Adhyaya 18
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 18

Adhyaya 18

অধ্যায় ১৮ত শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় প্ৰলয়ৰ ভয়ংকৰ চিত্ৰ অংকন কৰে। সূৰ্যৰ প্ৰচণ্ড তেজত জগত যেন দগ্ধ হয়; তাৰ পাছত এক দিৱ্য উৎসৰ পৰা সংৱৰ্তক মেঘসমূহ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হয়—বহুৰঙীয়া, পৰ্বত-হাতী-দুৰ্গ সদৃশ বিশাল, বিজুলী আৰু গর্জনেৰে ভৰা। সংৱৰ্তক দলৰ নাম উল্লেখ কৰি কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ বৰষুণে সকলো লোক ভৰাই তোলে আৰু সাগৰ, দ্বীপ, নদী আৰু পৃথিৱীমণ্ডল সকলো এক মহাজলৰাশি—একৰ্ণৱ—ত লীন হয়। তেতিয়া দৃশ্যতা লুপ্ত হয়; সূৰ্য-চন্দ্ৰ-তৰা দেখা নাযায়, ঘোৰ অন্ধকাৰ নামি আহে, বতাহো স্তব্ধ যেন লাগে—সৰ্বত্ৰ দিশাভ্ৰান্তি। এই মহাপ্লাৱনত বক্তাই স্তৱ কৰি ‘প্ৰকৃত আশ্ৰয় ক’ত?’ বুলি চিন্তা কৰে আৰু শৰণ্য দেৱতাৰ স্মৰণ-ধ্যানত অন্তৰ্মুখ হয়। বাহ্য অবলম্বন নষ্ট হ’লে শৃঙ্খলিত স্মৃতি, ভক্তি আৰু ধ্যানাশ্ৰয়েই ধৰ্মসম্মত পথ; দেৱকৃপাৰে স্থিৰতা আহে আৰু জলৰাশি পাৰ হ’বলৈ শক্তি লাভ হয়।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । निर्दग्धेऽस्मिंस्ततो लोके सूर्यैरीश्वरसम्भवैः । सप्तभिश्चार्णवैः शुष्कैर्द्वीपैः सप्तभिरेव च

শ্ৰী মার্কণ্ডেয় ক’লে: যেতিয়া এই জগত ঈশ্বৰীয় শক্তিৰ পৰা উদ্ভূত সূৰ্যসমূহে দগ্ধ কৰিলে, আৰু সাত সাগৰ শুকাই গ’ল—সাত দ্বীপসহ—তেতিয়া পৰৱৰ্তী অৱস্থা ঘটিল।

Verse 2

ततो मुखात्तस्य घना महोल्बणा निश्चेरुरिन्द्रायुधतुल्यरूपाः । घोराः पयोदा जगदन्धकारं कुर्वन्त ईशानवरप्रयुक्ताः

তাৰ পাছত তেওঁৰ মুখৰ পৰা ঘন, অতি ভয়ংকৰ মেঘ ওলাই আহিল, ইন্দ্ৰধনুৰ সদৃশ ৰূপধাৰী; সেই ভয়াল বৰষুণ-মেঘসমূহ ঈশানৰ বৰপ্ৰভাৱত প্ৰেৰিত হৈ জগতত অন্ধকাৰ বিস্তাৰ কৰিলে।

Verse 3

नीलोत्पलाभाः क्वचिदंजनाभा गोक्षीरकुन्देन्दुनिभाश्च केचित् । मयूरचन्द्राकृतयस्तथाऽन्ये केचिद्विधूमानलसप्रभाश्च

কিছুমান নীলোৎপলৰ দৰে, কিছুমান অঞ্জনৰ দৰে গাঢ়; কিছুমান গোৱালীৰ দুধ, কুন্দফুল আৰু চন্দ্ৰমাৰ দৰে উজ্জ্বল। আন কিছুমান ময়ূৰ আৰু অর্ধচন্দ্ৰৰ আকৃতি ধাৰণ কৰিছিল, আৰু কিছুমান ধোঁৱাবিহীন অগ্নিৰ দীপ্তিৰ দৰে জ্বলজ্বল কৰিছিল।

Verse 4

केचिन्महापर्वतकल्परूपाः केचिन्महामीनकुलोपमाश्च । केचिद्गजेन्द्राकृतयः सुरूपाः केचिन्महाकूटनिभाः पयोदाः

কিছুমান মহামেঘ বৃহৎ পৰ্বতৰ দৰে ৰূপধাৰী; কিছুমান মহামীনৰ বিশাল ঝাঁকৰ দৰে। কিছুমান সুদৰ্শন গজেন্দ্ৰৰ আকৃতি লৈছিল; আৰু কিছুমান মেঘ উঁচু শিখৰ আৰু কূটৰ দৰে দেখা গৈছিল।

Verse 5

चलत्तरङ्गोर्मिसमानरूपा महापुरोधाननिभाश्च केचित् । सगोपुराट्टालकसंनिकाशाः सविद्युदुल्काशनिमण्डितान्ताः

কিছুমান চলন্ত তৰংগ আৰু উথলি উঠা ঢৌৰ দৰে ৰূপধাৰী; কিছুমান মহাপুৰোহিতৰ মুখমণ্ডলৰ দৰে দেখা গৈছিল। কিছুমান গোপুৰ, নগৰদ্বাৰ-দুৰ্গমিনাৰ আৰু উঁচু অট্টালিকাৰ দৰে, যাৰ প্ৰান্ত বিদ্যুৎ, উল্কা আৰু বজ্ৰাঘাতে অলংকৃত আছিল।

Verse 6

समावृताङ्गः स बभूव देवः संवर्तकोनाम गणः स रौद्रः । प्रवर्षमाणो जगदप्रमाणमेकार्णवं सर्वमिदं चकार

সেই দেৱতা সম্পূৰ্ণৰূপে আৱৃত হ’ল—সেই ৰৌদ্ৰ গণ, যাৰ নাম সংৱৰ্তক। অমাপ বৰষুণ ঢালি, তেওঁ সমগ্ৰ জগতখনক একেটা মহাসাগৰত পৰিণত কৰিলে।

Verse 7

ततो महामेघविवर्धमानमीशानमिन्द्राशनिभिर्वृताङ्गम् । ददर्श नाहं भयविह्वलाङ्गो गङ्गाजलौघैश्च समावृताङ्गः

তাৰ পাছত মই দেখিলোঁ—মহামেঘৰ মাজত বৃদ্ধি পোৱা ঈশানক, যাৰ দেহ ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰেৰে বেষ্টিত। ভয়ত কঁপা মই, তেওঁক গঙ্গাৰ জলধাৰাৰ প্ৰৱাহত আৱৃত হৈ থকা দেখিলোঁ।

Verse 8

गजाः पुनश्चैव पुनः पिबन्तो जगत्समन्तात्परिदह्यमानम् । आपूरितं चैव जगत्समन्तात्सर्वैश्च तैर्जग्मुरदर्शनं च ते

হাতীবোৰে পুনঃ পুনঃ পান কৰি থাকিল, চৌদিশে জগত দগ্ধ হৈ আছিল। পাছত চৌদিশে জগত জলৰে পূৰ্ণ হোৱাত, সেই সকলো হাতী দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 9

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

সপ্ত মহাসাগৰ, সৰোবৰ, দ্বীপ, সকলো নদী, আৰু ভূৰ-ভুৱঃ লোকধাম—উচ্ছল জলধাৰাৰ জালৰে ভৰি উঠি, এই সমগ্ৰ বিস্তাৰ একেটা মহাসাগৰ হৈ পৰিল।

Verse 10

न दृश्यते किंचिदहो चराचरं निरग्निचन्द्रार्कमयेऽपि लोके । प्रणष्टनक्षत्रतमोऽन्धकारे प्रशान्तवातास्तमितैकनीडेः

হায়! যি লোকত কেতিয়াবা অগ্নি, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য আছিল, তাত চলমান-অচল একোৱেই দেখা নাযায়। নক্ষত্ৰ লুপ্ত হোৱা ঘোৰ অন্ধকাৰত বতাহো শান্ত, আৰু সকলো আশ্ৰয় যেন একেটা নীৰৱ নীড়ত স্তব্ধ।

Verse 11

महाजलौघेऽस्य विशुद्धसत्त्वा स्तुतिर्मया भूप कृता तदानीम् । ततोऽहमित्येव विचिन्तयानः शरण्यमेकं क्व नु यामि शान्तम्

হে ৰাজন! সেই মহাজলপ্ৰবাহত, মন বিশুদ্ধ কৰি, মই তেতিয়া স্তৱন কৰিলোঁ। কিন্তু ‘মই—মোৰ কি হ’ব?’ এই ভাবনাত মগ্ন হৈ, মই বিচাৰিলোঁ: ক’লৈ যাম—সেই একমাত্ৰ শান্ত শৰণ্য আশ্ৰয়লৈ?

Verse 12

स्मरामि देवं हृदि चिन्तयित्वा प्रभुं शरण्यं जलसंनिविष्टः । नमामि देवं शरणं प्रपद्ये ध्यानं च तस्येति कृतं मया च

জলত নিমজ্জিত হৈ, হৃদয়ত ধ্যান কৰি মই সেই দেৱ প্ৰভুক স্মৰণ কৰিলোঁ—যি সত্য শৰণ। মই সেই দেৱক নমস্কাৰ কৰিলোঁ, শৰণলৈ প্ৰপত্তি ল’লোঁ, আৰু তেওঁৰেই ধ্যান স্থিৰ কৰিলোঁ—এইদৰে মই কৰিলোঁ।

Verse 13

ध्यात्वा ततोऽहं सलिलं ततार तस्य प्रसादादविमूढचेताः । ग्लानिः श्रमश्चैव मम प्रणष्टौ देव्याः प्रसादेन नरेन्द्रपुत्र

এইদৰে ধ্যান কৰি মই পাছত জল অতিক্ৰম কৰিলোঁ; তেঁওৰ কৃপাৰে মোৰ চিত্ত বিভ্ৰান্তিহীন হ’ল। হে নৃপেন্দ্ৰপুত্ৰ, দেবীৰ অনুগ্ৰহে মোৰ গ্লানি আৰু শ্ৰম দুয়ো নাশ পালে।

Verse 18

। अध्याय

অধ্যায়—ইয়াত অধ্যায়ৰ পবিত্ৰ চিহ্ন।