Adhyaya 179
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 179

Adhyaya 179

মাৰ্কণ্ডেয় যুধিষ্ঠিৰক প্ৰসিদ্ধ গৌতমেশ্বৰ তীৰ্থলৈ আগবঢ়াৰ উপদেশ দিয়ে। এই তীৰ্থ পাপশোধক বুলি সৰ্বজনপ্ৰসিদ্ধ। গৌতম ঋষিৰ দীঘলীয়া তপস্যাত মহেশ্বৰ প্ৰসন্ন হৈ তাত প্ৰতিষ্ঠিত হয়; সেয়েহে দেৱতাৰ নাম গৌতমেশ্বৰ। দেৱ, গন্ধৰ্ব, ঋষি আৰু পিতৃ-সম্পৰ্কীয় দেৱতাসকলে এই স্থানত পৰমেশ্বৰক পূজা কৰি শ্ৰেষ্ঠ সিদ্ধি লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত আচাৰ-নিৰ্দেশ দিয়া হয়—তীৰ্থস্নান, পিতৃদেৱতাৰ পূজন আৰু শিৱপূজা পাপমুক্তিৰ উপায়। বহুতে বিষ্ণুমায়াত মোহিত হৈ এই মহিমা নাজানে, তথাপি শিৱ তাত সন্নিধান বুলি গ্ৰন্থে প্ৰকাশ কৰে। ব্ৰহ্মচৰ্যসহ স্নান-অৰ্চনা কৰিলে অশ্বমেধসম পুণ্য হয়; দ্বিজাতিলৈ দান দিলে অক্ষয় ফল পোৱা যায় বুলি ঘোষণা। বিশেষ তিথি-অনুষ্ঠান: আশ্বযুজ কৃষ্ণ চতুৰ্দশীত শত দীপ দান; কাৰ্তিক অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত উপবাস আৰু ঘী, পঞ্চগব্য, মধু, দধি বা শীতল জলে অভিষেক। পুষ্প-পত্ৰ অৰ্পণত অখণ্ড বিল্বপাত বিশেষ প্ৰশংসিত। ছয় মাহ নিৰন্তৰ পূজাৰে কামনা সিদ্ধ হয় আৰু শেষত শিৱলোকপ্ৰাপ্তি ঘটে।

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাৰ পাছত উত্তম গৌতমেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত—তিনিও লোকত বিশ্ৰুত, সকলো পাপ হৰণ কৰা সেই তীৰ্থ।”

Verse 2

गौतमेन तपस्तप्तं तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । दिव्यं वर्षसहस्रं तु ततस्तुष्टो महेश्वरः

হে যুধিষ্ঠিৰ, সেই তীৰ্থত গৌতমে তপস্যা কৰিছিল—এহেজাৰ দিব্য বছৰৰ পৰ্যন্ত; তাৰ পাছত মহেশ্বৰ সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 3

प्रणम्य शिरसा तत्र स्थापितः परमेश्वरः । स्थापितो गौतमेनेशो गौतमेश्वर उच्यते

তাত শিৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰি গৌতমে পৰমেশ্বৰক স্থাপন কৰিলে। গৌতমে স্থাপন কৰা বাবে সেই ঈশ্বৰ ‘গৌতমেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

तत्र देवैश्च गन्धर्वैरृषिभिः पितृदैवतैः । सम्प्राप्ता ह्युत्तमा सिद्धिराराध्य परमेश्वरम्

তাত দেৱতা, গন্ধৰ্ব, ঋষি আৰু পিতৃদেৱতাসকলে পৰমেশ্বৰক আৰাধনা কৰি সৰ্বোত্তম সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 5

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পিতৃ-দেৱতাসকলক পূজা কৰে আৰু পৰম ঈশান শিৱক আৰাধনা কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 6

बहवस्तन्न जानन्ति विष्णुमायाविमोहिताः । तत्र संनिहितं देवं शूलपाणिं महेश्वरम्

বিষ্ণুৰ মায়াত বিমোহিত হৈ বহুতে নাজানে যে তাতেই সন্নিহিত আছে ত্ৰিশূলধাৰী মহেশ্বৰ দেৱ।

Verse 7

ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तत्र तीर्थे नरेश्वर । स्नात्वार्चयेन्महादेवं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

হে নৰেশ্বৰ! যি ব্ৰহ্মচাৰী হৈ সেই তীৰ্থত স্নান কৰি তাত মহাদেৱক অৰ্চনা কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 8

ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

যি ব্ৰহ্মচৰ্য পালন কৰি পিতৃ-দেৱতাসকলক তৰ্পণ দিয়ে আৰু পৰম ঈশানক পূজা কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হয়।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यो दानं भक्त्या दद्याद्द्विजातये । तदक्षयफलं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

সেই তীৰ্থত যি ভক্তিভাৱে দ্বিজাতিক দান দিয়ে, সেই দানৰ সকলো ফল অক্ষয় হয়; ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 10

मासे चाश्वयुजे राजन् कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । स्नात्वा तत्र विधानेन दीपकानां शतं ददेत्

হে ৰাজন! আশ্বযুজ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, তাত বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি, এক শত দীপ দান কৰিব লাগে।

Verse 11

पूजयित्वा महादेवं गन्धपुष्पादिभिर्नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो मृतः शिवपुरं व्रजेत्

গন্ধ-পুষ্প আদি লৈ মহাদেৱক পূজা কৰিলে নৰ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; মৃত্যুৰ পাছত শিৱপুৰলৈ গমন কৰে।

Verse 12

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । उपोष्य प्रयतो भूत्वा घृतेन स्नापयेच्छिवम्

অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত—বিশেষকৈ কাৰ্ত্তিক মাহত—উপবাস কৰি, সংযমী আৰু শুচি হৈ, ঘিউৰে শিৱক স্নান কৰাব লাগে।

Verse 13

पञ्चगव्येन मधुना दध्ना वा शीतवारिणा । स च सर्वस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

পঞ্চগব্যে, বা মধুতে, বা দধিত, বা শীতল পানীত (প্ৰভুক) স্নান কৰালে মানুহে সকলো যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 14

भक्त्या तु पूजयेत्पश्चात्स लभेत्फलमुत्तमम् । बिल्वपत्रैरखण्डैश्च पुष्पैरुन्मत्तकोद्भवैः

তাৰ পাছত ভক্তিৰে পূজা কৰিব; সি উত্তম ফল লাভ কৰে—অখণ্ড বিল্বপত্ৰ আৰু উন্মত্ত (ধতুৰা) উদ্ভৱ ফুলেৰে।

Verse 15

कुशापामार्गसहितैः कदम्बद्रोणजैरपि । मल्लिकाकरवीरैश्च रक्तपीतैः सितासितैः

কুশা আৰু অপামাৰ্গসহ, কদম্ব আৰু দ্ৰোণ ফুলেও; লগতে মল্লিকা (জুঁই) আৰু কৰবীৰ (কনেৰ) ফুলে—ৰক্ত আৰু পীত, শ্বেত আৰু শ্যাম বৰ্ণৰ—(শিৱক পূজা কৰিব লাগে)।

Verse 16

पुष्पैरन्यैर्यथालाभं यो नरः पूजयेच्छिवम् । नैरन्तर्येण षण्मासं योऽर्चयेद्गौतमेश्वरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मृतः शिवपुरं व्रजेत्

যি যি আন ফুল যেথা-লাভে পোৱা যায়, সেইবোৰেৰে যি নৰে শিৱক পূজা কৰে; আৰু যি ছয় মাহ ধৰি অবিৰতভাৱে গৌতমেশ্বৰক অৰ্চনা কৰে—সেই নৰে সকলো কামনা লাভ কৰে, আৰু মৃত্যুৰ পিছত শিৱপুৰলৈ গমন কৰে।

Verse 179

अध्याय

অধ্যায়—এই পবিত্ৰ অধ্যায়ৰ শিৰোনাম।