिरतस्य

তথাপি ভক্তিৰে, হে শংকৰ—হে শশিধৰ, যাৰ কিৰণে সকলো ধৱল কৰে—হে মহেশ্বৰ, স্তুতিত মুখৰ আৰু তোমাৰ চৰণত নিবিষ্ট মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।

Verse 47

सत्त्वं रजस्तमस्त्वं स्थित्युत्पत्तिविनाशनं देव । भवभीतो भुवनपते भुवनेश शरणनिरतस्य

তুমিয়েই সত্ত্ব, ৰজঃ আৰু তমঃ; হে দেৱ, তুমিয়েই সৃষ্টি, স্থিতি আৰু লয়ৰ শক্তি। হে ভুবনপতে, হে ভুবনেশ্বৰ! সংসাৰভয়ে ভীত মই তোমাৰ শৰণাগত—মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা।

Verse 48

यमनियमयज्ञदानं वेदाभ्यासश्च धारणायोगः । त्वद्भक्तेः सर्वमिदं नार्हन्ति वै कलासहस्रांशम्

যম-নিয়ম, যজ্ঞ আৰু দান, বেদাভ্যাস আৰু ধাৰণা-যোগ—এই সকলোও, হে নাৰায়ণ, তোমাৰ ভক্তিৰ সহস্ৰাংশৰো সমান নহয়।

Verse 49

उत्कृष्टरसरसायनखड्गां जनविवरपादुकासिद्धिः । चिह्नं हि तव नतानां दृश्यत इह जन्मनि प्रकटम्

তোমাক প্ৰণাম কৰা ভক্তসকলৰ ওপৰত তোমাৰ অনুগ্ৰহৰ চিহ্ন এই জন্মতেই প্ৰকাশ পায়—উৎকৃষ্ট ৰস-ৰসায়ন, পুনৰ্যৌৱনৰ অমৃত, বিজয়ী খড়্গ, আৰু আশ্চৰ্য সিদ্ধি: লোকসমাজত বাধাহীন গতি আৰু পাদুকা-সিদ্ধি (দ্ৰুত, ৰক্ষিত পথচলা)।

Verse 50

शाठ्येन यदि प्रणमति वितरसि तस्यापि भूतिमिच्छया देव । भवति भवच्छेदकरी भक्तिर्मोक्षाय निर्मिता नाथ

হে দেৱ! যদি কোনোবাই ছল কৰি প্ৰণাম কৰে, কেৱল ভোগ-সমৃদ্ধিৰ ইচ্ছাৰে, তুমিয়েই তাকো সেই ভূতি দান কৰা। কিন্তু ভক্তি, হে নাথ, মোক্ষৰ বাবে গঢ়া—ই সংসাৰ-বন্ধন ছেদনকাৰী হয়।

Verse 51

परदारपरस्वरतं परपरिभवदुःखशोकसंतप्तम् । परवदनवीक्षणपरं परमेश्वर मां परित्राहि

মই পৰস্ত্ৰী আৰু পৰধনৰ প্ৰতি আসক্ত; আনৰ অপমানৰ দুখ-শোকে দগ্ধ; আৰু আনৰ মুখলৈ চাই থাকিবলৈ আসক্ত। হে পৰমেশ্বৰ, মোক পৰিত্ৰাণ কৰা, মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 52

अधिकाभिमानमुदितं क्षणभङ्गुरविभवविलसन्तम् । क्रूरं कुपथाभिमुखं शङ्कर शरणागतं परित्राहि

মোৰ ভিতৰত অতিশয় অহংকাৰ জাগে; ক্ষণভঙ্গুৰ বৈভৱে মই দীপ্তি পাইছোঁ। মই নিষ্ঠুৰ, কুপথলৈ মুখ কৰা। হে শংকৰ, শৰণাগত মোক পৰিত্ৰাণ কৰা।

Verse 53

दीनं द्विजं वरार्थे बन्धुजने नैव पूरिता ह्याशा । छिन्द्धि महेश्वर तृष्णां किं मूढं मां विडम्बयसि

মই দীন দ্বিজ, বৰ বিচাৰি ফুৰোঁ; নিজৰ আত্মীয়জনৰ মাজতো মোৰ আশা পূৰ্ণ নহ’ল। হে মহেশ্বৰ, মোৰ তৃষ্ণা ছিন্ন কৰা। কিয় মোহগ্ৰস্ত মোক কামনাই উপহাস কৰে?

Verse 54

तृष्णां हरस्व शीघ्रं लक्ष्मीं दद हृदयवासिनीं नित्यम् । छिन्द्धि मदमोहपाशं मामुत्तारय भवाच्च देवेश

মোৰ তৃষ্ণা শীঘ্ৰ হৰণ কৰা; হৃদয়বাসিনী নিত্য লক্ষ্মী দান কৰা। অহংকাৰ-মোহৰ পাষ ছিন্ন কৰি, হে দেৱেশ, মোক সংসাৰসাগৰৰ পৰা পাৰ কৰোৱা।

Verse 55

करुणाभ्युदयं नाम स्तोत्रमिदं सर्वसिद्धिदं दिव्यम् । यः पठति भृगुं स्मरति च शिवलोकमसौ प्रयाति देहान्ते

‘কৰুণাভ্যুদয়’ নামে এই দিব্য স্তোত্ৰ সকলো সিদ্ধি দান কৰে। যি ইহা পাঠ কৰে আৰু ভৃগুক স্মৰণ কৰে, সি দেহান্তে শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 56

एतच्छ्रुत्वा महादेवः स्तोत्रं च भृगुभाषितम् । उवाच वरदोऽस्मीति देव्या सह वरोत्तमम्

ভৃগুৱে কোৱা এই স্তোত্ৰ শুনি মহাদেৱে ক’লে, ‘মই বৰদাতা’; আৰু দেৱীৰ সৈতে শ্ৰেষ্ঠ বৰ প্ৰদান কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 57

भृगुरुवाच । प्रसन्नो देवदेवेश यदि देयो वरो मम । सिद्धिक्षेत्रमिदं सर्वं भविता मम नामतः

ভৃগুৱে ক’লে: হে দেৱদেৱেশ! যদি আপুনি প্ৰসন্ন আৰু মোক বৰ দান কৰিব খোজে, তেন্তে এই সমগ্ৰ অঞ্চল মোৰ নামত খ্যাত ‘সিদ্ধিক্ষেত্ৰ’ হওক।

Verse 58

भवद्भिः सन्निधानेन स्थातव्यं हि सहोमया । देवक्षेत्रमिदं पुण्यं येन सर्वं भविष्यति

আপোনালোকৰ সান্নিধ্যৰ দ্বাৰা আপুনি উমাৰ সৈতে ইয়াত অৱস্থান কৰক। তেতিয়াই এই পুণ্য স্থান দেৱক্ষেত্ৰ হ’ব, যাৰ ফলত সকলো মঙ্গল আৰু হিত সাধিত হ’ব।

Verse 59

अत्र स्थाने महास्थानं करोमि जगदीश्वर । तव प्रसादाद्देवेश पूर्यन्तां मे मनोरथाः

হে জগদীশ্বৰ! এই স্থানতেই মই এক মহাস্থান (মহাপীঠ) স্থাপন কৰিম। হে দেৱেশ! আপোনাৰ প্ৰসাদত মোৰ মনোৰথসমূহ পূৰ্ণ হওক।

Verse 60

ईश्वर उवाच । श्रिया कृतमिदं पूर्वं किं न ज्ञातं त्वया द्विज । अनुमान्य श्रियं देवीं यदीयं मन्यते भवान्

ঈশ্বৰে ক’লে: এই কাৰ্য আগতেই শ্ৰী দেৱীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল; হে দ্বিজ, তুমি নাজানিছিলা নে? সেয়ে, যদি তোমাৰ মতে উপযুক্ত হয়, তেন্তে শ্ৰী দেৱীক বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰা।

Verse 61

कुरुष्व यदभिप्रेतं त्वत्कृतं नः तदन्यथा । एवमुक्त्वा गते देवे स्नात्वा गत्वा भृगुः श्रियम्

“তুমি যি অভিপ্ৰেত, সেয়াই কৰা; তোমাৰ দ্বাৰা কৰা কাৰ্য অন্যথা নহ’ব (বিফল নহ’ব)।” এইদৰে কৈ দেৱ গ’লত, ভৃগুৱে স্নান কৰি শ্ৰী দেৱীৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 62

कृत्वा च पारणं तत्र वसन्विप्रस्तया सह । श्रिया च सहितः काल इदं वचनमब्रवीत्

তাত পাৰণ সম্পন্ন কৰি, ব্ৰাহ্মণৰ পত্নীৰ সৈতে বাস কৰি, শ্ৰীৰ সহিত কাল এই বাক্য ক’লে।

Verse 63

भृगुरुवाच । यदि ते रोचते भद्रे दुःखासीनं च ते यदि । त्वया वृते महाक्षेत्रे स्वीयं स्थानं करोम्यहम्

ভৃগুৱে ক’লে— “হে ভদ্ৰে, যদি তোমাৰ মনত ভাল লাগে আৰু যদি তুমি দুখৰ পৰা উপশম বিচাৰা, তেন্তে তোমাৰ বাছনি কৰা এই মহাক্ষেত্ৰত মই মোৰ নিজ পবিত্ৰ আসন স্থাপন কৰিম।”

Verse 64

श्रीरुवाच । मम नाम्ना तु विप्रर्षे तव नाम्ना तु शोभनम् । स्थानं कुरुष्वाभिप्रेतमविरोधेन मे मतिः

শ্ৰীয়ে ক’লে— “হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, স্থানটো মোৰ নামেও আৰু তোমাৰ নামেও নামাঙ্কিত হোৱাটো শোভন। তুমি যি ইচ্ছা কৰা তেনেদৰে পবিত্ৰ আসন স্থাপন কৰা; মোৰ মনত কোনো বিৰোধ নাই।”

Verse 65

भृगुरुवाच । कच्छपाधिष्ठितं ह्येतत्तस्य पृष्ठिगतं रमे । संमन्त्र्य सहितं तेन शोभनं भवती कुरु

ভৃগুৱে ক’লে— “হে ৰমে, এই স্থান কচ্ছপৰ আধাৰত স্থিত, তাৰ পিঠিতেই অৱস্থিত। সেয়ে তাৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰি, তাৰ সঙ্গতিত, তুমি যি শোভন-মঙ্গল সেয়া কৰ।”